IsGeschiedenis http://www.isgeschiedenis.nl over Geschiedenis van Nederland en Geschiedenis wereldwijd Thu, 18 Dec 2014 00:00:53 +0000 nl-NL hourly 1 Afschaffing van de slavernij in de Verenigde Staten http://www.isgeschiedenis.nl/toen/december/afschaffing_van_de_slavernij_in_de_verenigde_staten/ http://www.isgeschiedenis.nl/toen/december/afschaffing_van_de_slavernij_in_de_verenigde_staten/#comments Thu, 18 Dec 2014 00:00:53 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=1213 Op 12 april 1861 begint de Amerikaanse burgeroorlog. Honderdduizenden slaven vluchten vanuit het Zuiden naar het Noorden, waar President Lincoln heeft verklaard dat ze voortaan vrije burgers zijn. Pas na vier jaar vechten en ruim een half miljoen slachtoffers komt de oorlog in de Verenigde Staten ten einde en wordt op 18 december 1865 de slavernij officieel afgeschaft.

Het bericht Afschaffing van de slavernij in de Verenigde Staten verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Washington D.C. 1865 – Op 12 april 1861 begint de Amerikaanse burgeroorlog. Honderdduizenden slaven vluchten vanuit het Zuiden naar het Noorden, waar President Lincoln heeft verklaard dat ze voortaan vrije burgers zijn. Pas na vier jaar vechten en ruim een half miljoen slachtoffers komt de oorlog in de Verenigde Staten ten einde en wordt op 18 december 1865 de slavernij officieel afgeschaft.

Aan het einde van de achttiende eeuw ontstond er in de Westerse wereld steeds meer verzet tegen de slavernij. Verschillende Europese staten besloten in deze periode de slavenhandel en het bezit van slaven steeds verder uit te bannen. Ook de noordelijke staten in Amerika besloten tussen 1776 en 1804 slavernij af te schaffen. In het zuiden van de Verenigde Staten, waar de plantage-economie grotendeels was gebaseerd op slavenarbeid, wilde men hier echter niet in meegaan. Het zorgde voor grote politieke spanningen tussen de noordelijke Republikeinen en de zuidelijke Democraten.

In 1860 werd de Republikeinse kandidaat Abraham Lincoln gekozen tot de nieuwe president van de Verenigde Staten. Lincoln won de verkiezing met een meerderheid van stemmen, ondanks dat hij niet eens voorkwam op de stemlijsten van 10 zuidelijke staten. Het Zuiden was namelijk bang dat de Republikeinse partij van plan was om hen te dwingen de slavernij af te schaffen. Het was een  van de belangrijkste beweegredenen voor het Zuiden om zich in 1861 af te scheiden van de Verenigde Staten, wat resulteerde in het begin van de Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865).

In een poging zijn tegenstander te verzwakken riep de Noordelijke generaal Butler alle slaven in het Zuiden op om naar het Noorden te vluchten, om ze vervolgens te rekruteren in zijn eigen leger. Op 1 januari 1863 nam Lincoln deze strategie over met de uitvaardiging van zijn ‘Emancipation Proclamation’, waarin hij de naar schatting vier miljoen slaven in het Zuiden tot vrije burgers verklaarde. Enkele honderdduizenden gaven gehoor aan de oproep en vluchtten naar het Noorden, waar minstens 200.000 van hen vervolgens in dienst traden in het Noordelijke leger of bij de marine.

Twee jaar later, in april 1865, gaf het Zuiden zich over en moest het alsnog de afschaffing van de slavernij accepteren. Op 18 december, met de proclamatie van het Dertiende Amendement van de Amerikaanse Grondwet, werd vervolgens de slavernij in de Verenigde Staten officieel afgeschaft.

Het bericht Afschaffing van de slavernij in de Verenigde Staten verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/toen/december/afschaffing_van_de_slavernij_in_de_verenigde_staten/feed/ 0
Leven en werk van Maarten Luther http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/leven-en-werk-van-maarten-luther/ http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/leven-en-werk-van-maarten-luther/#comments Wed, 17 Dec 2014 23:00:04 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=62332 De Duitse theoloog Maarten Luther is één van de meest invloedrijke christelijke denkers. Hij is vooral bekend om zijn vijfennegentig stellingen die hij in 1517 op de deur van de Slotkerk in Wittenberg spijkert. Deze gebeurtenis wordt gezien als het beginpunt van de reformatie en het protestantisme. Het vroege leven van Maarten Luther Maarten Luther... Lees verder

Het bericht Leven en werk van Maarten Luther verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
De Duitse theoloog Maarten Luther is één van de meest invloedrijke christelijke denkers. Hij is vooral bekend om zijn vijfennegentig stellingen die hij in 1517 op de deur van de Slotkerk in Wittenberg spijkert. Deze gebeurtenis wordt gezien als het beginpunt van de reformatie en het protestantisme.

Het vroege leven van Maarten Luther

Maarten Luther werd geboren op 10 november 1483 in Eisleben als zoon van Hans en Margarethe Luder (Luther veranderde zijn naam later, waarschijnlijk naar het Griekse Eleutherius, dat ‘de vrije’ betekent). Het gezin verhuisde in 1484 naar Mansfeld, waar Hans Luder carrière maakte in de kopermijnbouw. In 1501 begon Luther aan zijn studie in de artes liberalis in Erfurt. Luthers vader hoopte dat zijn zoon zich zou specialiseren in de rechten, maar een blikseminslag zou het leven van Luther voor altijd veranderen.

Onweer

In 1505 kwam Luther na een bezoek aan zijn ouders in een gevaarlijke onweersbui terecht. Vlakbij hem sloeg de bliksem in. De doodsbange Luther deed onmiddellijk de belofte dat hij monnik zou worden. Kort daarna meldde hij zich bij het klooster van de augustijner heremieten in Erfurt. Zijn ouders en vrienden, die hem als een levenslustig mens kenden, waren ontsteld.

