Daarom wil je het komende nummer van Geschiedenis Magazine niet missen!

6 redenen waarom je het komende nummer van Geschiedenis Magazine niet mag missen

14 januari 2015 Reinoud Schaatsbergen
6 redenen waarom je het komende nummer van Geschiedenis Magazine niet mag missen

Het komende nummer van Geschiedenis Magazine verschijnt 6 maart. Dit is wat je van dat nummer kunt verwachten: Hoe Saladin een held werd in oost én west De kruisvaarders stuitten eind 12de eeuw op een tegenstander van formaat: Saladin wist met zijn…Lees verder...

Niks missen?

Niks missen?

13 oktober 2014 Reinoud Schaatsbergen
Niks missen?

Volg IsGeschiedenis op Facebook en Twitter! Dan ben je altijd op de hoogte van het laatste historische nieuws én de leukste winacties!Lees verder...

IG Farben: industriebedrijf van het naziregime

IG Farben: industriebedrijf van het naziregime

27 januari 2015 Thijs van Beusekom
IG Farben: industriebedrijf van het naziregime

Adolf Hitler slaagde er in relatief korte tijd in één van de sterkste legers ter wereld te creëren. Dit was hem echter nooit gelukt wanneer hij geen steun kreeg van een aantal van de belangrijkste industriëlen uit het land. Financiële…Lees verder...

Geschiedenis van Prinsjesdag, de troonrede en de Ridderzaal

Geschiedenis van Prinsjesdag, de troonrede en de Ridderzaal

26 januari 2015 Marianne van Exel
Geschiedenis van Prinsjesdag, de troonrede en de Ridderzaal

“Leden van de Staten-Generaal. Willen wij daadkrachtig het economisch herstel vorm kunnen geven, dan is stabiel bestuur gewenst.” Zo begon Koningin Beatrix vorig jaar haar troonrede. Vandaag om 13.15 uur wordt de troonrede live uitgezonden op Nederland 1. De troonrede…Lees verder...

Franco neemt Barcelona in tijdens de Spaanse Burgeroorlog

Franco neemt Barcelona in tijdens de Spaanse Burgeroorlog

26 januari 2015 Joris Stuurop
Franco neemt Barcelona in tijdens de Spaanse Burgeroorlog

Barcelona 1939 – Catalonië vecht met man en macht tegen de nationalistische troepen van Generaal Franco. Maar in Barcelona hoort men geen geweerschoten meer, alleen nog de marcherende troepen. De soldaten zijn blij: ‘Catalonië is nu van ons’. Op 26…Lees verder...

De eerste solo-vlucht over de Atlantische Oceaan

De eerste solo-vlucht over de Atlantische Oceaan

23 januari 2015 Jurrien Cremers
De eerste solo-vlucht over de Atlantische Oceaan

In augustus 2013 vlogen ruim 2.500 vliegtuigen over de Atlantische Oceaan. Negentig jaar geleden was dat een heel ander verhaal. Terwijl in 2010 ruim een miljoen mensen van New York naar Parijs vlogen of andersom, was dat getal in 1924…Lees verder...

De vele schandalen van prins Bernhard

De vele schandalen van prins Bernhard

23 januari 2015 Laura Emmelot
De vele schandalen van prins Bernhard

Prins Bernhard heeft heel wat op zijn kerfstok. Naast de affaire met Edwin de Roy van Zuydewijn is hij ook betrokken geweest bij andere affaires die de koninklijke familie in verlegenheid brachten. Bernhard werd dan ook niet voor niks wel…Lees verder...

Roodkapje: van horrorverhaal tot sprookje

Roodkapje: van horrorverhaal tot sprookje

21 januari 2015 Thijs van Beusekom
Roodkapje: van horrorverhaal tot sprookje

Vandaag is de twaalfde editie van de Nationale Voorleesdagen begonnen (21 -31 januari). In heel Nederland zijn scholen vanmorgen gestart met het Nationaal Voorleesontbijt. Door deze dagen extra veel voor te lezen op basisscholen, wil de Nederlandse regering het lezen…Lees verder...

