Het ontstaan van het schrift wordt doorgaans aangeduid als het beginpunt van de oudheid. In de Westerse geschiedschrijving is dit begin omstreeks het jaar 3.000 voor Christus in Egypte en Mesopotamië. Omdat het alfabet zich echter maar zeer langzaam over het continent verspreidde, wordt dit tijdvak in veel landen ook nog beschouwd als onderdeel van de prehistoristorische Bronstijd (3.200 tot 800 voor Christus) en IJzertijd (800 tot 12 voor Christus). Overzicht Oudheid.

De eerste inwoners van Australië

       26 april 2013
Een Australische religieuze bijeenkomst. Bron: Wikimedia Commons

Volgens de resultaten van een recent onderzoek van Alan Williams naar de herkomst en omvang van de eerste volkeren in Australië, heeft een groep van 1000 tot 3000 mensen zich ongeveer 45.000 jaar geleden bewust gevestigd in Australië. “Het was geen familie die toevallig op een wegdrijvende boomstam belandde”, aldus onderzoeker Williams. “Vermoedelijk zijn de eerste Australiërs naar het gebied getrokken vanwege een voedselschaarste in Papoea-Nieuw-Guinea.” Lees verder

Share

Bloeiperiode van de Myceense beschaving

       24 april 2013
Agamemnon, koning van Mycene

Het onderzoek vormt een echte uitdaging en we doen er alles aan om een zorgvuldig beeld te vormen van de oorspronkelijke situatie

Lees verder

Share

Oorsprong van ‘vele wegen leiden naar Rome’

    15 april 2013
Oude Romeinse weg (bron: Nationaal Archief)

Wanneer je wilt uitdrukken dat er veel manieren zijn om je doel te bereiken kun je stellen dat ‘er vele wegen zijn die naar Rome leiden’. Dit is één van de Nederlandse uitdrukkingen waar de stad Rome in voorkomt en dat heeft te maken met het Romeinse Rijk. Lees verder

Share

‘Pompeii van het noorden’ gevonden in Londen

          12 april 2013
Schaalmodel van Londinium

Het Bloomberg Place in de binnenstad van Londen blijkt een ware goudmijn voor archeologen. Hoewel deskundigen al wel vermoedden dat de archeologische site bijzonder was, blijken er aanzienlijk meer waardevolle artefacten uit de Romeinse tijd in de grond te liggen dan verwacht. Nu de teller inmiddels al op achtduizend voorwerpen staat, spreken Londenaren trots van het ‘Pompeii van het noorden’. Lees verder

Share

Oorsprong van ‘op je lauweren rusten’

    8 april 2013
Wielrenner Eef Dolman met lauwerkrans (bron: Nationaal Archief)

Wanneer je na hard werk verricht te hebben het wat rustiger aan kunt gaan doen, kun je dit uitdrukken door te zeggen dat je ‘op je lauweren gaat rusten.’ Deze uitdrukking heeft te maken met een gebruik dat al teruggaat tot de bloeiperiode van de Grieken. Lees verder

Share

Augustinus en de relatie tussen geloof en rede

       14 maart 2013
Benozzo Gozzoli, St Augustine Reading the Epistle of St Paul (Wikimedia)

Waar Socrates, Plato en Aristoteles kenmerkend waren voor de klassieke Griekse filosofie, vormde Augustinus (354-430 na Christus) als filosoof de belichaming van de overgang van de oudheid naar de middeleeuwen. In de eeuwen voorafgaand aan Augustinus had zich een fundamentele ontwikkeling voorgedaan: de opkomst van het christendom. ‘Kerkvader’ Augustinus streefde in zijn denken naar een verzoening tussen geloof en rede. Hoe pakte hij dit aan? Lees verder

Share

Ontstaan van het magnetische kompas

       10 maart 2013
Middeleeuwse schepen met een kompas aan boord. Bron: Wikimedia Commons.

Sinds de uitvinding van satellietnavigatie en de TomTom is het kompas in onbruik geraakt. Toch was deze uitvinding eeuwenlang onmisbaar voor de navigatie ter land, ter zee en in de lucht. Het kompas wordt vaak onterecht bestempeld als een Europese uitvinding. In werkelijkheid hebben we dit navigatiehulpmiddel te danken aan de Chinezen, die al ver voor onze jaartelling een kompas gebruikten. Lees verder

Share

Aristoteles en het belang van de waarneming

       8 maart 2013
Rafaël, Aristoteles (Wikimedia)

In de 4e eeuw voor Christus ontpopte de jonge Aristoteles (384-322 voor Christus) zich als de meest getalenteerde student aan de Academie van Plato. Hij liet zich inspireren door de denkbeelden van Plato, maar zag diens filosofie vooral als een uitdaging. Aristoteles was de laatste van de drie grote Griekse denkers, en legde met zijn uitvoerige filosofische overdenkingen een belangrijke basis voor de westerse filosofische traditie. Lees verder