Vroomheid

De radicale belofte van Luther paste goed in de cultuur van zijn tijd. Aan het einde van de vijftiende eeuw was er namelijk in Duitsland een cultuur van vroomheid en bestraffing ontstaan. De algemene opvatting was dat men bij plotseling overlijden geen mogelijkheid meer had om boete te doen. Zo kon men voor eeuwig door God veroordeeld worden.

De onzekerheid over de goddelijke genade bij de totstandkoming van het oordeel leidde bij Luther tot een innerlijke verscheurdheid, die hij ‘religieuze vertwijfeling’ noemde. Hij zou zich in zijn theologische werken uitgebreid met deze vraag bezig blijven houden. Volgens Luther is de mens uiteindelijk  overgeleverd aan Gods genade in positieve zin.

Hoogleraar en priester

Luther was inmiddels gepromoveerd in de theologie en hoogleraar geworden aan de universiteit van Wittenberg. Als theoloog heeft hij veel geschreven over de verhouding van de mens tot God en Gods genade.

In de praktijk was hij werkzaam als predikant in de Stadskerk van Wittenberg en nam hij regelmatig biechten af. Hij merkte echter dat de mensen steeds minder kwamen biechten en in plaats daarvan afreisden naar steden als Jüterbog en Zerbst om daar aflaatbrieven te halen. Met deze brieven konden mensen zielenheil verkrijgen, iets wat in strijd was met Luthers opvattingen over Gods genade.

De handel in aflaatbrieven

Het vergeven van de zonden door de katholieke kerk bestond al sinds de vijfde eeuw. In die tijd kon een christen de begane zonde opbiechten bij een bisschop en vergeving krijgen in ruil voor religieuze taken. In de loop der tijd werd dit systeem steeds meer uitgebreid en ontstonden er vormen van misbruik. Zo begonnen in de late middeleeuwen lokale geestelijken religieuze activiteiten te belonen met aflaatbewijzen voor toekomstige zonden.

In 1517 gaf paus Leo X toestemming om aflaten te verkopen in ruil voor een bijdrage aan de bouw van de nieuwe Sint Pieterskerk in Rome. Aflaten werden nu ook verkocht aan mensen die niet eens gebiecht hadden, of die een aflaat wilden gebruiken voor de toekomst, of zelfs om een overledene mee uit het vagevuur te bevrijden. De praktijk van het aflaatsysteem begon uit de hand te lopen en Luther wilde hier bezwaar tegen maken.

De stellingen van Luther

Luther begon zich in zijn preken al uit te spreken tegen de aflaathandel. Op 31 oktober 1517 schreef hij een brief aan zijn kerkelijke meerderen, waarmee hij een einde aan deze handel hoopte te maken. Aan de brief voegde hij vijfennegentig stellingen toe, die dienden als beginpunt voor een discussie.

Luther zou deze lijst met stellingen op de deur van de Slotkerk van Wittenberg hebben gespijkerd, maar dat verhaal is volgens sommigen apocrief. Zo is er nooit een lijst met stellingen gevonden en is het vastspijkeren van een aankondiging op een kerkdeur zonder instemming van een bisschop redelijk provocatief. Het staat wel vast dat Luther de brief schreef aan zijn superieuren en de stellingen daaraan toevoegde.

Luther wordt in de ban gedaan

Het duurde enige tijd voordat Luther een officiële reactie van de paus kreeg. Het Vaticaan richtte een commissie op om de stellingen van Luther te onderzoeken. Zijn voorstellen werden opgevat als een aanval op de positie van de paus en Luther kreeg het verzoek zich te distantiëren van zijn stellingen. Op 15 juni 1520 ontving hij de dreigbul Exsurge Domine. Luther verbrandde deze bul, waarop hij in de ban gedaan werd.

In 1546 vertrok Luther naar zijn geboorteplaats Eisleben waar hij op 18 februari overleed. Hij werd bijgezet in de Slotkapel in Wittenberg. De vijfennegentig stellingen worden nog steeds gezien als het beginpunt van de reformatie en het protestantisme, waarmee Luther de geschiedenis blijvend beïnvloed heeft.

Het bericht Leven en werk van Maarten Luther verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/leven-en-werk-van-maarten-luther/feed/ 0
Hitlers kolos van Prora http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/hitlers-kolos-van-prora/ http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/hitlers-kolos-van-prora/#comments Wed, 17 Dec 2014 14:32:39 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=64603 Begin jaren dertig begint Adolf Hitler met de bouw van een gigantisch vakantieparadijs in het plaatsje Prora op het Duitse eiland Rügen. Het is één van de projecten van de Kraft durch Freude-organisatie, maar het imposante gebouw komt nooit helemaal af. Investeerders hebben nu besloten het project voort te zetten en het vakantieparadijs van het... Lees verder

Het bericht Hitlers kolos van Prora verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Begin jaren dertig begint Adolf Hitler met de bouw van een gigantisch vakantieparadijs in het plaatsje Prora op het Duitse eiland Rügen. Het is één van de projecten van de Kraft durch Freude-organisatie, maar het imposante gebouw komt nooit helemaal af. Investeerders hebben nu besloten het project voort te zetten en het vakantieparadijs van het naziregime alsnog af te maken, tot onvrede van veel Duitsers. Zij zijn de herinnering aan het nazitijdperk liever kwijt dan rijk.

Kraft durch Freude

De nationaalsocialistische organisatie Kraft durch Freude (KdF, Nederlands: Kracht door Vreugde/Plezier) was een onderdeel van het Deutsche Arbeitsfront (DAF), de nationale Duitse arbeidsorganisatie. Alle Duitse arbeiders waren lid van de DAF en daarmee ook automatisch van de KdF, waardoor het in 1936 een ledental van 30 miljoen Duitsers had. De organisatie werd opgezet zodat arbeiders buiten werktijden hun vrije tijd in konden vullen op een door nazi-Duitsland gereguleerde manier.

