IsGeschiedenis http://www.isgeschiedenis.nl over Geschiedenis van Nederland en Geschiedenis wereldwijd Tue, 03 Mar 2015 10:16:40 +0000 nl-NL hourly 1 De Vrede van Brest-Litovskhttp://www.isgeschiedenis.nl/toen/de-vrede-van-brest-litovsk/ http://www.isgeschiedenis.nl/toen/de-vrede-van-brest-litovsk/#comments Mon, 02 Mar 2015 23:01:02 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=65749 3 maart 1918 – De communistische bolsjewieken ondertekenen de Vrede van Brest-Litovsk met de Centralen, wat het einde van de Russische deelname aan de Eerste Wereldoorlog betekent.  Russische Revolutie In 1917 was de Russische Revolutie begonnen en kregen de communistische bolsjewieken onder leiding van Vladimir Lenin de macht over Rusland, dat nu de Russische Socialistische... Lees verder

Het bericht De Vrede van Brest-Litovsk verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
3 maart 1918 – De communistische bolsjewieken ondertekenen de Vrede van Brest-Litovsk met de Centralen, wat het einde van de Russische deelname aan de Eerste Wereldoorlog betekent. 

Russische Revolutie

In 1917 was de Russische Revolutie begonnen en kregen de communistische bolsjewieken onder leiding van Vladimir Lenin de macht over Rusland, dat nu de Russische Socialistische Federatieve Sovjetrepubliek heette. Hun doel was het ontketenen van een wereldwijde socialistische revolutie. Om dit te bereiken moesten de bolsjewieken hun volledige aandacht richten op de binnenlandse revolutie, zo meende Lenin.

Vrede van Brest-Litosvk -1917

De oorlog tegen Duitsland aan het oostfront kostte de bolsjewieken veel tijd, geld en manschappen. Lenin was van mening dat een vrede met Duitsland de grootste prioriteit was voordat hij zich kon richten op het vormen van een communistische staat. Duitsland stemde met de vrede in, maar het verdrag kostte Lenin een rib uit zijn lijf. Hij raakte onder andere Estland, Letland en delen van Wit-Rusland aan Duitsland kwijt en moest de Duitsers hoge betalingen doen.

Gevolgen van het verdrag van Brest-Litosvk

Lenins voormalige bondgenoten Engeland, Frankrijk en de Verenigde Staten waren niet blij met de vrede tussen de twee landen. Zij raakten een belangrijke bondgenoot kwijt. Daarbij betekende de vrede het einde van de tweefrontenoorlog en kon Duitsland zich nu met al haar manschappen richten op het westfront in België en Frankrijk.

Vrede van Versailles

De Vrede van Versailles (1919) betekende het einde van de Eerste Wereldoorlog. De geallieerden dwongen Duitsland tot enorme herstelbetalingen en daarnaast moest Duitsland grote delen van haar rijk afstaan. In de Vrede van Versailles werd het verdrag van Brest-Litosvk nietig verklaard.

 

Het bericht De Vrede van Brest-Litovsk verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/toen/de-vrede-van-brest-litovsk/feed/ 0
Het Griekse scheppingsverhaal: van Chaos tot oorlog en bedroghttp://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/het-griekse-scheppingsverhaal-van-chaos-tot-oorlog-en-bedrog/ http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/het-griekse-scheppingsverhaal-van-chaos-tot-oorlog-en-bedrog/#comments Mon, 02 Mar 2015 23:00:11 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=65794 Voordat de wereld werd geschapen heerste de Chaos. In de gitzwarte massa woelden de elementen aarde, water, vuur en lucht kriskras door elkaar. De kiemen van het leven lagen diep verborgen en kwamen pas tot uiting nadat de scheppende krachten hun werk gingen doen. Gaia en Ouranos De scheppende krachten scheidden aarde en water van... Lees verder

Het bericht Het Griekse scheppingsverhaal: van Chaos tot oorlog en bedrog verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Voordat de wereld werd geschapen heerste de Chaos. In de gitzwarte massa woelden de elementen aarde, water, vuur en lucht kriskras door elkaar. De kiemen van het leven lagen diep verborgen en kwamen pas tot uiting nadat de scheppende krachten hun werk gingen doen.

Gaia en Ouranos

De scheppende krachten scheidden aarde en water van elkaar en creëerden de hemel met zijn sterren en planeten. De aarde (Gaia) en hemel (Ouranos/Uranus) vormden een machtig godenpaar en heersten in het vroegste begin over het heelal en alle andere goden. Hun kinderen, de twaalf Titanen en de eenogige Cyclopen, joegen Ouranos schrik aan, waarna hij besloot hen in de Tartaros te werpen, een diepe duistere afgrond. Gaia kon niet verdragen dat haar kinderen zo werden behandeld en daalde af in de gevangenis om hen ervan te overtuigen hun vader van zijn heerschappij te beroven.

Cronos

Kronos verslaat zijn vader Ouranos

Kronos – kinderen eten uit angst

De meeste Titanen waren huiverig, maar Kronos, de jongste van het stel, was toch bereid een poging te wagen. Gaia bevrijdde hem uit zijn boeien, waarna de jongeling zijn vader met een zeis te lijf ging. Kronos versloeg zijn vader en verkreeg zo de heerschappij over het heelal. Ouranos vervloekte hem en voorspelde dat hem hetzelfde lot zou treffen – de zoon van Kronos zou ook zijn vader verslaan. De andere Titanen werden ook bevrijd en heersten samen lange tijd over het heelal. Kronos nam zijn zus Rhea tot vrouw, maar at uit angst voor de vloek van zijn vader al hun kinderen op. Rhea kon het schouwspel niet aanzien en verstopte het twaalfde kind, Zeus, waarna zij haar man een steen met een dekentje eromheen liet opeten.

