IsGeschiedenis http://www.isgeschiedenis.nl over Geschiedenis van Nederland en Geschiedenis wereldwijd Wed, 28 Jan 2015 00:00:21 +0000 nl-NL hourly 1 De gang naar Canossa http://www.isgeschiedenis.nl/toen/januari/de_gang_naar_canossa/ http://www.isgeschiedenis.nl/toen/januari/de_gang_naar_canossa/#comments Wed, 28 Jan 2015 00:00:21 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=1441 Canossa 1077 – Keizer Hendrik IV van het Heilig Roomse Rijk komt na een lange boetetocht door de Alpen, die hij te voet heeft afgelegd, in de barre wintertijd aan bij de burcht van Canossa. In deze burcht van Mathildis van Canossa bevindt zich Paus Gregorius VII die Hendrik IV heeft geëxcommuniceerd.

Het bericht De gang naar Canossa verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Canossa 1077 – Keizer Hendrik IV van het Heilig Roomse Rijk komt na een lange boetetocht door de Alpen, die hij te voet heeft afgelegd, in de barre wintertijd aan bij de burcht van Canossa. In deze burcht van Mathildis van Canossa bevindt zich Paus Gregorius VII die Hendrik IV heeft geëxcommuniceerd.

Investituurstrijd

Hendrik IV werd geëxcommuniceerd omdat hij de geestelijken in zijn land gebruikten voor zijn politieke beleid. Hij stelde bisschoppen aan als heersers omdat zij, anders dan de adel, geen kinderen kregen en de heerschappij over het grondgebied dus niet erfelijk kon worden opgedeeld. Hierdoor kon de Duitse keizer bij de sterfte van een heerser altijd zelf een nieuwe loyale geestelijke op zijn plaats zetten. Gregorius VII was bang om teveel grip op de geestelijkheid te verliezen. Hij sprak Hendrik hierop aan, maar de keizer wilde zijn beleid niet aanpassen. Daarop excommuniceerde de paus Hendrik.

Gevolgen van de excummunicatie van Hendrik IV

De excommunicatie van Hendrik IV betekende dat hij werd uitgesloten uit de kerkelijke gemeenschap en dus niet zijn sacramenten toegediend kon krijgen. Volgens de katholieke kerk zijn de sacramenten van belang voor het zielenheil en kon iemand die geëxcommuniceerd was dus per definitie niet naar de hemel gaan indien de ban niet opgeheven werd. Ook had een excommunicatie wereldlijke gevolgen omdat men vogelvrij verklaard werd. Dit betekende dat een ieder een geëxcommuniceerde persoon ongestraft mocht doden.

Opstand tegen Hendrik IV

Het politieke motief van Hendrik IV om het boetekleed te dragen was dat veel van zijn onderdanige koningen de excommunicatie zagen als een motief om in opstand te komen. Zo kwam Rudolph van Reinfelden tegen zijn Keizer in opstand. Nadat de paus hem vergiffenis had geschonken reisde Hendrik naar Rudolph om zijn opstand neer te slaan en de absolute heerschappij over zijn land te herstellen. Zodra hij dit had verwezenlijkt reisde hij met een leger naar Rome om Gregorius VII te verdrijven, want hoewel de paus hem had vergeven, vertrouwde hij hem toch niet volledig. Hendrik VI stelde daardoor in 1187 Clemens III aan als tegenpaus.

Het bericht De gang naar Canossa verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/toen/januari/de_gang_naar_canossa/feed/ 0
De inhuldigingen van het Nederlandse koningshuis http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/de-inhuldigingen-van-het-nederlandse-koningshuis/ http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/de-inhuldigingen-van-het-nederlandse-koningshuis/#comments Tue, 27 Jan 2015 23:00:04 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=65055 In de geschiedenis zijn veel voorbeelden van keizers en koningen die worden gekroond. In Nederland kennen we echter geen kroning. Onze koningen worden gehuldigd. Dat heeft te maken met de positie van de koning in onze grondwet. De keuze voor een huldiging in plaats van een kroning werd gemaakt door Willem I, in 1814. Huldiging... Lees verder

Het bericht De inhuldigingen van het Nederlandse koningshuis verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
In de geschiedenis zijn veel voorbeelden van keizers en koningen die worden gekroond. In Nederland kennen we echter geen kroning. Onze koningen worden gehuldigd. Dat heeft te maken met de positie van de koning in onze grondwet. De keuze voor een huldiging in plaats van een kroning werd gemaakt door Willem I, in 1814.

Inauguration_of_William_I_of_the_Netherlands

Inhuldiging van koning Willem I

Huldiging in plaats van kroning

Bij een kroning wordt de kroon letterlijk op het hoofd van de koning gezet. Aangezien een koning regeert ‘bij de gratie Gods’, zou dat in naam van God door een vertegenwoordiger van de kerk    gedaan moeten worden. In Groot-Brittannië wordt de koning gekroond door de aartsbisschop van de Anglicaanse kerk. Nederland kent echter geen staatskerk, kerk en staat zijn strikt gescheiden. Waarschijnlijk speelde dat een rol bij de overweging van Willem I. Hij zorgde er ook voor dat een kroning niet nodig was. Op het moment dat de ene koning aftreedt, is zijn opvolger automatisch koning. Op die manier is de opvolging van de koning verankerd in de grondwet.

717px-Nicolaas_Pieneman_-_The_Inauguration_of_King_William_II_in_the_Nieuwe_Kerk

Inhuldiging koning Willem II

De inhuldiging is dus niet het benoemen van de nieuwe koning, maar het moment dat de regering en de koning met elkaar afspreken dat ze samen gaan werken. De huldiging vindt dan ook plaats tijdens een officiële vergadering van de Eerste en Tweede Kamer. Tijdens die vergadering zweert de koning dat hij het koningschap zo goed mogelijk in gaat vullen. Dat doet hij niet op de Bijbel, zoals bijvoorbeeld de Amerikaanse president, maar op de grondwet. Daarna beloven de leden van de regering dat zij de positie van de koning respecteren.

Daarmee wordt ook aangegeven dat de koning regeert met goedkeuring van het volk. Ook dat speelde waarschijnlijk een rol in de overweging van Willem I.

