Vladimir Lenin

 

Vladimir Lenin (Nationaal Archief)

 

“Soms heeft de geschiedenis een duwtje nodig.” Met zijn revolutionaire activiteiten vormde Lenin een drijvende kracht achter de ontwikkeling van Rusland. Met zijn rol in de Oktoberrevolutie en de daaropvolgende terreur legde hij de basis voor het Russische communisme. Vladimir Lenin werd geboren op 22 april 1870.

 

Marxisme

Vladimir Iljitsj Oeljanov werd geboren op 22 april 1870 in de Russische stad Simbirsk. Hij groeide op in een aristocratische familie, een feit dat later door veel socialistische biografieën over zijn leven verzwegen zou worden. Na de terechtstelling van zijn broer Aleksandr, die verdacht werd van betrokkenheid bij een samenzwering tegen tsaar Alexander III in 1887, radicaliseerde Oeljanov. Zo raakte hij tijdens zijn studentenperiode vertrouwd met het marxisme en was hij regelmatig betrokken bij politieke protesten.

 

Van Oeljanov naar Lenin

Als schuilnaam voor zijn politieke activiteiten koos Oeljanov voor ‘Lenin’. Er bestaan verschillende theorieën over de oorsprong van dit pseudoniem, maar het meest waarschijnlijk is dat de naam afgeleid is van de rivier de Lena. Hij koos deze naam als tegenhanger van zijn politieke opponent Georgi Plechanov, die zijn pseudoniem ‘Volgin’ had vernoemd naar de rivier de Volga. In 1895 werd Lenin wegens zijn revolutionaire activiteiten opgepakt en verbannen naar Siberië. Vlak voor zijn verbanning trouwde hij met nog snel met Nadezjda Kroepskaja, zodat zij hem kon vergezellen tijdens zijn verbanning.

 

Bolsjewieken en mensjewieken

Uiteindelijk besloot Lenin Rusland te ontvluchten en kwam hij terecht in Londen, waar hij tijdens het congres van de Russische Sociaaldemocratische Arbeiderspartij betrokken raakte bij een breuk in de partij. Lenin en zijn aanhangers, de bolsjewieken, geloofden in een revolutie door het proletariaat, terwijl de mensjewieken juist meenden dat het verzet in gang gezet moest worden door de burgerij.

 

Februarirevolutie en Oktoberrevolutie
Aanvankelijk leken de mensjewieken gelijk te krijgen, want na de Februarirevolutie van 1917 nam de middenstand de macht over. Met hulp van het Duitse leger wist Lenin echter ook terug te keren in Rusland, waarop hij met zijn ‘Aprilstellingen’ opriep tot de oprichting van een socialistische regering. Op 27 oktober 1917 pleegden de bolsjewieken daarop een staatsgreep, de zogeheten Oktoberrevolutie, en riepen zij Lenin uit tot de nieuwe leider.

 

Russische Burgeroorlog (1917-1923)

In die functie kreeg hij echter te maken met groot verzet van de mensjewieken en tsaristen, die hem niet accepteerden als leider. Het grootste gedeelte van zijn premierschap was Lenin dan ook bezig met het onderdrukken van de politieke onrust, die resulteerde in de Russische Burgeroorlog (1917-1923). Uiteindelijk wist hij, door de inzet van grootschalige terreur, het verzet grotendeels weg te nemen en de basis te leggen voor het communisme in Rusland. Vladimir Lenin overleed op 21 januari 1924 aan de gevolgen van een beroerte.

De Russische burgeroorlog 1917-1922

       24 februari 2017
De Russische burgeroorlog 1917-1922

De Russische revoluties van 1917 hadden een einde gemaakt aan de tsaristische regering, maar de overwinning van de bolsjewieken was nog verre van zeker. De tegenstellingen in Rusland waren onverminderd groot en verzet tegen de bolsjewistische plannen leidde tot de Russische burgeroorlog die tot 1922 zou duren.

