Valkenjacht-470x369

1000-1500 | Hoge & Late Middeleeuwen

 

De periode van 1000 tot 1500 wordt in de Europese geschiedenis onderverdeeld in de Hoge Middeleeuwen (1000-1250) en de Late Middeleeuwen (1250-1500). De periode staat in het teken van vele religieuze oorlogen en crises en eindigt bij het begin van de Italiaanse renaissance in de dertiende eeuw.

 

De Reconquista

Gedurende de Vroege en Hoge Middeleeuwen vindt het christendom de weg naar het noorden van Europa, alwaar landen als IJsland en Noorwegen hun heidense religie uiteindelijk vervangen door het christelijke geloof. De aanwezigheid van de islam in een groot deel van het Iberisch schiereiland is de Rooms-katholieke kerk een doorn in het oog. Vanaf het jaar 1063 vinden er kruistochten plaats naar Spanje, om de moslims uit het land te verdrijven. De strijd van de Rooms-katholieke Kerk om de moslims uit Spanje te verdrijven wordt de Reconquista genoemd. In 1492 werden de moslims voor lange tijd uit het land verbannen en werd het ook de Joden verboden hun geloof nog langer aan te hangen.

 

Grote bevolkingssterfte in de Middeleeuwen door pest & armoede

In de Hoge Middeleeuwen groeiden de steden en kromp het bevolkingsaantal. Als gevolg van verschillende epidemieën was in de vroege Middeleeuwen al meer dan de helft van de Europese bevolking gestorven. Tussen 1346 en 1351 stierf nog eens één derde van de Europese bevolking aan de gevolgen van de pest. Daarnaast vonden er tussen 1000-1500 ook nog enkele zware economische crises plaatst.

 

Kruistochten naar Jeruzalem

In 1069 riep paus Urbanus II de Eerste Kruistocht uit, om het Heilige Land (Jeruzalem) te veroveren. Jeruzalem was volgens de paus onterecht in handen gevallen van de moslims. De negen kruistochten die de eeuwen erna zouden volgen konden er niet voor zorgen dat  Jeruzalem permanent christelijk bezit werd.

 

Uitvindingen: het buskruit en de boekdrukkunst

Twee belangrijke uitvindingen zorgden voor veranderingen op het gebied van oorlogsvoering en religie. Het in China uitgevonden buskruit maakte voorheen onverwoestbare kastelen kwetsbaar en de uitvinding van de boekdrukkunst had grote invloed op het ontstaan en de groei van de latere Reformatie.

 

De Honderdjarige Oorlog

Tussen 1337 en 1453 vond er een langdurige en hevige oorlog plaats tussen Frankrijk en Engeland: de Honderdjarige Oorlog. Deze periode valt uiteen in een reeks van conflicten, afgewisseld door korte perioden van vrede. De oorlogen hadden directe invloed op het ontstaan van nationalistische gevoelens in zowel Engeland als Frankrijk. De uitvinding van het buskruit en het ontstaan van de eerste beroepslegers veranderde de oorlogvoering compleet.

 

De Italiaanse renaissance

De in Italië ontstane renaissance maakte een einde aan de ‘donkere’ Middeleeuwen. Met de renaissance wordt zowel de periode die volgde op de Middeleeuwen bedoeld, als de culturele wedergeboorte van de Klassieke Oudheid. Tijdens de renaissance begint het feodale stelsel langzaam scheuren te vertonen en worden vele belangrijke uitvindingen gedaan. Dat de renaissance in Italië kon ontstaan had te maken met het ontbreken van een feodaal stelsel in dat land en de bloei van enkele machtige Italiaanse steden, zoals Florence en Venetië. Vanaf de zeventiende eeuw verspreidde de renaissance zich ook over andere delen van West-Europa.

 

Meer weten?

Op deze pagina vind je alles wat je wil weten over de periode 1000-1500. Niet alleen de Europese geschiedenis komt aan bod. Lees bijvoorbeeld over de slag bij Zierikzee, de ontdekkingsreis van Columbus of het ontstaan van het magnetisch kompas en verbaas je over waanzinnige uitvindingen, bloederige oorlogen en invloedrijke denkers.

