Valkenjacht-470x369

1000-1500 | Hoge & Late Middeleeuwen

 

De periode van 1000 tot 1500 wordt in de Europese geschiedenis onderverdeeld in de Hoge Middeleeuwen (1000-1250) en de Late Middeleeuwen (1250-1500). De periode staat in het teken van vele religieuze oorlogen en crises en eindigt bij het begin van de Italiaanse renaissance in de dertiende eeuw.

 

De Reconquista

Gedurende de Vroege en Hoge Middeleeuwen vindt het christendom de weg naar het noorden van Europa, alwaar landen als IJsland en Noorwegen hun heidense religie uiteindelijk vervangen door het christelijke geloof. De aanwezigheid van de islam in een groot deel van het Iberisch schiereiland is de Rooms-katholieke kerk een doorn in het oog. Vanaf het jaar 1063 vinden er kruistochten plaats naar Spanje, om de moslims uit het land te verdrijven. De strijd van de Rooms-katholieke Kerk om de moslims uit Spanje te verdrijven wordt de Reconquista genoemd. In 1492 werden de moslims voor lange tijd uit het land verbannen en werd het ook de Joden verboden hun geloof nog langer aan te hangen.

 

Grote bevolkingssterfte in de Middeleeuwen door pest & armoede

In de Hoge Middeleeuwen groeiden de steden en kromp het bevolkingsaantal. Als gevolg van verschillende epidemieën was in de vroege Middeleeuwen al meer dan de helft van de Europese bevolking gestorven. Tussen 1346 en 1351 stierf nog eens één derde van de Europese bevolking aan de gevolgen van de pest. Daarnaast vonden er tussen 1000-1500 ook nog enkele zware economische crises plaatst.

 

Kruistochten naar Jeruzalem

In 1069 riep paus Urbanus II de Eerste Kruistocht uit, om het Heilige Land (Jeruzalem) te veroveren. Jeruzalem was volgens de paus onterecht in handen gevallen van de moslims. De negen kruistochten die de eeuwen erna zouden volgen konden er niet voor zorgen dat  Jeruzalem permanent christelijk bezit werd.

 

Uitvindingen: het buskruit en de boekdrukkunst

Twee belangrijke uitvindingen zorgden voor veranderingen op het gebied van oorlogsvoering en religie. Het in China uitgevonden buskruit maakte voorheen onverwoestbare kastelen kwetsbaar en de uitvinding van de boekdrukkunst had grote invloed op het ontstaan en de groei van de latere Reformatie.

 

De Honderdjarige Oorlog

Tussen 1337 en 1453 vond er een langdurige en hevige oorlog plaats tussen Frankrijk en Engeland: de Honderdjarige Oorlog. Deze periode valt uiteen in een reeks van conflicten, afgewisseld door korte perioden van vrede. De oorlogen hadden directe invloed op het ontstaan van nationalistische gevoelens in zowel Engeland als Frankrijk. De uitvinding van het buskruit en het ontstaan van de eerste beroepslegers veranderde de oorlogvoering compleet.

 

De Italiaanse renaissance

De in Italië ontstane renaissance maakte een einde aan de ‘donkere’ Middeleeuwen. Met de renaissance wordt zowel de periode die volgde op de Middeleeuwen bedoeld, als de culturele wedergeboorte van de Klassieke Oudheid. Tijdens de renaissance begint het feodale stelsel langzaam scheuren te vertonen en worden vele belangrijke uitvindingen gedaan. Dat de renaissance in Italië kon ontstaan had te maken met het ontbreken van een feodaal stelsel in dat land en de bloei van enkele machtige Italiaanse steden, zoals Florence en Venetië. Vanaf de zeventiende eeuw verspreidde de renaissance zich ook over andere delen van West-Europa.

 

Meer weten?

Op deze pagina vind je alles wat je wil weten over de periode 1000-1500. Niet alleen de Europese geschiedenis komt aan bod. Lees bijvoorbeeld over de slag bij Zierikzee, de ontdekkingsreis van Columbus of het ontstaan van het magnetisch kompas en verbaas je over waanzinnige uitvindingen, bloederige oorlogen en invloedrijke denkers.

