nederlandse emigranten
Tweet about this on TwitterShare on Facebook37Share on Google+1Pin on Pinterest0Email this to someone

Themamaand Op Reis

Over de hele wereld zijn sporen te vinden van Nederlanders die in de jaren vijftig hun geluk elders gingen beproeven. Met name verre landen zoals Canada, Australië en Nieuw-Zeeland spraken tot de verbeelding van veel mensen. Wat waren de beweegredenen voor het verlaten van Nederland en waarom kozen de emigranten juist voor verre bestemmingen zoals Canada, Australië en Nieuw-Zeeland?

Uitzichtloosheid na de Tweede Wereldoorlog

Tussen 1945 en 1954 vertrok één op de twintig Nederlanders daadwerkelijk naar een emigratieland zoals Zuid-Afrika, Canada of Australië. Daarnaast dacht 32% van de Nederlandse bevolking serieus na over emigratie in 1948. De sentimenten om het moederland te verlaten werden aangewakkerd door slechte omstandigheden zoals hoge werkloosheid en woningnood. Ondertussen groeide het aantal inwoners van Nederland met een rap tempo, dit viel te danken aan de geboortegolf van de generatie babyboomers vlak na de oorlog. Veel Nederlanders waren teleurgesteld over de onveranderde Europese politiek en de vooruitzichten op positieve veranderingen waren slecht. Bovendien speelde de angst voor een eventuele Derde Wereldoorlog veel Nederlanders parten. Was er nog wel een toekomst in Nederland?

Geplande migratie

Met het oog op een betere toekomst besloten veel Nederlanders om met het hele gezin en slechts enkele koffers op de boot te stappen. Het vertrek van grote groepen Nederlanders werd door de Nederlandse overheid van harte toegejuicht en zelfs aangemoedigd. Deze exodus wordt door historici ook wel bestempeld als een tijdperk van geplande migratie. Vanaf 1949 ging de Nederlandse overheid de emigratie van Nederlanders actief plannen en bevorderen. In zijn nieuwjaarstoespraak van het jaar 1950 zei PvdA-premier Willem Drees: ‘Een deel van ons volk moet het aandurven zijn toekomst te zoeken in grotere gebieden dan het eigen land’. Ook koningin Juliana voerde campagne voor emigratie uit het moederland, in haar troonrede van 1950 meldde zij dat ‘de snelle bevolkingsgroei en de beperkte oppervlakte aan beschikbare grond een krachtdadige bevordering van de emigratie vereisen.’


Titel:Vrijheid in het verschiet – Nederlandse emigratie naar Amerika 1840-1940
Auteur:Hans Krabbendam
ISBN: 9789065509475
Uitgever:Verloren
Prijs:€29,-

 

 


Overheidscampagnes

Verschillende historici zijn van mening dat de meeste Nederlanders de oversteek maakten gebaseerd op individuele motieven en persoonlijke ervaringen van geëmigreerde buren en familie. Toch probeerde de Nederlandse overheid op verschillende manieren het vrijwillige vertrek van haar burgers te bevorderen. Eén van deze wijzen was het vergemakkelijken van het emigratieproces. Zo kregen individuen met weinig eigen inkomen de overtocht betaald en bij aankomst wat geld toegestopt om een nieuw leven te starten. Hiernaast werden er verschillende voorlichtingsfilms over emigratie geproduceerd en kregen emigratiediensten subsidies toebedeeld waardoor zij drukbezochte voorlichtingsbijeenkomsten konden organiseren.

Emigratieverdragen

De Nederlandse overheid had gunstige verdragen gesloten met de regeringen van Canada, Australië en Nieuw-Zeeland waardoor emigranten gemakkelijk de oversteek konden maken. Vaak werden er in Nederland al Engelse taallessen verzorgd en ook omscholingen tot bijvoorbeeld een veelgevraagd Canadees beroep zoals een agrariër. Canada was een erg populaire bestemming onder Nederlanders, maar hanteerde tevens strenge toelatingseisen. Zo bleef Canada ondanks het emigratieverdrag vasthouden aan haar eigen strenge eisen, gezinnen mochten alleen de oversteek naar Canada maken als ze gezond waren. Nieuw-Zeeland en Australië stonden op de derde plaats, voornamelijk omdat de afstand erg groot was. Nederlanders waren dan wel weer populair in Nieuw-Zeeland en Australië, naast het feit dat ze veel op Engelsen leken waren ze ook vaak hoogopgeleid en assimileerden ze snel. Bovendien hadden deze oud-Engelse koloniën behoefte aan een nieuwe Westerse bevolking om de uitgestrekte gebieden te bewonen.

Zo snel mogelijk integreren

Eenmaal aangekomen in het beloofde land begon er een nieuw leven voor de migranten. Vaak was dit leven toch wat minder avontuurlijk en rooskleurig dan voorgesteld. Veel migranten kwamen aan in opvangkampen en hadden nog lang te maken met overheden en het afbetalen van leningen. Daarnaast had elk nieuw land ook weer zijn eigen problemen; zo was er in Australië ook woningnood en bleek er in Canada ook armoede te bestaan. Toch integreerden de Nederlanders in het buitenland snel. De vertrokken Nederlanders hadden hun schepen achter zich verbrand en zetten alles op alles om zo snel mogelijk te assimileren.

Binnen één generatie maakten de Nederlanders zich de Engelse taal eigen en ze werkten hard om zo snel mogelijk een nieuw bestaan op te bouwen. De nieuw verworven thuislanden hamerden op de snelle integratie van hun nieuwe inwoners, niet alleen om hun leven makkelijker te maken maar ook om duidelijk te maken dat de emigratie permanent was. Hierdoor ontstond in de Nederlandse samenleving het idee dat alleen de mislukkelingen remigreerden en werd het voor de emigrant zaak om zo snel mogelijk te assimileren en de emigratie tot een succes te maken.

Emigreren is ontberen

Voor veel Nederlanders bleek integreren toch een lastige taak en heimwee werd een serieus probleem. Uiteindelijk keerde een vijfde van de emigranten terug naar Nederland en velen bleven hun leven lang spijt houden van de beslissing om te emigreren. Uit Australië vertrok zelfs 30% van de Nederlandse immigranten weer huiswaarts. Voor de Australische overheid waren dit ongunstige cijfers, zij hadden immers geïnvesteerd in hun nieuwe landgenoten. In de jaren zestig werd daarom het immigratiebeleid in Australië aangepast, ze investeerden meer in Engelse taallessen, vertalers en familiemigratie. Toen in Nederland aan het eind van de jaren vijftig de wederopbouw eindelijk zijn vruchten begon af te werpen nam de nood tot emigreren af. Onder druk van de liberalen werd het actieve emigratiebeleid afgeschaft.

Nog geen decennium later begon de stroom aan arbeidsimmigranten uit Marokko en Turkije op gang te komen om de Nederlandse arbeidsplekken op te vullen. Zo werd alweer snel bewezen dat emigratie van alle tijden en alle volken is.

Tweet about this on TwitterShare on Facebook37Share on Google+1Pin on Pinterest0Email this to someone