Wat klopt er niet in de geschiedschrijving? Gedurende de afgelopen eeuwen zijn er historische misverstanden ontstaan of gecreëerd. IsGeschiedenis zet deze verhalen op een rijtje en vertelt u hoe het wel zit. 

De kuisheidsgordel stamt uit de Middeleeuwen

    13 september
De kuisheidsgordel stamt uit de Middeleeuwen

Het is een bekend verhaal dat veel ridders die ten strijde trokken hun geliefde een kuisheidsgordel om lieten doen. Er zaten sloten op deze gordels en de ridders hielden de sleutels bij zich. Het gebruik van de kuisheidsgordel wordt meestal teruggevoerd op de middeleeuwen, maar werden de gordels in deze periode wel echt gebruikt? Lees verder

Share

Concentratiekampen zijn door de nazi’s bedacht

    6 september
Concentratiekamp bij Bloemfontein

De term concentratiekamp zal waarschijnlijk voor altijd geassocieerd worden met de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust. Toch bestonden er voor 1939 al concentratiekampen, waar ook grote hoeveelheden slachtoffers vielen. De Britten waren tijdens de Tweede Boerenoorlog (1899-1902) de eersten die op grote schaal kampen gebruikten om een hele bevolkingsgroep te isoleren. Lees verder

Share

De mens heeft de dodo tot de laatste vogel opgegeten

    30 augustus
De mens heeft de dodo tot de laatste vogel opgegeten

De dodo, die in de vroege 16e eeuw voor het eerst door westerse kolonisten ontdekt werd, is waarschijnlijk de bekendste uitgestorven vogel die er bestaan heeft. Het idee dat de mens deze vogel tot aan het laatste exemplaar heeft uitgeroeid om op te eten, is wijdverspreid. Maar klopt dit wel? Lees verder

Share

Stalin stierf een vredige en rustige dood

    23 augustus
Stalin stierf een vredige en rustige dood

Josef Stalin, de communistische leider die meer dan dertig jaar aan het hoofd van de Sovjet-Unie stond, is een rustige, vredige dood gestorven. In tegenstelling tot fascistische leiders die hij overleefde, zoals Mussolini en Hitler, die op gewelddadige wijze aan hun einde zijn gekomen, is Stalin na een kort ziekbed overleden. Maar is dat wel zo? Lees verder

Share

Misverstand van Murphy’s Law

    16 augustus
Cover van het boek 'A history of Murphy's Law', waarin auteur Nick T. Spark de oorsprong van de beroemde wetmatigheid onderzocht

Het is een van de meest gebruikte citaten uit de geschiedenis: “Anything that can go wrong, will” (“Alles wat er mis kan gaan, zal mis gaan”). Deze zogeheten Vierde wet van de thermodynamica, beter bekend als ‘Murphy’s Law’, wordt toegeschreven aan de Amerikaanse ruimtevaartingenieur Edward A. Murphy. In werkelijkheid zei Murphy echter iets anders, en hij was dan ook absoluut niet blij met de erfenis van zijn uitspraak. Lees verder

Share

Mythe van Hitler en ‘zijn’ Autobahn

    9 augustus
Temidden van de Duitse wouden rijden drie Volkswagens, een met linnen roldak, een cabriolet en een dichte carrosserie over een pas gereedgekomen Autobahn. Duitsland, plaats onbekend, maart 1941 (bron: gahetna.nl)

Het is één van de meest hardnekkige mythes uit de recente geschiedenis: het feit dat Adolf Hitler de Autobahn bedacht en daarmee de werkloosheid in Duitsland oploste. In werkelijkheid klopt er van dit verhaal echter maar weinig. Sterker nog, aanvankelijk waren de nazi’s juist fel tegen de komst van de snelwegen, aangezien deze vooral ten goede zouden komen aan de ‘Joodse kapitalisten’. Lees verder

Share

De Polen bestormden Duitse tanks niet met cavaleriecharges

    2 augustus
Poolse cavalerie trekt door een verwoeste stad tijdens de Duitse invasie van 1939. Bron: Apoloniusz Zawilski, Wikimedia Commons.

In 1939 vielen de Duitsers Polen binnen tijdens de Duitse krijgsoperatie Fall Weiss. Deze invasie betekende het begin van de Tweede Wereldoorlog en werd uitgevoerd in samenwerking met de Sovjet-Unie. De Polen waren in de minderheid en het Duitse leger was veel geavanceerder. Het is echter een fabeltje dat de Polen cavaleriecharges inzetten tegen Duitse pantservoertuigen. Lees verder

Share

Een vomitorium was niet een ruimte waar Romeinen braakten

Doorsnede van een Romeins theater. Onderin zijn drie vomitoria te zien. Bron: WikimediaCommons.