Vrije dagen en vakantie

Het KdF voerde het recht op vrije dagen in en arbeiders kregen betaalde vakanties, iets wat uniek was in de wereld. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zorgde het KdF voor ontspanning voor soldaten en ziekenhuizen voor de gewonden. Er was nooit sprake van een paramilitaire organisatie, wel waren alle activiteiten verplicht voor alle arbeiders en gingen spionnen mee op vakantie om eventuele tegenstanders van het regime op te speuren.

Volkswagen

Kraft durch Freude diende een aantal doelen: allereerst probeerde het naziregime met KdF de ruimte voor kritische gedachten zo veel mogelijk in te perken. Het hield de arbeiders tevreden met het aanbieden van vakanties en cruises die normaal alleen betaald konden worden door de rijkeren van de samenleving. Ook probeerde de organisatie voor zoveel mogelijk mensen een auto beschikbaar te stellen. Om dit te verwezenlijken werd de Volkswagen geproduceerd, wat later uit zou groeien tot een merk van wereldformaat.

Een dode mus

De meeste mensen kregen echter ondanks hun betalingen de auto niet, omdat de auto’s werden gebruikt door nazi-officieren en het geld voor de wapenindustrie werd gebruikt. Het KdF leunde sterk op het idee dat voldoende ontspanning zorgt voor een hogere productiviteit en flexibiliteit van de werknemers. Kraft durch Freude diende echter vooral de doelen van het naziregime door het leven van arbeiders sterk te reguleren.

De kolos van Prora

Het vakantieparadijs in aanbouw

Een van de pronkstukken van het KdF was het gigantische vakantieparadijs dat vanaf 1935 in Prora aan de Baltische zee werd gebouwd. Hiermee wilde Hitler de arbeiders een relatief goedkope vakantie aanbieden zodat ze uitgerust en vol energie weer aan het werk konden. Tijdens een eventuele oorlog zou het gebouw als ziekenhuis dienen. Het complex bestond uit acht identieke gebouwen van allen zes verdiepingen hoog, met een totale lengte van vier kilometer. Bij het complex zouden onder andere twee golfslagbaden, een theater en een bioscoop komen en een kade waar cruiseschepen aan konden meren. De tienduizend tweepersoonskamers waren sober ingericht en alleen bedoeld als nachtverblijf. Overdag werden er rondom en in het gebouw allerlei activiteiten georganiseerd.

Tweede Wereldoorlog gooit roet in het eten

Toen in 1939 de Tweede Wereldoorlog uitbrak, werd de bouw van het vakantieoord gestaakt. Het project was nog lang niet af en van het hotel kwam niks terecht. De kolos van Prora ging tijdens de oorlog dienen als militair ziekenhuis en een SS trainingsschool en tegen het eind van de oorlog als opvangplaats voor Duitsers wiens huizen verwoest waren.

Wisselende eigenaren

In mei 1945 werd het complex overgenomen door het Rode Leger, dat er grondbezitters in opsloot en het gebruikte als huisvesting voor Russische soldaten en de Nationale Volksarmee van de DDR. Ook werden er soldaten opgeleid die de communistische revolutie in de Derde Wereld moesten bewerkstelligen. Na de val van de Muur in 1989 kwam Prora in het bezit van de Bundeswehr, die er eind 1992 weer uit ging. Daarna ging Monumentenzorg zich over het complex ontfermen.

De kolos van Prora nu

De kolos van Prora van nu heeft wel iets weg van een spookstad. Russen deden een vergeefse poging de massieve gebouwen op te blazen, waardoor nu van twee delen van het complex alleen nog een geraamte overeind staat. De overige gebouwen staan nog in originele staat overeind maar zijn nooit verder afgemaakt. Het derde blok van het gigantische hotel, dat nog in aardige staat is, wordt gebruikt door kunstenaars, musea en horecagelegenheden. De rest staat nagenoeg leeg en dient slechts als symbool voor de absurde grootheidswaanzin van Hitler.

Toekomstplannen

Nu willen investeerders dus de plannen van Hitler voortzetten, waarbij het oorspronkelijke plan van 20.000 kamers doorgezet wordt. Hiermee zou Prora het grootste hotel ter wereld worden. Rügen zelf is tegenwoordig een geliefde badplaats voor toeristen en de kolos trekt veel bekijks.

Zo’n 80.000 toeristen lopen jaarlijks langs de 11436 vensters van het hotel, waarmee zij twee uur van hun dag vullen. Zo lang duurt het namelijk voordat je om het gigantische complex heen bent gelopen. Een bewijs dat voor Hitler ‘size did matter’.

Het bericht Hitlers kolos van Prora verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/hitlers-kolos-van-prora/feed/ 0
Under Fire: Women and World War II http://www.isgeschiedenis.nl/verloren-tipt/fire-women-world-war-ii/ http://www.isgeschiedenis.nl/verloren-tipt/fire-women-world-war-ii/#comments Wed, 17 Dec 2014 11:20:01 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=64590 Since the 1970s, when the dominance of military histories of the World Wars ended, and social historical histories of conflict rose to prominence, women have come to play an increasingly important role in mainstream stories about the Second World War. Although this is undeniably a valuable development, the perspectives on women that arose have in... Lees verder

Het bericht Under Fire: Women and World War II verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Since the 1970s, when the dominance of military histories of the World Wars ended, and social historical histories of conflict rose to prominence, women have come to play an increasingly important role in mainstream stories about the Second World War. Although this is undeniably a valuable development, the perspectives on women that arose have in many respects remained limiting  – although in new ways.

