Slagveld Eerste Wereldoorlog
Tweet about this on TwitterShare on Facebook0Share on Google+2Pin on Pinterest0Email this to someone

De Eerste Wereldoorlog vond plaats tussen 1914 en 1918 en eiste naar schatting ruim 17 miljoen slachtoffers. Het was een oorlog waar zeer veel landen bij betrokken waren en bestond uit twee partijen: de geallieerden en de centralen.

Op 28 juni 1914 werd de Oostenrijkse aartshertog Franz Ferdinand tijdens een bezoek aan Sarajevo doodgeschoten door de Servische nationalist Gavrilo Princip. Oostenrijk-Hongarije reageerde door Servië een ultimatum te stellen, waarin zij onder andere eisten dat Oostenrijkse agenten toestemming kregen om in Sarajevo onderzoek te doen. De Serven zagen dit echter als een inbreuk op hun soevereiniteit en weigerden, waarop Oostenrijk-Hongarije op 28 juli 1914 de oorlog verklaarde aan Servië.

Oorzaken

Hoewel de moord op Franz Ferdinand de directe aanleiding vormde voor de uitbraak van de Eerste Wereldoorlog, lagen de eigenlijke oorzaken van het conflict veel dieper. Al sinds het einde van de negentiende eeuw zorgden het nationalisme, het imperialisme en de onderlinge wapenwedloop voor grote spanningen tussen de Europese grootmachten. De vrede werd nog lang bewaard door een uitgebreid systeem van allianties, maar toen Oostenrijk-Hongarije de oorlog verklaarde aan Servië zorgde ditzelfde systeem er juist voor dat de oorlog zich razendsnel over Europa verspreidde.


Titel:Leven naast de catastrofe – Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog
Redactie:Hans Binneveld , Martin Kraaijestein en Marja Roholl e.a.
ISBN:9789065504371
Uitgever:Verloren
Prijs:€18,-

 

 


Allianties van de Eerste Wereldoorlog, met de Entente (groen) tegen de Centralen (geel)

Oorlogsverklaringen

Rusland besloot Servië te steunen omdat het vreesde voor de Oostenrijkse invloed in de Balkan. Duitsland, een bondgenoot van Oostenrijk-Hongarije, reageerde hierop door Rusland de oorlog te verklaren. Frankrijk, die een alliantie had met Rusland, besloot daarop Duitsland aan te vallen. Tot slot sloten ook de Britten zich aan bij de Frans-Russische coalitie nadat zij een ‘onbevredigend antwoord’ ontvingen van de Duitsers op hun ultimatum om België neutraal te houden. Op 4 augustus 1914, precies één week na het begin van de oorlog, was vrijwel heel Europa betrokken bij het conflict. Slechts een klein aantal landen, waaronder Nederland, Zweden en Spanje, bleef neutraal.

Loopgravenoorlog

Al snel liep het Duitse offensief in België vast en veranderde het Westfront in een loopgravenoorlog, waarbij soldaten zich aan beide kanten ingroeven en hun defensieve posities verstevigden. Door de wapenwedloop hadden beide partijen de beschikking over artillerie, machinegeweren en prikkeldraad, waardoor bestorming van de vijandelijke loopgraven een vrijwel onmogelijke opdracht werd. Toch kozen de meeste commandanten aan beide kanten nog gewoon voor de frontale aanval, vaak simpelweg omdat zij geen andere strategie kenden. Het gevolg was dat iedere aanval gepaard ging met gigantische verliezen, terwijl men er vaak maar weinig mee opschoot. Zo veroverden de Britten en Fransen tijdens de slag aan de Somme (1 juli – 18 november 1916) slechts 11 kilometer grondgebied, ten koste van meer dan 600.000 levens.

Oostfront

De strijd aan het Oostfront zag er totaal anders uit, aangezien de 1200 kilometer lange grens niet verdedigd kon worden met loopgraven. Desalniettemin vielen ook hier enorm veel slachtoffers. Aanvankelijk wist het Russische leger de Duitsers te verrassen door sneller dan verwacht te mobiliseren en Galicië te bezetten. Toen het Duitse leger in 1915 echter versterkingen naar het Oostfront stuurde, moesten de Russen al het veroverde grondgebied weer inleveren. Al snel kwam de oorlog in Rusland bekend te staan als ´de grote terugtocht´, terwijl men in Duitsland juist sprak over ´de grote opmars´. Ook het moraal onder de Russische bevolking was laag en door de grote voedseltekorten als gevolg van de oorlog nam de onrust steeds verder toe. Tijdens de Oktoberrevolutie van 1917 grepen de communisten vervolgens de macht in Rusland, waarna zij direct een staakt het vuren met Duitsland afkondigden.

Vrede van Versailles

De nederlaag van Rusland was een grote tegenslag voor Frankrijk en Groot-Brittannië, want het betekende dat het Duitse leger nu alle troepen van het Oostfront op het Westfront in kon zetten. De Geallieerden kregen rond deze tijd echter zelf ook versterking, want de eerste soldaten uit de Verenigde Staten, dat op 6 april 1917 de oorlog had verklaard aan Duitsland, arriveerden aan het front. Met hulp van de Amerikanen slaagden de Franse en Britse legers er in het voorjaar van 1918 in om het Duitse Lenteoffensief van 1918 een halt toe te roepen. Ondertussen begon het Duitse thuisfront in te storten en was Berlijn steeds vaker het toneel van anti-oorlog demonstraties.

Op 9 november 1918 maakte de sociaal-democratische politicus Friedrich Ebert een einde aan het Duitse keizerrijk en riep hij de Weimarrepubliek uit. Twee dagen later, op 11 november 1918, sloot hij namens Duitsland een wapenstilstand met de Geallieerden, waarmee hij onbedoeld de grondslag legde voor de Dolkstootlegende. De oorlog werd vervolgens definitief beëindigd op 28 juni 1919 met het tekenen van het Verdrag van Versailles. In totaal kwamen er tijdens de Eerste Wereldoorlog naar schatting meer dan 10 miljoen soldaten en 7 miljoen burgers om het leven, en raakten nog eens 20 miljoen mensen gewond.

Tweet about this on TwitterShare on Facebook0Share on Google+2Pin on Pinterest0Email this to someone