VolksverhalenVolksverhalen. Verhalen die van generatie op generatie worden doorverteld. Om te vermaken, om te griezelen, maar ook om te leren. Vaak is de oorsprong van volksverhalen niet meer te achterhalen, zo lang bestaan ze al. Er bestaan veel verschillende volksverhalen. Door de tijd hebben veel wetenschappers die verschillende soorten volksverhalen gedefinieerd, maar desondanks zijn er ook veel overeenkomsten tussen de verschillende genres volksverhalen. En die overeenkomsten zijn er legio. In bijna alle volksverhalen gebeuren onnatuurlijke dingen. Er gebeuren wonderen, er verschijnen monsters, spoken of juist heiligen en veel verhalen spelen zich af op fantasieplekken ‘In een land hier ver, heel ver vandaan…’

Week 1 Sprookjes

De meest bekende volksverhalen zijn misschien wel de sprookjes. Sprookjes zijn al oude verhalen, die vaak een wijze les bevatten voor de lezer of de toehoorder. Veel sprookjes komen uit een mondelinge traditie, maar er zijn ook veel sprookjes die later zijn bedacht, bijvoorbeeld de sprookjes van Hans Christian Andersen. Wat was de betekenis achter deze verhalen, en wie kwamen er in voor?

Week 2 Sagen

In deze week duiken we in de magische wereld van de sagen. Deze verhalen werden vroeger verteld alsof ze werkelijk gebeurd waren. Vaak ontstonden deze verhalen rond een kern van waarheid, die een eigen leven ging leiden. Daardoor gebeuren in sagen vaak dingen die helemaal niet kunnen. Er verschijnen spoken, duivels, maar soms redt de held met 1 vinger een heel land.

Week 3 Legenden

Legenden hebben hun oorsprong vaak in de (christelijke) religie. Veel legenden zijn ontstaan als hagiografie, de beschrijving van het leven van een heilige. Maar vaak wordt de legende beschouwd als een veel breder en ouder volksverhaal dan alleen dat. Daarom duiken we in de legendes achter personen, maar gaan we ook op zoek naar legendarische plaatsen.

Week 4 Niet westerse volksverhalen

Waar mensen zijn, worden verhalen verteld. In vrijwel alle culturen op onze planeet komen verhalen voor die van generatie op generatie door worden verteld. Sommige van die verhalen vertellen waar de mensen vandaan komen, andere verhalen vertellen het verhaal van iemand die net even slimmer was. We hebben slechts een kleine selectie, want wie alle verhalen wil lezen, is langer dan 1001 nachten bezig…

 

Vliegende hollander; Nederlands spookschip van Engelse makelij

Vliegende hollander; Nederlands spookschip van Engelse makelij

Mysterie – Hij duikt plotseling op, meestal in de wateren rondom Zuid-Afrika. Met bloedrode zeilen vaart het schip tegen de wind in. Om de grote mast zweeft een grote zwarte vogel. Er is geen bemanning te zien, behalve een sombere figuur op de kampanje. Het is een bode van onheil. Het schip dat de Vliegende Hollander ontmoet, moet in de dagen daarna vrezen voor rampspoed.

Lees verder

De Chinese zondvloed

       30 augustus
De Chinese zondvloed

Volgens de Chinese mythologie begon de Chinese geschiedenis met een enorme overstroming van de Gele Rivier. Deze twee generaties durende zondevloed zorgde voor volksverhuizingen, stormen en hongersnoden. Hiernaast zorgde de zondvloed ook voor de legitimatie van de eerste familiedynastie van China: de Xia-dynastie. Waar vindt het Chinese zondvloedverhaal zijn oorsprong en hoe kan het gezien worden in de context van andere zondvloedverhalen?

Lees verder

Heldenverzen op Lenin en Stalin: Sovjet-folklore als propagandamiddel

sovjet folklorisme

geschiedenis sprookjesDat het Rusland van na de revolutie in 1917 geen sprookjesland was werd al snel duidelijk toen het land belandde in een burgeroorlog vol chaos en honger. Maar ondanks al deze verschrikkingen was het ook een tijd vol idealen en een kans om een nieuwe socialistische staat te creëren. Folklore en sprookjes speelden hierin een interessante rol: eerst werden ze vermeden vanwege hun associatie met het oude Rusland, later werden ze juist ingezet om een nieuwe Sovjetcultuur te creëren.

Lees verder

De ontwikkeling van de Anansi Tori

          25 augustus
De ontwikkeling van de Anansi Tori

geschiedenis sprookjesAnansiverhalen stammen oorspronkelijk uit West-Afrika en de Caraïben. In Suriname en Sierra Leone worden de verhalen ‘Anansi tori’ genoemd. In de vertelcultuur van deze gebieden hebben de verhalen een belangrijke plaats. De sluwe spin Anansi staat centraal. Eerst werd deze spin gezien als godheid, maar later kreeg hij steeds meer menselijke eigenschappen. De Anansi Tori ontwikkelden zich.

Lees verder

Ra in de Egyptische mythologie

          24 augustus
Ra in de Egyptische mythologie

VolksverhalenHet oude Egypte kende duizenden legenden en mythes. Bij elk verhaal stond weer een andere god centraal. Ook kenden de oude Egyptenaren meerdere versies van het scheppingsverhaal. Een van de belangrijkste versies is die van de god Ra. In dat geval is het Ra die de mensen schiep, zorgde voor wind en vochtigheid en zorgde voor het eerste leven op aarde.

Lees verder

De verhalen van Duizend-en-een-nacht

          23 augustus
De verhalen van Duizend-en-een-nacht

geschiedenis sprookjesHet verhaal gaat dat sultan Sjahriaar bedrogen werd door zijn vrouw, gek van verdriet besloot hij zijn vrouw te doden en vanaf dat moment elke dag een nieuwe bruid te kiezen en de volgende ochtend te doden. Scheherazade, de dochter van de grootvizier, kon het vermoorden van zoveel onschuldige vrouwen niet langer aanzien en smeekte haar vader om met Sjahriaar te mogen trouwen. Het moment van Scheherazades executie naderde na een nacht met de sultan, maar de jonge bruid begon een verhaal zo spannend dat de sultan haar executie uitstelde. Scheherazade hield dit duizend-en-een-nachten vol en liet de sultan langzaamaan weer in de liefde geloven. Uiteindelijk leefden Sjahriaar en Scheherazade nog lang en gelukkig.

Lees verder

Achtergrond van ‘de draak met iets steken’

de draak met iemand steken

Wanneer je iets belachelijk maakt kun je dit uitdrukken door te zeggen dat je ‘er de draak mee steekt’. Deze uitdrukking wordt al eeuwen gebruikt in het Nederlands en vindt haar oorsprong in een oude legende, die van Sint-Joris en de draak. Lees verder

De legende van Sint Hubertus

       17 augustus
legende sint hubertus

geschiedenis sprookjesHoewel de legende van Sint-Hubertus tegenwoordig vooral bekend is van het logo van de flessen Jägermeister kent deze heilige een rijke geschiedenis. Deze patroonheilige van de jagers die geboren werd in het jaar 656 leefde een interessant werelds en geestelijk leven. Zijn leven was zo interessant dat er maar liefst zeven verschillende officiële beschrijvingen van bestaan.

Lees verder