Zeus & de Titanenstrijd

Zeus bleek een strijdvaardig type en riep de hulp in van de cyclopen, die gevangen waren gezet onder het bewind van de Titanen. Samen met hen en de andere goden versloeg Zeus de Titanen in de Titanenstrijd en werd hij de nieuwe leider van de wereld. Kronos, die zelf te oud was om de strijd te leiden, liet zijn neef Atlas in zijn plaats gaan. Uiteindelijk vergiftigde Zeus Kronos met een drankje en werden al zijn opgegeten broers en zussen weer uitgebraakt. Hij wierp hij de Titanen in Tartaros, waar zij gevangen gehouden werden. Voor Atlas bedacht Zeus een speciale straf. Hij werd veroordeeld om op de Westerse rand van de aarde (Gaia) te gaan staan en het hemelgewelf (Uranus) voor eeuwig op zijn schouders te dragen. Gaia en Uranus konden hierdoor hun verbintenis niet meer  in stand houden.

Prometheus & de mens

Na de oorlog met de Titanen verdeelden Zeus en zijn twee broers de wereld. Ze spraken af dat Zeus de hemel, Poseidon de zee en Hades de onderwereld zou regeren. De aarde regeerden zij samen en werd bevolkt door planten en dieren in alle soorten en maten, geschapen door Eros, god van de liefde en schoonheid. Er moest echter ook nog een wezen gecreëerd worden dat over al deze dieren en planten kon heersen. Eros beval daarom de Titanenzoon Prometheus, de ‘Vooruitdenkende’, zo’n heerser te scheppen. Uit het leem van de aarde, waarin ruwe oerkrachten verscholen lagen, schiep hij de mens naar het evenbeeld van de goden. Zijn creatie liep rechtop waardoor de mens het enige schepsel was dat naar de hemel en sterren zou kunnen kijken. Eros blies er leven in en gaf het een aantal eigenschappen die de dieren ook bezaten.

Vuur & Pandora

De dochter van Zeus, Pallas Athena, gaf de mens zijn denkvermogen zodat deze van ????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????de dieren onderscheiden werd. Het probleem was echter dat de mens in holen en grotten woonde en afhankelijk was van wat de aarde hen bood. Prometheus gaf aan deze mensen daarom in het geheim – en tegen de wil van Zeus in – het vuur. Zeus ontstak in woede en bond Prometheus aan een rots in het Kaukasusgebergte, waar iedere dag opnieuw zijn lever uitgevreten werd door een adelaar. Ook de mensen moesten het ontgelden, want Zeus schiep een vrouw, Pandora, en gaf haar een geheimzinnige doos die niet geopend mocht worden. Toen de broer van Prometheus, Epimetheus (de ‘Achternadenkende’), vervolgens de doos opende, verspreidden zich afschuwelijke wezens over de aarde (ziekten, rampen en misdaden). Het enige wezen dat overbleef in de doos van Pandora was ‘Hoop’.

Het bericht Het Griekse scheppingsverhaal: van Chaos tot oorlog en bedrog verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/het-griekse-scheppingsverhaal-van-chaos-tot-oorlog-en-bedrog/feed/ 0
Racisme en de Jim Crow-wettenhttp://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/racisme-en-de-jim-crow-wetten/ http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/racisme-en-de-jim-crow-wetten/#comments Mon, 02 Mar 2015 14:59:38 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=65787 In de Verenigde Staten is opnieuw onrust ontstaan nadat politieagenten excessief geweld gebruikten tegen een Afro-Amerikaanse man. De dakloze man werd neergeschoten nadat hij zich verzette tegen zijn arrestatie. Of hij een wapen had, is nog niet duidelijk. Eerdere incidenten het afgelopen jaar waarbij agenten zwarte mannen doodschoten, zoals Michael Brown en Jerame Reid, leidden... Lees verder

Het bericht Racisme en de Jim Crow-wetten verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
In de Verenigde Staten is opnieuw onrust ontstaan nadat politieagenten excessief geweld gebruikten tegen een Afro-Amerikaanse man. De dakloze man werd neergeschoten nadat hij zich verzette tegen zijn arrestatie. Of hij een wapen had, is nog niet duidelijk. Eerdere incidenten het afgelopen jaar waarbij agenten zwarte mannen doodschoten, zoals Michael Brown en Jerame Reid, leidden tot een golf van protesten en rellen in diverse steden. Geweld tegen de Afro-Amerikaanse bevolking is niets nieuws.

“Kleurlingen”

Hoewel op 18 december 1865 de slavernij in de Verenigde Staten na een bloedige burgeroorlog uiteindelijk werd afgeschaft, maakte dit geen einde aan het vele racisme dat de zwarte bevolking ten deel viel. In de jaren na de oorlog werden voornamelijk in de zuidelijke staten veel wetten in het leven geroepen die de blanke bevolking moest scheiden van de “kleurlingen”, die nu als vrije mensen door het leven gingen. Zo kreeg het openbaar vervoer aparte zit- en staplekken en werden scholen opgericht speciaal voor Afro-Amerikanen. Hierbij werd het begrip “kleurling” erg breed getrokken en werd geen onderscheid meer gemaakt tussen verschillende niet-blanken, zoals dat wel werd gedaan vóór de Amerikaanse Burgeroorlog.

Jim Crow

De wetten die contact tussen blanken en zwarten als gelijken moesten voorkomen,Jim Crow 2 kwamen bekend te staan als de Jim Crow Laws. Jim Crow was een karakter in het leven geroepen door acteur Thomas Dartmouth ‘Daddy’ Rice in 1828. Op het toneel speelde hij met een zwartgeverfd gezicht een overdreven en sterk stereotypisch Afro-Amerikaans typetje. De blanke bevolking was enthousiast over de grijnzende dwaas Jim Crow. Zijn show werd een groot succes en al dansend en zingend ging hij heel Amerika en Groot-Brittannië door. In de jaren 1830-1840 werd de term ‘Jim Crow’ door een groot deel van de blanke Amerikaanse bevolking gebruikt als scheldwoord voor de “kleurlingen” en in de jaren daarna werd het karakter geïmiteerd door veel andere toneelspelers.