 

Door: Chris Kienhuis

De Reconquista: christelijke herovering van het Iberisch schiereiland

    19 januari 2017
De Reconquista: christelijke herovering van het Iberisch schiereiland

Het Iberische schiereiland was een welvarende regio binnen het Romeinse Rijk. Na de ondergang van het West-Romeinse Rijk maakten de Visigoten de dienst uit in deze regio. Dit duurde enkele eeuwen, tot het gebied werd aangevallen en veroverd door de Omajjaden. Zij noemden dit gebied ‘Al-Andalus’ (denk aan de Spaanse provincie Andalusië). De Reconquista, of herovering in het Spaans en Portugees, omspant grofweg de periode van 718 tot 1492 n.Chr. Lees verder

De slag bij Vronen: einde van de Friese onafhankelijkheid

       3 januari 2017
De slag bij Vronen: einde van de Friese onafhankelijkheid

In 1297 vond de slag bij Vronen plaats. Dit was een slag tussen het graafschap Holland en de West-Friezen. Al eeuwenlang waren de Hollanders en de West-Friezen met elkaar in conflict. Tijdens de meeste veldslagen tussen de Hollanders en de Friezen maakten de Friezen gebruik van ‘guerrilla’ tactieken. Bij de slag bij Vronen in 1297 besloten zij het Hollandse leger in een open slag te bestrijden. Deze nieuwe benadering had beslissende gevolgen. Lees verder

Slag bij Wakefield

Slag bij Townton, Eduard wordt koning

Op 30 december 1460 vindt de slag bij Wakefield plaats, één van de grootse veldslagen van de Rozenoorlogen. Lees verder

Slag bij Westbroek

Slag bij Westbroek

Westbroek 1481 – Op 26 december stuurde de Utrechtse bisschop David van Bourgondië een Hollands leger richting Utrecht. Onderweg werd Westbroek geplunderd en platgebrand. Alle inwoners, met uitzondering van de kraamvrouwen, werden vermoord. Een menigte Utrechtse ridders en burgers trok naar het dorp om wraak te nemen, wat resulteerde in de slag bij Westbroek.

Lees verder

De Hoekse en Kabeljauwse twisten: Holland in strijd

    23 december 2016
De Hoekse en Kabeljauwse twisten: Holland in strijd

De strijd tussen de Hoeken en Kabeljauwen, twee groepen binnen het Hollandse graafschap, begon in 1350. Het conflict zou, met tussenpozen, bijna anderhalve eeuw duren. De meest bekende figuur binnen het conflict is Jan van Schaffelaar. Lees verder

Nur ad-Din: licht van het geloof

       21 december 2016
Nur ad-Din

Zo goed als heel Aleppo is terug in de handen gevallen van de Syrische regering. In de stad geldt nu een staakt-het-vuren. De troepen van Assad hebben jarenlang gestreden met rebellengroepen om het oostelijke deel van Aleppo terug te veroveren. Inmiddels hebben zij dit doel bijna bereikt. Eén van deze rebellengroeperingen is de Islamitische groep Harakat Nour al-Din al-Zenki, vernoemd naar atabeg Nur ad-Din. Nur ad-Din regeerde over de Syrische provincie in het rijk van de Seltsjoeken van 1146 tot 1174. Lees verder

De slag bij Vlaardingen: Holland tegen het Heilige Roomse Rijk

       20 december 2016
De slag bij Vlaardingen: Holland tegen het Heilige Roomse Rijk

Op 29 juli 1018 vond de slag bij Vlaardingen plaats. Hier nam graaf Dirk III van Holland het op tegen keizerlijke troepen onder bevel van hertog Godfried van Verdun. Een klein leger van Hollanders en West-Friezen wist in de slag bij Vlaardingen een groter keizerlijk leger te verslaan. Lees verder

De jonge jaren van Maarten Luther

    15 december 2016
De jonge jaren van Maarten Luther

Maarten Luther staat, natuurlijk, bekend om zijn rol in de Reformatie. Zijn meest bekende wapenfeit is ongetwijfeld het plaatsen van zijn 95 stellingen op de slotkapel. Over zijn jeugd is minder informatie bekend. Wat voor leven leidde Luther eigenlijk voor hij monnik werd? Lees verder