IsGeschiedenis http://www.isgeschiedenis.nl De geschiedenis ontdekken? Wed, 16 Sep 2015 12:19:18 +0000 nl-NL hourly 1 De Schreeuw van Edvard Munchhttp://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/de-schreeuw-van-edvard-munch/ http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/de-schreeuw-van-edvard-munch/#comments Wed, 16 Sep 2015 11:12:28 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=69097 Na zes jaar van voorbereidingen is het zover. Op 16 september wordt het schilderij ‘De Schreeuw’ van Edvard Munch opgehangen in de tentoonstellingsvleugel van het Van Gogh Museum. Dit in kader van de tentoonstelling ‘Munch : Van Gogh’. Toch blijkt dat niet iedereen de geschiedenis van dit werk kent. Wie was die Noorse kunstenaar achter... Lees verder

Het bericht De Schreeuw van Edvard Munch verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Na zes jaar van voorbereidingen is het zover. Op 16 september wordt het schilderij ‘De Schreeuw’ van Edvard Munch opgehangen in de tentoonstellingsvleugel van het Van Gogh Museum. Dit in kader van de tentoonstelling ‘Munch : Van Gogh’. Toch blijkt dat niet iedereen de geschiedenis van dit werk kent. Wie was die Noorse kunstenaar achter dit wereldberoemde schilderij? Welke betekenis draagt De Schreeuw uit?

Conservator Maite van Dijk van het Van Goghmuseum geeft aan regelmatig vragen naar De Schreeuw, omdat zij in de veronderstelling zijn dat het werk van de Nederlander is. Dit is niet het geval, maar Van Dijk begrijpt de vraag. Er zijn verschillende parallellen en overeenkomsten te zien in de werken van Munch en Van Gogh. Genoeg reden om een tentoonstelling te organiseren.

Al jong getekend

Edvard Munch werd geboren in het hedendaagse Oslo in 1863. Hij was verwant aan enkele grote namen in de kunstwereld, zoals de schilder Jacob Munch. Op jonge leeftijd overleed zijn moeder waardoor zijn vader alleen stond in de  opvoeding van de kinderen. Dit had gevolg voor het verdere leven van Munch. Zijn vader leerde hen op jonge leeftijd al over de hel en de bijkomende angsten. Velen zijn van mening dat dit terug te zien is in de soms depressieve toon van Munch’s werk.

Een mix van stijlen

Toen Munch in 1885 naar Parijs reisde, kwam hij al snel in contact met het Impressionisme. Bekende impressionistische kunstenaars als Monet en Manet inspireerden hem. Ook het Postimpressionisme speelde een grote rol in de ontwikkeling van Munch als kunstenaar. Hij werd beïnvloed door artiesten als Van Gogh en Gauguin. Toch is de stijl die het meeste zichtbaar is in de werken van de Noor het Symbolisme. Vaak had de betekenis van het werk te maken met de emotie en het idee achter afbeelding in plaats van de afbeelding zelf.

Het schreeuwen van het landschap

De Schreeuw is eigenlijk een kunstwerk dat bestaat uit vijf delen; vier schilderijen en een lithografie. De eerste versie uit 1893 hangt in het Nationaal Kunstmuseum van Oslo. Veelal wordt gedacht dat de geslachtsloze persoon op het doek schreeuwt, maar in werkelijkheid heeft de figuur zijn handen over zijn oren geslagen. Het werk is namelijk autobiografisch en stelt Munch voor, die zichzelf beschermt tegen het schreeuwen van het landschap.  Het landschap was geïnspireerd op een brug in Oslo, waar Munch eens overheen wandelde. Overdonderd door de omgeving en zonsondergang, die naar hem leken te schreeuwen, kreeg hij een depressief gevoel. Bovendien kwam Munch net uit een verhouding met een getrouwde vrouw, wat zorgde voor naargeestige gevoelens.

Icoon voor moderne wereld

De Schreeuw werd al als bijzonder beschouwd tijdens het leven van Munch, maar na zijn dood in 1944 werd het doek iconisch. De expressieve afbeelding stond later symbool voor  verschillende aangelegenheden. Het werd vaak gebruikt als inspiratie voor kunstwerken van andere artiesten. Ook in de media is De Schreeuw terug te vinden. Zo was het masker van de griezelfilm Scream gebaseerd op het gezicht van het figuur in het schilderij.

 

Het bericht De Schreeuw van Edvard Munch verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/de-schreeuw-van-edvard-munch/feed/ 0
Het Rijksmuseum, Louvre en British Museum: 3 musea van wereldklassehttp://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/het-rijksmuseum-louvre-en-british-museum-3-musea-van-wereldklasse/ http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/het-rijksmuseum-louvre-en-british-museum-3-musea-van-wereldklasse/#comments Wed, 16 Sep 2015 10:08:31 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=69086 Het zijn drie van de bekendste musea van de wereld: het Rijksmuseum, het Louvre en het British Museum. Ze bieden onderdak aan enkele kunstwerken van onschatbare waarde. Denk aan de Nachtwacht, de Mona Lisa en de Steen van Rosetta. Hoe zijn deze musea ooit begonnen? Welk punt in de geschiedenis vormde collecties tot internationale musea?... Lees verder

Het bericht Het Rijksmuseum, Louvre en British Museum: 3 musea van wereldklasse verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Het zijn drie van de bekendste musea van de wereld: het Rijksmuseum, het Loustempels-themamaanden-ig-september-monumentenvre en het British Museum. Ze bieden onderdak aan enkele kunstwerken van onschatbare waarde. Denk aan de Nachtwacht, de Mona Lisa en de Steen van Rosetta. Hoe zijn deze musea ooit begonnen? Welk punt in de geschiedenis vormde collecties tot internationale musea?

Deze musea zijn organisaties van kunst, kennis en wetenschap en zijn ontstaan vanuit verzamelingen van een prominente burger van de respectievelijke landen of kleine collecties van een machtige partij. Hieronder volgt de geschiedenis van ieder instituut, van het prille begin tot het succes van nu.

1. Het Rijksmuseum

Stadhouderlijke collecties
19 november 1798 markeerde het begin van wat uiteindelijk het Rijksmuseum zou worden. Op deze datum besloot de regering van de Bataafse Republiek een nationaal museum op te richten. De collectie bestond voor het grootste deel uit de verzameling afkomstig van de stadhouders. De aanleiding voor de oprichting vormde het Louvre in Frankrijk.

De_bedreigde_zwaan_Rijksmuseum_SK-A-4.jpeg

De Zwaan

Officiële start
De Nationale Kunstgalerij opende haar deuren voor het publiek op 31 mei 1800. Het museum telde op dat moment zo’n 200 kunstwerken, zoals schilderijen en historische artefacten. Vanaf dat moment werden er ook aankopen gedaan om de collectie uit te breiden. De allereerste aanschaf was ‘De Zwaan’. Dit schilderij was vervaardigd door Jan Asselijn en werd destijds gekocht voor een bedrag van 100 gulden.