Yearbook of Women’s History 34

Women have been portrayed as carers, as victims (notably of sexual violence), but rarely as agents of their own fate. This volume focuses on this last group. In spite of the undeniable suffering and victimization that befell so many women during the war, for others the war also opened opportunities and awakened ambitions. The articles in this volume, which cover both Europe and Asia, bring together some of the women who took initiatives, of which they sometimes suffered the dire consequences, sometimes enjoyed the fruits.

Het bericht Under Fire: Women and World War II verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/verloren-tipt/fire-women-world-war-ii/feed/ 0
De moord op Willem I van Normandië http://www.isgeschiedenis.nl/toen/december/de-moord-op-willem-van-normandie/ http://www.isgeschiedenis.nl/toen/december/de-moord-op-willem-van-normandie/#comments Tue, 16 Dec 2014 23:00:43 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=58801 Op 17 december 942 wordt Willem I van Normandië, ook wel Willem Langzwaard genoemd, vermoord. Hij was de tweede graaf van Normandië en volgde in 927 zijn vader op. Na een conflict met de graaf van Vlaanderen wordt Willem I vermoord. Over de jeugd van Willem I van Normandië is weinig bekend. Hij werd geboren... Lees verder

Het bericht De moord op Willem I van Normandië verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Op 17 december 942 wordt Willem I van Normandië, ook wel Willem Langzwaard genoemd, vermoord. Hij was de tweede graaf van Normandië en volgde in 927 zijn vader op. Na een conflict met de graaf van Vlaanderen wordt Willem I vermoord.

Over de jeugd van Willem I van Normandië is weinig bekend. Hij werd geboren tussen 893 en 907 in Rouen en was de zoon van Rollo de Vikingkoning van Normandië en Poppa van Bayeux. In 927 volgde hij zijn vader Rollo op als heerser over Normandië kort voordat deze overleed in 928 na een lang ziektebed. Naast graaf van Normandie werd Willem ook jarl van de Vikingen.

Expansie van Normandië

In 933 erkende Willem Rudolf I als koning van West-Francië. Als dank hiervoor kreeg Willem het recht zijn grondgebied uit te breiden en nam hij onder meer Bretagne in. In 935 trouwde Willem met Luitgarde van Vermandois. Dit was een politiek huwelijk en als bruidschat kreeg hij extra grondgebied en hij sloot een bondgenootschap met Herbert, de vader van Luitgarde.

Hugo de Grote

Willem I van Normandië en Herbert van Vermandois steunden vanaf 939 samen Hugo de Grote in zijn machtsstrijd tegen de Franse koning Lodewijk IV. In datzelfde jaar belegerden ze Reims met succes: de stad werd ingenomen en het leger van de Franse koning werd verslagen. Na conflicten over grondgebied werd dit bondgenootschap echter weer opgebroken. Willem begon namelijk steeds meer macht te krijgen, iets waar Hugo de Grote niet blij mee was.

Conflict met Vlaanderen

Hierna raakte Willem in conflict met graaf Arnulf I van Vlaanderen over de door Willem bezette burcht Montreuil, op Vlaams grondgebied. Arnulf was ondertussen een bondgenootschap aangegaan met Willems voormalige bondgenoot Hugo de Grote. Arnulf en Hugo maakte zich ernstig zorgen over de groeiende macht van Willem en besloten actie te ondernemen. Arnulf nodigde Willem uit voor een vredesoverleg op het eiland Picquigny om hun conflict over Montreuil op te lossen.

Moord op Willem I

Willem I van Normandië ging in op deze uitnodiging. Dit was echter zijn doodsvonnis. Op 17 december 942 werd hij door soldaten van Arnulf overvallen en vermoord. Hij werd opgevolgd door zijn zoon Richard I.

Het bericht De moord op Willem I van Normandië verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/toen/december/de-moord-op-willem-van-normandie/feed/ 0
Eerste viering van de Saturnaliën http://www.isgeschiedenis.nl/toen/eerste-viering-van-de-saturnalien/ http://www.isgeschiedenis.nl/toen/eerste-viering-van-de-saturnalien/#comments Tue, 16 Dec 2014 23:00:22 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=62221 In de vijfde eeuw voor Christus werd in het oude Rome een volksfeest gevierd dat sterk doet denken aan Kerstmis en Carnaval. De Saturnaliën werd voor het eerst gevierd op 17 december 497 voor Christus, ter ere van de god Saturnus. De oorsprong van de Saturnaliën De Saturnaliën (Latijn Saturnalia) was oorspronkelijk een boerenfeest dat... Lees verder

Het bericht Eerste viering van de Saturnaliën verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
In de vijfde eeuw voor Christus werd in het oude Rome een volksfeest gevierd dat sterk doet denken aan Kerstmis en Carnaval. De Saturnaliën werd voor het eerst gevierd op 17 december 497 voor Christus, ter ere van de god Saturnus.

De oorsprong van de Saturnaliën

De Saturnaliën (Latijn Saturnalia) was oorspronkelijk een boerenfeest dat aan het einde van de herfst gevierd werd. In de loop der tijd is het feest steeds verder opgeschoven op de kalender en werd het steeds uitgebreider gevierd. De belangrijkste reden was de verering van de god Saturnus.

Saturnus

Saturnus is de Romeinse god van het graan en de landbouw (het Latijnse woord satus betekent ‘het zaaien’). Volgens de mythologie was Saturnus verbannen van de Olympus door Zeus en kwam hij naar Latium om daar koning te worden. Deze regeerperiode van Saturnus werd het Gouden Tijdperk genoemd. De god leerde de mensen namelijk hoe ze de landbouw moesten bedrijven en zorgde voor vreugde en weelde. Ter ere van Saturnus is op het Forum Romanum een tempel opgericht waar tijdens de Saturnaliën rituelen werden uitgevoerd.