Inhuldiging van Willem I

WillemIII

Inhuldiging koning Willem III

Willem I werd twee keer ingehuldigd. Één keer in Amsterdam en één keer in Brussel. Toen in 1814 een eind kwam aan de Franse tijd werd Willem I aangewezen als soeverein vorst der Nederlanden. Op die manier werd hij op 30 maart 1814 ingehuldigd in Amsterdam. Op 16 maart 1815 werd hij tot koning benoemd. Daarom werd Willem op 21 september als koning nogmaals ingehuldigd in Brussel.

Inhuldiging Willem II

Willem II werd op 28 november 1840 ingehuldigd. Hij was bij zijn aantreden de oudste vorst die ooit koning werd.

Inhuldiging Willem III

wilhelmina

Inhuldiging koningin Wilhelmina

Willem III werd koning tegen wil en dank. Hij aarzelde lang omdat hij het eigenlijk niet eens was met de grondwetswijziging van 1848. Aanvaardde toch het koningschap en werd op 12 mei 1849 gehuldigd in Amsterdam.

Inhuldiging Wilhelmina

Wilhelmina was nog niet meerderjarig toen haar vader koning Willem III overleed. Volgens de grondwet werd ze als tienjarige wel koningin, maar werd haar moeder regentes. Toen Wilhelmina achttien jaar werd, was vanaf haar verjaardag om 31 augustus 1898 koningin. Op 6 september van datzelfde jaar werd ze ingehuldigd.

Inhuldiging Juliana

Juliana

Inhuldiging koningin Juliana

De inhuldiging van Juliana vond vijftig jaar na de inhuldiging van Wilhelmina plaats, op 6 september 1948. Juliana baarde tijdens haar inhuldiging opzien door haar moeder aan te spreken met “Lieve moeder”.

Inhuldiging Beatrix

Beatrix

Inhuldiging koningin Beatrix

De inhuldiging van Beatrix op 30 april 1980 is een van de meest beruchte inhuldigingen uit de geschiedenis. Tijdens de ceremonie braken er op verschillende plaatsen in Amsterdam hevige rellen uit. De rondcirkelende politiehelikopters waren tijdens de ceremonie binnen in de Nieuwe Kerk te horen. De rellen zijn de geschiedenis in gegaan als het kroningsoproer.

Inhuldiging Willem-Alexander

Willem-Alexander

Inhuldiging koning Willem-Alexander

Willem-Alexander is de eerste koning sinds lange tijd. De inhuldiging verliep zonder noemenswaardige problemen. Vooraf was er spot omtrent het ‘koningslied’. Achteraf ontstond er nog verontwaardiging door de onterechte arrestatie van een aantal actievoerders.

 

 

Het bericht De inhuldigingen van het Nederlandse koningshuis verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/de-inhuldigingen-van-het-nederlandse-koningshuis/feed/ 0
De missie van Michiel de Ruyter in West Afrika http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/de-missie-van-michiel-de-ruyter-west-afrika/ http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/de-missie-van-michiel-de-ruyter-west-afrika/#comments Tue, 27 Jan 2015 16:18:51 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=65077 Op 26 januari 2015 ging in het Scheepvaartmuseum in Amsterdam de film ‘Michiel de Ruyter’. Terwijl binnen de film vertoond werd, vond buiten het museum een lawaaiprotest plaats. En dat was niet voor het eerst. In de aanloop naar de filmpremière lieten meer actiegroepen van zich horen. Volgens de demonstranten gaat de film over De... Lees verder

Het bericht De missie van Michiel de Ruyter in West Afrika verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Op 26 januari 2015 ging in het Scheepvaartmuseum in Amsterdam de film ‘Michiel de Ruyter’. Terwijl binnen de film vertoond werd, vond buiten het museum een lawaaiprotest plaats. En dat was niet voor het eerst. In de aanloop naar de filmpremière lieten meer actiegroepen van zich horen. Volgens de demonstranten gaat de film over De Ruyter voorbij aan de rol die De Ruyter speelde in de slavenhandel. In opdracht van de Staten Generaal vocht Michiel de Ruyter in West Afrika.

De vloot van de Republiek der Verenigde Nederlanden

In de jaren ’60 van de 17e eeuw was de vloot van de Republiek weer in opbouw. Tijdens de eerste Engels-Nederlandse oorlog had de Nederlandse vloot een harde klap gekregen. De Republiek der Verenigde Nederlanden was geen echte eenheid. Verschillende gewesten hadden hun eigen admiraliteit die naar eigen inzicht en vermogen een bijdrage leverden aan de zeemacht van de Republiek. Elke admiraliteit had z’n eigen budget, vloot en bevelhebbers. Raadspensionaris De Witt probeerde dit tot één geheel te smeden.

Zeerovers uit Barbarije

The_Dutch_in_Tripoli

Nederlandse schepen in gevecht met Barbarijse kapers

Rond dezelfde tijd waren de Zuid-Europese kusten een waar wespennest voor Nederlandse schippers. De verhoudingen tussen de verschillende Europese mogendheden stonden op scherp en  zowel handels- als oorlogsschepen kwamen elkaar tegen voor de kusten van Noord-Afrika en het Iberisch schiereiland. Verdragen en protocollen moesten exact worden nageleefd om te voorkomen dat de vlam in de pan sloeg. De situatie werd extra explosief doordat ook zeerovers uit Barbarije (in wat nu Algerije is) in het gebied actief waren. Deze piraten vielen niet alleen schepen aan. Ze plunderden ook de kusten van Afrika en Europa. Daarbij reisden de Barbarijers zelfs tot IJsland. Hierbij ging het niet alleen om materiële buit, maar ook om het maken van gevangenen, die op de Noord-Afrikaanse slavenmarkten verkocht werden.

Oorlogsvloten naar Barbarije

De Staten van Holland stuurden in 1663 een oorlogsvloot het gebied in om de Barbarijse piraten in toom te houden. Die missie had in eerste instantie succes, maar nadat de Nederlandse schepen uit het zicht waren, voeren de piraten weer uit en namen Nederlandse schepen onder vuur. In 1664 werd nogmaals een vloot uitgezonden. Ditmaal onder leiding van een rijzende ster in de oorlogsvloot van de Republiek: Michiel de Ruyter. Hij had tijdens de eerste Engels-Nederlandse oorlog grote successen geboekt tegen de Engelsen.