De grote verhuizingen
Onder het bewind van Lodewijk Napoleon veranderde de locatie van de Nationale Kunstgalerij. De nieuwe koning van Nederland besloot dat het museum een plek in de hoofdstad moest krijgen en in 1808 werd het overgebracht naar het Paleis op de Dam in Amsterdam.

In 1813 volgde nog een verhuizing, dit keer onder Willem I. Het museum, dat men toen het ‘Rijks Museum’ noemde, werd verplaatst naar het Trippenhuis. Een prentencollectie, nu bekend als één van de hoofdcollecties, het ‘Rijksprentenkabinet’ uit Den Haag, werd toegevoegd aan de verzameling.

‘Een echt museumgebouw’
Al snel werd duidelijk dat het nieuwe gebouw als museum niet geheel geschikt was. Ook klonken geluiden dat Nederland een ‘echt’ museum moest krijgen, wat inhield dat er een apart, speciaal daarvoor bedoeld gebouw moest komen. De eer om het Rijksmuseum te ontwerpen kwam toe  aan Pierre Cuypers , waarna in 1876 de bouw startte. In 1855 openden de deuren van ‘het’ Rijksmuseum.

Het Rijksmuseum onderging door de jaren nog vele veranderingen en renovaties, waarvan de laatste werd afgerond in 2013. Vandaag de dag kijken vele miljoenen bezoekers hun ogen uit met als grootste publiekstrekker: de Nachtwacht.

2. Musée du Louvre

Eeuwenoud fort
De geschiedenis van het Musée du Louvre, zoals de officiële naam luidt, startte in de Middeleeuwen. Tijdens zijn heerschappij liet Filips II ‘Augustus’ in de 12e eeuw muren rondom Parijs bouwen. Als onderdeel van deze verdediging werd ook een fort gebouwd, genaamd het ‘Louvre’. Het bevond zich op de oever van de Seine.

In 1364 reikte de stad al ver voorbij de stadsmuren. Raymond du Temple kreeg als architect van Karel V de opdracht om het oude fort om te toveren in een groots koninklijk optrekje. Met succes. Het werd uiteindelijk een paleis met een overdaad aan wonderbaarlijkheden.

Niet langer een paleis
Nog vele jaren werd het Louvre en haar omgeving gebruikt als paleis en woongelegenheid voor de, op dat moment, groten der aarde. Echter, toen Lodewijk IVX het Paleis van Versailles betrok, raakte het Louvre in onbruik. De beheerder van het spookachtige kasteel kreeg het idee om er koninklijke kunstwerken te huisvesten. De Franse Revolutie kwam tussendoor, maar toch werd het idee opgepakt. In 1791 besloot de Nationale Vergadering van Frankrijk dat het Louvre en de Tuilerieën, de voormalige koninklijke tuinen, samen een plek moesten vormen waar kunst en wetenschap tentoongesteld kon worden.

Eén van de oudsten ter wereld
Op 10 augustus 1793 werd het werkelijkheid. De officiële naam luidde als volgt: ‘Muséum central des arts de la République’. In de de eeuwen die volgden onderging het Louvre vele ontwikkelingen en uitbreidingen. Het moderne Louvre ontstond eigenlijk pas in 1882, toen de Tuilerieën afgebroken werd.

De opening van het museum markeerde het ontstaan van één van de eerste musea ter wereld. Er bestaan slechts enkele oudere exemplaren, zoals de Vaticaanse Musea. In 1989 werd de beroemde glazen piramide onthuld, die tegenwoordig de ingang  vormt.

3. British Museum

Eerste publieke museum ter wereld
Al sinds de oprichting in 1753 staat het British Museum bekend als het eerste nationale, publieke museum van de wereld. De toegang was gratis voor iedereen die ‘leergierig en nieuwsgierig’ was. De grondlegger van de instelling was Sir Hans Sloane, die in de loop van zijn leven zo’n 71.000 objecten verzamelde. Hij wilde na zijn dood dat zijn collectie bewaard zouden blijven. Op 7 juni 1753 ontstond door een ‘Act of Parliament’ het British Museum. De deuren openden voor het publiek op 15 januari 1759.

Beroemde toevoegingen
In de loop van de tijd werden vele stukken toegevoegd aan de bestaande collectie, zoals de ‘Old Royal Library’ van koning George II. Zeer beroemde toevoegingen kwamen met name in de 19e eeuw. Voorbeelden zijn de Steen van Rosetta in 1802 en de ‘Elgin marbles’, sculpturen afkomstig van het Parthenon, in 1816.

Klassiek uiterlijk
De architectuur van het huidige British Museum werd ontworpen door Sir Robert Smirke, nadat er door een gift van koning George IV niet meer genoeg ruimte was. Hij creëerde een  vierhoekig gebouw met een neoclassicistische verschijning. In 1857 was zowel het nieuwe uiterlijk van het museum als de beroemde Reading Room een feit.

Hart voor het publiek
Met enige regelmaat werd het museum uitgebreid. Zo verplaatste de natuurhistorische afdeling zich naar een apart gebouw vanwege ruimtegebrek en kwamen er door de verschillende opgravingen vele objecten uit de Oudheid binnen. Het museum ziet zelf de 20e eeuw als een periode van ‘openbare dienstverlening’. Zo kwam er een heuse gids voor het museum en werd in 1911 de eerste rondleider aangesteld. In 2003 vierde het British Museum haar 250e verjaardag met de restoratie van de ‘King’s Library’(de oudste ruimte). Daarnaast was er een tentoonstelling over het ontdekken van de 18e eeuw.

’s Lands grootste schatten
Zowel het British Museum als het Rijksmuseum en het Louvre hebben een grootse, internationale status. Alle drie zijn het plekken die door de tijd heen ’s lands grootste schatten verzamelden én verzamelen. Per museum zijn dit andere soorten objecten, natuurlijk mede omdat ze de geschiedenis van heel verschillende landen tonen. Heb je zelf al eens gedwaald door de oneindige zalen van het Louvre, achter een Japanner met selfiestick gestaan in het Rijksmuseum of geprobeerd de Steen van Rosetta te lezen in het British Museum? Nu je de geschiedenis van de gebouwen kent, zit er eigenlijk niks anders op dan ze alle drie met een bezoek te vereren.

Het bericht Het Rijksmuseum, Louvre en British Museum: 3 musea van wereldklasse verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/het-rijksmuseum-louvre-en-british-museum-3-musea-van-wereldklasse/feed/ 0
De meest verrassende Prinsjesdagenhttp://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/de-meest-verrassende-prinsjesdagen/ http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/de-meest-verrassende-prinsjesdagen/#comments Tue, 15 Sep 2015 13:18:42 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=69081 Vandaag is het de derde dinsdag van september: Prinsjesdag. Koning Willem-Alexander heeft vandaag, na een optocht met de Gouden Koets, de troonrede voorgelezen in de Ridderzaal. We weten inmiddels precies wat we kunnen verwachten: de opeenvolging van alle tradities tijdens Prinsjesdag zijn vastgelegd volgens een strak protocol. Toch verliep Prinsjesdag in het verleden niet altijd... Lees verder

Het bericht De meest verrassende Prinsjesdagen verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Vandaag is het de derde dinsdag van september: Prinsjesdag. Koning Willem-Alexander heeft vandaag, na een optocht met de Gouden Koets, de troonrede voorgelezen in de Ridderzaal. We weten inmiddels precies wat we kunnen verwachten: de opeenvolging van alle tradities tijdens Prinsjesdag zijn vastgelegd volgens een strak protocol. Toch verliep Prinsjesdag in het verleden niet altijd precies naar verwachting.

