Valkenjacht-470x369

1000-1500 | Hoge & Late Middeleeuwen

 

De periode van 1000 tot 1500 wordt in de Europese geschiedenis onderverdeeld in de Hoge Middeleeuwen (1000-1250) en de Late Middeleeuwen (1250-1500). De periode staat in het teken van vele religieuze oorlogen en crises en eindigt bij het begin van de Italiaanse renaissance in de dertiende eeuw.

 

De Reconquista

Gedurende de Vroege en Hoge Middeleeuwen vindt het christendom de weg naar het noorden van Europa, alwaar landen als IJsland en Noorwegen hun heidense religie uiteindelijk vervangen door het christelijke geloof. De aanwezigheid van de islam in een groot deel van het Iberisch schiereiland is de Rooms-katholieke kerk een doorn in het oog. Vanaf het jaar 1063 vinden er kruistochten plaats naar Spanje, om de moslims uit het land te verdrijven. De strijd van de Rooms-katholieke Kerk om de moslims uit Spanje te verdrijven wordt de Reconquista genoemd. In 1492 werden de moslims voor lange tijd uit het land verbannen en werd het ook de Joden verboden hun geloof nog langer aan te hangen.

 

Grote bevolkingssterfte in de Middeleeuwen door pest & armoede

In de Hoge Middeleeuwen groeiden de steden en kromp het bevolkingsaantal. Als gevolg van verschillende epidemieën was in de vroege Middeleeuwen al meer dan de helft van de Europese bevolking gestorven. Tussen 1346 en 1351 stierf nog eens één derde van de Europese bevolking aan de gevolgen van de pest. Daarnaast vonden er tussen 1000-1500 ook nog enkele zware economische crises plaatst.

 

Kruistochten naar Jeruzalem

In 1069 riep paus Urbanus II de Eerste Kruistocht uit, om het Heilige Land (Jeruzalem) te veroveren. Jeruzalem was volgens de paus onterecht in handen gevallen van de moslims. De negen kruistochten die de eeuwen erna zouden volgen konden er niet voor zorgen dat  Jeruzalem permanent christelijk bezit werd.

 

Uitvindingen: het buskruit en de boekdrukkunst

Twee belangrijke uitvindingen zorgden voor veranderingen op het gebied van oorlogsvoering en religie. Het in China uitgevonden buskruit maakte voorheen onverwoestbare kastelen kwetsbaar en de uitvinding van de boekdrukkunst had grote invloed op het ontstaan en de groei van de latere Reformatie.

 

De Honderdjarige Oorlog

Tussen 1337 en 1453 vond er een langdurige en hevige oorlog plaats tussen Frankrijk en Engeland: de Honderdjarige Oorlog. Deze periode valt uiteen in een reeks van conflicten, afgewisseld door korte perioden van vrede. De oorlogen hadden directe invloed op het ontstaan van nationalistische gevoelens in zowel Engeland als Frankrijk. De uitvinding van het buskruit en het ontstaan van de eerste beroepslegers veranderde de oorlogvoering compleet.

 

De Italiaanse renaissance

De in Italië ontstane renaissance maakte een einde aan de ‘donkere’ Middeleeuwen. Met de renaissance wordt zowel de periode die volgde op de Middeleeuwen bedoeld, als de culturele wedergeboorte van de Klassieke Oudheid. Tijdens de renaissance begint het feodale stelsel langzaam scheuren te vertonen en worden vele belangrijke uitvindingen gedaan. Dat de renaissance in Italië kon ontstaan had te maken met het ontbreken van een feodaal stelsel in dat land en de bloei van enkele machtige Italiaanse steden, zoals Florence en Venetië. Vanaf de zeventiende eeuw verspreidde de renaissance zich ook over andere delen van West-Europa.

 

Meer weten?

Op deze pagina vind je alles wat je wil weten over de periode 1000-1500. Niet alleen de Europese geschiedenis komt aan bod. Lees bijvoorbeeld over de slag bij Zierikzee, de ontdekkingsreis van Columbus of het ontstaan van het magnetisch kompas en verbaas je over waanzinnige uitvindingen, bloederige oorlogen en invloedrijke denkers.