 

Door: Chris Kienhuis

Columbus vertrekt op ontdekkingsreis

Columbus vertrekt op ontdekkingsreis

Spanje 3 augustus 1492 – In de geschiedenis wordt deze dag wel gezien als het startschot van de Europese expansie. Christoffel Columbus had het eindelijk voor elkaar gekregen om zijn reis te financieren en verliet de Spaanse kust op weg naar het onbekende.

Lees verder

Kopten, Christenen en moslims in Egypte

       28 juli 2017
kopten in egypte

Sinds de val van president Mubarak in 2011 is het geweld tegen koptische christenen in Egypte opgelaaid. Hoewel christenen en moslims tijdens de protesten nog samen de straat op gingen, voer president Morsi van de Moslimbroederschap – die na de revolutie aan de macht kwam – een islamitische koers die weinig ruimte liet aan de christelijke minderheid van het land. De huidige president Sisi beloofde het land te verenigen en de kopten te beschermen, maar deze keer zijn het aanhangers van Islamitische Staat (IS) die het op de christelijke gemeenschap gemunt hebben. Lees verder

Duinkerke: veel kaapvaart en één mirakel

    21 juli 2017
Duinkerke: veel kaapvaart en één mirakel

Onlangs ging de film Dunkirk in première, over de terugtrekking van Britse en Franse troepen naar Engeland aan het begin van de Tweede Wereldoorlog. Daarnaast ontdekte een lid van de Historische Vereniging Noordoost-Friesland een lied over Duinkerkse piraten dat geschreven werd tijdens de Tachtigjarige Oorlog. De strategische positie van het stadje bezorgde het een prominente positie door de eeuwen heen.

Lees verder

Kruisvaarders nemen Jeruzalem in

Verovering jeruzalem

Jeruzalem 1099- Paus Urbanus II riep in 1095 op tot een kruistocht naar het heilige land. Een tocht om de ongelovigen uit het beloofde land te verdrijven. Jeruzalem werd door de kruisvaarders ingenomen op 15 juli 1099. Het was tijdens de eerste kruistocht.

Lees verder

De geschiedenis van het horloge

    10 juli 2017
Zakhorloge

Tijd is in zekere zin ook een uitvinding. De eerste hulpmiddelen om te bepalen hoe laat het was kwamen waarschijnlijk voort uit de religieuze noodzaak het juiste tijdstip voor het gebed te bepalen en om te navigeren op open water. Vaak waren die instrumenten nog weinig nauwkeurig. Tegenwoordig kunnen horloges veel meer dan alleen nauwkeurig de tijd bepalen en zijn het meer stijlaccessoires dan klokken.
Lees verder

Het mysterie van Tintagel en koning Arthur

    7 juli 2017
Het mysterie van Tintagel en koning Arthur

‘Diezelfde nacht raakte zij in verwachting van de befaamde Arthur, wiens heroïsche daden zo bekend zijn bij latere generaties.’ Aldus Geoffrey of Monmouth, schrijvend in de twaalfde eeuw, over de nachtelijke romance van Uther en Igraine in het kasteel bij Tintagel. Daarmee is het plaatsje, gesitueerd aan de rotsige, ruige kust van Cornwall, onlosmakelijk verbonden geraakt met de legende van Koning Arthur.

Lees verder

28 juni jarig: Hendrik VIII van Engeland

28 juni jarig: Hendrik VIII van Engeland

Hij wordt gezien als een van de meest charismatische Engelse koningen. Hij trouwt zes keer en laat twee van zijn vrouwen onthoofden omdat ze hem geen mannelijke nakomelingen geven. Hij bekeert tot het protestantisme en benoemt zichzelf tot het hoofd van de kerk van Engeland. Hendrik VIII Tudor wordt op 28 juni 1491 geboren in Greenwich. Lees verder

De uitvinding van de tandenborstel

Tandenpoetsles Wenen 1970

De meesten onder ons doen het dagelijks tenminste één keer: tandenpoetsen. Onze moderne tandenborstel hebben we te danken aan de Chinese keizer Hongzhi, die op 26 juni 1498 de tandenborstel uitvond. Westerse reizigers brachten de uitvinding naar Europa en ook hier werd het een succes. Lees verder