1897: Leve de Koningin! Hoera! Hoera! Hoera!

De ‘Leve de Koning’ die tegenwoordig na de troonrede geroepen worden, is in 1897 ontstaan door een spontane actie van Kamerlid J.H. Donner, de betovergrootvader van Piet Hein Donner. Dat jaar las regentes Emma voor het laatst de troonrede voor. Regentes Emma werd toen vergezeld door de 17-jarige Wilhelmina, die het jaar erop het stokje over zou nemen. Toen de twee na het voorlezen van de troonrede de vergaderzaal (waar de troonrede toen nog voorgelezen werd) wilden verlaten, riep J.H. Donner spontaan; Leve de Koninginnen! Waarop iedereen riep: Hoera! Hoera! Hoera! De twee koninginnen waren zo verrast door deze spontane actie, dat zij zich nog een keer omdraaiden en naar de leden in de zaal een buiging maakten.

1911: Wilhelmina weigert de troonrede voor te lezen

Ook in 1911 ging Prinsjesdag niet zonder verrassingen voorbij. Dat jaar weigerde Koningin Wilhelmina de troonrede voor te lezen. Tweede Kamervoorzitter Van Bylant werd toen herbenoemd als voorzitter, en Koningin Wilhelmina was niet tevreden over deze beslissing; ze vond Van Bylant een te zwakke voorzitter. Als formele reden gaf zij echter op dat zij die dag een oefening van het leger bij wilde wonen. Door het wegblijven van de koningin zat er voor de minister-president niets anders op dan zelf de troonrede voor te lezen.

1932: Prinsjesdag of ‘Roode Dinsdag’?

De Prinsjesdag in 1932 werd misschien wel één van de meest rumoerige Prinsjesdagen tot nu toe. Door communisten en socialisten werd de derde dinsdag van september namelijk ‘Roode Dinsdag’ genoemd. Dit gebeurde al sinds 1911, toen er door de stad Den Haag toestemming gegeven was voor een demonstratie voor het algemeen kiesrecht. Vanaf die dag was Roode Dinsdag een actiedag die plaatsvond tijdens Prinsjesdag. Soms liep de ‘concurrentie’ tussen Prinsjesdag en Roode Dinsdag uit op gevechten.

Republikeinse leuzen

Ook in 1932 liep deze dinsdag uit de hand. Honderden communistische demonstranten besloten die middag naar het Binnenhof te trekken om demonstreren. Er braken als gevolg daarvan hevige rellen met de politie uit, waarbij één dode viel. Daarnaast werd het ‘Leve de Koningin’ die dag gevolgd door republikeinse leuzen van communistische Kamerleden. Als reactie hierop hieven de andere leden het Wilhelmus aan. Twee dagen later werd het ‘Comité ter bestrijding van communistische invloeden’ opgericht. Sinds 1938 is er van Roode Dinsdag niets meer vernomen.

1957: Het ontbrekende koffertje

In 1947 werd voor het eerst een koffertje gebruikt door minister Lieftinck van Financiën, die de Engelse traditie naar Nederland wilde brengen. In 1957 gebeurde er echter iets opvallends: minister Hofstra verscheen die dag zonder ‘het’ koffertje. De Rijksbegroting had hij gewoon in zijn aktetas meegenomen. Als reactie hierop bood een groep studenten hem een nieuw koffertje aan. Het jaar erop gebruikte minister Hofstra het oude koffertje van minister Lieftinck. Hoewel het gouden koffertje sinds 1964 gebruikt is, heeft minister Dijsselbloem de Rijksbegroting vandaag in het oude koffertje van minister Lieftinck gepresenteerd. Lieftinck legde de basis voor de wederopbouw na de oorlog, en het gebruik van zijn koffertje symboliseert volgens de minister het ‘economische herstel’ dat nu aan de gang is.

1963: Het ongeluk met de koets

Op 17 september 1963 zaten de prinsessen Beatrix, Irene en Margriet in een aparte open koets die achter de Gouden Koets aanreed. Vóór de koets waren vier paarden gespannen. Vlak nadat de koets vertrokken was, sloeg één van de achterste paarden op hol en begon te steigeren. Hierdoor raakten ook de andere paarden in paniek en begonnen de dieren te rennen. De paarden met de koets erachter knalden uiteindelijk tegen een boom aan. Eén paard, met daarop een postiljon, kwam ten val. De koets raakte beschadigd, maar de prinsessen raakten niet gewond en stapten na het ongeluk bij hun ouders in de Gouden Koets.

Het bericht De meest verrassende Prinsjesdagen verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/de-meest-verrassende-prinsjesdagen/feed/ 0
Van dressuurpaard tot fietsende olifant: circusdieren toen en nuhttp://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/van-dressuurpaard-tot-fietsende-olifant-circusdieren-toen-en-nu/ http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/van-dressuurpaard-tot-fietsende-olifant-circusdieren-toen-en-nu/#comments Mon, 14 Sep 2015 14:54:55 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=69074 Vanaf morgen zijn wilde dieren in het circus officieel verboden. Dit heeft staatssecretaris Sharon Dijksma vorig jaar besloten. Groeiende kritiek op het houden van wilde dieren in circussen en bezorgdheid over het dierenwelzijn hebben tot de beslissing geleid. Hoewel circusvoorstellingen met wilde dieren al heel erg lang bestaan, is de kritiek erop ook niet nieuw.... Lees verder

Het bericht Van dressuurpaard tot fietsende olifant: circusdieren toen en nu verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Vanaf morgen zijn wilde dieren in het circus officieel verboden. Dit heeft staatssecretaris Sharon Dijksma vorig jaar besloten. Groeiende kritiek op het houden van wilde dieren in circussen en bezorgdheid over het dierenwelzijn hebben tot de beslissing geleid. Hoewel circusvoorstellingen met wilde dieren al heel erg lang bestaan, is de kritiek erop ook niet nieuw.

Acrobatiek te paard

De allereerste circusdieren werden al in de Romeinse tijd gebruikt. Het woord ‘circus’ is Latijn voor ‘cirkel’. Zo zag het circus er dan ook uit: het circus was een renbaan waar wagenrenwedstrijden met paarden gehouden werden. Hoewel er in de Middeleeuwen wel rondtrekkende kermisachtige voorstellingen waren met wilde dieren, stamt het circus in de vorm zoals wij dat nu kennen uit de 18e eeuw. Op 6 april 1768 organiseerde de Britse ex-cavalerist Philip Astley een voorstelling waarin hij in een piste acrobatische kunsten vertoonde op de ruggen van zijn paarden. Twee jaar later breidde hij zijn act uit met clowns en acrobaten. Astley gebruikte het woord ‘circus’ zelf niet; dit deed Charles Hughes pas, die in 1782 de Royal Circus in Londen opende. Ook hier werden tijdens de voorstellingen paarden gebruikt.