De missie van De Ruyter op de Middellandse Zee

De vloot van de Ruyter zette in het voorjaar van 1664 koers naar West Afrika. De missie was gespannen want er hing een nieuwe oorlog met Engeland in de lucht. De Ruyter moest ervoor waken geen oorlog uit te lokken, maar hij mocht zich ook niet zomaar door een Engelse vloot laten overvallen. De Ruyter wist alle ontmoetingen met de Engelsen zonder grote problemen door te komen en patrouilleerde tijdens de zomer van 1664 over de Middellandse zee. In de nazomer kreeg hij nieuwe instructies van de Staten van Holland en de Amsterdamse Admiraliteit.

De Ruyter moet naar Afrika

In de Staten van Holland was het bericht binnen gekomen dat Engelse schepen Nederlandse handelaren overvielen voor de kust van West-Afrika. Verschillende Nederlandse forten en handelsposten waren in Engelse handen terecht gekomen. In het diepste geheim kreeg De Ruyter de opdracht om de verloren handelsposten weer terug te veroveren. Op weg naar de Afrikaanse kust kwam hij  nog een paar keer een Engels vlooteskader tegen, dat met alle gebruikelijke beleefdheden werd begroet. Het was nog steeds geen openlijke oorlog.

Michiel de Ruyter in West Afrika

Elmina

Het Nederlandse fort Elmina, in wat nu Ghana is

In het najaar van 1664 voer De Ruyter op en neer voor de West Afrikaanse kust. Onderweg veroverde hij een aantal belangrijke Engelse forten. Daarbij kreeg De Ruyter steun van een aantal inheemse stammen die anti-Engels gezind waren. De Engelsen zelf verweerden zich met steun van andere inheemse stammen. In Europese dienst vochten beide stammen bloedige veldslagen uit. In het vroege voorjaar van 1665 waren de meeste posten weer in handen van de Republiek, inclusief het belangrijke fort Elmina. Maar inmiddels kwam ook het bericht dat de Engelsen zich ook in Europa en Amerika begonnen te roeren. De Ruyter werd naar de andere kant van de Atlantische Oceaan gestuurd om ook daar de handelsbelangen van de Republiek te verdedigen.

De Ruyter houdt huis bij Zuid Amerika

Eenmaal aan de andere kant van de oceaan kwam het bericht dat de Tweede Engelse oorlog was uitgebroken. De Ruyter kon nu openlijk Engelse schepen aanvallen en innemen. Het hele voorjaar van 1665 hield De Ruyter huis onder de Engelse schepen in de Caraïben. Schepen en forten werden gebombardeerd en de vloot van De Ruyter wist vijf schepen te veroveren. Uiteindelijk keerde hij met een flinke omweg via Noorwegen terug naar Nederland. Op de Rede van Delfzijl werd De Ruyter als een held onthaald.

Het bericht De missie van Michiel de Ruyter in West Afrika verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/de-missie-van-michiel-de-ruyter-west-afrika/feed/ 0
Van Prinsessedag tot Koninginnedag http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/van-prinsessedag-tot-koninginnedag/ http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/van-prinsessedag-tot-koninginnedag/#comments Tue, 27 Jan 2015 10:51:09 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=11208 Door de grote steden lopen massa’s mensen in oranje gekleed. In de straten liggen tapijtjes waarop kinderen en volwassenen hun tweedehands waar te koop leggen. Op allerlei plekken in het land danst men op gratis openlucht muziek en vloeit het bier rijkelijk. Het is Koninginnedag. Aan het eind van de 19e eeuw groeide de verjaardag... Lees verder

Het bericht Van Prinsessedag tot Koninginnedag verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Door de grote steden lopen massa’s mensen in oranje gekleed. In de straten liggen tapijtjes waarop kinderen en volwassenen hun tweedehands waar te koop leggen. Op allerlei plekken in het land danst men op gratis openlucht muziek en vloeit het bier rijkelijk. Het is Koninginnedag. Aan het eind van de 19e eeuw groeide de verjaardag van prinses Wilhelmina uit tot nationale feestdag.

Gedurende een groot deel van de 19e eeuw was ‘Waterloodag’, gevierd op 18 juni, de nationale feestdag van Nederland.  Men herdacht hiermee de Slag bij Waterloo, toen Napoleon Bonaparte op 18 juni 1815 definitief werd verslagen. Nederland was daarmee voorgoed bevrijd van de Franse bezetters. De datum van de slag vormde men om tot een nationale feestdag. In de loop der tijd raakte de slag echter steeds meer in de vergetelheid, waardoor men eind 19e eeuw op zoek ging naar een nieuwe reden voor een nationale feestdag.

Prinsessedag

Een aanleiding vond men in de vijfde verjaardag van de jonge prinses Wilhelmina. ‘Prinsessedag’ vond voor het eerst plaats op 31 augustus 1885. Doel van de dag was om de nationale eenheid van het Nederlandse volk te benadrukken. Het koningshuis stond symbool voor deze vaderlandse gevoelens. De allereerste Prinsessedag beperkte zich nog tot Utrecht, maar in de loop der jaren namen andere plaatsen de feestdag over. Na de dood van koning Willem III in 1890 besteeg Wilhelmina de troon. Prinsessedag veranderde toen in Koninginnedag; Wilhelmina was nu immers koningin geworden. Wel moest Wilhemina wachten tot ze achttien werd voordat ze aan de slag mocht als koningin. Tot die tijd regeerde haar moeder Emma als regentes.

Dag van de Arbeid

Een concurrent voor Koninginnedag was 1 mei, de Dag van de Arbeid. Vooral met de opkomst van het marxisme en het socialisme in de 20e eeuw kreeg deze dag veel belang toegekend. De Dag van de Arbeid had een politiek karakter. Aanhangers van de Sociaal Democratische Arbeiderspartij (SDAP) vierden Koninginnedag opzettelijk niet uit anti-monarchistische overwegingen, maar 1 mei vierden ze wel, uit sympathie voor de werkende klasse. Andere partijen benadrukten juist het belang van Koninginnedag. De politieke verdeeldheid en verzuiling van Nederland weerspiegelden zich dus in de viering van nationale feestdagen. Pas na de Tweede Wereldoorlog verzoenden de sociaaldemocraten zich met het koningshuis en werd Koninginnedag een breed gedragen feestdag. De Dag van de Arbeid raakte daarmee op de achtergrond.