PreviousNext

IG Farben: industriebedrijf van het naziregime

    27 januari 2015
IG Farben: industriebedrijf van het naziregime

Adolf Hitler slaagde er in relatief korte tijd in één van de sterkste legers ter wereld te creëren. Dit was hem echter nooit gelukt wanneer hij geen steun kreeg van een aantal van de belangrijkste industriëlen uit het land. Financiële en materiële steun stelden Hitler in de jaren dertig in staat grootschalige propaganda te voeren en dit later om te zetten in de praktische uitvoering ervan. IG Farben was in die tijd het grootste Duitse bedrijf en het derde grootste van de wereld. De industriële gigant had nauwe banden met het naziregime en oefende directe invloed uit in kamp Auschwitz.

Duitse chemische industrie

In de tweede helft van de 19e eeuw werkte de Duitse chemische industrie succesvol samen met een aantal vooraanstaande Duitse wetenschappers. Zo ontwikkelde de industrie in deze tijd kunstmatige kleurstoffen, aspirine en synthetische ammoniak voor kunstmest. Al snel bleek echter dat deze ontwikkelingen ook nuttig waren voor oorlogstoepassingen, zoals het aanmaken van explosieven. De bedrijfsleiders realiseerden zich dat samenwerking de beste optie was om de Duitse politiek te beïnvloeden.

Eerste Wereldoorlog

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd dit plan geconcretiseerd. De Duitse legerleiding kampte met een tekort aan grondstoffen voor de oorlog, waarna de regering besloot de Duitse chemische industrie financieel te ondersteunen. Zo werd het bijvoorbeeld mogelijk voor de Duits-Joodse wetenschapper Fritz Haber gifgassen als chloor- en mosterdgas te ontwikkelen. Later ontwikkelde hij ook Zyklon-B, dat in de Tweede Wereldoorlog werd gebruikt in de gaskamers. Hoewel voor Duitsland de Eerste Wereldoorlog uitliep op een deceptie, wist de chemische industrie zich te consolideren. De grootste bedrijven gingen een samenwerking aan om hun positie te versterken. Uit deze fusie ontstond uiteindelijk Interessengemeinschaft Farbenindustrie.

Interbellum – Bloeiperiode

Gedurende het interbellum groeide IG Farben flink. De omzet werd verdrievoudigd en het had een monopolie op de Duitse chemische industrie. Ook internationaal vergaarde de industriekolos bekendheid door zijn grote aandeel in de industrie van andere Europese landen en de Verenigde Staten. Tijdens het interbellum groeide de populariteit van de auto. Brandstoffen en synthetisch rubber waren nodig voor de productie en het gebruik ervan. Grondstoffen waren schaars in Duitsland en de chemische industrie ging dan ook een belangrijke rol vervullen in de ontwikkeling van kunststoffen.

Interbellum – Samenwerking nazipartij

Tijdens de economische depressie kreeg IG Farben subsidies van de regering om de werkzaamheden door te kunnen zetten. De angst voor het communisme en de regeringssubsidies die het kreeg, deden de leidinggevenden beslissen de nazipartij financieel te ondersteunen. Deze partij moest volgens hen zorgen voor een stabiel sociaal, politiek en economisch klimaat. Op 27 februari 1933 maakte de IG 400.000 Reichsmark over aan de partij en al snel namen de schenkingen toe in hoeveelheid en kwantiteit. Door de anti-Joodse nazipolitiek verlieten veel topwetenschappers het bedrijf en werd de industrie steeds meer afhankelijk van de grillen van het naziregime.

