Koninklijk verzet via Radio Oranje
Tweet about this on TwitterShare on Facebook0Share on Google+0Pin on Pinterest5Email this to someone

Themamaand Tweede Wereldoorlog – Londen 1940: “Wie op het juiste oogenblik handelt, slaat den Nazi op den kop. Ik heb gezegd”. Koningin Wilhelmina sprak tijdens de Tweede wereldoorlog 34 keer door de microfoon van Radio Oranje de Nederlandse bevolking toe. De eerste uitzending was op 28 juli 1940. 

Ballingschap Nederlandse regering

Nadat de Duitsers op 10 mei 1940 Nederland waren binnengevallen, vertrok de Nederlandse regering in ballingschap naar Londen. Koningin Wilhelmina (1880-1962) geeft vanaf daar leiding aan de Nederlandse regering. Tijdens het verblijf in Londen sprak zowel de koningin als de regering de bevolking in Nederland toe via de radio. Volgens de premier van Groot-Brittannië, Winston Churchill, deed Wilhelmina dit zo overtuigend dat ze ‘de enige man in de Nederlandse regering’ was.

Eerste uitzending Radio Oranje

De eerste uitzending van radio Oranje vond plaats op 28 juli 1940. Met het geuzenlied “In naam van Oranje doe open de poort”, begon het programma dat een kwartier duurde en werd uitgezonden om 9 uur ’s avonds door de European Service van de BBC. Met Radio Oranje werd een poging gedaan de Duitse propaganda te bestrijden, de bevolking vertrouwen te laten hebben in de bevrijding en Nederland van nieuws te voorzien. Voor de uitzendingen werd wel eerst de tekst gelezen door de Britse autoriteiten en de Nederlandse Ministerraad. Dit werd gedaan om te voorkomen dat er gevoelige informatie werd verteld.

Verzet via de radio

De zender was bedoeld als bindmiddel tussen bezet Nederland en de Nederlandse regering in Londen. Koningin Wilhelmina sprak 34 keer voor de microfoon van Radio Oranje met het doel om de Nederlandse bevolking moed in te spreken. Sommige mensen zijn van mening dat ze dat vaker had moeten doen. Naast bemoedigende woorden werden ook praktische zaken besproken. Via het radioprogramma werd in 1942 gewaarschuwd geen Joodse eigendommen te kopen. Na de oorlog zouden die immers weer geretourneerd moeten worden.

De Brandaris

Vanaf oktober 1942 werd Radio Oranje samengevoegd met de radiozender De Brandaris. Net als Radio Oranje was deze zender ook in Londen opgericht voor Nederlanders in Nederland. De naam bleef Radio Oranje maar de meeste medewerkers waren afkomstig van De Brandaris. Zij hadden een meer persoonlijkere manier van communiceren op de radio en riepen meer op tot verzet dan Radio Oranje.

Verbod op radio’s

Het luisteren naar Engelse radiozenders was in Nederland verboden en de bezetter had de burgers in 1943 verplicht alle radio-ontvangers in te leveren. Toch hadden veel mensen in het geheim een radio en konden zo toch naar de uitzendingen luisteren. Of Radio Oranje ook echt meer verzet te weeg heeft gebracht, is echter maar de vraag. In een promotieonderzoek van historicus Onno Sinke komt naar voren dat Radio Oranje niet doorslaggevend was voor het verzet in Nederland.

Dit bericht verscheen eerder al op IsGeschiedenis en is aangepast om het beter aan te laten sluiten bij de themamaand.

Tweet about this on TwitterShare on Facebook0Share on Google+0Pin on Pinterest5Email this to someone
Tweet about this on TwitterShare on Facebook0Share on Google+0Pin on Pinterest5Email this to someone

Bronnen:

Historiek.net: Radio Oranje en Wilhelmina

 

Afbeelding:

Commons.wikimedia.org: Logo Radio Oranje, CC BY-SA 3.0 nl

Tweet about this on TwitterShare on Facebook0Share on Google+0Pin on Pinterest5Email this to someone