De tempel van Saturnus

Op het westelijk deel van het Forum Romanum zijn de restanten van de tempel van Saturnus nog te zien. Er staan nog acht zuilen overeind van het gebouw dat in de oudheid diende als opslagplaats voor de staatsschatten. In de tempel stond een beeld van de god Saturnus, dat tijdens de Saturnaliën geëerd werd. Om de voeten van het ivoren beeld was het hele jaar door een touw gebonden. Deze werd tijdens de viering losgemaakt, zodat de god kon aanschuiven bij het grote banket.

Rituelen tijdens de Saturnaliën

Het houden van een groot, openbaar banket was één van de rituelen tijdens de Saturnaliën. De feestdag, die oorspronkelijk alleen op 17 december werd gehouden, breidde zich steeds verder uit. Er werd gezongen, gefeest, gedanst, gegeten en gegokt. De mensen gaven elkaar kaarsen, maskers en poppen cadeau. Een opvallend ritueel was het omdraaien van de traditionele rollen. De slaven mochten zich, tenminste voor de duur van één banket, als meesters gedragen. Ze trokken mooie kleding aan en werden tijdens het banket bediend door hun meesters. De morele regels werden versoepeld en rechtbanken en scholen werden gesloten.

De rituelen van de Saturnaliën doen sterk denken aan de moderne vieringen van Kerstmis en Carnaval. Nog steeds wordt er veel gegeten, gezongen en worden er cadeaus uitgewisseld. Tijdens Carnaval verkleden mensen zich en worden de morele en traditionele omgangsvormen losser. Kerst is daarmee niet alleen de viering van de geboorte van Jezus, maar heeft nog steeds aspecten die in de oudheid al zijn ontstaan.

Het bericht Eerste viering van de Saturnaliën verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/toen/eerste-viering-van-de-saturnalien/feed/ 0
De ontsnapping van Alcatraz http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/de-ontsnapping-van-alcatraz/ http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/de-ontsnapping-van-alcatraz/#comments Tue, 16 Dec 2014 14:22:24 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=64568 Volgens onderzoekers van de TU Delft is het mogelijk dat drie ontsnapte gevangen uit de gevangenis Alcatraz hebben overleefd. Er werd altijd vanuit gegaan dat de drie tijdens hun vlucht in de baai van San Francisco zijn verdronken, maar volgens de onderzoekers van de TU is het mogelijk dat Frank Morris en de broers John en Clarence... Lees verder

Het bericht De ontsnapping van Alcatraz verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Volgens onderzoekers van de TU Delft is het mogelijk dat drie ontsnapte gevangen uit de gevangenis Alcatraz hebben overleefd. Er werd altijd vanuit gegaan dat de drie tijdens hun vlucht in de baai van San Francisco zijn verdronken, maar volgens de onderzoekers van de TU is het mogelijk dat Frank Morris en de broers John en Clarence Anglin de ontsnapping uit Alcatraz in 1962 hebben overleefd.

De gevangenis op Alcatraz

De gevangenis op het eilandje Alcatraz in de Baai van San Francisco gold als de best beveiligde gevangenis van Amerika. Iedereen die probeerde te ontsnappen werd altijd weer gepakt. De genen die niet gepakt werden, kwamen om tijdens hun vlucht. Daarom werd de gevangenis gebruikt om Amerika’s zwaarste criminelen op te sluiten.

John Anglin en Clarence Anglin

Alle drie de mannen waren veroordeeld wegens bankovervallen. John Anglin en Clarence Anglin overvielen in 1958 de Columbia Alabama Bank met een speelgoedgeweer. Hoewel de overval in eerste instantie succesvol was, werden de broers een paar dagen na de overval opgepakt en veroordeeld tot 35 jaar gevangenisstraf. De twee waren echter allerminst van plan die straf uit te zitten. Na een aantal ontsnappingspogingen besloten de autoriteiten de broers naar Alcatraz over te plaatsen.

Frank Morris

Frank Morris stond bekend als een notoire draaideurcrimineel. Vanaf zijn jonge jaren ging hij van de ene gevangenis naar de andere en zijn lange strafblad varieerde van drugsbezit tot gewelddadige overvallen. Ook hij had een groot aantal ontsnappingspogingen op zijn naam staan, waardoor ook hij naar Alcatraz werd overgeplaatst.

Allen West

alcatraz

Opengebroken ventilatieschacht in één van de cellen

Allen West was de vierde gevangene die bij de ontsnapping betrokken was. Ook hij was een draaideurcrimineel die een reputatie had opgebouwd in meerdere gevangenissen. John Anglin en West waren elkaar al eerder in een gevangenis in Florida tegengekomen. Toen ze elkaar in Alcatraz weer tegen kwamen, zat West daar  voor de tweede keer.

De voorbereidingen voor de ontsnapping

De vier mannen zaten gevangen in cellen dicht bij elkaar. In december 1961 begonnen de vier te werken aan hun ontsnapping. Het eerste gereedschap wat ze wisten te bemachtigen, waren een paar oude zaagbladen die door West gevonden werden tijdens een schoonmaakklusje. In de daaropvolgende maanden waren ze druk met het maken van gereedschap en andere spullen die nodig waren voor de ontsnapping.

Werkplaats op het dak

Met die gereedschappen wisten de mannen door de muren van hun cel heen te boren. Via een aantal gangen en ventilatieschachten wisten de vier op het dak van het cellenblok te komen. Daar creëerden ze een soort werkplaats waar ze in ploegendienst verder werkten aan hun ontsnappingsplan. Zo verzamelden ze onder andere meer dan vijftig regenjassen, waarmee ze een bootje bouwden om de baai mee over te roeien. Ze gebruikten gestolen lijm en de warme, metalen schoorsteenpijpen om de regenjassen mee aan elkaar te smelten.