Jim Crow-wetten

Rice en zijn navolgers droegen bij aan de popularisering van het stereotype beeld van de zwarte bevolkingsgroep als lui, stom, minderwaardig en niet geschikt voor integratie in de samenleving. Dit beeld werd in de jaren na de Amerikaanse Burgeroorlog doorgezet en leidde tot de zogenaamde Jim Crow-wetten. Niet alleen het openbaar vervoer en het onderwijs waren onderhevig aan deze  regelgeving, maar ook parken, begraafplaatsen, theaters en restaurants kregen aparte plekken voor Afro-Amerikanen. Eerder waren zulk soort maatregelen niet aan de orde, omdat de inferieure status van slaven deze onnodig maakten. Blank en zwart konden prima naast elkaar werken, zolang de slaven hun plek maar kenden. Dit veranderde na de Burgeroorlog, toen de Afro-Amerikanen allen vrij werden verklaard.

Gescheiden maar gelijk

Onder het mom separate but equal (Gescheiden maar gelijk) werden in meerdere staten de wetten aangenomen. Hierbij hadden Afro-Amerikanen volgens de wet gelijke rechten als blanken, maar dan wel in gescheiden sociale voorzieningen. Zo was het strafbaar een “kleurling” die met de trein reisde anders te behandelen dan eenJim Crow 3 “niet-kleurling”, maar tegelijkertijd ook om in een coupé te reizen die bestemd was voor de andere bevolkingsgroep. In de loop van de jaren verslechterde de situatie en ontstond veel protest tegen de regelgeving. Afro-Amerikanen werden vaak nog steeds als minderwaardig beschouwd en moesten zich aan bepaalde gedragsregels houden wanneer zij contact hadden met blanke mensen. Mensenrechtenorganisaties streden tegen de ongelijke behandeling en groeiden in aantal in de loop van de twintigste eeuw.

Geweld

De Jim Crow-wetten gingen vaak gepaard met veel geweld. Blanken konden de “kleurlingen” vaak ongestraft in elkaar slaan of verminken, omdat het rechtssysteem gedomineerd werd door blanke politiemannen, rechters, jury’s en gevangenisbewakers. Voor hen was geweld een methode van sociale controle, omdat zwarten vaak afgeschilderd werden als criminelen en verkrachters. Lynchen, de meest gewelddadige methode, werd gebruikt om een voorbeeld te stellen voor anderen. Hierbij werden de meestal zwarte slachtoffers publiekelijk vermoord door een menigte van hoofdzakelijk blanke mensen. Soms was één of enkele slachtoffers niet genoeg en plunderde de blanke menigte een door “kleurlingen” gedomineerde wijk.

Jim Crow-wetten afgeschaft

De strijd tegen de ongelijke behandeling van Afro-Amerikanen duurde voort en werd pas in de jaren vijftig en zestig van de twintigste eeuw beter onder de loep genomen. In 1954 werd scheiding van het onderwijs op basis van huidskleur als ongrondwettig bestempeld en in de jaren daarna werden meer Jim Crow-wetten afgeschaft. Desondanks is het racisme nooit helemaal uitgebannen.

Het bericht Racisme en de Jim Crow-wetten verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/racisme-en-de-jim-crow-wetten/feed/ 0
Oedipus: slachtoffer van het lothttp://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/oedipus-slachtoffer-van-het-lot/ http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/oedipus-slachtoffer-van-het-lot/#comments Sun, 01 Mar 2015 23:01:56 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=65582 Deze week verschijnt er iedere dag een artikel over een tot de verbeelding sprekende Griekse mythe. Vandaag lees je over Oedipus: de verstoten baby die het slachtoffer werd van het lot. Laïos en Iokaste De Griekse stad Thebe werd geregeerd door koning Laïos en zijn vrouw Iokaste. De twee hadden een goede relatie en leken... Lees verder

Het bericht Oedipus: slachtoffer van het lot verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Deze week verschijnt er iedere dag een artikel over een tot de verbeelding sprekende Griekse mythe. Vandaag lees je over Oedipus: de verstoten baby die het slachtoffer werd van het lot.

Laïos en Iokaste

De Griekse stad Thebe werd geregeerd door koning Laïos en zijn vrouw Iokaste. De twee hadden een goede relatie en leken een perfect leven te leiden. Toch hadden zij te kampen met een groot probleem: Iokaste werd maar niet zwanger. Ten einde raad begaf Laïos zich naar het voorspellende orakel van Delphi, waar hij de priesteres om raad vroeg. De goden leken de koning goed gezind, toen hij te horen kreeg dat hij inderdaad een zoon mocht verwachten. Echter was de blijdschap van Laïos van korte duur, toen hij te horen kreeg dat zijn zoon hem zou vermoorden. Toen Iokaste een tijd later inderdaad hun eerste zoon baarde, besloten de twee dat het kind niet verder zou mogen leven, uit angst voor de vadermoord die zou volgen.

Oedipus: de zwelvoet

Iokaste en Laïos doorboorden de voetjes van hun baby en bonden zijn enkels aan elkaar. Vervolgens gaven zij een herder de opdracht het kind achter te laten in de bergen. De herder kon dit niet over zijn hart verkrijgen en gaf het kind aan een andere herder. Deze besloot de baby de naam Oedipus – zwelvoet – te geven en gaf het kind tenslotte aan de koning van Korinthe, Polybos.

‘Je vermoordt je vader en trouwt je moeder’

Oedipus groeide op in de veronderstelling dat Polybos zijn vader was en had een gelukkige jeugd. Toen hem op een dag door een dronkaard verteld werd dat Polybos niet zijn echte vader was, raakte hij in de war. Ook Oedipus begaf zich naar het orakel van Delphi, alwaar hem een afschuwelijke voorspelling gedaan werd. Oedipus kreeg te horen dat hij weldra zijn vader zou vermoorden en met zijn moeder zou trouwen.