Isaac de leeuwentemmer

800px-Landseer.amburgh

‘Isaac van Amburgh and his Animals’, Edwin Henry Landseer (1839)

In de 19e eeuw ontstonden in Frankrijk en Engeland, en later ook in Amerika, verschillende circussen. Ook het gebruik van exotische dieren werd steeds populairder. In 1812 werd in Amerika voor het eerst een olifant gebruikt tijdens een circusvoorstelling in New York. Later volgde het gebruik van tijgers, leeuwen, beren en apen. De Amerikaanse leeuwentrainer Isaac A. Van Amburgh was de eerste man die tijdens een circusvoorstelling zijn hoofd in de bek van een leeuw stopte. Koningin Victoria was zo onder de indruk van Van Amburgh dat zij kunstenaar Sir Edward Lanseer de opdracht gaf een portret te schilderen van Van Amburgh en zijn leeuwen.

De ‘Jack London Clubs’

Met name in 20ste eeuw kwam er echter steeds meer kritiek op het gebruik van circusdieren in voorstellingen. Zo werden er in de jaren 20 van de 20ste eeuw door dierenrechtenactivisten ‘Jack London Clubs’ opgericht die protesten organiseerden tegen het gebruik van wilde dieren in circussen. Als gevolg van die protesten schrapte het Amerikaanse Ringling Bros. circus een aantal acts waarin wilde dieren gebruikt werden.

‘Ongezonde sensatielust ‘

Ook in Nederland groeide de kritiek en de weerstand. In 1960 weigerden de burgemeesters van Zandvoort en Amersfoort vergunningen te verlenen aan circussen die wilde dieren kunstjes lieten uitvoeren in hun circusvoorstellingen. Volgens de burgemeesters was het gebruik van wilde dieren in circussen tegennatuurlijk en hoorde deze gebruiken niet thuis in een ‘beschaafde maatschappij’. De burgemeester van Zandvoort was bovendien van mening dat de circusvoorstellingen gericht waren op de ‘ongezonde sensatielust van het publiek’. Onder druk van het opkomende dierenactivisme in de jaren 70 en 80 gingen circussen steeds meer nadenken over het gebruik van wilde dieren in het circus.

De ontsnapping van olifant Tyke

Ook de media speelden een rol bij het aanwakkeren van de discussie over het gebruik van wilde dieren in circussen. In 1994 ontsnapte olifant Tyke uit wanhoop uit een circus in Honolulu waar het dier mishandeld werd. In het circus moest Tyke onder andere op een driewieler fietsen en onder een andere olifant door kruipen. De ontsnapping, waarbij haar trainer om het leven kwam en meerdere mensen in de stad gewond raakten, werd gefilmd. Uiteindelijk werd Tyke doodgeschoten. De gebeurtenis zorgde wereldwijd voor een golf aan protesten van activisten. Hoewel deze protesten niet voor een verbod op circussen met wilde dieren zorgden, worden dierencircussen sinds dien niet meer toegelaten in Honolulu.

Het eerste verbod op circusdieren

Het allereerste land dat een nationaal verbod op wilde dieren én huisdieren in circussen invoerde was Bolivia in 2009. In Nederland stelde de gemeente Winschoten in 2005 als eerste in Nederland een verbod in op het gebruik van wilde dieren in het circus. Meerdere gemeenten volgden. Een onderzoek van de Universiteit van Wageningen uit 2009 waaruit negatieve geluiden over het dierenwelzijn van circusdieren naar voren kwamen, zorgde voor nog meer discussie. Uiteindelijk werd in 2012 het verbod op circusdieren aangekondigd, en morgen 15 september 2015, gaat het verbod officieel in.

Het bericht Van dressuurpaard tot fietsende olifant: circusdieren toen en nu verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/van-dressuurpaard-tot-fietsende-olifant-circusdieren-toen-en-nu/feed/ 0
Recensie ‘Vergeten Koninkrijken’ & ‘Tussen Ziek en Beter’http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/recensie-vergeten-koninkrijken-tussen-ziek-en-beter/ http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/recensie-vergeten-koninkrijken-tussen-ziek-en-beter/#comments Mon, 14 Sep 2015 12:15:44 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=69068 Hereditas Nexus publiceert maandelijks een aantal uitgebreide recensies op IsGeschiedenis van historische boeken, tentoonstellingen en interessante ontwikkelingen in de erfgoedwereld. Nu online: een recensie over de tentoonstelling Tussen Ziek en Beter & het boek Vergeten Koninkrijken.  Tentoonstelling Tussen Ziek en Beter Dit jaar is het 150 jaar geleden dat het Emma Kinderziekenhuis werd opgericht. In 1865... Lees verder

Het bericht Recensie ‘Vergeten Koninkrijken’ & ‘Tussen Ziek en Beter’ verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Hereditas Nexus publiceert maandelijks een aantal uitgebreide recensies op IsGeschiedenis van historische boeken, tentoonstellingen en interessante ontwikkelingen in de erfgoedwereld. Nu online: een recensie over de tentoonstelling Tussen Ziek en Beter & het boek Vergeten Koninkrijken

Tentoonstelling Tussen Ziek en Beter

Dit jaar is het 150 jaar geleden dat het Emma Kinderziekenhuis werd opgericht. In 1865 richtte de vereniging ‘Het Kinderziekenhuis’ op, de eerste geneesheer-directeur van het ziekenhuis was stadsarts dr. Samuel de Ranitz. Hij vond dat kinderen uit arme gezinnen een speciaal ziekenhuis moesten hebben. Hij zamelde geld in en opende het ziekenhuis met tien houten bedjes. Lees verder

Vergeten koninkrijken, De verborgen geschiedenis van Europa

Na zijn lijvige studie over de geschiedenis van de Britse eilanden heeft historicus Norman Davies met Vergeten koninkrijken wederom een vuistdikke pil afgeleverd. In maar liefst 800 pagina’s kale tekst beschrijft Davies de geschiedenis van een reeks staten uit de geschiedenis van Europa. Is het een geschiedenis van vergeten staten of een statengeschiedenis om snel te vergeten? Lees het hier! 

Het bericht Recensie ‘Vergeten Koninkrijken’ & ‘Tussen Ziek en Beter’ verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/recensie-vergeten-koninkrijken-tussen-ziek-en-beter/feed/ 0
Houd de wind hoog, het water laag en de voeten droog! Gemalen en molens als monumenten in Nederlandhttp://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/houd-de-wind-hoog-het-water-laag-en-de-voeten-droog-gemalen-en-molens-als-monumenten-in-nederland/ http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/houd-de-wind-hoog-het-water-laag-en-de-voeten-droog-gemalen-en-molens-als-monumenten-in-nederland/#comments Mon, 14 Sep 2015 11:28:44 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=69038 Nederland is een waterland. De strijd tegen het water speelt een belangrijke rol in de nationale geschiedenis. Er zijn nog altijd tastbare herinneringen aan dit verleden. Op nationale en internationale monumentenlijsten is aandacht voor molens, gemalen en terpen die Nederland in staat stelden het water te overwinnen. De verhoudingen tussen mens en water zijn al... Lees verder

Het bericht Houd de wind hoog, het water laag en de voeten droog! Gemalen en molens als monumenten in Nederland verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Nederland is een waterland. De strijd tegen het water speelt een belangrijke rol in de nationale geschiedenis. Er zijn nog altijd tastbare herinneringen aan dit verleden. Op nationale en internationale monumentenlijsten is aandacht voor molens, gemalen en terpen die Nederland in staat stelden het water te overwinnen.

