Valkenjacht-470x369

1000-1500 | Hoge & Late Middeleeuwen

 

De periode van 1000 tot 1500 wordt in de Europese geschiedenis onderverdeeld in de Hoge Middeleeuwen (1000-1250) en de Late Middeleeuwen (1250-1500). De periode staat in het teken van vele religieuze oorlogen en crises en eindigt bij het begin van de Italiaanse renaissance in de dertiende eeuw.

 

De Reconquista

Gedurende de Vroege en Hoge Middeleeuwen vindt het christendom de weg naar het noorden van Europa, alwaar landen als IJsland en Noorwegen hun heidense religie uiteindelijk vervangen door het christelijke geloof. De aanwezigheid van de islam in een groot deel van het Iberisch schiereiland is de Rooms-katholieke kerk een doorn in het oog. Vanaf het jaar 1063 vinden er kruistochten plaats naar Spanje, om de moslims uit het land te verdrijven. De strijd van de Rooms-katholieke Kerk om de moslims uit Spanje te verdrijven wordt de Reconquista genoemd. In 1492 werden de moslims voor lange tijd uit het land verbannen en werd het ook de Joden verboden hun geloof nog langer aan te hangen.

 

Grote bevolkingssterfte in de Middeleeuwen door pest & armoede

In de Hoge Middeleeuwen groeiden de steden en kromp het bevolkingsaantal. Als gevolg van verschillende epidemieën was in de vroege Middeleeuwen al meer dan de helft van de Europese bevolking gestorven. Tussen 1346 en 1351 stierf nog eens één derde van de Europese bevolking aan de gevolgen van de pest. Daarnaast vonden er tussen 1000-1500 ook nog enkele zware economische crises plaatst.

 

Kruistochten naar Jeruzalem

In 1069 riep paus Urbanus II de Eerste Kruistocht uit, om het Heilige Land (Jeruzalem) te veroveren. Jeruzalem was volgens de paus onterecht in handen gevallen van de moslims. De negen kruistochten die de eeuwen erna zouden volgen konden er niet voor zorgen dat  Jeruzalem permanent christelijk bezit werd.

 

Uitvindingen: het buskruit en de boekdrukkunst

Twee belangrijke uitvindingen zorgden voor veranderingen op het gebied van oorlogsvoering en religie. Het in China uitgevonden buskruit maakte voorheen onverwoestbare kastelen kwetsbaar en de uitvinding van de boekdrukkunst had grote invloed op het ontstaan en de groei van de latere Reformatie.

 

De Honderdjarige Oorlog

Tussen 1337 en 1453 vond er een langdurige en hevige oorlog plaats tussen Frankrijk en Engeland: de Honderdjarige Oorlog. Deze periode valt uiteen in een reeks van conflicten, afgewisseld door korte perioden van vrede. De oorlogen hadden directe invloed op het ontstaan van nationalistische gevoelens in zowel Engeland als Frankrijk. De uitvinding van het buskruit en het ontstaan van de eerste beroepslegers veranderde de oorlogvoering compleet.

 

De Italiaanse renaissance

De in Italië ontstane renaissance maakte een einde aan de ‘donkere’ Middeleeuwen. Met de renaissance wordt zowel de periode die volgde op de Middeleeuwen bedoeld, als de culturele wedergeboorte van de Klassieke Oudheid. Tijdens de renaissance begint het feodale stelsel langzaam scheuren te vertonen en worden vele belangrijke uitvindingen gedaan. Dat de renaissance in Italië kon ontstaan had te maken met het ontbreken van een feodaal stelsel in dat land en de bloei van enkele machtige Italiaanse steden, zoals Florence en Venetië. Vanaf de zeventiende eeuw verspreidde de renaissance zich ook over andere delen van West-Europa.

 

Meer weten?

Op deze pagina vind je alles wat je wil weten over de periode 1000-1500. Niet alleen de Europese geschiedenis komt aan bod. Lees bijvoorbeeld over de slag bij Zierikzee, de ontdekkingsreis van Columbus of het ontstaan van het magnetisch kompas en verbaas je over waanzinnige uitvindingen, bloederige oorlogen en invloedrijke denkers.