Oedipus’ drift

Uit angst voor de voorspelling keerde Oedipus niet terug naar Korinthe. Hij wilde koste wat het kost voorkomen dat hij Polybos per ongeluk zou doden. Op zijn weg richting een nieuw en onzeker leven stuitte de Griek op een koets. Oedipus raakte driftig van de brutaliteit van de koetsier. Hij werd zo kwaad dat hij de koetsier en zijn passagier doodsloeg, onbewust van het feit dat de passagier Laïos was, de koning van Thebe en zijn biologische vader.

De sinfx: een kwaadaardig wezen

Oedipus met sfinx

Oedipus en de sfinx

Thebe was inmiddels het slachtoffer geworden van een kwaadaardige sfinx. Dit monster – half vrouw, deels adelaar, met de poten van een leeuw – liet geen mensen Thebe in of uit zonder dat zij een ogenschijnlijk onoplosbaar raadsel hadden opgelost. De sfinx verslond alle mensen die het vraagstuk niet konden oplossen met huid en haar.

Oedipus liet zich niet afschrikken door de sfinx. De jongen loste het raadsel op, waarna de sfinx zich niet meer in Thebe liet zien.

Oedipus’ beloning

Als beloning voor het verdrijven van de sfinx, besloot het volk van Thebe dat Oedipus mocht trouwen met de weduwe van de vermoorde koning. Hier had Oedipus wel oren naar. In één klap had hij zich zowel een vrouw als een koninkrijk eigen weten te maken. De weduwe, Iokaste, schonk hem vier kinderen: twee zoons en twee dochters.

De pest in Thebe

Nadat Oedipus enkele jaren als rechtvaardig vorst over Thebe had geregeerd, kreeg de stad te maken met een hevige pestepidemie. De goden zeiden hem dat de moordenaar van de koning de stad uit moest, omdat diens aanwezigheid de reden was voor de pest in de stad. Uiteraard wist Oedipus niet dat hij zelf verantwoordelijk was voor de dood van Laïos. Toen de blinde ziener Teiresias hem vertelde dat Oedipus de moordenaar was, werd voor de koning alles duidelijk. Hij besefte dat hij verantwoordelijk was voor de dood van de koning van Thebe, die zijn vader was geweest. Daarbij zag hij in dat hij – zoals het orakel van Delphi al had voorspeld -inderdaad met zijn biologische moeder was getrouwd. Zo werd Oedipus slachtoffer van het lot waaraan hij met geen mogelijkheid had kunnen ontsnappen.

Oedipuscomplex

Freud

Sigmund Freud

Aan het eind van de negentiende eeuw ontwikkelde Sigmund Freud het psychoanalytische concept van het Oedipuscomplex. Wanneer een jongen zich tussen de leeftijd van drie en zes bevindt, zal hij liefdesgevoelens ontwikkelen voor zijn moeder en daarom zijn vader als concurrent zien, aldus Freud. De kleuter zal normaal gesproken deze neiging onderdrukken, maar wanneer het kind hier niet toe in staat is en te lang in deze fase blijft hangen, spreekt Freud van een Oedipuscomplex.

Het bericht Oedipus: slachtoffer van het lot verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/oedipus-slachtoffer-van-het-lot/feed/ 0
De Middeleeuwen. Een kleine geschiedenis – staatsgreep van Pippijn de Kortehttp://www.isgeschiedenis.nl/ingezonden/de-middeleeuwen-een-kleine-geschiedenis-staatsgreep-van-pippijn-de-korte/ http://www.isgeschiedenis.nl/ingezonden/de-middeleeuwen-een-kleine-geschiedenis-staatsgreep-van-pippijn-de-korte/#comments Sun, 01 Mar 2015 23:00:33 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=65763 Veel mensen associëren de Middeleeuwen met armoede, wreedheid, honger en ziekte: een barbaarse, primitieve wereld. Deze sombere kijk gaat terug op de Renaissance, toen humanisten de term bedachten voor de ‘duistere’ eeuwen tussen hun eigen tijd en de klassieke Oudheid. De Middeleeuwen. Een kleine geschiedenis probeert dit eenzijdige beeld bij te stellen door de belangrijkste... Lees verder

Het bericht De Middeleeuwen. Een kleine geschiedenis – staatsgreep van Pippijn de Korte verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Veel mensen associëren de Middeleeuwen met armoede, wreedheid, honger en ziekte: een barbaarse, primitieve wereld. Deze sombere kijk gaat terug op de Renaissance, toen humanisten de term bedachten voor de ‘duistere’ eeuwen tussen hun eigen tijd en de klassieke Oudheid. De Middeleeuwen. Een kleine geschiedenis probeert dit eenzijdige beeld bij te stellen door de belangrijkste ontwikkelingen uit deze periode in kaart te brengen. Het is met kennis van zaken geschreven met behulp van de nieuwste inzichten uit de historische wetenschap. Het gebruik van bronnen uit de tijd zelf maakt het lezen tot een meeslepend avontuur.

Pippijn de Korte aan de macht – een fragment

Hier volgt een fragment over de ‘staatsgreep’ van hofmeier Pippijn de Korte. Door deze gebeurtenis kwamen de Pippiniden of Karolingen in het rijk van de Franken aan de macht. Deze dynastie bracht keizer Karel de Grote voort, de machtigste vorst uit de Middeleeuwen:

“De Karolingische hofschrijver Einhard zou driekwart eeuw later een ontluisterend beeld schetsen van de laatste Merovingische heerser. Childerik iii speelde nog enkel de koning. Met zijn wuivende haardos en lange baard zat hij op zijn troon. Hij ontving gezanten uit alle windstreken, maar de woorden die hij tot hen sprak werden hem ingefluisterd. Hij bezat nog maar één klein landgoed, waarnaar hij na afloop van de jaarlijkse stamvergadering in een ossenkar werd teruggereden. In 751 maakte men een einde aan de klucht. Met instemming van de paus nam Karel Martels zoon Pippijn de Korte het koningschap over. Deze gebeurtenis leidde niet alleen tot de vestiging van een nieuwe dynastie, maar zou ook nog eeuwenlang de relatie bepalen tussen Kerk en staat of liever, tussen geestelijke en wereldlijke macht.