Tweede Wereldoorlog – Buna-fabriek

Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog was IG Farben de belangrijkste producent van de Duitse oorlogsindustrie. Om de oorlogseconomie draaiende te houden en ook in het oosten een industrie op touw te zetten, besloot IG Farben een nieuwe Buna-fabriek (synthetisch rubber) te creëren in Auschwitz. Deze plek werd niet alleen gekozen vanwege de goede spoorwegverbindingen en de koolmijnen, maar ook omdat het aldaar aanwezige concentratiekamp een bron van goedkope arbeiders vormde. In november 1940 begonnen honderden gevangenen aan de bouw van de nieuwe fabriek.

Tweede Wereldoorlog – Buna/Monowitz concentratiekamp

In 1941 maakte IG Farben plannen voor een subkamp van Auschwitz, zodat de gevangenen niet op en neer hoefden te lopen van het basiskamp Auschwitz I naar de bouwplaats. In maart 1942 werd begonnen aan de bouw van het concentratiekamp Buna/Monowitz (of Auschwitz III), dat de werkzaamheden van IG Farben moest versnellen. Het kamp werd gebouwd in het Poolse dorpje Monowitz, wiens inwoners gedwongen moesten verhuizen. Ondertussen betaalde het bedrijf ook de medische experimenten die Josef Mengele uitvoerde op gevangenen en werden vrouwelijke gevangenen ter beschikking gesteld om te dienen als proefpersoon voor het testen van farmaceutische producten.

In oktober en november 1942 arriveerden de eerste 2100 gevangenen en in de twee jaar daarna werden duizenden joodse gevangenen uit Auschwitz I tewerkgesteld in Buna/Monowitz. Voor een subkamp was Buna/Monowitz ongebruikelijk groot. In totaal werden er zo’n 27.000 arbeiders gevangen gehouden, waarvan de meeste omkwamen door de zware werkomstandigheden, slechte kleding en voedseltekort. Anderen werden alsnog vergast in de gaskamers van het vernietigingskamp Auschwitz II-Birkenau. De Buna-fabriek kwam door tekort aan (gezonde) arbeiders en materiaal en de geallieerde luchtaanvallen nooit helemaal af en produceerde gedurende de oorlog maar zeer kleine hoeveelheden synthetisch rubber.

Einde oorlog, einde IG Farben

Toen bleek dat de oorlog verloren zou worden vernietigde IG Farben zo veel mogelijk documenten om hun betrokkenheid bij de holocaust te verdoezelen. De bedrijfsleiders van het bedrijf doken vanaf 1944 onder achter de westerse linies. Na enkele maanden werden 23 van hen opgepakt en berecht. Slechts enkele van de bedrijfsleiders kregen uiteindelijk een gevangenisstraf en zij kwamen meestal al snel weer vrij. Hierna namen zij opnieuw plaats in de bestuursraden van de Duitse industrie of vervulden zij politieke functies.

De meeste fabrieken van IG Farben die oorlogsmaterialen produceerden werden ontmanteld door de geallieerden. In sommige gevallen werden de fabrieken echter genationaliseerd, waardoor de oorspronkelijke bedrijven van voor de fusie weer nieuw leven in werden geblazen. IG Farben betaalde alle joodse arbeiders die er tijdens de oorlog gewerkt hadden een compensatiebedrag. Niet-joodse gevangenen kregen niks.

The Great Escape

    26 januari 2015
The Great Escape

Bemanningsleden van geallieerde vliegtuigen die boven bezet Europa werden neergeschoten, werden door de Duitsers in speciale kampen onder gebracht. Eén van die kampen was Stalag Luft III. Daar vond in de nacht van 24 op 25 maart 1944 een spectaculaire ontsnapping plaats, die de geschiedenis in ging als the Great Escape. Lees verder

De moderne Griekse democratie

       26 januari 2015
De moderne Griekse democratie

Bij Griekse parlementsverkiezingen op 25 januari 2015 is de links-radicale partij Syriza de grote winnaar geworden. Hoewel de westerse democratie haar oorsprong vond in het oude Athene, is de geschiedenis van de moderne Griekse democratie niet lang. Lees verder

