Valkenjacht-470x369

1000-1500 | Hoge & Late Middeleeuwen

 

De periode van 1000 tot 1500 wordt in de Europese geschiedenis onderverdeeld in de Hoge Middeleeuwen (1000-1250) en de Late Middeleeuwen (1250-1500). De periode staat in het teken van vele religieuze oorlogen en crises en eindigt bij het begin van de Italiaanse renaissance in de dertiende eeuw.

 

De Reconquista

Gedurende de Vroege en Hoge Middeleeuwen vindt het christendom de weg naar het noorden van Europa, alwaar landen als IJsland en Noorwegen hun heidense religie uiteindelijk vervangen door het christelijke geloof. De aanwezigheid van de islam in een groot deel van het Iberisch schiereiland is de Rooms-katholieke kerk een doorn in het oog. Vanaf het jaar 1063 vinden er kruistochten plaats naar Spanje, om de moslims uit het land te verdrijven. De strijd van de Rooms-katholieke Kerk om de moslims uit Spanje te verdrijven wordt de Reconquista genoemd. In 1492 werden de moslims voor lange tijd uit het land verbannen en werd het ook de Joden verboden hun geloof nog langer aan te hangen.

 

Grote bevolkingssterfte in de Middeleeuwen door pest & armoede

In de Hoge Middeleeuwen groeiden de steden en kromp het bevolkingsaantal. Als gevolg van verschillende epidemieën was in de vroege Middeleeuwen al meer dan de helft van de Europese bevolking gestorven. Tussen 1346 en 1351 stierf nog eens één derde van de Europese bevolking aan de gevolgen van de pest. Daarnaast vonden er tussen 1000-1500 ook nog enkele zware economische crises plaatst.

 

Kruistochten naar Jeruzalem

In 1069 riep paus Urbanus II de Eerste Kruistocht uit, om het Heilige Land (Jeruzalem) te veroveren. Jeruzalem was volgens de paus onterecht in handen gevallen van de moslims. De negen kruistochten die de eeuwen erna zouden volgen konden er niet voor zorgen dat  Jeruzalem permanent christelijk bezit werd.

 

Uitvindingen: het buskruit en de boekdrukkunst

Twee belangrijke uitvindingen zorgden voor veranderingen op het gebied van oorlogsvoering en religie. Het in China uitgevonden buskruit maakte voorheen onverwoestbare kastelen kwetsbaar en de uitvinding van de boekdrukkunst had grote invloed op het ontstaan en de groei van de latere Reformatie.

 

De Honderdjarige Oorlog

Tussen 1337 en 1453 vond er een langdurige en hevige oorlog plaats tussen Frankrijk en Engeland: de Honderdjarige Oorlog. Deze periode valt uiteen in een reeks van conflicten, afgewisseld door korte perioden van vrede. De oorlogen hadden directe invloed op het ontstaan van nationalistische gevoelens in zowel Engeland als Frankrijk. De uitvinding van het buskruit en het ontstaan van de eerste beroepslegers veranderde de oorlogvoering compleet.

 

De Italiaanse renaissance

De in Italië ontstane renaissance maakte een einde aan de ‘donkere’ Middeleeuwen. Met de renaissance wordt zowel de periode die volgde op de Middeleeuwen bedoeld, als de culturele wedergeboorte van de Klassieke Oudheid. Tijdens de renaissance begint het feodale stelsel langzaam scheuren te vertonen en worden vele belangrijke uitvindingen gedaan. Dat de renaissance in Italië kon ontstaan had te maken met het ontbreken van een feodaal stelsel in dat land en de bloei van enkele machtige Italiaanse steden, zoals Florence en Venetië. Vanaf de zeventiende eeuw verspreidde de renaissance zich ook over andere delen van West-Europa.

 

Meer weten?

Op deze pagina vind je alles wat je wil weten over de periode 1000-1500. Niet alleen de Europese geschiedenis komt aan bod. Lees bijvoorbeeld over de slag bij Zierikzee, de ontdekkingsreis van Columbus of het ontstaan van het magnetisch kompas en verbaas je over waanzinnige uitvindingen, bloederige oorlogen en invloedrijke denkers.