30 april

In 1948 volgde Juliana haar moeder Wilhelmina op als koningin. Voor de volgende Koninginnedag in 1949 verschoof de datum daarom naar de geboortedag van Juliana: 30 april. Terwijl de koninklijke familie voorheen nooit aanwezig was bij de openbare festiviteiten, kreeg Juliana jaarlijks een bloemenhulde op het Paleis Soestdijk. Dit evenement vertoonde men vanaf de jaren vijftig rechtsreeks op de televisie. Toch was Koninginnedag nog een gewone werkdag, al kregen geleidelijk aan steeds meer mensen vrij op 30 april.

Beatrix

In 1980 besloot de nieuwe koningin Beatrix om 30 april in stand te houden als dag voor de aanvaarding van haar ambt en als nationale feestdag. Praktische redenen speelden mee, omdat haar eigen verjaardag op 31 januari plaats vond, midden in de winter. Eind april was veel meer geschikt qua weersomstandigheden voor het houden van publieke festiviteiten. Ook de viering van de dag veranderde onder Beatrix. Ze begon met andere leden van haar familie een of meerdere plaatsen in Nederland te bezoeken. Vaak organiseerde de lokale gemeente dan demonstraties van oude dansen en ambachten, sport- en zangactiviteiten en andersoortige evenementen. Ook groeide de traditie om zonder vergunning tweedehands waar op straat te koop aan te bieden. De overheid gedoogde deze ontwikkeling.

Het bericht Van Prinsessedag tot Koninginnedag verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/van-prinsessedag-tot-koninginnedag/feed/ 0
IG Farben: industriebedrijf van het naziregime http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/ig-farben-industriebedrijf-van-het-naziregime/ http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/ig-farben-industriebedrijf-van-het-naziregime/#comments Mon, 26 Jan 2015 23:01:23 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=65025 Adolf Hitler slaagde er in relatief korte tijd in één van de sterkste legers ter wereld te creëren. Dit was hem echter nooit gelukt wanneer hij geen steun kreeg van een aantal van de belangrijkste industriëlen uit het land. Financiële en materiële steun stelden Hitler in de jaren dertig in staat grootschalige propaganda te voeren... Lees verder

Het bericht IG Farben: industriebedrijf van het naziregime verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Adolf Hitler slaagde er in relatief korte tijd in één van de sterkste legers ter wereld te creëren. Dit was hem echter nooit gelukt wanneer hij geen steun kreeg van een aantal van de belangrijkste industriëlen uit het land. Financiële en materiële steun stelden Hitler in de jaren dertig in staat grootschalige propaganda te voeren en dit later om te zetten in de praktische uitvoering ervan. IG Farben was in die tijd het grootste Duitse bedrijf en het derde grootste van de wereld. De industriële gigant had nauwe banden met het naziregime en oefende directe invloed uit in kamp Auschwitz.

Duitse chemische industrie

In de tweede helft van de 19e eeuw werkte de Duitse chemische industrie succesvol samen met een aantal vooraanstaande Duitse wetenschappers. Zo ontwikkelde de industrie in deze tijd kunstmatige kleurstoffen, aspirine en synthetische ammoniak voor kunstmest. Al snel bleek echter dat deze ontwikkelingen ook nuttig waren voor oorlogstoepassingen, zoals het aanmaken van explosieven. De bedrijfsleiders realiseerden zich dat samenwerking de beste optie was om de Duitse politiek te beïnvloeden.

Eerste Wereldoorlog

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd dit plan geconcretiseerd. De Duitse legerleiding kampte met een tekort aan grondstoffen voor de oorlog, waarna de regering besloot de Duitse chemische industrie financieel te ondersteunen. Zo werd het bijvoorbeeld mogelijk voor de Duits-Joodse wetenschapper Fritz Haber gifgassen als chloor- en mosterdgas te ontwikkelen. Later ontwikkelde hij ook Zyklon-B, dat in de Tweede Wereldoorlog werd gebruikt in de gaskamers. Hoewel voor Duitsland de Eerste Wereldoorlog uitliep op een deceptie, wist de chemische industrie zich te consolideren. De grootste bedrijven gingen een samenwerking aan om hun positie te versterken. Uit deze fusie ontstond uiteindelijk Interessengemeinschaft Farbenindustrie.

Interbellum – Bloeiperiode

Gedurende het interbellum groeide IG Farben flink. De omzet werd verdrievoudigd en het had een monopolie op de Duitse chemische industrie. Ook internationaal vergaarde de industriekolos bekendheid door zijn grote aandeel in de industrie van andere Europese landen en de Verenigde Staten. Tijdens het interbellum groeide de populariteit van de auto. Brandstoffen en synthetisch rubber waren nodig voor de productie en het gebruik ervan. Grondstoffen waren schaars in Duitsland en de chemische industrie ging dan ook een belangrijke rol vervullen in de ontwikkeling van kunststoffen.

Interbellum – Samenwerking nazipartij

Tijdens de economische depressie kreeg IG Farben subsidies van de regering om de werkzaamheden door te kunnen zetten. De angst voor het communisme en de regeringssubsidies die het kreeg, deden de leidinggevenden beslissen de nazipartij financieel te ondersteunen. Deze partij moest volgens hen zorgen voor een stabiel sociaal, politiek en economisch klimaat. Op 27 februari 1933 maakte de IG 400.000 Reichsmark over aan de partij en al snel namen de schenkingen toe in hoeveelheid en kwantiteit. Door de anti-Joodse nazipolitiek verlieten veel topwetenschappers het bedrijf en werd de industrie steeds meer afhankelijk van de grillen van het naziregime.

Tweede Wereldoorlog – Buna-fabriek

Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog was IG Farben de belangrijkste producent van de Duitse oorlogsindustrie. Om de oorlogseconomie draaiende te houden en ook in het oosten een industrie op touw te zetten, besloot IG Farben een nieuwe Buna-fabriek (synthetisch rubber) te creëren in Auschwitz. Deze plek werd niet alleen gekozen vanwege de goede spoorwegverbindingen en de koolmijnen, maar ook omdat het aldaar aanwezige concentratiekamp een bron van goedkope arbeiders vormde. In november 1940 begonnen honderden gevangenen aan de bouw van de nieuwe fabriek.