Holocaust Memorial Day 2015: vijf artikelen over de Holocaust

    26 januari 2015
Holocaust Memorial Day 2015: vijf artikelen over de Holocaust

Dinsdag 27 januari 2015 is het zeventig jaar geleden dat concentratiekamp Auschwitz door de troepen van de Sovjet-Unie werd bevrijd. Daarom staat deze dag internationaal in het teken van de herdenking van de Holocaust. IsGeschiedenis staat ook stil bij deze dag door een aantal artikelen uit te lichten. Lees verder

Geschiedenis van Prinsjesdag, de troonrede en de Ridderzaal

                26 januari 2015
Geschiedenis van Prinsjesdag, de troonrede en de Ridderzaal

Prinsjesdag is al decennia lang een traditie in Nederland. Stadhouder en prins Willem V was de eerste die hiermee begon en sindsdien is het elk jaar een vast ritueel. De troonrede werd voor het eerst voorgelezen op 2 mei 1814.

Lees verder

Prins Hendrik en zijn minaressen

          25 januari 2015
Prins Hendrik en zijn minaressen

Prins Hendrik van Mecklenburg-Schwerin werkte zich tijdens zijn huwelijk met koningin Wilhelmina meerdere malen in de problemen. Verschillende minnaressen en buitenechtelijke kinderen zorgden voor spanningen binnen de koninklijke familie en kostten Hendrik bijna al zijn geld. Prins Hendrik was dus zeker geen man van onbesproken gedrag.

Lees verder

Holocaust Memorial Day 2015

    23 januari 2015
Holocaust Memorial Day 2015

Dinsdag 27 januari 2015 is het precies 70 jaar geleden dat het grootste vernietigingskamp van de Nazi’s – Auschwitz – werd bevrijd door Russische soldaten.Vanaf de jaren negentig – en vanaf 2006 officieel – wordt deze 27e januari internationaal ingezet om de Holocaust te herdenken. In Nederland worden er diverse activiteiten georganiseerd in de aanloop naar de Holocaust Memorial Day. In dit artikel worden er een aantal kort uitgelicht. Opdat wij niet vergeten. Lees verder

De eerste solo-vlucht over de Atlantische Oceaan

    23 januari 2015
De eerste solo-vlucht over de Atlantische Oceaan

In augustus 2013 vlogen ruim 2.500 vliegtuigen over de Atlantische Oceaan. Negentig jaar geleden was dat een heel ander verhaal. Terwijl in 2010 ruim een miljoen mensen van New York naar Parijs vlogen of andersom, was dat getal in 1924 nul. Om de luchtvaart te stimuleren werd er in dat jaar een prijs uitgeloofd voor de eerste succesvolle vlucht tussen New York en Parijs. Een prijs die elke piloot en vliegtuigfabrikant van de jaren ’20 in haar ban hield. Lees verder

De vele schandalen van prins Bernhard

       23 januari 2015
De vele schandalen van prins Bernhard

Prins Bernhard heeft heel wat op zijn kerfstok. Naast de affaire met Edwin de Roy van Zuydewijn is hij ook betrokken geweest bij andere affaires die de koninklijke familie in verlegenheid brachten. Bernhard werd dan ook niet voor niks wel eens de ‘schavuit van Oranje’ genoemd. Lees verder

Herculaneum en Vesuvius: een haat-liefde verhouding

    22 januari 2015
Herculaneum en Vesuvius: een haat-liefde verhouding

Italiaanse wetenschappers hebben een handschrift zichtbaar gemaakt op rollen verbrand perkament uit het jaar 79 na Christus. Herculaneum, de stad waarin de documenten zijn gevonden, werd in dat jaar bedolven onder negentien meter lava en as na een uitbarsting van de Vesuvius. Waarschijnlijk gaat het om het handschrift van de Oudgriekse filosoof Philodemus van Gadara, waarvan in de stad al eerder documenten werden ontdekt. De meesten hiervan gingen echter verloren na de uitbarsting. Lees verder

