Desiderus Erasmus

 

Desiderius Erasmus en de Reformatie

 

Erasmus werd waarschijnlijk in Rotterdam geboren op 28 oktober als Geert Geerts, het kan echter ook Gouda zijn geweest. Onzeker is ook in welk jaar dit precies was, waarschijnlijk in het jaar 1466, 1467 of 1469. Zijn doopnaam was Erasmus, die hij te danken had aan Erasmus van Formiae, een populaire heilige uit de vijftiende eeuw. Zijn vader was priester in Gouda en zijn moeder diens huishoudster. Erasmus was een onwettig kind.

 

Humanisten

Vanaf 1473 zat Erasmus op school in Gouda, Utrecht, Deventer en ’s Hertogenbosch. Hier kreeg hij onder andere de vakken Latijn en Grieks. In 1487 deed Erasmus zijn intrede in het Klooster te Stein in Gouda. Hier las hij veel werken van auteurs uit de Klassieke Oudheid en van Italiaanse humanisten die de Oudheid deden herleven. Ook schreef Erasmus hier zijn eerste werken. In 1492 werd hij ingewijd als priester. Dit opende voor hem een aantal mogelijkheden tot studie. Het kloosterleven benauwde Erasmus echter door de strenge regels en verplichtingen en even later verliet hij het klooster.

 

Eerste boek van Erasmus

In 1495 begon Erasmus een studie theologie in Parijs, waar hij veel mede humanisten leerde kennen. Vanaf dat moment reisde Erasmus als zelfstandig wetenschapper heel Europa door, waardoor hij veel nieuwe mensen ontmoette. Hij leefde van de opbrengsten van zijn geschriften. Daarnaast ontstond er een groeiende schare bewonderaars die hem steunde. In 1500 schreef Erasmus in Parijs zijn eerste boek, de Adagia. Dit was een verzameling klassieke spreekwoorden en werd één van de eerste bestsellers na de uitvinding van de drukpers. Daarnaast schreef hij nog vele werken die de burgers moesten opvoeden tot verantwoordelijke christenen.

 

Lof der zotheid

Het meest bekende werk van Erasmus is de Lof der zotheid. Hij schreef het werk in 1509 en droeg het op aan zijn goede vriend en Engelse humanist Thomas More, die later het toonaangevende Utopia zou schrijven. Erasmus stelt in het werk aan de hand van de vrouw Zotheid allerlei misstanden aan de kaak. Erasmus stak in het boek de draak met de wijze waarop iedereen zijn eigenbelang vooropstelt. Daarnaast werden kerkelijke misstanden en het gedrag van de geestelijken aan de orde gesteld. Hierdoor wordt het boek ook gezien als een werk dat de weg vrijmaakte voor de Reformatie.

 

Kritische blik van Erasmus

Door zijn kennis van de oude Griekse taal raakte Erasmus ervan overtuigd dat de Bijbel niet goed vertaald was. Hij vertaalde hierop het Nieuwe Testament opnieuw van het Grieks naar het Latijn. Hiermee wilde hij de verschillen met de op dat moment gebruikelijke Vulgaat aantonen. De Katholieke Kerk verweet hem dat hij hiermee aanzet had gegeven tot de Reformatie van kerkhervormer Maarten Luther. In de polarisatie die vanaf 1517 volgde op het optreden van deze Luther koos Erasmus echter geen kant. Hij was niet bereid met de Katholieke Kerk te breken en hoopte dat de ontstane verschillen met gezond verstand te overbruggen waren. In de zomer van 1536 overleed hij, in het woonhuis van zijn drukker in Bazel.

Lees hieronder alle berichten over Erasmus. 

Utopia, het boek van Thomas More

       9 januari 2014
Thomas More door Hans Holbein

Al dagenlang is het nieuwe SBS-programma Utopia in het nieuws. In het programma moeten deelnemers hun ideale samenleving bouwen. Utopia is gebaseerd op het gelijknamige boek van Thomas More, die tijdens de opkomst van het humanisme kritiek uitte op de Engelse samenleving. Lees verder

29 februari jarig: Paus Paulus III

    29 februari 2012
29 februari jarig: Paus Paulus III

Zijn zus is de maîtresse van Paus Alexander VI en zelf houdt hij er ook een minnares op na. Desalniettemin wordt Alessandro Farnese in 1534 toch gekozen tot de nieuwe Paus. Als Paus Paulus III strijdt hij fanatiek tegen de Reformatie en begint hij met de Inquisitie. Alessandro Farnese werd geboren op 29 februari 1468.

Lees verder

Erasmus versus dominee Vlietstra

       14 november 2011
Erasmus versus dominee Vlietstra

Ouders moeten een ‘zondig’ kind slaan. Die boodschap verkondigt dominee A. Vlietstra van de Hersteld Hervormde Kerk in Katwijk in de nieuwsbrief. Vlietstra baseert zich op teksten uit de zeventiende eeuw, die volgens hem ‘beslist nog niet uit de tijd zijn’. Dit meldt het Leidsch Dagblad. Volgens humanist Erasmus was een dergelijke opvoeding uit den boze.

Lees verder

Desiderius Erasmus en de Reformatie

       9 november 2011
Desiderius Erasmus en de Reformatie

Catalaans architect en stedenbouwkundige Joan Busquets neemt vandaag de Erasmusprijs in ontvangst. De Erasmusprijs wordt jaarlijks toegekend aan een persoon die een buitengewoon belangrijke bijdrage heeft geleverd op cultureel, sociaal of sociaalwetenschappelijk gebied. Wie is deze Desiderius Erasmus eigenlijk?

Lees verder

28 oktober jarig: Desiderius Erasmus

    28 oktober 2011
28 oktober jarig: Desiderius Erasmus

“Niets is dwazer dan wijs te zijn op het verkeerde moment.” In zijn boek Lof Der Zotheid beschrijft Erasmus op een satirische manier de dwaasheid van de mens. Toch legt hij in zijn filosofische werken juist de nadruk op het belang van het individu. Desiderius Erasmus werd geboren op 28 oktober 1466, 1467 of 1469.

Lees verder