Tweede Wereldoorlog – Buna/Monowitz concentratiekamp

In 1941 maakte IG Farben plannen voor een subkamp van Auschwitz, zodat de gevangenen niet op en neer hoefden te lopen van het basiskamp Auschwitz I naar de bouwplaats. In maart 1942 werd begonnen aan de bouw van het concentratiekamp Buna/Monowitz (of Auschwitz III), dat de werkzaamheden van IG Farben moest versnellen. Het kamp werd gebouwd in het Poolse dorpje Monowitz, wiens inwoners gedwongen moesten verhuizen. Ondertussen betaalde het bedrijf ook de medische experimenten die Josef Mengele uitvoerde op gevangenen en werden vrouwelijke gevangenen ter beschikking gesteld om te dienen als proefpersoon voor het testen van farmaceutische producten.

In oktober en november 1942 arriveerden de eerste 2100 gevangenen en in de twee jaar daarna werden duizenden joodse gevangenen uit Auschwitz I tewerkgesteld in Buna/Monowitz. Voor een subkamp was Buna/Monowitz ongebruikelijk groot. In totaal werden er zo’n 27.000 arbeiders gevangen gehouden, waarvan de meeste omkwamen door de zware werkomstandigheden, slechte kleding en voedseltekort. Anderen werden alsnog vergast in de gaskamers van het vernietigingskamp Auschwitz II-Birkenau. De Buna-fabriek kwam door tekort aan (gezonde) arbeiders en materiaal en de geallieerde luchtaanvallen nooit helemaal af en produceerde gedurende de oorlog maar zeer kleine hoeveelheden synthetisch rubber.

Einde oorlog, einde IG Farben

Toen bleek dat de oorlog verloren zou worden vernietigde IG Farben zo veel mogelijk documenten om hun betrokkenheid bij de holocaust te verdoezelen. De bedrijfsleiders van het bedrijf doken vanaf 1944 onder achter de westerse linies. Na enkele maanden werden 23 van hen opgepakt en berecht. Slechts enkele van de bedrijfsleiders kregen uiteindelijk een gevangenisstraf en zij kwamen meestal al snel weer vrij. Hierna namen zij opnieuw plaats in de bestuursraden van de Duitse industrie of vervulden zij politieke functies.

De meeste fabrieken van IG Farben die oorlogsmaterialen produceerden werden ontmanteld door de geallieerden. In sommige gevallen werden de fabrieken echter genationaliseerd, waardoor de oorspronkelijke bedrijven van voor de fusie weer nieuw leven in werden geblazen. IG Farben betaalde alle joodse arbeiders die er tijdens de oorlog gewerkt hadden een compensatiebedrag. Niet-joodse gevangenen kregen niks.

Het bericht IG Farben: industriebedrijf van het naziregime verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/ig-farben-industriebedrijf-van-het-naziregime/feed/ 0
The Great Escape http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/great-escape/ http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/great-escape/#comments Mon, 26 Jan 2015 16:53:00 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=65042 Bemanningsleden van geallieerde vliegtuigen die boven bezet Europa werden neergeschoten, werden door de Duitsers in speciale kampen onder gebracht. Eén van die kampen was Stalag Luft III. Daar vond in de nacht van 24 op 25 maart 1944 een spectaculaire ontsnapping plaats, die de geschiedenis in ging als the Great Escape. Stalag Luft III Stalag... Lees verder

Het bericht The Great Escape verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Bemanningsleden van geallieerde vliegtuigen die boven bezet Europa werden neergeschoten, werden door de Duitsers in speciale kampen onder gebracht. Eén van die kampen was Stalag Luft III. Daar vond in de nacht van 24 op 25 maart 1944 een spectaculaire ontsnapping plaats, die de geschiedenis in ging als the Great Escape.

Stalag Luft III

Stalag_Luft_III

Een model van Stalag Luft III

Stalag Luft III was één van de zwaarst beveiligde krijgsgevangenkampen in Nazi-Duitsland. Het lag vlak bij de stad Sagan, nu Żagań in Polen. De omstandigheden in het kamp waren relatief goed. Het kamp werd beheerd door troepen van de Luftwaffe die respect hadden voor hun geallieerde collega-piloten. Desondanks hadden de Duitsers hun best gedaan een ontsnapping zo moeilijk mogelijk te maken. De onderkomens van de gevangenen werden op palen geplaatst, zodat het lastiger was om ongezien een tunnel te graven. Rondom het kamp plaatsten de Duitsers seismische microfoons, waarmee het geluid van graafwerkzaamheden werd opgevangen.

Het leven van de gevangenen

De gevangenen in Stalag Luft III genoten wellicht de beste behandeling van alle Duitse gevangenen. Op het hoogtepunt waren er meer dan 10000 mannen in het kamp onder gebracht. Doordat de mannen in een grote groep dicht op elkaar leefden, braken ook in het kamp ziektes uit. Als krijgsgevangenen hadden de mannen volgens de Geneefse conventies wel recht op extra rantsoenen vanuit het rode kruis. Die waren hard nodig ook, want het dieet was mager.

Het regime was strikt. Twee keer per dag was er appèl waarbij alle gevangenen geteld werden. Als het aantal gevangenen op appèl niet klopte, werd er opnieuw geteld. Dit keer aan de hand van een fotoboek met alle gevangenen. Zo’n controle kon een hele dag duren, waarbij de gevangenen uren op de appèlplaats moesten blijven staan.

Roger Bushell

799px-Tunnel_Harry

Schematische doorsnede van tunnel Harry

De mannen hielden onder elkaar een goede verstandhouding. De militaire discipline onder de mannen bleef gehandhaafd. Daardoor werd het ook mogelijk om een grote organisatie op te zetten. Toen RAF piloot Roger Bushell in het kamp aan kwam begon hij meteen met het organiseren van een ontsnapping. Er waren al eerder ontsnappingspogingen gedaan. Eén keer was het drie mannen gelukt om een tunnel onder de hekken door te graven. De meeste tunnels waren echter ontdekt door een speciaal team van de kampbewakers, die door de gevangenen de Fretten genoemd werden. Ook Bushell was al meerdere keren uit krijgsgevangenschap ontsnapt, maar was elke keer gepakt voor hij buiten bezet gebied kon komen. De laatste keer was hem te verstaan gegeven dat hij geëxecuteerd zou worden als hij nog een keer ontsnapte.

