Valkenjacht-470x369

1000-1500 | Hoge & Late Middeleeuwen

 

De periode van 1000 tot 1500 wordt in de Europese geschiedenis onderverdeeld in de Hoge Middeleeuwen (1000-1250) en de Late Middeleeuwen (1250-1500). De periode staat in het teken van vele religieuze oorlogen en crises en eindigt bij het begin van de Italiaanse renaissance in de dertiende eeuw.

 

De Reconquista

Gedurende de Vroege en Hoge Middeleeuwen vindt het christendom de weg naar het noorden van Europa, alwaar landen als IJsland en Noorwegen hun heidense religie uiteindelijk vervangen door het christelijke geloof. De aanwezigheid van de islam in een groot deel van het Iberisch schiereiland is de Rooms-katholieke kerk een doorn in het oog. Vanaf het jaar 1063 vinden er kruistochten plaats naar Spanje, om de moslims uit het land te verdrijven. De strijd van de Rooms-katholieke Kerk om de moslims uit Spanje te verdrijven wordt de Reconquista genoemd. In 1492 werden de moslims voor lange tijd uit het land verbannen en werd het ook de Joden verboden hun geloof nog langer aan te hangen.

 

Grote bevolkingssterfte in de Middeleeuwen door pest & armoede

In de Hoge Middeleeuwen groeiden de steden en kromp het bevolkingsaantal. Als gevolg van verschillende epidemieën was in de vroege Middeleeuwen al meer dan de helft van de Europese bevolking gestorven. Tussen 1346 en 1351 stierf nog eens één derde van de Europese bevolking aan de gevolgen van de pest. Daarnaast vonden er tussen 1000-1500 ook nog enkele zware economische crises plaatst.

 

Kruistochten naar Jeruzalem

In 1069 riep paus Urbanus II de Eerste Kruistocht uit, om het Heilige Land (Jeruzalem) te veroveren. Jeruzalem was volgens de paus onterecht in handen gevallen van de moslims. De negen kruistochten die de eeuwen erna zouden volgen konden er niet voor zorgen dat  Jeruzalem permanent christelijk bezit werd.

 

Uitvindingen: het buskruit en de boekdrukkunst

Twee belangrijke uitvindingen zorgden voor veranderingen op het gebied van oorlogsvoering en religie. Het in China uitgevonden buskruit maakte voorheen onverwoestbare kastelen kwetsbaar en de uitvinding van de boekdrukkunst had grote invloed op het ontstaan en de groei van de latere Reformatie.

 

De Honderdjarige Oorlog

Tussen 1337 en 1453 vond er een langdurige en hevige oorlog plaats tussen Frankrijk en Engeland: de Honderdjarige Oorlog. Deze periode valt uiteen in een reeks van conflicten, afgewisseld door korte perioden van vrede. De oorlogen hadden directe invloed op het ontstaan van nationalistische gevoelens in zowel Engeland als Frankrijk. De uitvinding van het buskruit en het ontstaan van de eerste beroepslegers veranderde de oorlogvoering compleet.

 

De Italiaanse renaissance

De in Italië ontstane renaissance maakte een einde aan de ‘donkere’ Middeleeuwen. Met de renaissance wordt zowel de periode die volgde op de Middeleeuwen bedoeld, als de culturele wedergeboorte van de Klassieke Oudheid. Tijdens de renaissance begint het feodale stelsel langzaam scheuren te vertonen en worden vele belangrijke uitvindingen gedaan. Dat de renaissance in Italië kon ontstaan had te maken met het ontbreken van een feodaal stelsel in dat land en de bloei van enkele machtige Italiaanse steden, zoals Florence en Venetië. Vanaf de zeventiende eeuw verspreidde de renaissance zich ook over andere delen van West-Europa.

 

Meer weten?

Op deze pagina vind je alles wat je wil weten over de periode 1000-1500. Niet alleen de Europese geschiedenis komt aan bod. Lees bijvoorbeeld over de slag bij Zierikzee, de ontdekkingsreis van Columbus of het ontstaan van het magnetisch kompas en verbaas je over waanzinnige uitvindingen, bloederige oorlogen en invloedrijke denkers.