Nep-hoofden

Goga406_head_exb

Een nep-hoofd waarmee de bewakers werden afgeleid

Om de bewakers af te leiden knutselden de mannen ook nep-hoofden in elkaar. Met  zeep, water en wc-papier wisten ze een soort papier-maché te maken. Met gestolen verf en haar uit de kapsalon van de gevangenis leken de hoofden echt genoeg om de bewakers op een dwaalspoor te brengen.

De ontsnapping van Alcatraz

In de nacht van 11 juni 1962 was het zo ver. Nadat de cellen gesloten werden en het licht uit ging, stopten de mannen kussens onder hun beddengoed en legden de nep-hoofden op hun hoofdkussen. Daarna kropen ze de cellen uit. Allan West bleef echter achter. Hij kreeg de ventilatieschacht in zijn cel niet open, waardoor hij achter moest blijven.

De overgebleven drie haalden hun zelfgemaakte rubberboot van het dak. Via een netwerk van schoorstenen en ventilatieschachten wisten ze veilig van het dak op de begane grond te komen. Daar klommen ze over de hekken en wisten ongezien de kust van Alcatraz Island te bereiken. Met een tot pomp verbouwd accordeon bliezen ze hun rubberboot op en kozen het ruime sop.

Onderzoek naar de ontsnapping

Wat er daarna gebeurde is niet bekend. Van de drie ontsnappers is nooit meer iets vernomen. Nadat de vermissing van de drie werd opgemerkt, werd een van de grootste klopjachten uit de Amerikaanse geschiedenis georganiseerd. Zonder resultaat. Zeventien jaar lang werkte de FBI aan de zaak. Allan West bleek een goede informant te zijn, maar van de drie vermisten was geen spoor. Wel werden nog resten van een rubberboot en peddels gevonden op Angel Island. Ook spoelde een tas met spullen van de drie aan. In 1979 concludeerde de FBI dat de drie door de sterke zeestroming de oceaan op waren gedreven en omgekomen.

Het verhaal van de ontsnapping van Alcatraz

Het verhaal van de ontsnapping bleef in de jaren daarna tot de verbeelding spreken. Dat de gevangenen niet gepakt waren én dat er geen lichamen werden gevonden leidde tot speculatie dat de drie hun ontsnapping wel eens overleefd zouden kunnen hebben. Een Hollywoodfilm met Clint Eastwood was een groot kassucces.

In 2003 deed het programma Mythbusters  de ontsnapping na. In een boot van regenjassen wisten de presentatoren de baai over te steken.Het onderzoek van de TU Delft levert meer bewijs dat het mogelijk is de baai over te steken. Als de drie op het juiste moment uitvoeren, zouden de getijdestromen in de baai het bootje naar Angel Island gestuwd kunnen hebben. Of dat gelukt is, zullen we waarschijnlijk nooit zeker weten.

 

Het bericht De ontsnapping van Alcatraz verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/de-ontsnapping-van-alcatraz/feed/ 0
De geschiedenis van het Antroposofische Goetheanum in Dornach http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/de-geschiedenis-van-het-antroposofische-goetheanum-dornach/ http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/de-geschiedenis-van-het-antroposofische-goetheanum-dornach/#comments Mon, 15 Dec 2014 23:00:47 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=64337 In het kleine Zwitserse plaatse Dornach is de school van spirituele wetenschap en het centrum van de Antroposofische Vereniging te vinden. Naar eigen zeggen komen meer dan 150.000 mensen naar dit centrum waar het zogenaamde Goetheanum is te vinden – vernoemd naar de bekende schrijver en filosoof Johann Wolfgang von Goethe. Het Goetheanum werd ontworpen... Lees verder

Het bericht De geschiedenis van het Antroposofische Goetheanum in Dornach verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
In het kleine Zwitserse plaatse Dornach is de school van spirituele wetenschap en het centrum van de Antroposofische Vereniging te vinden. Naar eigen zeggen komen meer dan 150.000 mensen naar dit centrum waar het zogenaamde Goetheanum is te vinden – vernoemd naar de bekende schrijver en filosoof Johann Wolfgang von Goethe. Het Goetheanum werd ontworpen door Rudolf Steiner, de grondlegger van de Antroposofie.

Rudolf Steiner en het Goetheanum

De Antroposofische Vereniging werd opgericht door Steiner nadat hij uit de Theosofische Vereniging werd gezet door Presidente Annie Besant. Hun ideeën botsten voornamelijk, omdat Steiner zich meer westers oriënteerde en Besant steeds meer aansluiting zocht bij Oosterse religies. Steiner, die geloofde dat het mogelijk moest zijn voor mensen om in vol bewustzijn de bovenzinnelijke, niet materiële wereld waar te nemen, schreef gedurende zijn leven meer dan veertig boeken over dit onderwerp en wist een behoorlijke groep gelijkgestemden om zich heen te verzamelen.

De bouw van het Goetheanum

Om zijn ideeën nog beter te kunnen uitdragen besloot Steiner een fysieke plek te creëren, waar ‘volgelingen’ naar toe konden komen. De fundering van het eerste Goetheanum werd gelegd in 1913. In 1920 was het gebouw klaar en kon het worden geopend. Tijdens oud en nieuw van het jaar 1922 op 1923 brandde het grote koepelvormige gebouw, dat geheel uit hout opgetrokken was, echter al weer af. Het tweede Goetheanum, dat uit 1928 stamt, werd daarom van beton gemaakt. Dit beton werd daarbij echter wel in sculpturale vormen gegoten. Het gebouw bestond na de opening feitelijk nog enkel uit een leeg omhulsel en werd het pas in de loop der jaren steeds verder ingericht.