Tom Dick en Harry

Onder leiding van Bushell werd besloten dat er nog maar aan drie tunnels gewerkt zou worden. Daarvoor werkten veel gevangenen aan allerlei tunnels. De drie tunnels kregen de codenamen Tom, Dick en Harry. Om ongezien op de open grond te komen maakten de mannen gebruik van de funderingen van de keukenblokken in de barakken. Om de operatie goed te laten verlopen waren de mannen in teams ingedeeld. De ‘pinguïns’ kregen bijvoorbeeld de taak om de weggegraven grond onopvallend weg te werken. Andere taken waren het vervalsen van persoonsbewijzen voor na de ontsnapping, verzamelden materiaal om de tunnels mee te stutten of gingen de gangen van de bewakers na, zodat de tunnelgravers op tijd gewaarschuwd werden.

De tunnels hadden een gezien de omstandigheden geavanceerd systeem om het weggegraven zand af te voeren. Ook was er een ventilatiesysteem en waren de tunnels gestut. Allemaal met geïmproviseerd materiaal dat gestolen of weggebroken was van het kamp. De gevangenen gebruikten honderden bedbodems om het dak van de tunnel te stutten.

The great escape

In de nacht van 24 op 25 maart 1944 was het zo ver. Via één tunnel zou de ontsnapping plaatsvinden. Het werk aan tunnel Dick was opgegeven, nadat de plek waar de tunnel boven kwam binnen de omheining van een uitbreiding aan het kamp kwam te liggen. Tunnel Tom was ontdekt en door de Duitsers vernield. Tunnel Harry bleef als enige over. Dat betekende wel lange wachttijden. De ontsnappers hadden een strikte volgorde van ontsnappen afgesproken, om chaos zoveel mogelijk te voorkomen.

800px-Sagan_harry-2

Het einde van tunnel Harry, vlak buiten de omheining van het kamp

Daarmee waren de problemen nog niet de wereld uit. Toen de mannen aan het einde van de tunnel de opening groeven, bleek de opening een paar meter voor de bosrand te liggen, in het zicht van een wachttoren. Daarbij had het ook nog gesneeuwd. De voetsporen van de mannen in de sneeuw zouden goed zichtbaar zijn, zelfs in het donker. Toch werd de ontsnapping in gang gezet.

De ontsnapping gaat mis

Toen 87 gevangenen zich aan de ontsnapping hadden gewaagd ging het mis. Een wachter die zijn ronde buiten de hekken deed kwam langs de opening van de tunnel, precies toen één van de ontsnappers boven kwam. Tien ontsnappers zaten nog in de tunnel, maar 76 mannen waren ontsnapt. Er werd een nationaal alarm afgegeven en Hitler en Himmler zelf bemoeiden zich met de opsporing van de ontsnapten. Van de 76 ontsnapten werden er 73 opgepakt. Hitler wilde hen in eerste instantie allemaal laten fusilleren om een voorbeeld te stellen. Later trok hij die beslissing in. Alsnog werden 50 mannen door de Gestapo doodgeschoten, de anderen werden verspreid over verschillende kampen alsnog gevangen gezet.

De ontsnapten

De drie ontsnapten waren de Noren Per Bergsland en Jens Müller en de Nederlander Bram van der Stok. De twee Noren wisten door zich als verstekeling aan boord van schepen te verstoppen het neutrale Zweden te bereiken. Van der Stok reisde via Frankrijk en Spanje naar de Britse enclave Gibraltar, waar hij zich weer meldde als piloot voor de RAF.

Films

Na de oorlog werden de ontsnappingen uit Stalag Luft III verfilmd. De film The Wooden Horse verhaalt over de eerste ontsnapping. De film The Great Escape werd een heuse blockbuster en gaat over de ontsnapping van maart 1944.

 

Het bericht The Great Escape verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/great-escape/feed/ 0
De moderne Griekse democratie http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/%ef%bb%bf%ef%bb%bfde-moderne-griekse-democratie/ http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/%ef%bb%bf%ef%bb%bfde-moderne-griekse-democratie/#comments Mon, 26 Jan 2015 15:43:08 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=65036 Bij Griekse parlementsverkiezingen op 25 januari 2015 is de links-radicale partij Syriza de grote winnaar geworden. Hoewel de westerse democratie haar oorsprong vond in het oude Athene, is de geschiedenis van de moderne Griekse democratie niet lang. Het kolonelsregime In 1967 werd in Griekenland een staatsgreep gepleegd waarin koning Constantijn II werd afgezet. De junta,... Lees verder

Het bericht De moderne Griekse democratie verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Bij Griekse parlementsverkiezingen op 25 januari 2015 is de links-radicale partij Syriza de grote winnaar geworden. Hoewel de westerse democratie haar oorsprong vond in het oude Athene, is de geschiedenis van de moderne Griekse democratie niet lang.

Het kolonelsregime

In 1967 werd in Griekenland een staatsgreep gepleegd waarin koning Constantijn II werd afgezet. De junta, bekend als het kolonelsregime heerste van 1967 tot 1974. In 1973 verklaarden de kolonels dat Griekenland de monarchie voor altijd afzwoer. Onder de junta van de kolonels kwam Griekenland in een diepe politieke crisis terecht. Die crisis verergerde toen de regering een poging deed de aandacht van de binnenlandse problemen af te leiden door de regering van Cyprus omver te werpen. Die couppoging leverde bijna een oorlog met Turkije op. De junta kwam deze crisis niet meer te boven en stortte in.

Herstel van de democratie door Konstantinos Karamanlis

Om het land te herstellen werd Konstantinos Karamanlis opgeroepen. Hij was premier geweest in de tijd voor de junta en leefde tijdens de heerschappij van de junta in ballingschap. In razend tempo wist hij een openlijke oorlog met Turkije af te wenden en verkiezingen te organiseren. Tegelijk schreef hij een referendum over de toekomst van de Griekse monarchie uit. Karamanlis bleef premier tot hij tot president werd gekozen in 1980. Als president zorgde Karamanlis ervoor dat Griekenland bij de Europese Economische Gemeenschap ging horen.