 

Door: Chris Kienhuis

TRENDING : Nijmeegse donjon wordt toch herbouwd

       22 maart 2017
Valkhofburcht

Al jaren wordt er gesteggeld en gediscussieerd over de reconstructie van de middeleeuwse donjon in Nijmegen. Voorstanders vinden het een aanwinst op de skyline van Nijmegen. Tegenstanders vinden het commerciële kitsch. De donjon lijkt er nu echt te komen doordat de financiering geregeld is. De originele donjon werd in de twaalfde eeuw gebouwd door keizer Frederik I Barbarossa, die vaak in Nederland verbleef.

Lees verder

Geschiedenis van de spiegel

       21 maart 2017
Een vrouw maakt zich op voor de spiegel, 1963. (Bron: Nationaal Archief)

‘Spiegeltje, spiegeltje aan de wand, wie is de mooiste van het land?’. Het overbekende zinnetje uit Sneeuwwitje is tekenend voor de manier waarop we de spiegel gebruiken. Sommige mensen kijken er maar al te graag in, andere mijden hun spiegelbeeld zoveel mogelijk. Hoewel de spiegel in de huidige gedaante nog niet zo lang bestaat, kijkt de mens al duizenden jaren naar zijn spiegelbeeld. Lees verder

Geschiedenis van Machu Picchu

       17 maart 2017
Machu Picchu (Foto: Martin St. Amant)

Archeoloog Hiram Bingham ontdekte in 1911 in het hooggebergte van Peru een oude Inca stad: Machu Picchu. Machu Picchu werd in de 15e eeuw gebouwd tijdens het hoogtepunt van de macht van de Inca’s. De stad is bewaard gebleven omdat de Spaanse conquistadores de stad nooit hebben gevonden.

Lees verder

550 jaar geleden eerste vergadering in Staten-Generaal

Filips de Goede

Op 9 januari 1464 vindt in Brugge een vergadering plaats met vertegenwoordigers van alle staten die op dat moment verenigd zijn onder het bewind van hertog Filips de Goede van Bourgondië (1396-1467). Daarmee is dit feitelijk de eerste samenkomst van wat later de Staten-Generaal zal vormen. Lees verder

Slot Colditz

    15 maart 2017
Slot Colditz

Slot Colditz is een kasteel in de buurt van Dresden en Leipzig. Het is beroemd geworden ten tijde van de Tweede Wereldoorlog, toen de vesting gebruikt werd om lastige krijgsgevangenen voor langere tijd op te sluiten. 

Lees verder

Hoe werd Nieuw-Zeeland onafhankelijk?

       12 maart 2017
Hoe werd Nieuw-Zeeland onafhankelijk?

Koning Willem-Alexander en Koningin Máxima zijn in 2016 nog op staatsbezoek geweest in Nieuw-Zeeland om de bilaterale en historische banden te versterken. Lange tijd was Nieuw-Zeeland, ontdekt door een Nederlander, een kolonie van Groot-Brittannië. Sinds dertig jaar is het land helemaal onafhankelijk, maar hoe ging dit proces?
Lees verder

Is de heemraad de eerste democratie in Nederland?

          10 maart 2017
Is de heemraad de eerste democratie in Nederland?

De Griekse democratie wordt gezien als de voorloper van onze huidige democratie. In Nederland kwamen de eerste democratische vormen van bestuur op in de middeleeuwen. Burgers en boeren kregen de kans om in een heemraad plaats te nemen. Heemraden adviseerden de dijkgraaf over het waterschap.

Lees verder

9 maart jarig: Amerigo Vespucci

       9 maart 2017
Amerigo Vespucci. (Bron: Wikimedia Commons)

Amerigo Vespucci was een Italiaanse ontdekkingsreiziger die beroemd is geworden vanwege de gedetailleerde beschrijvingen van zijn ontdekkingsreizen naar de Nieuwe Wereld. Niet alleen het continent Amerika is naar hem vernoemd, ook het paard van Sinterklaas dankt zijn voornaam aan de avonturier. Amerigo Vespucci werd geboren op 9 maart 1454 in Florence. Lees verder