 

Door: Chris Kienhuis

De ontwikkeling van de Heilige Graal

          17 augustus 2016
De ontwikkeling van de Heilige Graal

geschiedenis sprookjesDe Heilige Graal, een iconisch artefact uit de middeleeuwse geschiedenis. Volgens sommigen een kelk, volgens anderen een edelsteen, de Heilige Graal spreekt bij veel mensen tot de verbeelding. Over de Graal zijn talloze boeken verschenen en volgens de verhalen heeft iemand hem ook heeft aangeraakt. Hoe hebben de legenden over de Heilige Graal zich in de loop der jaren ontwikkeld?

Lees verder

De Slag om Zierikzee in 1304

Op 10 en 11 augustus vond de Slag om Zierikzee plaats. De strijdende partijen waren de Hollands-Franse vloot en de Vlaamse vloot, die beiden probeerden zeggenschap te krijgen over de kustprovincie Zeeland. Als sinds de elfde eeuw beconcurreerden Holland en Vlaanderen elkaar en dit leidde in 1303 tot het Beleg van Zierikzee door de Vlamingen. De Slag om Zierikzee beëindigde de Vlaamse inname van de Zeeuwse stad en zorgde dat deze weer in Hollandse handen terecht kwam.

Lees verder

‘Hoogmoed komt voor de val’; het vrouwtje van Stavoren

          10 augustus 2016
‘Hoogmoed komt voor de val’; het vrouwtje van Stavoren

“Nou? Wat heb je voor me meegebracht, schipper?” klonk het weer. De kapitein schraapte zijn keel en schreeuwde het triomfantelijk uit. “Tarwe, Vrouwe! Goudgele tarwe, een heel schip vol.” In 1285 werd de stad Stavoren lid van de Hanze, een samenwerkingsverband tussen handelaren uit diverse steden. Door deze nieuwe samenwerking bloeide de stad op, de haven vol met schepen uit heel Europa. Tegen het einde van de middeleeuwen kwam deze periode van welvaart bruusk ten einde.  Het vrouwtje van Stavoren is een Nederlandse sage die betrekking heeft op dit verval. De moraal van dit verhaal: ‘Hoogmoed komt voor de val’.

Lees verder

Roodkapje: van horrorverhaal tot sprookje

       5 augustus 2016
Roodkapje: van horrorverhaal tot sprookje

geschiedenis sprookjesEén van ’s werelds bekendste sprookjes is het verhaal van Roodkapje, waarin een meisje ontsnapt aan een listige wolf. Vroeger was dit sprookje echter helemaal niet bedoeld voor ontspanning en kende het verhaal ook geen goede afloop.
Lees verder

Columbus vertrekt op ontdekkingsreis

Columbus vertrekt op ontdekkingsreis

Spanje 3 augustus 1492 – In de geschiedenis wordt deze dag wel gezien als het startschot van de Europese expansie. Christoffel Columbus had het eindelijk voor elkaar gekregen om zijn reis te financieren en verliet de Spaanse kust op weg naar het onbekende.

Lees verder

Katharen van Béziers

Katharen van Béziers

Béziers 1209- “De onzen ontzagen niemand; ongeacht rang, geslacht of leeftijd brachten we ongeveer twintigduizend mensen om met het zwaard; na een enorme slachting van de vijanden is de heel stad geplunderd en verbrand”, vermeldt Alnaud-Almalric, een cisterciënzer monnik die als pauselijk legaat verantwoordelijk was voor de Albigenzische Kruistochten. Vandaag, in 1209 werden twintigduizend personen vermoord door kruisvaarders in de strijd tegen de katharen, ook wel Albigenzen genoemd, in Béziers.

Lees verder

Reis door de tijd met paard en wagen

       20 juli 2016
Reis door de tijd met paard en wagen

Themamaand Op ReisIn 1955 zong Frank Sinatra ‘love and the marriage, go together like a horse and carriage, you can’t have one without the other’. Paard en wagen zijn door de geschiedenis heen onlosmakelijk aan elkaar verbonden. Wanneer begon deze verbintenis en hoe hebben paard en wagen zich samen bewogen door de tijd?
Lees verder

Slot Colditz

    15 juli 2016
Slot Colditz

Slot Colditz is een kasteel in de buurt van Dresden en Leipzig. Het is beroemd geworden ten tijde van de Tweede Wereldoorlog, toen de vesting gebruikt werd om lastige krijgsgevangenen voor langere tijd op te sluiten. 

Lees verder