PASOK en Nea Dimokratia

De regering van Karamanlis kreeg echter steeds meer te maken met oppositie. De eveneens in 1974 opgerichte socialistische partij PASOK groeide hard. Het de lukte het liberale Karamanlis niet om een goed weerwoord op PASOK te formuleren. Tijdens de verkiezingen van 1981 verloor zijn partij Nea Dimokratia flink waardoor PASOK de grootste partij in het parlement werd. Dat was een radicale verandering. De regering van Karamanlis had een conservatief-liberaal karakter, waarbij de overheid zo min mogelijk ingreep. PASOK probeerde van Griekenland echter een verzorgingsstaat te maken. Die plannen liepen echter op niets uit.

Politieke golfbewegingen

PASOK kreeg het voor elkaar om ziekenhuizen en klinieken op het platteland te openen. De verzorgingsstaat kon echter alleen overeind gehouden worden met grote staatsleningen. Het plan om de Griekse industrie te ‘socialiseren’ mislukte. Daarbij waren er beschuldigingen van corruptie aan binnen de partijtop van PASOK. Bij verkiezingen in 1990 werd Nea Dimokratia weer de grootste. Dat luidde een tijd in waarin de Griekse politiek verdeeld was tussen PASOK en Nea Dimokratia, die elkaar af bleven wisselen.

Nea Dimokratia probeerde zijn liberale visie van zo min mogelijk overheidsinvloed weer te verwezenlijken. De maatregelen die de partij nam, konden niet op steun van de kiezer rekenen en in 1993 kwam PASOK weer aan de macht. PASOK was echter niet in staat om de nog steeds groeiende financiële problemen van de overheid op te lossen. Het land had grote moeite om te voldoen aan de eisen voor deelname aan de Euro.

Griekse schuldencrisis

Ondanks de problemen kende Griekenland aan het begin van de 21e eeuw een zekere economische groei. Daaraan kwam een eind toen in 2009 bleek hoe hoog de Griekse staatsschuld was. Eigenlijk was het land failliet. De nieuwe regering moest onder druk van Europa enorme bezuinigingen doorvoeren. Pensioenen en lonen verdampten. Premier Papandreou probeerde Europese plannen nog in een referendum aan de Griekse bevolking voor te leggen, maar moest daar na zowel binnen- als buitenlandse kritiek vanaf zien. Niet veel later trad hij af, maar zijn opvolgers moesten ook miljarden bezuinigen.

De verkiezingen in 2012 betekenden het einde van de strijd tussen de oude partijen PASOK en Nea Dimokratia. De invloed van nieuwe partijen groeide. Ook die van extreemlinkse en extreemrechtse partijen. In 2013 werd de top van de  extreemrechtse partij Gouden Dageraad opgepakt wegens verdenking van betrokkenheid bij een moord.  Ondertussen liep ook de termijn van president Papoulias ten einde. In de verkiezingsprocedure voor de nieuwe president, bleek de voorgestelde kandidaat geen meerderheid in het parlement te krijgen. Als gevolg werd het parlement ontbonden waarna parlementsverkiezingen op 25 januari 2015 volgden. Daar werd de linkse partij Syriza de grootste. Volgens de eerste berichten over de nieuwe regeringscoalitie zouden PASOK en Nea Dimokratia voor het eerst sinds het eind van de Junta niet bij de regering betrokken zijn.

Het bericht De moderne Griekse democratie verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/%ef%bb%bf%ef%bb%bfde-moderne-griekse-democratie/feed/ 0
Holocaust Memorial Day 2015: vijf artikelen over de Holocaust http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/holocaust-memorial-day-2015-vijf-artikelen-de-holocaust/ http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/holocaust-memorial-day-2015-vijf-artikelen-de-holocaust/#comments Mon, 26 Jan 2015 14:33:57 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=65033 Dinsdag 27 januari 2015 is het zeventig jaar geleden dat concentratiekamp Auschwitz door de troepen van de Sovjet-Unie werd bevrijd. Daarom staat deze dag internationaal in het teken van de herdenking van de Holocaust. IsGeschiedenis staat ook stil bij deze dag door een aantal artikelen uit te lichten. Wannseeconferentie: het Joodse lot bezegeld De nazi’s... Lees verder

Het bericht Holocaust Memorial Day 2015: vijf artikelen over de Holocaust verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Dinsdag 27 januari 2015 is het zeventig jaar geleden dat concentratiekamp Auschwitz door de troepen van de Sovjet-Unie werd bevrijd. Daarom staat deze dag internationaal in het teken van de herdenking van de Holocaust. IsGeschiedenis staat ook stil bij deze dag door een aantal artikelen uit te lichten.

Wannseeconferentie: het Joodse lot bezegeld

De nazi’s gingen niet over één nacht ijs voor ze besloten om over te gaan tot het vermoorden van de Joden. Het definitieve besluit werd genomen tijdens de Wanseeconferentie. Lees meer

Grote razzia Amsterdam

In juni 1943 vond de laatste grote razzia in Amsterdam plaats. Ruim 5500 mensen werden opgepakt en afgevoerd naar de concentratiekampen. Lees meer

Vriend en vijand in het leven van Anne Frank

Anne Frank ondervond aan den lijve hoe belangrijk goede vrienden kunnen zijn, maar ook wat het betekent als je machtige vijanden hebt. Lees meer

Concentratiekamp Majdanek

Concentratiekamp Majdanek was één van de vele Duitse vernietigingskampen. Tijdens Operatie Erntefest vond hier de meest grootschalige massamoord van de Holocaust plaats. Lees meer

De Duitsers wisten niets van de Jodenvervolging

‘Wir haben es nicht gewusst’, zeiden de Duitsers vaak als ze na de oorlog werden geconfronteerd met de Holocaust. Maar was dat zo? Historici zoeken nog steeds een antwoord op deze vraag. Lees meer

 

 

