In dit dossier kun je wetenschappelijk nieuws lezen. Daarmee bedoelen we: wetenschappelijk nieuws in een historisch jasje. 

Anti-rook campagne in nazi-Duitsland

'Hij verslindt niet de sigaret, maar de sigaret verslindt hem: de kettingroker', Duitse anti-rook poster uit 1941

De Russische president Poetin heeft op 25 februari 2013 zijn handtekening gezet onder één van de strengste anti-rookwetten ter wereld. Zo worden reclamecampagnes voor tabak verboden, krijgen sigaretten voortaan een minimumprijs en wordt roken in alle openbare ruimtes strafbaar. Opmerkelijk genoeg kwam de eerste anti-rookwetgeving ter wereld tot stand in de directe ideologische tegenhanger van Rusland, het nazi-Duitsland van de jaren ’30. Lees verder

Share

Elektrische auto in de 19e eeuw

          8 januari
Het opladen van een Detroit Electric rond het jaar 1915.  (Bron: Wikimedia Commons)

De populariteit van elektrische auto’s neemt toe, maar volgens de Amerikaanse National Highway Traffic Safety Administration schuilt er een gevaar in het feit dat deze auto’s geluidsarm zijn. Nu zijn ze namelijk zó stil dat voetgangers en fietsers ze te laat opmerken. De elektrische auto is niets nieuws en stamt al uit de 19e eeuw. 

Lees verder

Share

Levi-Montalcini, oudste Nobelprijswinnares overleden

Rita Levi-Montalcini (Bron: Presidenza della Repubblica Italiana)

Afgelopen weekend overleed de Italiaans-Joodse neuroloog en Nobelprijswinnaar Rita Levi-Montalcini op 103-jarige leeftijd, in haar woonplaats Rome. De vooraanstaande wetenschapster, die zich in de jaren dertig ondanks antisemitische discriminatie niet liet weerhouden in het geheim onderzoek te blijven doen in haar eigen slaapkamer, was de eerste Nobelprijswinnaar die de leeftijd van 100 jaar mocht passeren. Lees verder

Share

Geschiedenis van de IQ-test

       20 december
De psychologen Sander, Klemm, Krüger, Volkelt en Kirschmann (1925)

IQ testen zijn ‘fundamenteel fout’ en de gedachte dat we de intelligentie van een persoon kunnen meten door middel van een simpele test is een ‘waanidee’, aldus een nieuw Brits onderzoek. Wetenschappers zijn al sinds de 19e eeuw op zoek naar een betrouwbare methode om de verstandelijke vermogens van een persoon objectief vast te stellen, met allerlei gevolgen van dien. Lees verder

Share

Ontdekking van de Piltdown-mens

       18 december
'De Piltdown schedel in handen van Arthur Keith' door John Cooke, 1915

Het is vandaag precies 100 jaar geleden dat de grootste hoax uit de wetenschappelijke geschiedenis begon. Op 18 december 1912 presenteerde amateur-paleontoloog Charles Dawson namelijk de restanten van de ‘Piltdown-mens’, de missing link in de evolutie van de mens. Ruim veertig jaar lang stond de wetenschappelijke wereld versteld van de vondst, maar in 1953 werd duidelijk dat er sprake was van grootschalig bedrog. Lees verder

Share

Geschiedenis van de ‘wonderstof’ nylon

Geschiedenis van de ‘wonderstof’ nylon

Het is dit jaar precies 75 jaar geleden dat in 1937 in de Verenigde Staten de ‘wonderstof’ nylon werd uitgevonden. Vandaag de dag zit dit synthetische goedje verwerkt in allerlei producten, maar in de loop der tijd werd de stof ook ingezet voor wat minder alledaagse doeleinden. Zo ontwierp men in 1969 een ‘dievennet’ van nylon en ging het spul dat jaar tevens mee naar de maan. Lees verder

Share

Parijs door de eeuwen heen in een virtuele realiteit

       7 december
NOTREDAME COPYRIGHT  DASSAULT SYSTEMES

Op oude schilderijen en in documenten lijkt de Bastille ten tijde van de Franse Revolutie groot, stevig en imposant te zijn geweest. Recent onderzoek wijst echter uit dat de Bastille helemaal niet het imposante fort was, zoals altijd werd aangenomen. Dit bleek bij een omvangrijk project van Dassault Systems en het Carnavalet museum over de historie van Parijs, waarin Parijs door de eeuwen heen in een virtuele realiteit tot leven komt. Lees verder

Share

Mensheid was 70.000 jaar geleden bijna uitgestorven

       23 oktober
Reconstructie van hoe de uitbarsting van de Toba op Sumatra er 70.000 jaar geleden mogelijk heeft uitgezien.