Voorstellingen en spirituele expressie

Het eerste deel van de binnenkant van het gebouw dat werd aangepakt, waren de zuidelijke trappen en de westelijke ingang. Deze kwamen al in 1930 gereed. De zogenaamde Grundsteinsaal en de Grosser Saal waren niet eerder dan respectievelijk 1952 en 1956 klaar. Sindsdien worden hier voornamelijk voorstellingen gehouden. De ‘geloofsovertuiging’ van Steiner vinden we ook in deze zalen terug. Net als het eerste Goetheanum zijn deze zalen rijk versierd met sculpturen en schilderingen die de evolutie van de mensheid voorstellen. De ‘scheve’ organische vormen, die het gebouw had meegekregen, werden ook in de zalen doorgevoerd en moesten de bezoekers een soort spirituele expressie meegeven.

Gebouwen rond de ‘tempel’

Op het terrein waar het Goetheanum stond, ontwierp Steiner ook enkele woonhuizen voor vrienden en kennissen die hem met geld, met arbeid, of geestelijk steunden met de bouw van zijn ‘tempel’. Zo vinden we onder andere Haus Duldeck, dat in 1915 gebouwd werd voor de tandarts Emil Grossheintz en zijn familie. Grossheintz schonk grote delen van het land waarop het Goetheanum kon worden geplaatst. Een ander gebouw, Haus de Jaager uit 1921, werd gebouwd voor de vrouw en dochter van beeldhouwer Jacques de Jaager, die na de bouw van het eerste Goetheanum overleed. Daarnaast liet Steiner huizen bouwen voor de dansers die werkten in het Goetheanum. Deze dansers worden Euritmisten genoemd en beoefenen een door Steiner zelf ontwikkelde, op ballet lijkende, dans.

Navolging in de architectuur

Bij al deze gebouwen werd gebruik gemaakt van een organische architectuur met schuine vlakken en hoeken. Beroemde architecten als Henry van de Velde, die in Art Nouveau stijl bouwde, Frank Loyd Wright, die zich sterk aangetrokken voelde tot de natuur, Hans Scharoun, de ontwerper van het concertgebouw van de Berliner Philharmoniker en Frank Gehry, die het meest bekend is om het Guggenheimmuseum in Bilbao gaven aan geïnspireerd te zijn door het Goetheanum en de ideeën van Steiner.

Steiner overleed op 30 maart 1925 in Dornach; Hij was toen 64. Het Goetheanum wordt tegenwoordig nog veelvuldig gebruikt. Zo worden er nog steeds Euritmievoorstellingen gehouden, maar ook lezingen en andere opvoeringen zoals een opera.

Het bericht De geschiedenis van het Antroposofische Goetheanum in Dornach verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/de-geschiedenis-van-het-antroposofische-goetheanum-dornach/feed/ 0
Boston Tea Party http://www.isgeschiedenis.nl/toen/boston-tea-party/ http://www.isgeschiedenis.nl/toen/boston-tea-party/#comments Mon, 15 Dec 2014 23:00:22 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=58900 Op 16 december 1773 vindt de Boston Tea Party plaats. De Tea Party is een protest van de Amerikaanse kolonisten tegen de Britse overheerser. Dit is het begin van de Amerikaanse Revolutie.  Onvrede onder kolonisten Groot-Britannië won de Franse en Indiaanse Oorlog en had daardoor de macht over een groot deel van Noord-Amerika. De nieuwe... Lees verder

Het bericht Boston Tea Party verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Op 16 december 1773 vindt de Boston Tea Party plaats. De Tea Party is een protest van de Amerikaanse kolonisten tegen de Britse overheerser. Dit is het begin van de Amerikaanse Revolutie. 

Onvrede onder kolonisten

Groot-Britannië won de Franse en Indiaanse Oorlog en had daardoor de macht over een groot deel van Noord-Amerika. De nieuwe toevoeging aan het Britse koloniale rijk kostte een hoop geld om te onderhouden. De Britse overheid besloot een aantal nieuwe belastingen in te voeren. In 1764 werd de Sugar Act ingevoerd, gevolgd door de Stamp Act in 1765, de Townshends Acts in 1767 en de Tea Act in 1773. De belastingen en heffingen zorgden ervoor dat de gemoederen hoog opliepen tussen de kolonisten en de Britse overheid. De kolonisten vonden het oneerlijk dat zij veel geld moesten uitgeven aan de Britten, maar geen eerlijke vertegenwoordiging kregen in het Britse parlement. Hun onvrede werd samengevat in de slogan: ‘No taxation without representation’.

Boston Tea Party

Thee was één van de producten die belast werd. De gouverneur van Boston stond aan de kant van de Britten, daardoor mochten schepen van de British East India Company daar wel aanmeren, terwijl dit in andere steden niet meer kon. Op 16 december 1773 besloot de patriottenbeweging Sons of Liberty, onder leiding van bierbrouwer Samuel Adams een aantal schepen die thee kwamen invoeren te enteren. Dit betrof de schepen de Beaver, Eleanor en de Dartmouth. De Sons of Liberty drongen de schepen binnen gekleed als indianen. Vervolgens werden de ladingen thee overboord gegooid. Dit kostte de British East India Company duizenden ponden.

Nasleep

In de maanden na de Boston Tea Party werd hard opgetreden tegen de kolonisten. De Tea Party was slechts het begin van een oorlog waarbij de Amerikaanse patriotten voor onafhankelijkheid streden. In 1776 werd de Onafhankelijkheidsverklaring opgesteld door onder meer Thomas Jefferson en Benjamin Franklin. Het congres keurde de Declaration of Independence op 4 juli 1776 goed. De koloniën verklaarden zichzelf onafhankelijk, Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog kwam echter pas in 1783 tot een einde.