Het bericht Holocaust Memorial Day 2015: vijf artikelen over de Holocaust verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/holocaust-memorial-day-2015-vijf-artikelen-de-holocaust/feed/ 0
Een boek om in te wonen. De verhaalcultuur van Auschwitz http://www.isgeschiedenis.nl/verloren-tipt/een-boek-om-te-wonen-de-verhaalcultuur-van-auschwitz/ http://www.isgeschiedenis.nl/verloren-tipt/een-boek-om-te-wonen-de-verhaalcultuur-van-auschwitz/#comments Mon, 26 Jan 2015 11:42:48 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=65027 Het gedenken van de Tweede Wereldoorlog is belangrijk voor de Nederlandse identiteit. Hierbij is een bijzondere plaats weggelegd voor verhalen van ooggetuigen. Maar wat als zij er straks niet meer zijn? Kunnen wij onszelf een plaats geven in een verhaal dat niemand van ons zich kan herinneren? Auteur: Liesbeth Hoeven Liesbeth Hoeven denkt van wel.... Lees verder

Het bericht Een boek om in te wonen. De verhaalcultuur van Auschwitz verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Het gedenken van de Tweede Wereldoorlog is belangrijk voor de Nederlandse identiteit. Hierbij is een bijzondere plaats weggelegd voor verhalen van ooggetuigen. Maar wat als zij er straks niet meer zijn? Kunnen wij onszelf een plaats geven in een verhaal dat niemand van ons zich kan herinneren?

Auteur: Liesbeth Hoeven

Liesbeth Hoeven denkt van wel. Zij brengt de verhaalcultuur na Auschwitz in beeld als een dynamisch proces. Centraal staan de counterstories van Art Spiegelman, Anne Frank, Charlotte Salomon en Jochen Gerz. ‘Nooit meer Auschwitz’ als inzet van het gedenken leidt tot de vertwijfelde vraag hoe de verhalen voor de vergetelheid kunnen worden behoed.

Wie echter, zoals Liesbeth Hoeven, kijkt naar de wijze waarop de verhalen feitelijk worden verteld in gedachtenisplaatsen en herinneringskunst, ontdekt wat het betekent om het voortgaande leven vorm te geven vanuit een onherroepelijk verlies. Deze benadering geeft het debat over het gedenken een nieuwe impuls.

Het bericht Een boek om in te wonen. De verhaalcultuur van Auschwitz verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/verloren-tipt/een-boek-om-te-wonen-de-verhaalcultuur-van-auschwitz/feed/ 0
Geschiedenis van Prinsjesdag, de troonrede en de Ridderzaal http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/geschiedenis_van_prinsjesdag_de_troonrede_en_de_ridderzaal/ http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/geschiedenis_van_prinsjesdag_de_troonrede_en_de_ridderzaal/#comments Sun, 25 Jan 2015 23:58:59 +0000 http://www.isgeschiedenis.nl/?p=710 “Leden van de Staten-Generaal. Willen wij daadkrachtig het economisch herstel vorm kunnen geven, dan is stabiel bestuur gewenst.” Zo begon Koningin Beatrix vorig jaar haar troonrede. Vandaag om 13.15 uur wordt de troonrede live uitgezonden op Nederland 1. De troonrede werd voor het eerst voorgelezen op 2 mei 1814.

Het bericht Geschiedenis van Prinsjesdag, de troonrede en de Ridderzaal verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
Prinsjesdag is al decennia lang een traditie in Nederland. Stadhouder en prins Willem V was de eerste die hiermee begon en sindsdien is het elk jaar een vast ritueel. De troonrede werd voor het eerst voorgelezen op 2 mei 1814.

Elke derde dinsdag van de maand september is het weer zo ver: Prinsjesdag. De koningin leest de troonrede voor en noemt de regeringsplannen voor het komende jaar. In de troonrede wordt uiteengezet hoe Nederland ervoor staat en welke plannen de regering het komende jaar heeft. Tevens wordt de begroting ingediend.

Oorsprong prinsjesdag

De naam Prinsjesdag stamt uit de tijd van stadhouder prins Willem V (1751-1795). Zijn verjaardag op 8 maart werd gevierd als prinsjesdag. De naam bleef gehandhaafd ook na zijn regeerperiode. De troonrede werd voor het eerst voorgelezen op 2 mei 1814. Het koninkrijk der Nederlanden was ontstaan.

Troonrede

De eerste tien jaar had de koning vrij spel, maar vanaf 1825 begonnen de ministers zich met de inhoud van de troonrede te bemoeien. Toen Nederland in 1848 een parlementaire democratie werd, kregen de ministers nog meer in de pap te brokkelen en bepaalden zij grotendeels de inhoud van de troonrede. In de grondwet van 1848 kwam te staan dat de koning de troonrede op elke derde maandag van september zou houden. Maar dat was een probleem aangezien veel volksvertegenwoordigers al op zondag moesten gaan reizen om op[ tijd in Den Haag te kunnen zijn. Daar ging de zondagsrust. In 1887 werd daardoor besloten dat Prinsjesdag voortaan op de derde dinsdag zou worden gehouden. In die tijd werd de troonrede nog voorgelezen in de vergaderzaal van de Tweede Kamer. Pas in 1906 veranderde dat en werd hiervoor de Ridderzaal gebruikt.

Niet uitspreken troonrede

De troonrede hoeft niet altijd door leden van het koninklijk huis te worden voorgelezen. Volgens de grondwet mag het ook namens het staatshoofd worden verricht. Wilhelmina heeft tijdens haar bewind drie keer de troonrede niet uitgesproken. De eerste keer was in 1909 toen ze zwanger was van Juliana. Ze had al eerder een miskraam gehad en was daardoor uiterst voorzichtig. Juliana werd overigens pas in april geboren. Twee jaar later, in 1911, liet zij verstek gaan uit ergernis over het zwakke optreden van Tweede-Kamervoorzitter Van Bylandt. Zij wenste dat hij zich zou terugtrekken, wat hij niet deed.  Zodoende verscheen Wilhelmina zelf niet uit protest op prinsjesdag. Na de Tweede Wereldoorlog, in 1947, had de koningin Bronchitis en zodoende haar stem kwijt. ‘Hare Majesteit de Koningin was door ziekte verhinderd de Staten-Generaal te openen. De plechtigheid werd thans verricht door de minister-president.’ Het voorlezen van de troonreden liet zij daardoor wederom aan zich voorbij gaan.

Het bericht Geschiedenis van Prinsjesdag, de troonrede en de Ridderzaal verscheen eerst op IsGeschiedenis.

]]>
http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/geschiedenis_van_prinsjesdag_de_troonrede_en_de_ridderzaal/feed/ 0