Veel gebruiksvoorwerpen zijn zo vanzelfsprekend geworden dat het bijna onvoorstelbaar is dat mensen eeuwenlang zonder deze uitvindingen geleefd hebben. In de rubriek ‘Uitvindingen’ werpt IsGeschiedenis elke week een licht op het ontstaan en de soms eeuwenlange ontwikkeling van spullen die inmiddels onmogelijk weg zijn te denken uit ons dagelijks leven.

Signalen zwarte doos opgepikt door Australische marine

          7 april
Vliegtuigpropellers

De zoektocht naar vlucht 370 van Malaysia Airlines die op 8 maart 2014 van de radar verdween is inmiddels een maand gaande. Vandaag bericht een Australisch marineschip dat zij signalen van een zwarte doos ontvangen, wellicht zijn deze afkomstig van de vermiste Boeing 777. Lees verder

Geschiedenis van de Koninklijke stallen

             17 september
Koninklijke stallen op Paleis Noordeinde 1985

Op 17 september 2013 kan de Gouden Koets weer tevoorschijn gehaald worden en koningsgezind Nederland zijn hart weer ophalen. Het is Prinsjesdag 2013 en dat betekent naast de troonrede ook een hoop traditie. De Gouden Koets wordt getrokken door paarden die ook deel uitmaken van de traditie en in de koninklijke stallen worden gehouden. Lees verder

Eerste stofzuiger ter wereld

       28 april
Een stofzuigerverkoper brengt zijn waar aan de man in 1958. Bron: Nationaal Archief

Meer dan honderd jaar geleden was het nog niet mogelijk om even wat kruimels op te zuigen of de onvermijdelijke stofwolken in huis simpelweg in de stofzuigerzak te laten verdwijnen. In het begin van de 20e eeuw bedacht de Engelse uitvinder Hubert Cecil Booth dat het wel handig zou kunnen zijn om vuil op te zuigen en te verzamelen, in plaats van het enkel te verplaatsen met een bezem of mattenklopper.  Lees verder

Historie van de stoommachine

       21 april
Stoommachine uit 1906, Louis Smulders & Co. Bron: Joop Anker/Wikimedia Commons

De ontwikkeling van de stoommachine wordt algemeen beschouwd als een van de factoren die ervoor heeft gezorgd dat de industriële revolutie in gang gezet werd. De Schotse uitvinder James Watt staat algemeen bekend als uitvinder van de stoommachine. Hoewel hij wel degene was die de stoommachine praktisch bruikbaar maakte, werd het allereerste prototype al ruim 2000 jaar geleden bedacht en gebouwd. Lees verder

Eerste duikboot gemaakt door Cornelis Drebbel

       14 april
De duikboot van Cornelis Drebbel in actie, 1626. Bron: Wikimedia Commons

De duikboot is voor de meeste mensen geen dagelijks gebruiksvoorwerp. Toch is de uitvinding wel degelijk van belang geweest voor het verloop van de wereldgeschiedenis. Als uitvinder van de duikboot wordt vaak de Nederlander Cornelis Drebbel genoemd, die vroeg in de 17e eeuw omstanders vol verbazing achterliet toen hij met zijn prototype onder het wateroppervlak van de Theems weg voer. Lees verder

Ontstaansgeschiedenis van de telescoop

       7 april
Twee meisjes kijken in een telescoop, 1882. Bron: Wikimedia Commons

Toen de telescoop in de 17e eeuw werd uitgevonden was het onderscheid tussen een verrekijker en een telescoop nog vaag. Tegenwoordig wordt het woord telescoop gebruikt voor een kijker waarmee we het universum vergroot kunnen bekijken, en is een verrekijker vooral bedoeld voor het observeren van dingen op kortere afstand. Hoe dan ook: de uitvinding van de telescoop veranderde onze blik in de verte voorgoed. Lees verder

Introductie van het kanon in de oorlogsvoering

       31 maart
Oudste Europese afbeelding van een kanon, 1326. Bron: Wikimedia Commons

Het kanon werd zeker niet op één plaats tegelijk uitgevonden. In de 13e en 14e eeuw werd er in verschillende werelddelen geëxperimenteerd met buskruit, kogels en ijzeren buizen om een krachtig oorlogswapen te ontwikkelen. De succesvolle introductie van het kanon bracht grote veranderingen met zich mee en wordt beschouwd als een van de uitvindingen die de overgang van middeleeuwen naar vroegmoderne tijd markeert. Lees verder

Visie op de geschiedenis van de bril

       24 maart
Oudst bekende schilderij met brildrager. 1352. Bron: Wikimedia Commons.

Sinds de ontwikkeling van de bril, een optisch instrument dat afwijkingen aan het menselijk oog corrigeert, ziet de wereld er voor veel mensen een stuk helderder uit. Door de eeuwen heen is er op allerlei uiteenlopende manieren geprobeerd om met behulp van glas en edelstenen het menselijk gezichtsvermogen te verbeteren. Lees verder

Totstandkoming van de boekdrukkunst

       17 maart
Drukken met een 15e eeuwse boekdrukpers. Tekening uit 1877. Bron: Wikimedia Commons

Voorafgaand aan de uitvinding van de boekdrukkunst werden teksten vermenigvuldigd door ze handmatig over te schrijven. In de middeleeuwen hielden zogeheten kopiisten, vaak kloosterlingen, zich maandenlang achtereen bezig met het handmatig ‘kopiëren’ van boeken. De uitvinding van de boekdrukpers in de 15e eeuw ontketende een revolutie in de verspreiding van kennis en ideeën.

Lees verder

Ontstaan van het magnetische kompas

       10 maart
Middeleeuwse schepen met een kompas aan boord. Bron: Wikimedia Commons.

Sinds de uitvinding van satellietnavigatie en de TomTom is het kompas in onbruik geraakt. Toch was deze uitvinding eeuwenlang onmisbaar voor de navigatie ter land, ter zee en in de lucht. Het kompas wordt vaak onterecht bestempeld als een Europese uitvinding. In werkelijkheid hebben we dit navigatiehulpmiddel te danken aan de Chinezen, die al ver voor onze jaartelling een kompas gebruikten. Lees verder

Geschiedenis van de spiegel

       3 maart
Een vrouw maakt zich op voor de spiegel, 1963. (Bron: Nationaal Archief)

‘Spiegeltje, spiegeltje aan de wand, wie is de mooiste van het land?’. Het overbekende zinnetje uit Sneeuwwitje is tekenend voor de manier waarop we de spiegel gebruiken. Sommige mensen kijken er maar al te graag in, andere mijden hun spiegelbeeld zoveel mogelijk. Hoewel de spiegel in de huidige gedaante nog niet zo lang bestaat, kijkt de mens al duizenden jaren naar zijn spiegelbeeld. Lees verder

Ontwikkeling van de ploeg

    24 februari
Egyptische haakploeg in actie, +/- 1200 voor christus. (Bron: Wikimedia Commons)

De ploeg is een van de belangrijkste gebruiksvoorwerpen voor het bewerken van landbouwgronden. De uitvinding van de ploeg was een proces van eeuwen, dat verspreid over de hele wereld plaatsvond. De Grieken en Romeinen gaven al toe zelf niet de uitvinders te zijn, maar wisten ook niet precies wie de ploeg dan wel uitgevonden had. Lees verder