De verhoudingen tussen mens en water zijn al eeuwenlang moeizaam. De Romeinen beschreven al de moeite die de oude Friezen moesten doen om het hoofd boven water te houden. Er werd geschreven over kunstmatige heuvels, die oude woonboerderijen tijdens hoogtij in eilanden deed veranderen. Tijdens hoogtij waren hele families, mét hun vee, afgesneden van de buitenwereld. Hier moest de vroege Nederlander iets aan doen…

Hoe de Nederlander het eigen reliëf schiep

De mens was dus al in strijd met het water vóór we van een echt ‘Nederland’ kunnen spreken. De innovatieve terpen vormden de basis van het huidige Nederland. De culture waarde van de terpen kan dan ook niet worden overschat. Veel terpen staan op de lijst van Nederlandse Rijksmonumenten. Bekende voorbeelden zijn de terp van Blije en de terpen van Fildgum.

gemalenmolen(4)_jv

Terp bij Fildgum

Winnen van het water

In de late Middeleeuwen besloot de mens tot de tegenaanval. Er was een tekort aan geschikte landbouwgrond en de getijdenwerking maakte het telen van gewassen lastig. De grote rivieren stroomden daarnaast geregeld over. Rond de tiende eeuw werden de eerste zeedijken aangelegd, ook moerassen werden bedijkt en overtollig water werd met slootjes afgevoerd.

De windmolen

Droogleggingen en ontginningen kregen een impuls in de vijftiende eeuw, toen windmolens hun intrede deden in Nederland. Technologische vernieuwingen maakten het gebruik van windenergie efficiënter en stelden molens in staat een grote rol te krijgen in de waterhuishouding. De introductie van de wipmolen en de houten achtkandermolen bracht een ware revolutie teweeg. Deze kenmerkende bouwstijlen zouden de standaard worden. Voorbeelden van deze monumentale molens zijn: Zuidschemer in Noord-Holland en de poldermolen bij Zaltbommel.

gemalenmolen(3)_jv

Wipmolen bij Harnixveld-Giessendam

Stommeermolen bij Aalsmeer, een poldermolen uit de achttiende eeuw

Stommeermolen bij Aalsmeer. Deze houten achtkander stamt uit de achttiende eeuw

De Gouden Eeuw van droogleggingen

In de vroege zeventiende eeuw waren rijke Amsterdamse handelaren voortdurend op zoek naar veelbelovende projecten om het geld in de investeren. Winsten uit de Oostzeehandel of het Europese vrachtvervoer werden gebruikt om het moerassige Hollandse achterland te ontginnen. In 1612 vond de bekendste van deze van dergelijke projecten plaats, toen het Beemstermeer werd drooggelegd onder leiding van de waterbouwkundige Jan Leeghwater. Hiervoor gebruikte hij 43 windmolens. De Beemsterpolder is een tastbaar bewijs van het polderverleden.

UNESCO

De Nederlandse toepassing van de windmolen is wereldberoemd. De polder is een unieke Nederlandse ‘uitvinding’ en een symbool voor de Hollandse identiteit. Internationaal wordt dit erkend. De oudste polder, De Beemster in Noord-Holland, staat op de UNESCO lijst van werelderfgoed. Minstens zo bekend is de polder bij Kinderdijk. Dit monument staat eveneens op de UNESCO-lijst en staat voornamelijk bekend om de negentien molens, die na ruim 277 jaar nog altijd het landschap sieren.

De negentiende-eeuwse heropleving

In de negentiende eeuw groeide de Nederlandse bevolking explosief. De behoefte aan nieuwe grond om op te wonen of om voedsel op te verbouwen was groot. Technologische innovaties maakten het daarnaast mogelijk om méér te pompen en grotere hoeveelheden water buiten de deur te houden. De nieuwe stoomgemalen vormden de basis voor de drooglegging van de Haarlemmermeerpolder in 1848. De stoomgemalen Leeghwater,  en De Cruquius en de De Lynden bij Lijnden stammen uit deze periode. De laatste twee van deze hebben de status van rijksmonument.

gemalenmolen(2)_jv

De Cruquius, een oud stoomgemaal in neogotische bouwstijl

Verschillende grote stoomgemalen hebben dan ook een plaats op de lijst van rijksmonumenten. Het gemaal Wouda, bij Lemmer, in Friesland, is het grootste Nederlandse pompstation. Het is aangelegd in 1920 en was één van de eerste stroomgemalen die werd aangedreven door elektriciteit. Vaak zijn gemalen versierd of is de architectuur kenmerkend voor de bouwperiode. Dit maakt de monumentale gemalen nóg meer tot een bijzonderheid.

gemalenmolen(1)_jv

Gemaal Wouda, één van de grootste gemalen van de wereld

Droge voeten op de bodem van de zee

Wat herinnert ons het meest aan het Nederlandse polderverleden? Zijn het de molens van Kinderdijk of misschien de terpen van Friesland? Misschien, maar de grootste Nederlandse prestatie ligt direct onder de voeten van honderdduizenden Nederlanders. De provincie Flevoland heeft niet de officiële monumentenstatus, maar geldt als het grootste kunstmatige eiland op de wereld.

Monumentaal gemaal

De tientallen gemalen en dijken die een rol speelden bij de droogleggingen van Flevoland en de Noordoostpolder herinneren nog aan het enorme project. Het gemaal Lovink bij Dronten is bijvoorbeeld een rijksmonument, terwijl gemalen Wortman en Colijn een gemeentelijke monumentale status hebben. De drie gemalen werden allemaal aangelegd in de jaren ‘50.

Het unieke Nederlandse verleden

Nederlanders verlegden rivieren, deden meren verdwijnen en temden de woeste Zuiderzee. Het is niet verbazingwekkend dat zo veel monumenten oorspronkelijk een rol speelden in de strijd tegen het water. De monumenten herinneren ons aan dit bijzondere én unieke verleden. Heb jij er al eens eentje bezocht en je verbaasd?

Het bericht Houd de wind hoog, het water laag en de voeten droog! Gemalen en molens als monumenten in Nederland verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/houd-de-wind-hoog-het-water-laag-en-de-voeten-droog-gemalen-en-molens-als-monumenten-in-nederland/feed/ 0
OPEC opgerichthttp://www.isgeschiedenis.nl/toen/september/opec_opgericht/ http://www.isgeschiedenis.nl/toen/september/opec_opgericht/#comments Mon, 14 Sep 2015 06:00:40 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=683 Irak 1960 – Op initiatief van Venezuela, richtten zes landen op 14 september 1960 de organisatie van olie-exporterende landen (OPEC) op in de hoofdstad van Irak, Bagdad. Door een verandering in het aanbod van olie konden zij ook de prijzen veranderen, zoals in 1973 bleek.