Vandaag de dag lopen er naar schatting ruim 7 miljard mensen rond op aarde. Wat velen van hen echter niet beseffen is dat de spectaculaire groei van de mensheid ruim 70.000 jaar geleden bijna tot een vroegtijdig einde kwam. Toen werd de wereldbevolking als gevolg van de uitbarsting van een ‘supervulkaan’ namelijk teruggebracht tot enkele duizenden, zo blijkt uit een nieuw boek van wetenschapper Sam Kean. Lees verder

Share

Papyrus over getrouwde Jezus mogelijk vervalsing

Een fragment uit het evangelie van Thomas.

Het werd onlangs grootschalig in de media uitgemeten: er was een stuk papyrus gevonden waaruit bleek dat Jezus sprak over ‘zijn vrouw’. Maar inmiddels komen er steeds meer geluiden op dat het stuk papyrus tóch een vervalsing is. Lees verder

Share

5 vreemde medicijnen uit de geschiedenis

Een advertentie voor 'Mrs Winslow's Soothing Syrup', een kalmeermiddel voor baby's dat per 30 gram maar liefst 65 milligram pure morfine bevatte.

Het Amerikaanse Federal Bureau of Investigation (FBI) heeft gisteren een inval gedaan in een fabriek van geneesmiddelenfabrikant NECC in Framingham, Massachussets. Volgens de opsporingsdienst werd hier een vervuild medicijn geproduceerd dat al bij honderden mensen een hersenvliesontsteking heeft veroorzaakt. Door de eeuwen heen heeft de mensheid een hoop opmerkelijke stoffen uitgeprobeerd als medicijn, soms met rampzalige gevolgen. Lees verder

Share

Paus Gregorius XIII en de tien verdwenen dagen

          10 oktober
Paus Gregorius XIII en de tien verdwenen dagen

Rond 1500 begon de lente op 11 maart. Dat was een gevolg van het hanteren van de Juliaanse kalender. Het verschil tussen het Juliaanse kalenderjaar van 365¼ dagen en de tijd die de aarde nodig heeft voor een volledige omloop rond de zon (tropisch jaar) is ongeveer 11 minuten. Dat lijkt weinig op een mensenleven, want dat komt op slechts 1 dag in de 128 jaar. Maar vijf eeuwen geleden bestond dat verschil al anderhalf millennium en was daarmee opgelopen tot ruim tien dagen. Lees verder

Share

Uitvinder van de laptop overleden

Uitvinder van de laptop overleden

“Ik ben altijd geïnteresseerd geweest in het begrijpen van mensen, ik denk dat dat onderdeel is van design.” Vandaag werd bekend dat de Britse industrieel ontwerper Bill Moggridge op 8 september is overleden. Hij wordt beschouwd als de uitvinder van de laptop. In 1979 bedacht hij de Grid Compass, drie jaar later werd dit model verkocht als de eerste draagbare handzame computer. Lees verder

Share

Geschiedenis van het tandenpoetsen

       22 augustus
Tandenborstel die vermoedelijk toebehoorde aan Napoleon, gemaakt van paardenhaar (18e eeuw)

Wetenschappers van de universiteit van Californië hebben een verband aangetoond tussen de gevolgen van het poetsen van de tanden op de ontwikkeling van dementie. Ouderen die regelmatig hun gebit reinigen hebben ruim 65 procent minder kans om dementie te ontwikkelen, zo blijkt uit het onderzoek. De traditie van het tandenpoetsen is al eeuwenoud, maar werd in de loop van de geschiedenis op verschillende manieren ingevuld. Lees verder

Share

Geschiedenis van het computervirus

Geschiedenis van het computervirus

Volgens het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) is het computervirus Dorifel inmiddels onder controle. In de afgelopen dagen raakten er duizenden computers besmet met het kwaadaardige programma, waardoor onder meer Word en Excel bestanden ontoegankelijk werden. Computervirssen kennen al een lange geschiedenis en zijn bijna net zo oud als de computer zelf. Lees verder

Share

Geschiedenis van de traditionele Chinese geneeskunde

Anatomie van de mens volgens de traditionele Chinese geneeskunde

De Chinese overheid heeft besloten veel geld te gaan investeren in de verspreiding van de traditionele Chinese geneeskunde, waaronder acupunctuur en kruidenleer. In de Westerse wereld worden deze methodes vaak nog met argwaan bekeken omdat wetenschappelijk bewijs voor de werking ervan ontbreekt. Toch geloven de meeste Chinezen heilig in hun traditionele geneesmethodes, waarvan de meesten al ruim 2000 jaar bestaan. Lees verder

Share

Verslaggeving van de landing op de maan

De Eagle module op de terugweg van de maan naar de Columbus, 1969

NASA heeft vanochtend de eerste bewegende beelden van de Marslander Curiosity vrijgegeven. Het gaat om een montage van 297 lage resolutiefoto’s die de landing van het toestel tonen. De korrelige beelden van de Curiosity doen sterk denken aan de televisieverslaggeving van de eerste landing op de maan door Apollo 11 in 1969. Die historische gebeurtenis werd destijds door honderden miljoenen mensen live gevolgd. Lees verder

Share