 

Het bericht Boston Tea Party verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/toen/boston-tea-party/feed/ 0
De claims op de Noordpool http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/de-claims-op-de-noordpool/ http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/de-claims-op-de-noordpool/#comments Mon, 15 Dec 2014 13:19:58 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=64556 Op 15 december 2014 dient Denemarken een claim in bij de VN. Het land maakt aanspraak op een stuk zeebodem via Groenland, dat Deens is. Aan Groenland zit volgens de Denen een bergketen vast, die over de Noordpool loopt. Daarmee willen ze aantonen dat de Noordpool bij groenland hoort en dus Deens is. Al honderden... Lees verder

Het bericht De claims op de Noordpool verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Op 15 december 2014 dient Denemarken een claim in bij de VN. Het land maakt aanspraak op een stuk zeebodem via Groenland, dat Deens is. Aan Groenland zit volgens de Denen een bergketen vast, die over de Noordpool loopt. Daarmee willen ze aantonen dat de Noordpool bij groenland hoort en dus Deens is. Al honderden jaren proberen mensen gebruik te maken van de gebieden rond de Noordpool.

Vikingkolonies op Groenland

Ergens in de tiende eeuw kwamen de eerste Vikingen aan op Groenland. Volgens de Groenlandse Saga zou Erik de Rode de eerste Europeaan zijn die in Groenland voet aan wal zette. De klimatologische omstandigheden waren anders dan nu. Het land was groener dan nu. Daardoor had de kolonie in eerste instantie succes, de bevolking groeide. Aan het begin van de twaalfde eeuw werd Groenland een zelfstandig bisdom. Ongeveer een eeuw later accepteren de kolonisten de zeggenschap van de Noorse koning. De Kleine IJstijd maakte echter een einde aan de Noorse kolonies op Groenland. Wel bleven er verschillende groepen Inuït, afkomstig uit het huidige Canada en Alaska achter.

Zoektochten naar de Noordelijke Passage

In de zestiende eeuw werden de scheepvaartroutes naar Azië beheerst door de Spanjaarden en de Portugezen. In een poging een route te vinden die korter was en niet door anderen beheerst werd, werden aan het einde van de zestiende eeuw expedities uitgerust met het doel een scheepvaartroute via het noorden te vinden. De expedities, onder leiding van Willem Barentsz en Henry Hudson kwamen echter niet verder dan Nova Zembla en de Hudsonbaai. Beide ontdekkingsreizigers lieten het leven bij hun expeditie.

Walvisvaart

spitsbergen Abraham Storck 1690

Nederlandse walvisvaarders door Abraham Storck (1690)

De zoektocht naar een geschikte vaarroute hield op, maar het gebied bleef populair bij walvisvaarders. Met de redelijk bereikbare eilandengroep Spitsbergen als uitvalsbasis bleven zij actief in het gebied. De Arctische winters maakten het echter onmogelijk om de eilandengroep permanent te koloniseren. Tegen de achttiende eeuw waren de walvissen rond Spitsbergen bijna uitgeroeid. Daarmee eindigde ook de interesse in het gebied. De walvisvaarders trokken naar elders. Alleen nog een enkele pelsjager bleef actief in het gebied.

Herontdekking van Groenland

De interesse in Groenland bleef. Toen het klimaat weer wat opwarmde, landden er zo nu en dan walvisvaarders op de oostkust van Groenland om er vers drinkwater in te slaan. Vanaf het begin van de achttiende eeuw probeerden de Noren weer contact te leggen met de oude koloniën. Daarmee verschenen er weer Europese kolonisten in het gebied. Noorwegen was op dat moment nog in een personele unie met Denemarken. Nadat die unie ophield te bestaan, bleef Groenland wel Deens gebied.

Eerste mensen op de Noordpool

In de negentiende eeuw werd de interesse in het poolgebied steeds groter.
Spitsbergen en Groenland werden uitvalsbases voor nieuwe expedities naar de Noordpool, dat gold als een van de laatste stukken aarde die nog niet in kaart waren gebracht. Amerikaanse, Canadese en Noorse expedities gingen naar het noorden. Dat ging met wisselend succes. De Amerikaan Robert Peary bracht het noorden van Groenland in kaart en claimde in 1909 de Noordpool als eerste mens bereikte te hebben. Dat verhaal wordt tegenwoordig in twijfel getrokken. De afstanden die in de dagboeken beschreven staan zouden echter onmogelijk zijn.

Een andere Amerikaan, Fredrick Cook claimde eerder te zijn, maar ook zijn verhaal wordt niet geloofd. In de jaren ’20 van de twintigste eeuw werden er nieuwe expedities opgezet. Dit keer met vliegtuigen. Roald Amundsen, vloog in 1926 met het luchtschip Norge over de pool, maar landde niet. De Rus Somov deed dat in 1948 wel. De uitvinding van de nucleaire onderzeeër in de jaren ’50 blies de poolexpedities nieuw leven in. In 1956 voer de Amerikaanse onderzeeër Nautilus onder het pakijs door over de pool.

De Noordpool in de 21e eeuw

In de 21e eeuw is de belangstelling voor de Noordpool onverminderd groot. Er is berekend dat in de zeebodem onder het ijs grote voorraden grondstoffen zoals steenkool, olie en gas moeten zitten. Nu het ijs zich steeds meer terug lijkt te trekken lijkt het erop dat die voorraden op den duur bereikbaar worden. Ook lijkt het erop dat de scheepvaartroutes waar Barentsz en Hudson tevergeefs naar zochten, bevaarbaar worden. De Noordpool verandert van ontoegankelijke ijswoestijn in een gebied waar verschillende landen claims op leggen.

Juridische status van de Noordpool

Over de juridische status van het gebied wordt nog flink geruzied. Groot vraagstuk daarbij is, of de wateren die onder het ijs vandaan komen, internationaal zijn, of dat ze binnen de territoriale wateren vallen. En als dat laatste het geval is, van wie zijn ze dan? Niet minder dan vijf landen claimen (delen van) het poolgebied. In 2007 plantte een Russische onderzeeër een vlag op de zeebodem. Niet veel later deed ook Canada een claim op het poolgebied. Nu volgt Denemarken met een claim bij de VN.

 

Het bericht De claims op de Noordpool verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/de-claims-op-de-noordpool/feed/ 0