Welke mannen zetten hun stempel op hun tijd? In de rubriek ‘Invloedrijke mannen’ licht IsGeschiedenis wekelijks één machthebber, godsdienstige of geleerde uit die duidelijk zijn naam heeft verbonden aan het verloop van de wereldgeschiedenis. 

Karl Marx: Grondlegger van het communisme

Muurschildering 'El hombre en cruce de caminos' met in de rechterbovenhoek Karl Marx

“Hij was de meest gehate en belasterde man van zijn tijd. Regeringen, absolute zowel als republikeinse, wezen hem uit, maar hij schoof dat alles opzij. Zijn naam zal door de eeuwen voortleven en zo ook zijn werk”, aldus Friedrich Engels na het overlijden van Karl Marx. Door zijn radicale gedachtegoed leidde Marx een onrustig en bewogen leven, maar middels de publicatie van Das Kapital legde hij wel de grondslag voor het moderne communisme. Lees verder

Erik Hazelhoff Roelfzema: Soldaat van Oranje

Adjudant E. Hazelhoff Roelfzema (links) tijdens een bezoek van koningin Wilhelmina en prinses Juliana aan Breda, 2 mei 1945 (bron: Nationaal Archief)

“Achter iedere soldaat met talrijke militaire onderscheidingen staan honderden anonieme helden. Ik had het geluk herkend te worden, en oud.” Zijn hele leven staat bol van het avontuur: van oorlogscorrespondent en Engelandvaarder in de Tweede Wereldoorlog tot adjudant van de Koningin en verzetsstrijder in de Zuid-Molukken. De Soldaat van Oranje: Erik Hazelhoff Roelfzema. Lees verder

Willem II: Koning van conservatief naar liberaal

'Koning Willem II' door Jan Adam Kruseman, 1840

Al op jonge leeftijd blijkt dat de aanstaande koning Willem II in niets lijkt op zijn vader, de standvastige Willem I. Als jonge erfprins laat hij zich in met de Belgische revolutionairen en later ziet hij zich als vorst genoodzaakt in te stemmen met de invoering van een nieuwe liberale grondwet, die zijn macht aanzienlijk beperkt. De negen jaar van het koningschap van Willem II kenmerken zich vooral door de Nederlandse overgang van conservatief naar liberaal. Lees verder

Willem I: Eerste koning van het koninkrijk der Nederlanden

'Koning Willem I' door Mattheus van Bree (19e eeuw)

Op jonge leeftijd lijkt Willem Frederik al voorbestemd om als stadhouder over de Nederlandse Republiek te regeren. De Bataafse Revolutie komt even tussenbeide, maar na de val van Napoleon wordt Willem I alsnog aangesteld als eerste koning der Nederlanden. De ‘koopman-koning’ ontpopt zich vervolgens als een daadkrachtig vorst die flink investeert, maar die ook te maken krijgt met opstandige onderdanen. Lees verder

Leonardo da Vinci: Homo universalis

'Da Vinci sterft in de handen van koning Frans I' door Jean Ingres, 1818

“Ik heb God en de mensheid beledigd, want mijn werk heeft nooit de kwaliteit gehaald die het had moeten bereiken.” Ondanks zijn zelfbenoemde falen creëerde Leonardo da Vinci de twee beroemdste schilderijen uit de geschiedenis: de Mona Lisa en het Laatste Avondmaal. Bovendien staat hij door zijn prestaties in de beeldhouwkunde, anatomie, schilderkunst, wetenschap en filosofie bekend als het schoolvoorbeeld van de ‘homo universalis’, de universele mens. Lees verder

Charles Darwin: Bedenker van de evolutietheorie

Charles Darwin (6 jaar oud) en zijn jongere zus Elisabeth door Ellen Sharples (1816)

“Het is niet de sterkste soort die overleeft, noch de meest intelligente. Het is degene die zich het beste kan aanpassen.” Er is in de geschiedenis vermoedelijk geen wetenschapper geweest die het menselijk denken meer heeft doen veranderen dan Charles Darwin. Met zijn evolutietheorie en het mechanisme van de natuurlijke selectie – beide beschreven in zijn boek The Origin of Species – legde hij de basis voor alle moderne biologische kennis. Lees verder

Andrew Carnegie: Staalmagnaat en filantroop

'Portret van Andrew Carnegie' door onbekende artiest, ca 1905

“Ik stel voor mijn jaarloon te beperken tot 50.000 dollar. Meer dan dat zal ik nooit nodig hebben en hoef ik niet aan mijn fortuin toe te voegen, maar zal ik weggeven aan goede doelen!”. In zijn vroege jaren komt de Schotse Amerikaan Andrew Carnegie bekend te staan als een gewiekst zakenman, maar in zijn latere leven verandert zijn imago van wreed staalmagnaat naar onbaatzuchtig filantroop. Lees verder

Hugo de Groot: Het wonder van Holland

'Hugo Grotius' door Michiel Jansz. van Mierevelt (1631)