Dat het nog zo lang duurde totdat de Pippiniden de oude dynastie definitief ter zijde schoven, kwam onder meer doordat de Merovingen zich konden beroepen op hun koninklijke bloed, waaraan een magische kracht werd toegeschreven. Ook moesten de Pippiniden, ondanks al hun macht en rijkdom, rekening houden met rivaliserende aristocratische families. Pippijn de Korte, die de stap uiteindelijk dan toch zette, ging daarom niet over één nacht ijs. Eerst moest het probleem van de legitimiteit worden opgelost. Hij zond gezanten naar paus Zacharias met de vraag of het niet beter was dat de degene die daadwerkelijk de macht had, ook de koninklijke titel voerde. De paus antwoordde bevestigend.

Men schoor Childerik zijn lange haar en baard (de tekenen van zijn koninklijke afkomst) af en stuurde hem naar het klooster. Vervolgens kroonden de Frankische bisschoppen Pippijn tot koning. Bij de plechtigheid werd teruggegrepen op en traditie waarnaar in het Oude Testament wordt verwezen en die eerder al was geïmiteerd in het rijk van de Visigoten: de zalving van de joodse koningen. Die was bedoeld om te laten zien dat koningen door God waren uitverkoren en daarom onschendbaar waren. ‘Tast mijn gezalfden niet aan!’ had God zelf in het eerste boek van de Kronieken (16:22) dreigend gesproken. De staatsgreep van Pippijn was hiermee gelegitimeerd.

Het was God zelf die hem op de troon had geplaatst.”

Over de schrijver

Dr. Frank Tang (1963) is historicus. Hij publiceerde wetenschappelijke en populairwetenschappelijke artikelen, met name over de middeleeuwse politieke cultuur en het middeleeuwse Spanje.

‘Een naslagwerk dat elke docent in het lokaal zou moeten hebben.’

- KLEIO

‘Een prima handboek om een overzicht van de middeleeuwen te (her)krijgen.’

- HISTORIËN.NL

Koop hier het boek De Middeleeuwen. Een kleine geschiedenis van Dr. Frank Tang.

Het bericht De Middeleeuwen. Een kleine geschiedenis – staatsgreep van Pippijn de Korte verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/ingezonden/de-middeleeuwen-een-kleine-geschiedenis-staatsgreep-van-pippijn-de-korte/feed/ 0
Stichting van Rio de Janeirohttp://www.isgeschiedenis.nl/toen/stichting-van-rio-de-janeiro/ http://www.isgeschiedenis.nl/toen/stichting-van-rio-de-janeiro/#comments Sat, 28 Feb 2015 23:00:35 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=59950 Op 1 maart 1565 werd de stad Rio de Janeiro gesticht door de Portugees Estácio de Sá. Door deze stad te stichten claimden de Portugezen dit gebied en wilden zij andere Europeanen wegjagen. Rio groeide uit tot een enorme stad die bekend staat om het carnaval en het enorme standbeeld van Christus de Verlosser. Aanloop... Lees verder

Het bericht Stichting van Rio de Janeiro verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Op 1 maart 1565 werd de stad Rio de Janeiro gesticht door de Portugees Estácio de Sá. Door deze stad te stichten claimden de Portugezen dit gebied en wilden zij andere Europeanen wegjagen. Rio groeide uit tot een enorme stad die bekend staat om het carnaval en het enorme standbeeld van Christus de Verlosser.

Aanloop stichting van Rio de Janeiro

De stad ligt in de Baai van Guanabara. Deze baai werd op 1 januari 1502 ontdekt door de Portugese ontdekkingsreizigers onder leiding van Gaspar Lemos. Zij dachten dat deze baai de monding van een rivier was, vandaar dat de stad de naam Rio de Janeiro kreeg, wat ‘Januaririvier’ betekent. De Portugezen vestigden zich in het gebied rondom Rio.

Stichting van Rio de Janeiro

In 1555 kwamen Franse kolonisten aan in Zuid-Amerika en zij stichtten op een eilandje in de baai van Rio de kolonie Antarctisch Frankrijk. In 1560 vielen de Portugezen de Franse kolonie aan en vernietigden deze.

Om andere Europeanen uit het gebied weg te jagen besloten de Portugezen de stad Rio de Janeiro te stichten. Op 1 maart 1565 stichtte Estácio de Sá de gemeente São Sebastião do Rio de Janeiro. Met deze naam wilde de Sá de toenmalige Portugese koning, Dom Sebastião, eren.

Rio de Janeiro als wereldstad

De stad was in de zeventiende eeuw al één van de belangrijkste steden van de Portugese kolonie. Belangrijke handelsproducten die vanuit de haven van Rio verscheept werden waren suikerriet, goud en koffie. Door het winnen van goud werd Rio het financiële centrum van de Portugese kolonie en de stad werd mede hierdoor in 1763 de hoofdstad van de kolonie.

In 1808 vielen de Fransen Portugal binnen en vluchtte de Portugese Koninklijke familie naar Rio. Hierdoor was deze stad korte tijd hoofdstad van het hele Portugese rijk. In 1889 werd Brazilië een republiek waarvan Rio de Janeiro de hoofdstad was. Ondertussen nam het belang van de stad af, zo was het inwonersaantal van de stad São Paulo in 1950 hoger dan dat van Rio.

In 1960 verloor Rio de positie van hoofdstad aan de stad Brasilia. Ondanks dat Rio niet meer de hoofdstad is, is de stad een toeristische trekpleister. Elk jaar komen miljoenen bezoekers af op onder meer het befaamde carnaval.

