Geschiedenis Magazine, voorheen Spiegel Historiael, is al bijna vijftig jaar een toonaangevend historisch publiekstijdschrift. Geschiedenis Magazine maakt de nieuwste inzichten uit het historisch onderzoek toegankelijk voor een breed publiek. In goed geschreven, rijk geïllustreerde artikelen. Met verrassende invalshoeken, over afwisselende onderwerpen. Een selectie van artikelen die verschenen in eerdere jaargangen van Geschiedenis Magazine is te lezen op IsGeschiedenis.

Een (proef)abonnement op Geschiedenis Magazine? Kijk hier.

De camera als ooggetuige

Het medium van de fotografie heeft sinds zijn uitvinding in de jaren 1830 de beeldvorming van oorlogvoering onder het grotere publiek diepgaand beïnvloed. Tevoren had de verbeelding van het krijgsbedrijf en zijn gevolgen in het teken gestaan van zijn glorie en heroïek, van zijn aristocratische allure als een martiaal bedrijf van heren. Met de komst van de camera als ooggetuige op het slagveld deed zich voor het eerst de mogelijkheid voor van een realistische weergave. Lees verder

Japan als bevrijdingsmacht

De Japanse invasie in Zuidoost-Azië, 1941-1942

Ethan Mark

Het Japanse leger dat eind 1941 Zuidoost- Azië binnenviel, deed dit met een onverwachte vernietigingsdrift. Voor wie het ondergingen, staan de beelden in het geheugen gebrand: de wrede afslachting van Chinezen in Singapore, de dodenmars van Bataan, de dwangarbeid, de mensonterende omstandigheden bij de Birma-spoorweg en de krijgsgevangenkampen, de seksuele slavernij in de ‘troostbarakken’, de blinde gehoorzaamheid en raciale arrogantie, de brute aframmelingen of zelfs de doodstraf voor de kleinste overtreding.  Lees verder

De geboorte van de globalisering

Chris Bayly over het ontstaan van de moderne wereld

Hoe is de geglobaliseerde wereld van nu met zijn razendsnelle communicatie, wereldwijde productie en internationale uitwisseling van kennis, geld en ideeën ontstaan? Op deze vraag zijn vele antwoorden gegeven. Volgens de Engelse historicus Chris Bayly is het echter onjuist één factor – het kapitaal of de staat – als de alles aandrijvende kracht aan te wijzen. Moderniteit is een dynamisch proces waar al in de koloniale tijd vrijwel alle delen van de wereld aan hebben bijgedragen. Lees verder

Amerika’s achilleshiel.

Nederlandse reacties op rassenrellen in Little Rock, 1957.

 

Midden in de Koude Oorlog, in de herfst van 1957, werd het stadje Little Rock in Arkansas het toneel van heftige rassenrellen. De foto’s en reportages die de wereld over gingen ondermijnden Amerika’s reputatie in het buitenland. Ook in Nederland, al viel het de Nederlandse pers moeilijk de grote bondgenoot écht af te vallen.

Lees verder

De schepping in de eigen studeerkamer

De opkomst van de rariteitenkabinetten rond 1600 viel samen met de ontdekkingsreizen. De exponentieel stijgende hoeveelheid exotische voorwerpen die verzamelaars daarmee in handen kregen, plaatste hen echter meteen voor problemen. Hoe kon de bonte en onbegrijpelijke veelvormigheid van de natuur in hun kabinetten gevat worden? Jan Swammerdam gaf aan het verzamelen een nieuwe draai. Door zijn anatomisch onderzoek werd duidelijk dat niet de uitzondering telde, maar de regel. Lees verder

Republikeins verleden

Over de schouder van de vorst

Nederland is dit jaar 200 jaar een koninkrijk. Maar het is een koninkrijk met een lang republikeins verleden. Hoeveel is daarvan overgeleverd? Welke republikeinse sporen zijn er te vinden in gebouwen, liedjes en gebruiken? Deze keer: hoe een patriotse baron meekijkt met de troonrede.

Lees verder

Met de caleidoscoop op Europa

Voor- en nadelen van een impressionistische geschiedschrijving

Het gebeurt niet vaak dat een auteur een bijna complete geschiedenis van Europa durft te schrijven. De Noorse schrijver Karsten Alnaes geeft met zijn overzichtswerk een levendig portret van het continent, op een manier die momenteel sterk van zich doet spreken: narratief, inlevend en met veel aandacht voor het alledaagse leven. Er is ook een schaduwzijde: samenhang en synthese ontbreken en de tijd als ordenend beginsel lijkt opgeheven. Lees verder