Share

Geschiedenis van de spiegel

       3 maart 2013
Een vrouw maakt zich op voor de spiegel, 1963. (Bron: Nationaal Archief)

‘Spiegeltje, spiegeltje aan de wand, wie is de mooiste van het land?’. Het overbekende zinnetje uit Sneeuwwitje is tekenend voor de manier waarop we de spiegel gebruiken. Sommige mensen kijken er maar al te graag in, andere mijden hun spiegelbeeld zoveel mogelijk. Hoewel de spiegel in de huidige gedaante nog niet zo lang bestaat, kijkt de mens al duizenden jaren naar zijn spiegelbeeld. Lees verder

Share

Hoe schrijf ik mijn scriptie: de conclusie

    1 maart 2013
Op een reliëf in Vaticaanstad is te zien dat de Romeinse keizer Antononius Pius en zijn vrouw een apotheose ondergaan, begeleidt door een gevleugelde beschermgeest en twee adelaars

Twee weken terug hebben jullie kunnen lezen hoe ik na feedback van mijn scriptiebegeleider de opzet van mijn scriptie enigszins omgegooid heb. Het beschrijvende gedeelte was af, en de voortgang van dit beschrijvende gedeelte hebben jullie tweewekelijks op IsGeschiedenis kunnen lezen. Het ontbrak nu nog aan voldoende analyse. Deze week zal ik daardoor uiteenzetten tot welke conclusie ik gekomen ben, waardoor het analyserende gedeelte van mijn scriptie verduidelijkt wordt. Deze conclusie moet de ‘apotheose’ van mijn scriptie worden. Lees verder

Share

Ilias: mythologisch heldendicht

    28 februari 2013
Peter Paul Rubens, Achilles doodt Hektor (Wikimedia)

De uitkomst van ons onderzoek laat zien hoe we taal, net als genen, kunnen gebruiken om meer te weten te komen over vraagstukken in de geschiedkunde, archeologie en antropologie

Lees verder

Share

Ontwikkeling van de ploeg

    24 februari 2013
Egyptische haakploeg in actie, +/- 1200 voor christus. (Bron: Wikimedia Commons)

De ploeg is een van de belangrijkste gebruiksvoorwerpen voor het bewerken van landbouwgronden. De uitvinding van de ploeg was een proces van eeuwen, dat verspreid over de hele wereld plaatsvond. De Grieken en Romeinen gaven al toe zelf niet de uitvinders te zijn, maar wisten ook niet precies wie de ploeg dan wel uitgevonden had. Lees verder

Share

Ontstaan en aard van de Griekse filosofie

    22 februari 2013
J. Moreelse, Herakleitos, ca. 1630 (Wikimedia)

Tot de 6e eeuw voor Christus werd ‘de wereld’ verklaard met behulp van een onzichtbare godenwereld. Alles wat er gebeurde was door goden gestuurd en kon niet begrepen worden. Vanaf de 6e eeuw veranderde deze kijk op de wereld. Er werd geprobeerd om waarneembare verschijnselen en gebeurtenissen te begrijpen, door simpelweg over mogelijke oorzaken na te denken. De Griekse filosofie werd geboren. Lees verder

Share

Hoe schrijf ik mijn scriptie: omgaan met feedback

    15 februari 2013
Op deze afbeelding van een roodfigurige vaas ontvangt de oude Nestor Telemachos, de zoon van Odysseus. Achter hem staat zijn dochter Polycaste

Twee weken geleden konden jullie lezen dat ik mijn scriptie-in-wording opstuurde naar mijn scriptiebegeleider. Ik was benieuwd wat hij van mijn werk vond, aangezien ik hem toch als een soort “nestor” zie. Lees verder

Share

Paus Victor I: de eerste zwarte paus?

          12 februari 2013
Picture of pope Victor I, from one mosaic in Rome (Wikimedia)

Na de bekendmaking van het aanstaande aftreden van paus Benedictus XVI is de speculatie over zijn opvolger losgebarsten. Tot de prominente kandidaten behoren onder meer de Ghanese kardinaal Peter Turkson en de Nigeriaan Francis Arinze. De verkiezing van een Afrikaanse ‘zwarte paus’ zou door veel mensen als revolutionair worden beschouwd. Het is echter nog maar de vraag of dit terecht is. Lees verder

Share

Saturnaliën: het carnaval in de oudheid

    8 februari 2013
Dobbelaars tijdens de Saturnaliën (soort carnaval) op een fresco in Pompeï. (Bron: Wikimedia Commons)

Drinken, lawaai en gokspellen, feesten van slaven, naakt zingend en klappend in hun handen. Tijdens deze week zijn alle serieuze dingen uitgesloten, zaken doen is niet toegestaan

Lees verder

Share