 

 

Het bericht Stichting van Rio de Janeiro verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/toen/stichting-van-rio-de-janeiro/feed/ 0
Armauer Hansen ontdekt de Lepra bacteriehttp://www.isgeschiedenis.nl/toen/februari/armauer_hansen_ontdekt_de_lepra_bacterie/ http://www.isgeschiedenis.nl/toen/februari/armauer_hansen_ontdekt_de_lepra_bacterie/#comments Fri, 27 Feb 2015 23:01:18 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=1592 Bergen 1873 – Het lijken maar onbeduidend kleine, rechte staafjes maar in werkelijkheid betekent het veel meer. Wat de Noor Armauer Hansen altijd al vermoedde ziet hij op 28 februari 1873 door de lens van zijn microscoop: lepra wordt veroorzaakt door een bacterie, niet door erfelijkheid. Een jarenlang mysterie wordt hiermee eindelijk opgelost.

Het bericht Armauer Hansen ontdekt de Lepra bacterie verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Bergen 1873 – Het lijken maar onbeduidend kleine, rechte staafjes maar in werkelijkheid betekent het veel meer. Wat de Noor Armauer Hansen altijd al vermoedde ziet hij op 28 februari 1873 door de lens van zijn microscoop: lepra wordt veroorzaakt door een bacterie, niet door erfelijkheid. Een jarenlang mysterie wordt hiermee eindelijk opgelost.

Middeleeuwen

De ziekte lepra is één van de oudsten ter wereld en komt al zeker 4000 jaar in India voor. West Europa kwam er voor het eerst mee in aanraking in de middeleeuwen, toen de kruisvaarders de ziekte meenamen vanuit het Midden Oosten. Hier werden lepralijders (of melaatsen) als onrein gezien. De ziekte zou een straf van God voor begane zonden zijn en de leprapatiënten werden verbannen en verjaagd uit de steden. In de late middeleeuwen en vroegmoderne tijd werden buiten deze steden speciale leprozenhuizen gebouwd, waar de patiënten verzorgd werden.

Noorwegen

De ziekte kostte veel mensen het leven, maar verdween in de 17e eeuw bijna volledig uit West Europa. Vreemd genoeg kwam de ziekte in Noorwegen nog wel veel voor. In het Noorse Bergen bestond dan ook nog een speciaal lepra ziekenhuis, waar ook onderzocht werd hoe lepra zich verspreidde. In 1847 publiceerden twee onderzoekers hier het boek Om Spedalskhed (Over lepra). De belangrijkste conclusie uit dit boek was dat lepra erfelijk was, doordat 70 procent van de patiënten afkomstig was uit een familie waarin lepra voorkwam.

Armauer Hansen

De jonge arts Armauer Hansen had hier echter heel andere ideeën over. Na het afronden van zijn medicijnenstudie in Oslo, keerde hij in 1868 terug naar zijn geboortedorp Bergen, om hier in het speciale ziekenhuis te gaan werken. Al tijdens zijn studie had Hansen vermoedens dat lepra door een bacterie veroorzaakt werd en dus besmettelijk was. Toen hij het bewijs hiervoor in 1873 onder de microscoop vond, stuitte dit op veel protest in de wetenschappelijke gemeenschap. Hansen moest zijn bevindingen voor de rechter verdedigen en meerdere wetenschappers, waaronder Albert Neisser, de ontdekker van de gonorroe bacterie,  probeerden met zijn onderzoek aan de haal te gaan. Uiteindelijk werd hij in 1909, tijdens het Tweede Internationale Lepra Congres, als ontdekker van de lepra bacil erkend en werd de ziekte bekend onder de naam ‘Hansen disease’

Het bericht Armauer Hansen ontdekt de Lepra bacterie verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/toen/februari/armauer_hansen_ontdekt_de_lepra_bacterie/feed/ 0
Cornelis Drebbel, uitvinder van de duikboot en een perpetuum mobilehttp://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/cornelis-drebbel-uitvinder-van-de-duikboot-en-een-perpetuum-mobile/ http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/cornelis-drebbel-uitvinder-van-de-duikboot-en-een-perpetuum-mobile/#comments Fri, 27 Feb 2015 18:00:38 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=65756 Cornelis Drebbel (1572 – 1633) bouwde de allereerste duikboot en heeft vele andere uitvindingen gedaan. Met zijn perpetuum mobile trok hij de aandacht van Europese vorsten en werkte hij met name aan het Engelse hof. Drebbel bleek zijn tijd ver vooruit te zijn en verbaasde iedereen met de vreemdste experimenten en wonderbaarlijkste uitvindingen. Introductie in... Lees verder

Het bericht Cornelis Drebbel, uitvinder van de duikboot en een perpetuum mobile verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Cornelis Drebbel (1572 – 1633) bouwde de allereerste duikboot en heeft vele andere uitvindingen gedaan. Met zijn perpetuum mobile trok hij de aandacht van Europese vorsten en werkte hij met name aan het Engelse hof. Drebbel bleek zijn tijd ver vooruit te zijn en verbaasde iedereen met de vreemdste experimenten en wonderbaarlijkste uitvindingen.

Introductie in de alchemie

Drebbel ging op 18-jarige leeftijd in de leer bij de beroemde graveur en parttime alchemist Hendrick Goltzius. Onder Goltzius werd hij geïntroduceerd in de wereld van alchemie en scheikunde, waarmee de basis werd gelegd voor zijn uitvindingen.

Perpetuum mobile – de klok die nooit opgewonden hoefde te worden

Een paar van eerste patenten die Drebbel ontving waren voor een waterpomp die van grotere dieptes water omhoog kon pompen en voor een schoorsteen die beter rook kon trekken. Maar naamsbekendheid kreeg hij vooral toen hij in 1598 patent kreeg op een klok die nooit opgewonden hoefde te worden. De klok werkte op verschillen in temperatuur en luchtdruk die werden veroorzaakt door opwarmende en afkoelende vloeistof. De precieze werking van het uurwerk bleef onbekend, maar het werd beschouwd als een perpetuum mobile omdat de klok voortdurend zichzelf kon opwinden.