Het onzichtbare verleden

Albanië’s omgang met zijn geschiedenis

Het armste en meest radicaal-communistische land van Europa – zo stond Albanië tot de omwenteling in 1989 bekend. Het communistische bewind is inmiddels verdwenen, maar het land geldt nog altijd als arm en corrupt. Frits Kat, medewerker van Geschiedenis Magazine, bezocht met een collega-geschiedenisleraar het land en ging op zoek naar sporen van het recente verleden. Lees verder

Tussen kerk en kunst

Het Tetschener Altaar van Caspar David Friedrich

Na de Verlichting en de Franse Revolutie ontstond er een nieuwe kunstopvatting waar ook de kerk – eeuwenlang de grootste kunstopdrachtgever – mee te maken kreeg. In toenemende mate wenste de kunstenaar autonoom te zijn. Voorgeschreven iconografische modellen en dienstbaarheid waren uit den boze. Kernstuk in deze ontwikkeling is het Tetschener Altaar van Caspar David Friedrich (1774-1840). Lees verder

Tussen eerbaar vermaak en bedenkelijke ontucht

Zingen over de liefde in de 17e eeuw

Hedendaagse discussies over wat aanstootgevend of pornografisch is, gaan vrijwel altijd over beelden. In de 17de eeuw werden vergelijkbare discussies gevoerd, maar dan over liedjes. In de Gouden Eeuw werd veel gezongen, vooral over liefde. Wat wel en niet door de beugel kon verschoof in de tijd. Was men begin 17de eeuw liberaal, aan het eind ervan groeide het verzet tegen ‘ontuchtige liedjes’ die de jeugd, ‘die meest tot geile en onbeschofte dartelheden genegen is’, bedierven. Lees verder

‘Mannen van eer’ – De maffia en de Italiaanse politiek

De Italiaanse premier Silvio Berlusconi is er door een maffia-spijtoptant van beschuldigd met de maffia samen te werken. Dit is opmerkelijk omdat onder zijn regering de ‘mannen van eer’ juist veel harder worden aangepakt, vergelijkbaar met Mussolini in de jaren 1920-1930. Lijkt Berlusconi dan toch meer op zijn voorganger Giulio Andreotti, van wie bewezen is dat hij de maffia steunde? Een terugblik op de anderhalve eeuw durende relatie tussen overheid en maffia. Lees verder

Van karbonade tot varken

Een geschiedenis van het vegetarisme in Nederland

Nederland telt zo’n half miljoen vegetariërs, vleesvervangers rukken op en zelfs gourmets als Johannes van Dam noemen zichzelf ‘demi-veg’. Toch heeft het lang geduurd voordat vegetarisme een geaccepteerd verschijnsel werd. Eind 19de eeuw vond men het idee geen vlees te willen eten nog ronduit bizar: ‘verbeeld u, geen baars, geen biefstuk, geen kippen.’ Lees verder

Met grote snelheid het ongewisse tegemoet

Genesis van de moderniteit: de jaren 1900-1914

Machines, vrouwen, snelheid en seks. Dit waren volgens de Duitse historicus en journalist Philipp Blom de drijvende krachten achter de grote veranderingen in de beginjaren van de 20ste eeuw. Met zijn nieuwe boek De duizelingwekkende jaren, Europa 1900-1914 wil hij aantonen dat de belle époque geen melancholiek sluitstuk was van een lange 19de eeuw, maar het enerverende begin van de moderne tijd. Lees verder

Machtsvertoon op het IJ

Het Nederlands Scheepvaartmuseum kocht onlangs een schilderij van Ludolf Backhuysen. De voorstelling, het oorlogsschip Vrijheid op het IJ voor Amsterdam, is een schitterende illustratie van de maritieme bewapeningswedloop waarin ons land kort na 1650 was verwikkeld. Het vestigt bovendien de aandacht op de rol die de stad Amsterdam daarin speelde. Lees verder

Tirannen voor het tribunaal

Dictators als Saddam Hoessein en Slobodan Milosevic staan momenteel terecht voor een (internationaal) tribunaal. Dit is bijzonder maar niet uniek: al in de 17de eeuw werd in Engeland koning Karel I als tiran berecht. Sinds de Neurenbergse processen in 1945-1946 is het wel eenvoudiger geworden verantwoordelijken te vervolgen voor misdaden tegen de eigen bevolking. Een historisch overzicht van tirannen voor het tribunaal. Lees verder

De lange weg naar vrede – Het pacifisme van Bertrand Russell

Tijdens de Eerste Wereldoorlog had de Britse filosoof en wiskundige Bertrand Russell de reputatie een vurig pacifist te zijn. Dit bleef hij zijn hele leven, al was hij daarin ook ‘pragmatisch’. Zo steunde hij de geallieerde strijd tegen de nazi’s en bepleitte hij in 1947 zelfs een preventieve oorlog tegen de Sovjet-Unie. Lees verder