 

Door: Chris Kienhuis

Cosimo de’Medici had heel Florence in zijn macht

       10 februari 2017
Cosimo de'Medici had heel Florence in zijn macht

Cosimo de’Medici (1369-1464) was een telg uit het Italiaanse geslacht de’Medici uit Florence. Vader Giovanni di Bicci de’Medici was als bankier de grondlegger van het familiefortuin, maar als ‘Heer van Florence’ maakte Cosimo de familienaam roemrucht. Met zijn uitbreiding van de Medici bank in meerdere landen was de familie verantwoordelijk voor het internationale bankwezen gedurende de vijftiende eeuw. Met het groeiende fortuin gaf Cosimo ook grote bedragen uit aan kunst, cultuur en verfraaiing van Florence. Cosimo’s droom was om Florence tot een cultureel, politiek en financieel centrum te maken.

Lees verder

Osman I: oprichter van het Osmaanse Rijk

       26 januari 2017
Osman I: oprichter van het Osmaanse Rijk

Osman I (1258-1326) was de grondlegger van het Osmaanse Rijk en de stichter van de Osmaanse dynastie. Osman I el Gazi werd niet als moslim geboren. Hij bekeerde zich echter tot dit geloof, waarna hij de naam ‘el Gazi’ kreeg: strijder voor de islam. In voortdurend conflict met de Byzantijnen wist Osman I zijn gebied aanzienlijk uit te breiden en legde daarmee de basis voor het Osmaanse Rijk. Lees verder

Kleine IJstijd: klimaatverandering van 1300 tot 1850

       26 januari 2017
Bevroren Theems in 1677 (Bron: Wikipedia)

Het debat over het klimaat en de opwarming van de aarde woedt al lange tijd. Het is een debat dat op wereldniveau gevoerd word, zoals te zien aan de conventie van Parijs in 2016. Veranderingen van het klimaat zijn niet alleen een verschijning van vandaag de dag: ook vroeger vonden er grote veranderingen plaats in de temperatuur. Van de 14e tot de 19e eeuw was er sprake van een Kleine IJstijd: wat voor effecten had deze IJstijd op het leven in die tijd? Lees verder

Het middeleeuws klimaatoptimum: positieve opwarming van de aarde?

       25 januari 2017
Het middeleeuws klimaatoptimum: positieve opwarming van de aarde?

Met de inauguratie van Trump en de aanstelling van enkele van zijn naaste medewerkers is de discussie over de opwarming van de aarde weer in volle kracht losgebarsten. Ook in de middeleeuwen kampte men al met een veranderend klimaat: zo staat de periode tussen 950 en 1250 n.Chr. bekend als het middeleeuws klimaatoptimum. Direct na het middeleeuws klimaatoptimum begon de kleine ijstijd. Deze duurde van grofweg 1300 tot in de 19e eeuw. Wat betekende deze periode van het middeleeuws klimaatoptimum voor het noordelijk halfrond? Lees verder

Gutenberg: uitvinder van de drukpers?

    25 januari 2017
Gutenberg: uitvinder van de drukpers?

De meesten van ons zullen de naam Gutenberg wel kennen. Gutenberg staat immers bekend als de uitvinder van de drukpers, een uitvinding die een enorme impact op Europa en de wereld zou hebben. Maar wat weten we eigenlijk over het leven van Gutenberg en de weg naar zijn uitvinding? Lees verder

De Reconquista: christelijke herovering van het Iberisch schiereiland

    19 januari 2017
De Reconquista: christelijke herovering van het Iberisch schiereiland

Het Iberische schiereiland was een welvarende regio binnen het Romeinse Rijk. Na de ondergang van het West-Romeinse Rijk maakten de Visigoten de dienst uit in deze regio. Dit duurde enkele eeuwen, tot dit christelijke gebied werd aangevallen en veroverd door de Omajjaden. Zij noemden dit gebied ‘Al-Andalus’ (denk aan de Spaanse provincie Andalusië). De Reconquista, of herovering in het Spaans en Portugees, omspant grofweg de periode van 718 tot 1492 n.Chr. Lees verder

De slag bij Vronen: einde van de Friese onafhankelijkheid

       3 januari 2017
De slag bij Vronen: einde van de Friese onafhankelijkheid

In 1297 vond de slag bij Vronen plaats. Dit was een slag tussen het graafschap Holland en de West-Friezen. Al eeuwenlang waren de Hollanders en de West-Friezen met elkaar in conflict. Tijdens de meeste veldslagen tussen de Hollanders en de Friezen maakten de Friezen gebruik van ‘guerrilla’ tactieken. Bij de slag bij Vronen in 1297 besloten zij het Hollandse leger in een open slag te bestrijden. Deze nieuwe benadering had beslissende gevolgen. Lees verder

Slag bij Wakefield

Slag bij Townton, Eduard wordt koning

Op 30 december 1460 vindt de slag bij Wakefield plaats, één van de grootse veldslagen van de Rozenoorlogen. Lees verder