Aan het Engelse hof

Zijn uitvinding kwam onder de aandacht van verschillende Europese vorsten, zoals Rudolf II van Praag en keizer Ferdinand II van het Heilig Roomse Rijk, en Drebbel werd uitgenodigd om aan hun hoven uitvindingen te doen. Maar het was aan het hof van de Engelse koning Jacobus I waar hij zijn belangrijkste uitvindingen deed.

De allereerste duikboot

In opdracht van de koning bouwde Drebbel de allereerste duikboot: een houten frame bedekt met ingevet leer en voortgedreven door roeispanen. In totaal zijn drie prototypes gemaakt. Het laatste model had ruimte voor 16 passagiers, waarvan 12 roeiers. Onder elke zitting van de roeiers bevonden zich lege varkensblazen met een buis die naar buiten leidde en waarvan de opening afgesloten was met touw. Om te duiken werd het touw losgemaakt en vulde de varkensblazen met water. Om weer boven water te komen werden de varkensblazen samengeperst tot ze weer leeg waren.

Zuurstof om te overleven

De duikboot kon 3 uur lang onder water blijven tot een diepte van ongeveer 5 meter. Hoe Drebbel de luchttoevoer regelde blijft een mysterie. Naar verluidt zou hij salpeter hebben ontbrand om zuurstof vrij te laten komen. Dit proces wordt tegenwoordig gebruikt bij vuurwerk, omdat er snel en veel zuurstof vrijkomt. Officieel werd zuurstof pas 156 jaar later ontdekt, maar schijnbaar was Drebbel er al van op de hoogte dat de mens zuurstof nodig heeft om te overleven.

Koning Jacobus I zou zelf in de duikbout hebben gevaren om de veiligheid te onderzoeken. Duizenden Londenaren maakten vervolgens een tocht in de duikboot. Maar ondanks de uitvoerige test is Drebbel´s duikboot nooit in productie genomen.

Andere uitvindingen

Naast de duikboot heeft Drebbel vele andere uitvindingen gedaan. Hij gebruikte zijn techniek achter de perpetuum mobile om thermostatische regelaars te ontwikkelen die ovens en incubators op temperatuur konden houden. Op het gebied van optica heeft hij microscopen, telescopen en de camera obscura aangepast en verbeterd.

Mysterie en magie

Drebbel liet weinig eigen geschriften na en geen één over zijn uitvindingen. Veel van zijn uitvindingen zijn hierdoor gehuld in nevelen. Zo zou Drebbel met een van zijn uitvindingen het hof van James I zo koud hebben gemaakt op een hete zomerdag dat de koning haastig de zaal verliet. Het was door deze opmerkelijke experimenten en zijn wonderbaarlijke uitvindingen dat Cornelis Drebbel de reputatie van tovenaar kreeg. Maar magie is slechts wetenschap die nog niet begrepen wordt.

Het bericht Cornelis Drebbel, uitvinder van de duikboot en een perpetuum mobile verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/cornelis-drebbel-uitvinder-van-de-duikboot-en-een-perpetuum-mobile/feed/ 0
De uil als symbool in mythen en sagenhttp://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/de-uil-als-symbool-in-mythen-en-sagen/ http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/de-uil-als-symbool-in-mythen-en-sagen/#comments Fri, 27 Feb 2015 12:40:31 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=65740 Een agressieve oehoe jaagt de inwoners van Purmerend de stuipen op het lijf. De uil heeft tot nu toe al vier mensen tot bloedens toe verwond. De burgemeester van Purmerend heeft zijn inwoners de tip gegeven om de komende tijd met een paraplu op straat te lopen. De uil staat in sprookjes en verhalen juist... Lees verder

Het bericht De uil als symbool in mythen en sagen verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Een agressieve oehoe jaagt de inwoners van Purmerend de stuipen op het lijf. De uil heeft tot nu toe al vier mensen tot bloedens toe verwond. De burgemeester van Purmerend heeft zijn inwoners de tip gegeven om de komende tijd met een paraplu op straat te lopen. De uil staat in sprookjes en verhalen juist vaak symbool voor de wijsheid en is zelden agressief.

Pallas Athena – De uil als symbool voor wijsheid

De Griekse godin Pallas Athena wordt en werd regelmatig afgebeeld met een uil. Deze maagdelijke godin van de wijsheid en de kunsten was de beschermgodin van de Griekse stad Athene. Als symbool draagt zij altijd het afgehakte hoofd van het monster Medusa bij zich. De uil waarmee zij vaak wordt afgebeeld staat symbool voor haar wijsheid en kunde.

Tijl Uilenspiegel en de domme uil

Tijl Uilenspiegel met uil

Tijl Uilenspiegel

In de Middeleeuwen werd de uil niet altijd gebruikt als symbool voor de wijsheid. Sterker nog, de uil betekende juist domheid en onwetendheid. Zo kent waarschijnlijk iedereen de uitdrukking ‘een uilskuiken zijn’, waarvan de betekenis niets te maken heeft met wijsheid. Ook Tijl Uilenspiegel wordt dikwijls afgebeeld met een uil. Dit beroemde personage uit het gelijknamige zestiende-eeuwse  Nederlands-Duitse volksverhaal laat door middel van humor de domheid van de mensen zien. Zijn achternaam symboliseert het voorhouden van een spiegel aan de mens, die zich dankzij Uilenspiegel bewust wordt van zijn domheid.

Klaas Vaak – De uil in het holst van de nacht

Het verhaal van Klaas Vaak is bedacht door de bekende Deense sprookjesschrijver Hans Christian Andersen. Hij schreef in 1841 het sprookje van Ole Lukøje, die in het Nederlands Klaas Vaak wordt genoemd.