Het bericht OPEC opgericht verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Irak 1960 –  Op initiatief van Venezuela, richtten zes landen op 14 september 1960 de organisatie van olie-exporterende landen (OPEC) op in de hoofdstad van Irak, Bagdad. Door een verandering in het aanbod van olie konden zij ook de prijzen veranderen, zoals in 1973 bleek.

Bij de oprichting van de OPEC waren vijf landen gemoeid: Venezuela, Irak, Saoedi-Arabië, Iran en Koeweit. Het lidmaatschap werd daarnaast opengesteld voor andere landen die meer olie exporteerden dan ze importeerden. Door een verandering in het aanbod van olie, konden zij dus de prijzen veranderen, een kartel. Het hoofdkwartier werd gevestigd in Genève en na vijf jaar verhuisde de organisatie naar Wenen.

OPEC werd vooral bekend doordat de Arabische leden van de organisatie in 1973 een olieboycot invoerden tegen het westen naar aanleiding van de Jom Kipoeroorlog. De Arabische landen verhoogden de olieprijzen met zo’n 70 procent. Tegen landen die Israël steunden, zoals de Verenigde Staten en Nederland, werd daarnaast een volledige olieboycot ingevoerd. Nederland had vrijwel meteen na de oorlog een pro-Israëlische verklaring afgekondigd en Syrië en Egypte als agressor bestempeld. Daarnaast besloot Nederland tot geheime wapenleveranties aan Israël die kort daarna bekend werden. Op 21 oktober riep de Arabische Liga dus op tot boycotmaatregelen tegen Nederland. Irak nationaliseerde het Shell-aandeel in een Irakese oliemaatschappij en Syrië en Jordanië riepen op tot een boycot van de KLM.

De olieboycot duurde echter niet lang, van oktober 1973 juli 1974, omdat het bij de OPEC-landen zelf ook voor hoge kosten zorgde. In 1979 ontstond er een tweede oliecrisis. Gedurende de rest van de jaren zeventig, tachtig en negentig schommelde de olieprijs en had de OPEC hier weinig grip op. In de jaren na de oprichting traden Qatar, Indonesië, Abu Dhabi, Algerije, Nigeria, Ecuador en Gabon nog toe. Wereldwijd waren de economische gevolgen van de crisis groot. De olieprijs daalde nooit meer naar het oude niveau, door de onderlinge prijsafspraken van de OPEC-landen.

Het bericht OPEC opgericht verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/toen/september/opec_opgericht/feed/ 0
De 10 Nederlandse werelderfgoederenhttp://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/de-10-nederlandse-werelderfgoederen/ http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/de-10-nederlandse-werelderfgoederen/#comments Sun, 13 Sep 2015 07:06:11 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=69005 De Great Barrier Reef, de Chinese Muur en de Taj Mahal: alle drie zijn zij door UNESCO benoemd als Werelderfgoed. Toch is het niet nodig naar Australië, China of India af te reizen om Werelderfgoed te bezichtigen: ook in ons eigen Nederland heeft UNESCO maar liefst 10 (natuurlijke) monumenten tot Werelderfgoederen gemaakt. Het Werelderfgoedverdrag In... Lees verder

Het bericht De 10 Nederlandse werelderfgoederen verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
De Great Barrier Reef, de Chinese Muur en de Taj Mahal: alle drie zijn zij door UNESCO benoemd als Werelderfgoed. Toch is het niet nodig naar Australië, China of India af te reizen om Werelderfgoed te bezichtigen: ook in ons eigen Nederland heeft UNESCO maar liefst 10 (natuurlijke) monumenten tot Werelderfgoederen gemaakt.

Het Werelderfgoedverdrag

In 1992 ondertekende Nederland het Werelderfgoedverdrag van UNESCO. Zo’n 190 lidstaten hebben het verdrag ondertekend. Ze hebben met elkaar afgesproken dat zij zich zullen inzetten voor de bescherming en het behoud van de door UNESCO benoemde culturele en/of natuurlijke erfgoederen. Daarnaast wil UNESCO met dit initiatief het wederzijdse begrip tussen culturen bevorderen. Sinds 1995 zijn er in Nederland maar liefst 10 Werelderfgoederen erkend.

1.1995: Schokland en omgeving

Een eiland in de Zuiderzee

Schokland,_ruïne_van_de_kerk_foto6_2013-04-28_13.20

Ruïne van een kerk op Schokland

Ooit was Schokland een eiland dat middenin de Zuiderzee lag. De inwoners van Schokland hadden vaak te maken met de woeste zee die stukken van hun eiland wegsloeg. Vanaf de 12de eeuw bouwden de Schoklanders hierom terpen; zo konden ze naar een hoger stuk land vluchten als er bijvoorbeeld een stormvloed was. Echter, in 1859 besloot de overheid door de blijvende dreiging van overstromingen en de armoede die er heerste de inwoners van Schokland te verplaatsen naar het vasteland. Het water rondom Schokland werd in 1942 ingepolderd: zo ontstond de Noordoostpolder.

Archeologische schatten

Archeologisch gezien is Schokland een enorm belangrijke plek: er zijn sporen van menselijke bewoning te vinden die maar liefst 10 000 jaar terug gaan. Deze archeologische sporen zijn het bewijs dat er vanaf de prehistorie tot aan de inpoldering mensen op Schokland gewoond hebben. Hierom werd Schokland in 1995 door UNESCO benoemd tot Werelderfgoed.

2. 1996: De Stelling van Amsterdam

Een lange verdedigingslinie rond de stad

De Stelling van Amsterdam is een 135 km lange verdedigingsring rond Amsterdam. In 1799 werd Amsterdam voor het eerst vanuit het noorden binnengevallen door het Brits-Russische leger dat de Bataafse en Franse troepen wilde verdrijven. Door deze gebeurtenis besefte men dat de stad in de toekomst aan alle kanten beter beschermd moest worden. Tussen 1880 en 1913 werd een lange verdedigingsring van dijken, forten en sluizen gebouwd van maar liefst 135 km lang.

Onder water

800px-Muizenfort_part_of_the_Stelling_van_Amsterdam

Muizenfort, Stelling van Amsterdam

Het verdedigingssysteem was zo gebouwd dat het gebied buiten de ring in twee dagen compleet onder water gezet kon worden. Deze functie is echter nooit in gebruik geweest. Met de uitvinding van de vliegtuig werd het onder water zetten van het land overbodig. In 1963 werd de Stelling ontdaan van de militaire status en werd het een museum . Als belangrijk historische monument heeft UNESCO de Stelling in 1996 op de Werelderfgoedlijst gezet.