De Romeinse bovenklasse hield van lekker en veel eten. Er zouden dan ook speciale ruimtes zijn, de zogenaamde vomitoria, waar de Romeinen hun eten uitspuwden om meer te kunnen eten. Hoewel sommige Romeinen inderdaad hun eten uitspuwden, waren hier geen ruimtes voor. Het misverstand is ontstaan uit een misinterpretatie van een Latijns woord. Lees verder

Share

In de Middeleeuwen dacht niet iedereen dat de aarde plat was

14e eeuwe afbeelding.

Vaak wordt gedacht dat in de middeleeuwen iedereen, onder invloed van de kerk, dacht dat de aarde plat was. Wetenschappers, op een paar uitzonderingen na, geloofden echter allemaal dat de aarde rond was. Toch is dit één van de hardnekkigste historische misverstanden, die ontstond in de 19e eeuw. Lees verder

Share

Ruiterstandbeelden en de dood

Het paard in het beeld van Pedro IV van Portugal in Porto tilt één hoef op, maar Pedro stierf niet aan een oorlogswond.

Veel Nederlanders zullen deze zomer met een reisgids in de hand weer cultuur gaan snuiven in één van de grote Europese hoofdsteden. In die gids staat dan vaak vermeld dat je aan de houding van een ruiterstandbeeld kan zien hoe de persoon is overleden. Zo zouden twee hoeven in de lucht betekenen dat hij gestorven is op het slagveld, terwijl alle hoeven op de grond een ‘vredige dood’ zouden symboliseren. Van deze theorie blijkt echter helemaal niets te kloppen. Lees verder

Share

Vikingen droegen geen gehoornde helmen

Vikingen op rooftocht. Bron: Nationaal Archief.

Bij de naam Viking denken de meeste mensen aan Scandinavische ontdekkingsreizigers, krijgers en piraten mét gehoornde helm, die van de 8e tot de 11e eeuw verkennings- en plundertochten uitvoerden in Europa.  Er is echter geen bewijs dat Vikingen daadwerkelijk zulke helmen droegen. De lange hoorns zouden hen zelfs belemmeren in de strijd. Maar waar komt dit historisch misverstand dan vandaan? Lees verder

Share

Middeleeuwen geen periode van stilstand en achteruitgang

Middeleeuwen geen periode van stilstand en achteruitgang

De middeleeuwen (500-1500) of ‘dark ages’ worden in de geschiedschrijving vaak neergezet als een periode van stagnatie, waar religie in plaats van ratio de boventoon voerde. De middeleeuwen zouden een rare, achterlijke periode zijn als een soort intermezzotussen de Romeinse tijd en de Renaissance. Dit beeld heeft echter meer te maken met de geschiedschrijving dan met wat er werkelijk in de middeleeuwen gebeurde. Lees verder

Share

300 Spartanen en de slag bij Thermopylae

Koning Leonidas tijdens de slag bij Thermopylae

“Als we vechten met moed, dan is zelfs dit aantal genoeg om de Perzen te stoppen.” Met deze woorden vertrok de Spartaanse koning Leonidas met 299 soldaten richting de bergpas bij Thermopylae. Daar zouden zij –volgens de overlevering- ruim drie dagen stand houden tegen een overmacht van maar liefst 2,6 miljoen Perzen. Maar is dit werkelijk wat er gebeurde, of zit er meer achter het verhaal van de slag bij Thermopylae? Lees verder

Share

Boeddha was niet dik

Boeddha was niet dik

We kennen ze allemaal, de Boeddhabeeldjes die de spirituele meester afbeelden als goedlachse, dikke man. Gautama Buddha, zoals Boedha eigenlijk heet, was echter een knappe, slanke prins. Hoe kwam het historisch misverstand in de wereld dat Boeddha dik was? Lees verder

Share

‘Kleine generaal’ Napoleon was niet klein

De Britse koning George III bestudeert de kleine Napoleon met een vergrootglas, ca 1800

Volgens de historische overlevering was de Franse generaal en dictator Napoleon Bonaparte een man van klein statuur. Sommige psychologen beschouwen hem zelfs als het schoolvoorbeeld van het ‘Kleine man syndroom’, waarbij kleinere mensen hun gebrek aan lengte proberen te compenseren door zeer agressief gedrag. In werkelijkheid was Napoleon echter van gemiddelde lengte en berust zijn hedendaagse imago als klein persoon waarschijnlijk grotendeels op Britse propaganda. Lees verder

Share

De ‘saaie’18e eeuw in Nederland

Landschap met vee, Jan Baptist Kobell.

De 18e eeuw wordt in de Nederlandse geschiedschrijving vaak afgedaan als saai en voorspelbaar. Vaak wordt deze periode afgezet tegen de eeuw ervoor, de Gouden Eeuw, om het contrast nog meer aan te tonen. Een contrast tussen beide tijdperken is er zeker, maar dit is minder negatief dan vaak wordt voorgesteld. Volgens historicus Wijnand W. Mijnhardt was Nederland in de 18e eeuw dan ook een stuk minder saai dan vaak gedacht wordt. Lees verder

Share