Wanneer de kinderen slapen, begint de werkdag van Klaas Vaak. Deze kabouter strooit slaapzand in de ogen van kinderen, opdat zij mooie dromen zullen krijgen. Hij verplaatst zich op de rug van een grote uil. De uil is immers een nachtdier en daarom heel geschikt om Klaas Vaak bij te staan in zijn nachtelijke avonturen.

De Fabeltjeskrant – De uil als alwetende verteller

Jacob, “meneer de Uil”, is de bekende alwetende verteller uit het tv-programma ‘de Fabeltjeskrant’, dat eind jaren zestig werd gemaakt. Meneer de Uil praat alle scènes in het populaire kinderprogramma aan elkaar. Ondanks zijn vergeetachtigheid en langdradige verhalen staat meneer de Uil bekend als de wijze nieuwsbrenger van Fabeltjesland.

Hedwig & Harry Potter – De uil als innerlijke zuiverheid

De sneeuwwitte uil van tovenaar Harry Potter in de gelijknamige boeken van J.K. Rowling lijkt de innerlijke zuiverheid van Harry te symboliseren. Hedwig symboliseert volgens sommigen Harry’s overwinning op de kwade en duistere tovenaar Voldemort. Daarnaast is Hedwig Harry’s boodschapper en zijn connectie met de wereld buiten de tovenaarsschool Zweinstein.

Purmerend – De agressieve uil

De inwoners van Purmerend zijn niet blij met de agressieve oehoe. De uil heeft het voornamelijk gemunt op vrouwen. Dit komt doordat het nu paartijd is en de uil in vrouwen een natuurlijke concurrent ziet. Dat de oehoe het verschil kan zien tussen een man en een vrouw maakt haar in ieder geval – los van alle symboliek – behoorlijk wijs.

 

Het bericht De uil als symbool in mythen en sagen verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/de-uil-als-symbool-in-mythen-en-sagen/feed/ 0
Zhang Heng: uitvinder van de seismograafhttp://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/zhang-heng-uitvinder-van-de-seismograaf/ http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/zhang-heng-uitvinder-van-de-seismograaf/#comments Thu, 26 Feb 2015 23:01:03 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=65413 Zhang Heng was een Chinese schrijver, schilder, astronoom en wiskundige. Hij staat bekend om zijn invloedrijke poëzie en belangrijke uitvindingen. Zo ontwikkelde hij de eerste seismograaf, bouwde hij een zeer geavanceerde hemelbol en maakte hij de Chinese kalender kloppend met de seizoenen. Zhang Hengs jeugd Zhang leefde tussen 78 en 139 na Christus. Zijn leven... Lees verder

Het bericht Zhang Heng: uitvinder van de seismograaf verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Zhang Heng was een Chinese schrijver, schilder, astronoom en wiskundige. Hij staat bekend om zijn invloedrijke poëzie en belangrijke uitvindingen. Zo ontwikkelde hij de eerste seismograaf, bouwde hij een zeer geavanceerde hemelbol en maakte hij de Chinese kalender kloppend met de seizoenen.

Zhang Hengs jeugdzhang heng2

Zhang leefde tussen 78 en 139 na Christus. Zijn leven valt samen met een deel van de Oostelijke Han-dynastie (25-220). Zhang werd geboren in Henan, een Chinese provincie. Op zijn tiende overleed zijn vader, waarna hij verder opgevoed werd door zijn moeder en grootmoeder. Tijdens zijn studietijd, waarin hij vooral studeerde voor schrijver en poëet, raakte hij bevriend met enkele vooraanstaande Chinese wetenschappers. Vanaf zijn dertigste ging hij zich verdiepen in de astronomie en wiskunde.

Astronomie in de Han-dynastie

Zhangs intelligentie bleef niet onopgemerkt en hij werd dan ook door de overheid opgeroepen om onderzoek te doen aan het Chinese hof. De Han-dynastie had doorlopend astronomen in dienst, onder andere om kalenders te maken en onderzoek te doen naar het heelal. Men geloofde sterk in de gedachte dat veranderingen in het heelal directe invloed hadden op gebeurtenissen op aarde. De Chinese keizer zou zijn macht van de goden hebben gekregen, wat maakte dat bij wisseling van keizer of dynastie de nieuwe keizer bijna altijd de kalender liet aanpassen om zijn macht te bevestigen. Zhang paste de Chinese kalender aan recent onderzoek aan en maakte de kalender kloppend met de seizoenen.

Hemelbol

Zhang vergeleek de plaats van de aarde in het heelal met een eierdooier in een ei. Hij ontwikkelde een hemelbol, die dankzij het gebruik van water één ronde per jaar maakte. Hierdoor kon hij aantonen op welke manier de sterren in het heelal ieder jaar veranderden van positie.

Uitvinding van de seismograaf

In het jaar 132 vond Zhang de seismograaf uit, een apparaat om de sterkte van aardbevingen mee te meten en te analyseren. De Chinese overheid geloofde dat aardbevingen straffen waren van de goden wanneer het land niet goed geleid werd. Dit maakte Zhangs werk erg belangrijk. Het ontwerp van Zhangs seismograaf lijkt qua uiterlijk allerminst op het veel later uitgevonden Europese ontwerp.

Drakenhoofden en koperen kikkers

Het ontwerp bestond uit een soort koperen ei, met 8 drakenhoofden op de bovenkant. Elke van de draken had een koperen bal in zijn mond. Recht onder de drakenhoofden bevonden zich acht koperen kikkers. Wanneer er een aardbeving was, viel een koperen bal uit de mond van de draak in de mond van een kikker, wat zorgde voor een geluid. Met deze seismograaf kon Zhang Heng een aardbeving detecteren en kon hij zelfs aangeven in welke windrichting de aardbeving had plaatsgevonden. Het duurde nog zo’n 1700 jaar voordat een dergelijk apparaat werd uitgevonden in Europa.

 

Het bericht Zhang Heng: uitvinder van de seismograaf verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/zhang-heng-uitvinder-van-de-seismograaf/feed/ 0