3. 1997: Het Molencomplex Kinderdijk-Elshout

Een strijd tegen het water

De molens in het landschap van Kinderdijk vormen een bijzondere groep: nergens ter wereld staan zoveel molens bij elkaar als daar. Maar liefst negentien molens sieren het landschap. Zeventien van deze molens werden tussen 1738 en 1740 gebouwd. Twee zijn overgebleven poldermolens die er al voor 1738 stonden. De molens hebben een belangrijke functie gehad. Alblasserwaard, het gebied waar de molens staan, ligt onder de zeespiegel. In de 13e eeuw werd onder leiding van graaf Floris V het eerste waterschap opgericht. Er werden molens gebouwd om water van de lage boezem naar de hoge boezem te kunnen malen. Hoewel de functie van de molens nu overgenomen is door gemalen, staan de molens nog steeds symbool voor de typisch Nederlandse strijd tegen het water.

4. 1997: De historische binnenstad van Willemstad op Curaçao

Een voormalige handelspost

willemstad-591420_640

Willemstad, Curaçao

Toen in 1660 de slavenhandel opkwam, groeide Willemstad op Curaçao uit tot het centrum van de slavenhandel in Amerika. De West Indische Compagnie (W.I.C.) vestigde zich er in 1634 toen zij aan de Sint Annabaai een handelspost oprichtte. In de architectuur van de stad zijn dan ook veel Nederlandse invloeden terug te zien. Door een bloeiende handel met Spanje en Portugal in die tijd zijn er bovendien Spaanse en Portugese invloeden te vinden. De mix met Caribische, Afro-Amerikaanse en Iberische stijlen maakt de historische binnenstad tot een unieke kleurrijke mengeling. In de binnenstad bevinden zich onder andere Fort Amsterdam, waar de regering van Curaçao zetelt en de synagoge Mikvé Israël Emanuel, één van de oudste synagogen in Amerika.

5. 1998: Het Ir. D.F. Woudagemaal

Een stoomgemaal als baken

121228_woudagemaal_a

Het Ig. D.F. Woudagemaal

Grote delen van Friesland stonden in de 19e eeuw en de eerste helft van de 20ste eeuw onder water. Hierom werd in 1913 besloten een stoomgemaal te bouwen om wateroverlast tegen te gaan. Zo gezegd, zo gedaan: in 1920 werd het Ir. D.F. Woudagemaal bij Lemmer geopend door koningin Wilhelmina. Als oudste en als enig – nog werkend – stoomgemaal ter wereld werd het monument in 1998 op de UNESCO Werelderfgoedlijst geplaatst. Naast stoomgemaal dient het monument nog een ander doel: de hoge schoorsteen van meer dan 60 meter wordt door schippers op het IJsselmeer als baken gebruikt.

6. 1999: Droogmakerij De Beemster

Van Beemstermeer naar Beemsterpolder

771px-A_Beemsterlants_Caerte_Daniël_van_Breen_1658

Kaart van de Beemsterpolder uit 1658

Een ander een goed voorbeeld van hoe Nederland de strijd met het water aanging is Droogmakerij De Beemster bij Purmerend. Door een sterk groeiende stadsbevolking was er in de 17e eeuw steeds meer behoefte aan voedsel. Daarom wilde men het Beemstermeer droogleggen om er vruchtbare landbouwgrond van te maken. Om het meer werd een dijk gebouwd en met maar liefst 43 molens werd het water weggepompt. Dit liep wel enige vertraging op: door een storm in 1610 liep de bijna droge Beemster zo goed als vol en kon men weer opnieuw beginnen. In 1612 werd de inmiddels droge polder aan de hand van een beroemd strak geometrische patroon ingericht, waaraan het gebied haar Werelderfgoedstatus te danken heeft.

7. 2000: Het Rietveld Schröderhuis

Een icoon binnen de architectuur

800px-Rietveld_Schröder_House_-_Foto_17

Rietveld Schröderhuis

In 1924 werd dit opvallende huis, ontworpen door architect Gerrit Thomas Rietveld, gebouwd in Utrecht. In die tijd bestond er een vooruitstrevende kunstenaarsbeweging genaamd De Stijl, die bestond uit Nederlandse architecten en kunstenaars. De bouw van het Rietveld Schröderhuis werd het manifest van de beweging. Het huis werd gebouwd voor Truus Schröder-Schräder, die er van 1925 tot 1985 woonde, en wordt gezien als een icoon binnen de moderne architectuur. Vele hedendaagse architecten zijn door het ontwerp van het huis geïnspireerd geraakt. Nu is het huis tot museum gemaakt en trekt zo’n 12 000 bezoekers per jaar.

8. 2009: De Waddenzee

Een nutteloze moddervlakte?

50 jaar geleden waren er plannen de Waddenzee in te polderen zodat de zeebodem gebruikt kon worden als landbouw- en woongrond. Veel mensen zagen het Waddengebied toen als een nutteloze moddervlakte die bovendien slecht bevaarbaar was: het viel immers twee keer per dag droog. De toen 16-jarige Kees Wevers richtte na het horen van de inpolderingplannen in 1965 de Waddenvereniging op die zich zou verzetten tégen de inpoldering van de Waddenzee en vóór de bescherming van het gebied. Mede dankzij het verzet van de Waddenvereniging zijn de plannen voor de inpoldering niet doorgegaan.

Een wegrestaurant voor vogels

Inmiddels wordt het belang van het gebied erkend, onder andere door de Werelderfgoedstatus. Zo is het 10 000 m2 grote Waddengebied het grootste inter-getijdengebied van de wereld en daarom voor onschatbare waarde voor de vele trekvogels die de drooggevallen Waddenzee ieder jaar opnieuw als ‘wegrestaurant’ gebruiken.

9. 2010: De Grachtengordel van Amsterdam

Een bloeiende handelsstad

717px-Gerrit_Adriaensz._Berckheyde_-_De_bocht_van_de_Herengracht_te_Amsterdam

De ‘Gouden Bocht’ in de Herengracht

Tijdens de Gouden Eeuw was er behoefte aan een flinke uitbreiding van de stad Amsterdam. De stad werd gedurende de 16e en 17e eeuw acht keer zo groot dankzij de enorme instroom van industrie en mensen. In de 17e eeuw begon men daarom met de aanleg van grachten om meer ruimte te creëren. De Herengracht, Keizersgracht en de Prinsengracht werden aangelegd: alledrie grachten die bestemd waren voor welgestelde Amsterdammers. Vanaf 1660 werd het grachtenstelsel nog wat uitgebreid door de aanleg van de beroemde Gouden Bocht in de Herengracht. Zo kreeg Amsterdam de rijke en grootse uitstraling die paste in de tijdsgeest van de Gouden Eeuw.

10. 2014: De Van Nellefabriek

‘Een gedicht in staal’

800px-Rotterdam_van_nelle_fabriek

De Van Nellefabriek

Tussen 1927 en 1930 werd deze iconische fabriek gebouwd. De directeur van de Van Nelle fabriek, Kees van der Leeuw, wilde een fabriek waarin de werkomgeving zo prettig mogelijk was. In de fabriek zijn dan ook geen kelders gebouwd en is er bij het ontwerp veel aandacht besteed aan het toelaten van voldoende licht en ruimte. Het opvallende ontwerp trok internationaal de aandacht. Zo noemde architect en fotograaf H. Robertson het zelfs een ‘gedicht in staal’. Tot 1995 werd er in de fabriek koffie, thee en tabak verwerkt. Nu is het complex omgetoverd tot werkplek voor creatieve ondernemers.