“Het staat ieder volk vrij met ieder ander volk contact te leggen en met dat volk handel te drijven.” Met Mare Liberum legde Hugo de Groot de grondslag voor het vrijehandelsprincipe en in De iure belli ac pacis formuleerde hij de richtlijnen voor het volkenrecht. Vanwege zijn grote invloed op het internationale rechts wordt Hugo de Groot door moderne rechtsgeleerden beschouwd als een van de grootste juristen ooit. Lees verder

Martin Luther King Jr.: Leider van de Amerikaanse burgerrechtenbeweging

Martin Luther King Jr., 1964

“Ik heb een droom dat mijn vier kinderen op een dag zullen leven in een natie waar ze niet beoordeeld zullen worden op de kleur van hun huid, maar naar de inhoud van hun karakter.” Met deze beroemde ‘I have a dream’ toespraak groeide Martin Luther King Jr. op 28 augustus 1963 uit tot een van de belangrijkste leiders van de Amerikaanse burgerrechtenbeweging. Lees verder

David Livingstone: Verkenner van Centraal-Afrika

'David Livingstone bekeert de inboorlingen' LMS, ca 1900

“Het enige wat ik nog kan toevoegen in mijn eenzaamheid is dat ik iedere persoon – Amerikaan, Engelsman of Arabier – zegen als hij in verzet komt tegen deze gapende wond van de wereld’. Het waren de laatste woorden van de ontdekkingsreiziger David Livingstone. De wond waar hij naar verwees was de slavernij en de slavenhandel, zaken waarmee hij tijdens zijn ontdekkingsreizen door Afrika veelvuldig mee in aanraking kwam. Lees verder

Michiel Adriaenszoon de Ruyter: Schrik van de Oceaan

'Portret van Michiel de Ruyter' door Ferdinand Bol, 1667

Michiel Adriaenszoon de Ruyter is een van de bekendste zeehelden uit de geschiedenis van de Republiek. Vanwege zijn belangrijke overwinningen in de drie Engelse oorlogen staat hij bovendien bekend als de grootste admiraal uit zijn tijd. De mannen onder zijn bevel noemden hem liefkozend Bestevâer (grootvader), terwijl hij onder zijn vijanden beter bekend stond als Michiel de Ruyter: Schrik van de Oceaan. Lees verder

Willem III van Oranje: Leider van de Glorious Revolution

Aankomst van koning-stadhouder Willem III in de Oranjepolder, 31 januari 1691

Op 15 november 1688 zet Willem III voet aan wal in Engeland en ontketent de Glorious Revolution. Binnen enkele weken slaagde hij er in de katholieke Engelse koning Jacobus II te verdrijven en daarmee de macht in Engeland over te nemen. Met deze stap groeide Stadhouder Willem III uit tot een nationale held in de Republiek en tot een van de belangrijkste voorvechters van het protestantisme in Engeland. Lees verder

Henry Hudson: Kapitein van de Halve Maen

Henry Hudson komt aan in de baai van New York, artiest onbekend (1898)

Maar liefst vier keer verlaat de Britse ontdekkingsreiziger Henry Hudson de veilige havens van Europa, op zoek naar een nieuwe zeeroute naar Azië. In dienst van de Britten en van de Nederlanders zoekt hij zowel in oost als west naar een doorgang. De eindbestemming haalt hij uiteindelijk niet, maar met zijn verkenningstochten legde Henry Hudson wel de basis voor de latere stichting van Nieuw-Nederland en Nieuw-Amsterdam. Lees verder

Henry Ford: Autoproducent voor de massa

Henry Ford en zijn vrouw Clara Ford in zijn eerste auto, datum onbekend

“Ik zal een auto bouwen voor de massa.” Als vijftienjarige leerling van een smid moet hij rondkomen van nog geen 3 dollar per week, maar aan het einde van zijn loopbaan stond er meer dan 600 miljoen dollar op zijn bankrekening. Henry Ford realiseerde zijn droom met de productie van de Ford-T, de eerste auto die in massaproductie werd genomen. Lees verder

Gregorius I de Grote: Grondlegger van de Pauselijke staat

Glas in lood van Paus Gregorius I de Grote

Gregorius wordt op jonge leeftijd aangesteld als prefect van Rome, maar kiest al snel zijn toevlucht tot het geestelijke leven. Na zijn benoeming tot Paus in 590 wordt hij echter opnieuw geconfronteerd met de harde realiteit van de wereldlijke politiek. Gregorius de Grote slaagt er in deze beproeving te doorstaan en legt daarmee in feite de grondslag voor het latere ontstaan van de Pauselijke staat. Lees verder

Willem ‘vadertje’ Drees: Premier van de wederopbouw

Dr. Willem Drees sr. half liggend in een duinpan. Nederland, ca. 1950 (bron: gahetna.nl)

Als Willem Drees op 7 augustus 1948 aantreedt als premier staat Nederland er als gevolg van de Tweede Wereldoorlog economisch slecht voor. Onder zijn leiding begint men echter met de wederopbouw en wordt de basis gelegd voor de moderne Nederlandse sociale-welvaartsstaat. Hij kwam hierdoor ook wel bekend te staan als ‘Vadertje Drees’, de premier van de wederopbouw. Lees verder