Van sprookjeshuwelijk tot koninklijk schandaal: Mabelgate

       22 januari 2015
Van sprookjeshuwelijk tot koninklijk schandaal: Mabelgate

In juni 2003 werd bekend dat prins Friso zich zou verloven met Mabel Wisse Smit. Maar wie zich toen verheugde op een sprookjeshuwelijk kwam bedrogen uit. Kort na de aankondiging van het huwelijk barstte er een enorme rel los: de aanstaande prinses zou banden hebben gehad met het criminele milieu. ‘Mabelgate’ kostteprins Friso uiteindelijk zijn recht op de troon. Lees verder

Roodkapje: van horrorverhaal tot sprookje

    21 januari 2015
Roodkapje: van horrorverhaal tot sprookje

Vandaag is de twaalfde editie van de Nationale Voorleesdagen begonnen (21 -31 januari). In heel Nederland zijn scholen vanmorgen gestart met het Nationaal Voorleesontbijt. Door deze dagen extra veel voor te lezen op basisscholen, wil de Nederlandse regering het lezen bij kinderen bevorderen. Nieuwe en oude sprookjes zijn vaak populair en worden met enthousiasme door de peuters en kleuters ontvangen. Eén van de bekendste sprookjes is het verhaal van Roodkapje, waarin een meisje ontsnapt aan een listige wolf. Vroeger was dit sprookje echter helemaal niet bedoeld voor ontspanning en kende het verhaal ook geen goede afloop. Lees verder

Het controversiële huwelijk van prinses Irene

       21 januari 2015
Het controversiële huwelijk van prinses Irene

In de jaren ’60 was Nederland in rep en roer. De oorzaak: prinses Irene. In 1964 kwam zij in een lastig parket terecht omtrent haar geloof en huwelijk. Op 29 april van dat jaar trouwde prinses Irene met Don Carlos de Bourbon Parma. Kort daarvoor had de prinses zich katholiek laten dopen. Het huwelijk – en met name Carlos’ aanspraak op de Spaanse troon -zou voor veel ophef zorgen. Lees verder

Win kaarten voor de film Selma

       20 januari 2015
Win kaarten voor de film Selma

7 maart 1965 – Er heerst een gespannen sfeer in Selma. De arrestatie van de Afro-Amerikaanse Annie Lee Cooper houdt de gemoederen al een tijdje bezig. Eerder waren in de staat Alabama diverse protesten losgebarsten, nu maakt Selma zich op voor een protestmars naar de hoofdstad Montgomery. Lees verder

De instant-replay, de herhaling die het televisie kijken veranderde

       20 januari 2015
De instant-replay, de herhaling die het televisie kijken veranderde

Afgelopen weekend overleed Tony Verna. In Amerika was hij bekend als TV-regisseur van grote sportevenementen als de Super Bowl, maar ook hier hebben zijn televisieproducties invloed gehad. In 1963 bedacht Verna iets dat onze manier van TV kijken zou veranderen: de instant replay. Lees verder

Jorge Zorreguieta en de ‘Vuile Oorlog’

       20 januari 2015
Jorge Zorreguieta en de ‘Vuile Oorlog’

Hoewel Maxima nu niet meer is weg te denken uit het Nederlands koningshuis, was daar voor haar huwelijk met prins Willem-Alexander zeker geen sprake van. De Nederlandse media hadden snel door dat Maxima’s vader Jorge Zorreguieta staatssecretaris van Landbouw en Veeteelt was geweest tijdens de militaire juntaregering van Jorge Videla in Argentinië (1976-1983). Er werd onderzoek gedaan naar Zorreguieta waaruit bleek dat hij op de hoogte moet zijn geweest van de gedwongen verdwijningen tijdens de ‘Vuile Oorlog’. Het Nederlands Parlement wilde Maxima’s vader daarom verbieden bij het huwelijk van Maxima en Willem-Alexander aanwezig te zijn, waarna Zorreguieta uit eigen beweging afzag van het bijwonen van de plechtigheid. Lees verder