 

Door: Chris Kienhuis

Jodenvervolging in Hongarije

Boedapest Hongarije 1918

Op 27 mei 1529 werden dertig joden op de brandstapel gezet in de Hongaarse stad Perzinok. Het was niet de eerste keer dat de leden van de Joods-Hongaarse gemeenschap met geweld om het leven werden gebracht door de christelijke Hongaren. De joden in Hongarije waren eeuwen daarvoor in Hongarije terecht gekomen en werden meermaals vervolgd. Lees verder

De IJsselkogge: de Hanze en Kampen

       25 mei 2016
IJsselkogge

In 2010 werd bij vooronderzoek voor baggerwerkzaamheden in de rivierbedding van de IJssel bij Kampen een 15e-eeuwse kogge ontdekt. In deze special staan we stil bij de hele operatie van het archeologisch onderzoek van de scheepsresten en de berging en conservering daarvan, tegen de achtergrond van de geschiedenis van koggeschepen en Hanzesteden als Kampen.

Lees verder

Geschiedenis van de suiker

       24 mei 2016
suiker

Coca Cola kan geen frisdrank meer maken door een suikertekort. Dat is ontstaan doordat suikerboeren zich moeten houden aan maximumprijzen. Suiker wordt vandaag de dag veel gebruikt, maar wanneer gebruikten mensen het voor het eerst? En hoe zag de verspreiding van het product er door de eeuwen heen uit?

Lees verder

Hoe werd nieuws verspreid voor de tijd van krant en internet?

       23 mei 2016
Hoe werd nieuws verspreid voor de tijd van krant en internet?

Men blijft tegenwoordig op de hoogte van het laatste nieuws door de vele nieuwssites op internet af te struinen, of door de krant te lezen die aan huis wordt afgeleverd. Wat doe je als je tot beide geen toegang hebt? Een man in Liberia geeft mensen zonder internet en krant het nieuws via een krijtbord midden op straat. Voor de verspreiding van de krant in de 17e eeuw werd nieuws onder andere opgehangen en voorgelezen. Lees verder

Bijdrage Groniek: Middeleeuwse liefdesidealen en praktijken

    19 mei 2016
Bijdrage Groniek: Middeleeuwse liefdesidealen en praktijken

Er staat weer een nieuwe bijdrage van Historisch Tijdschrift Groniek online! Ditmaal geschreven door Catrien Santing, die zich verdiepte in verschillende soorten van liefdes. Van erotiek tot de liefde voor God; de gemiddelde middeleeuwer was volop bezig met liefdesperikelen.

Lees verder

Braveheart: 5 historische fouten

Braveheart

Mel Gibson schittert in Braveheart als de arme, dappere vrijheidsstrijder William Wallace. De eindeloze martelingen en uitspraken als “They may take our lives, but they’ll never take our freedom!” staan in menig geheugen gegrift. Maar was Wallace werkelijk zo arm? En: werd hij eigenlijk wel ‘brave heart’ genoemd?

Lees verder

De Ysselkogge: Historie van een succesvol middeleeuws handelsschip

    18 mei 2016
Ijsselkogge

In 2010 werd bij vooronderzoek voor baggerwerkzaamheden in de rivierbedding van de IJssel bij Kampen een 15e-eeuwse kogge ontdekt. In deze special staan we stil bij de hele operatie van het archeologisch onderzoek van de scheepsresten en de berging en conservering daarvan, tegen de achtergrond van de geschiedenis van koggeschepen en Hanzesteden als Kampen. Lees verder

Dordt in Stoom: Dordrecht en stoommachines

          13 mei 2016
Dordrecht

Dit jaar wordt er in mei voor de 17e keer het evenement ‘AD: Dordt in Stoom’ gehouden. Het is het grootste stoomevenement in Europa, dat in Dordrecht plaatsvindt. Het evenement wordt georganiseerd door de stichting Dordt in Stoom. Gedurende drie dagen zijn er vele stoommachines in actie te zien in de historische binnenstad.

Lees verder