Het bericht De 10 Nederlandse werelderfgoederen verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/de-10-nederlandse-werelderfgoederen/feed/ 0
Eerste Jip en Janneke verhaal in het Paroolhttp://www.isgeschiedenis.nl/toen/september/eerste-jip-en-janneke-verhaal-in-het-parool/ http://www.isgeschiedenis.nl/toen/september/eerste-jip-en-janneke-verhaal-in-het-parool/#comments Sat, 12 Sep 2015 22:00:15 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=56537 Op 13 september 1953 werd in dagblad Het Parool het eerste Jip en Janneke verhaal gepubliceerd. Tot 1957 zou de strip dagelijks blijven verschijnen maar daarna verdwenen Jip en Janneke niet. Ze werden deel van de Nederlandse cultuur. Schrijfster Annie M.G. Schmidt en tekenares Fiep Westendorp maakten Jip en Janneke tot een internationaal succes. Begin... Lees verder

Het bericht Eerste Jip en Janneke verhaal in het Parool verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Op 13 september 1953 werd in dagblad Het Parool het eerste Jip en Janneke verhaal gepubliceerd. Tot 1957 zou de strip dagelijks blijven verschijnen maar daarna verdwenen Jip en Janneke niet. Ze werden deel van de Nederlandse cultuur. Schrijfster Annie M.G. Schmidt en tekenares Fiep Westendorp maakten Jip en Janneke tot een internationaal succes.

Begin en eind Jip en Janneke

Annie M.G. Schmidt ging na de Tweede Wereldoorlog werken voor Het Parool, waar ze tekenares Fiep Westendorp leerde kennen. Samen bedachten ze twee alledaagse kleuters die elke dag een nieuw avontuur aangingen. Ze gaf hun de naam Jip en Janneke en schreef vanaf september 1953 verhaaltjes over de figuren, die werden geplaatst in Het Parool. Het laatste verhaal in Het Parool werd uitgebracht op 7 september 1957. Vanaf 1953 kwamen er ook boeken van Jip en Janneke op de markt. Er zijn in totaal acht boeken verschenen. Deze boeken kregen internationale bekendheid en werden vertaald naar onder andere het Engels, Russisch, Duits, Spaans en Indonesisch. In Engeland zorgden de tekeningen van Westendorp voor opschudding. Omdat de poppetjes helemaal zwart waren getekend, vonden de Britten dat de strip discriminatie in de hand werkte. In de Engelse Jip en Janneke werden de illustraties daarom anders. De figuurtjes kregen een blanke huid en er kwam veel meer kleur in de illustraties.

Jip-en-Janneketaal

Na 1957 kwamen er veel spullen met Jip en Janneke op de markt, onder andere pyjama’s, lunchtrommels en tandenborstels met de figuren erop. Op 10 oktober 1992 werd een beeld ter ere van Jip en Janneke onthuld door Fiep Westendorp en Annie M.G. Schmidt. Naar aanleiding van het taalgebruik in de kinderverhalen ontstond er een nieuwe term: Jip-en-Janneketaal. De term staat voor makkelijk en duidelijk taalgebruik en is bedacht door Peter Zuydgeest. Hij was eind jaren tachtig voorlichter van de gemeente Voorburg en gebruikte de term in zijn cursus Begrijpelijk Schrijven voor ambtenaren . Later kreeg de term meer bekendheid doordat andere bekende personen het gingen gebruiken. Nu is de term onderdeel van de Nederlandse taal.

 

Het bericht Eerste Jip en Janneke verhaal in het Parool verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/toen/september/eerste-jip-en-janneke-verhaal-in-het-parool/feed/ 0
Staatsgreep tegen Haile Selassiehttp://www.isgeschiedenis.nl/toen/september/staatsgreep_tegen_haile_selassie/ http://www.isgeschiedenis.nl/toen/september/staatsgreep_tegen_haile_selassie/#comments Sat, 12 Sep 2015 06:00:29 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=659 Addis Abeba 1974- Hij geeft zichzelf de titel ‘Koning der Koningen’ en de Rastafari beschouwen hem als Wederkomst van Jezus. In de Westerse wereld staat Haile Selassie echter vooral bekend als Keizer van Ethiopië. Op 12 september 1974 komt er na 58 jaar een einde aan zijn heerschappij.

Het bericht Staatsgreep tegen Haile Selassie verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Addis Abeba 1974- Hij geeft zichzelf de titel ‘Koning der Koningen’ en de Rastafari beschouwen hem als Wederkomst van Jezus. In de Westerse wereld staat Haile Selassie echter vooral bekend als Keizer van Ethiopië. Op 12 september 1974 komt er na 58 jaar een einde aan zijn heerschappij.

Op 2 november 1930 kroonde Tafari Makkonen zichzelf tot Keizer van Ethiopië. Hij nam de naam Haile Selassie (Macht van de Drie-eenheid) aan, schafte de slavernij af en gaf het land haar eerste Grondwet. Het doel van zijn hervormingspolitiek was om Ethiopië te democratiseren en te moderniseren.

Ethiopië was op dat moment uniek binnen Afrika. In tegenstelling tot de rest van het continent had het land de Europese kolonisatie weten te weerstaan en was onafhankelijk gebleven. Hier kwam echter een einde aan toen de Italiaanse leider Benito Mussolini in 1935 besloot Ethiopië binnen te vallen. Haile Selassie koos ervoor om de Ethiopische legers zelf te leiden, maar hij werd verslagen en vluchtte naar Europa. Gedurende zijn ballingschap zette Selassie zich in tegen het fascisme en voor de bevrijding van zijn land. Pas in 1942 kon Selassie echter terugkeren naar een bevrijd Ethiopië.

Dankzij zijn inzet tijdens de Tweede Wereldoorlog genoot Selassie in het buitenland veel prestige en respect. Onder zijn leiding kon Ethiopië lid worden van de Verenigde Naties en werd de voormalige Italiaanse kolonie Eritrea toegewezen aan Ethiopië. In het binnenland ondervond Selassie echter steeds meer weerstand. De Ethiopische adel blokkeerde zijn hervormingen omdat deze een bedreiging vormden voor hun privileges en machtspositie. In 1966 kwamen een aantal edellieden zelfs in opstand toen Selassie probeerde een progressief belastingsysteem door te voeren.

De opstand werd neergeslagen, maar de autoriteit van Selassie was desalniettemin aangetast. Hij zag zich genoodzaakt een compromis te sluiten met de adel, waardoor hij veel steun verloor onder de armere bevolking. Selassie trok zich in de jaren daarop langzaamaan terug uit de politiek, terwijl Ethiopië geteisterd werd door een economische crisis, droogte en hongersnood. Op 12 september 1974 greep het Ethiopische leger de macht en werd Haile Selassie afgezet. Nog geen jaar later overleed hij op 83 jarige leeftijd.

 

Het bericht Staatsgreep tegen Haile Selassie verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/toen/september/staatsgreep_tegen_haile_selassie/feed/ 0