Lees verder

De botsing tussen Russische Bolsjewieken en Mensjewieken

          22 februari 2017
De botsing tussen Russische Bolsjewieken en Mensjewieken

De scheuring van de Russische Sociaaldemocratische Arbeiderspartij (RSDAP) in 1903 over de partijplannen mondde uit in twee groepen, de radicale Bolsjewieken en de sociaal gematigde Mensjewieken. De verbannen Vladimir Lenin was de leider van de Bolsjewieken en stuurde aan op deze splitsing. De breuk tussen de twee groepen  vormde de basis voor de latere Russische revolutie (1917) en burgeroorlog (1917-1922).

Lees verder

De Voorlopige Regering (1917) werd neergesabeld door de bolsjewieken in Rusland

          18 februari 2017
De Voorlopige Regering (1917) werd neergesabeld door de bolsjewieken in Rusland

De heftige Februarirevolutie van 1917, waarin tsaar Nicolaas II was afgetreden, had Rusland in een anarchie gestort. De Russische Revolutie was een feit. De macht ging over naar het volk en de Doema. Dit Russische parlement (sinds 1906) stelde een Voorlopige Regering in. Dit officiële bestuursorgaan regeerde vanaf 15 maart 1917 (2 maart voor de Russen op de oude kalender) over Rusland. Het kwam echter al snel in conflict met de sovjets, de arbeidersraden in de steden. Hier zwaaiden de bolsjewieken de scepter, een voorbode voor latere omwentelingen binnen de Russische Revolutie.

Lees verder

Bijdrage Groniek: Sterven voor Lenin – Inessa Armand, de perfecte Bolsjewiek

    1 december 2016
Bijdrage Groniek: Sterven voor Lenin - Inessa Armand, de perfecte Bolsjewiek

Er staat weer een nieuwe bijdrage van Historisch Tijdschrift Groniek online! Ditmaal geschreven door dr. Hanneke Hoekstra van de Rijksuniversiteit Groningen. Zij schrijft over de revolutionair en tevens minnares van Lenin, Inessa Armand. Lees verder

Heldenverzen op Lenin en Stalin: Sovjet-folklore als propagandamiddel

             25 augustus 2016
sovjet folklorisme

geschiedenis sprookjesDat het Rusland van na de revolutie in 1917 geen sprookjesland was werd al snel duidelijk toen het land belandde in een burgeroorlog vol chaos en honger. Maar ondanks al deze verschrikkingen was het ook een tijd vol idealen en een kans om een nieuwe socialistische staat te creëren. Folklore en sprookjes speelden hierin een interessante rol: eerst werden ze vermeden vanwege hun associatie met het oude Rusland, later werden ze juist ingezet om een nieuwe Sovjetcultuur te creëren.

Lees verder

Leon Trotski wordt verbannen uit de Sovjet-Unie

Moskou 1928 – Trotski, die het oneens is met Stalin over de wijze waarop de communistische revolutie verder moet verlopen, wordt verbannen naar Alma Ata in Kazakhstan. Van de drie grote grondleggers van de communistische revolutie in Rusland (Lenin, Trotski en Stalin) blijft nu alleen Stalin nog over.

Lees verder

Onafhankelijkheidsstrijd van Oekraïne

Onafhankelijkheidsstrijd van Oekraïne

Op 22 januari 1918 zou de Volksrepubliek Oekraïne dan eindelijk volledig onafhankelijk zijn. De Februari- en Oktoberrevolutie in Rusland hadden dit mogelijk gemaakt. De Bolsjewieken, onder leiding van Lenin, staken hier echter een stokje voor. De zo gehoopte onafhankelijkheid moest dus opnieuw nog even op zich laten wachten. Lees verder

Sint-Petersburg verandert van naam en heet voortaan Leningrad

Sint Petersburg 1905

Op 27 januari 1924 krijgt de Russische stad Sint-Petersburg een nieuwe naam: Leningrad. Deze naam behoudt de stad tot 1991. Lees verder