De periode van 1000 tot 1500 wordt in de Europese geschiedenis onderverdeeld in de Hoge Middeleeuwen (1000-1250) en de Late Middeleeuwen (1250-1500). De periode staat in het teken van vele religieuze oorlogen en crises en eindigt bij het begin van de Italiaanse renaissance in de dertiende eeuw.

 

 

De Reconquista

Gedurende de Vroege en Hoge Middeleeuwen vindt het christendom de weg naar het noorden van Europa, alwaar landen als IJsland en Noorwegen hun heidense religie uiteindelijk vervangen door het christelijke geloof. De aanwezigheid van de islam in een groot deel van het Iberisch schiereiland is de Rooms-katholieke kerk een doorn in het oog. Vanaf het jaar 1063 vinden er kruistochten plaats naar Spanje, om de moslims uit het land te verdrijven. De strijd van de Rooms-katholieke Kerk om de moslims uit Spanje te verdrijven wordt de Reconquista genoemd. In 1492 werden de moslims voor lange tijd uit het land verbannen en werd het ook de Joden verboden hun geloof nog langer aan te hangen.

 

Grote bevolkingssterfte in de Middeleeuwen door pest & armoede

In de Hoge Middeleeuwen groeiden de steden en kromp het bevolkingsaantal. Als gevolg van verschillende epidemieën was in de vroege Middeleeuwen al meer dan de helft van de Europese bevolking gestorven. Tussen 1346 en 1351 stierf nog eens één derde van de Europese bevolking aan de gevolgen van de pest. Daarnaast vonden er tussen 1000-1500 ook nog enkele zware economische crises plaatst.

 

Kruistochten naar Jeruzalem

In 1069 riep paus Urbanus II de Eerste Kruistocht uit, om het Heilige Land (Jeruzalem) te veroveren. Jeruzalem was volgens de paus onterecht in handen gevallen van de moslims. De negen kruistochten die de eeuwen erna zouden volgen konden er niet voor zorgen dat  Jeruzalem permanent christelijk bezit werd.

 

Uitvindingen: het buskruit en de boekdrukkunst

Twee belangrijke uitvindingen zorgden voor veranderingen op het gebied van oorlogsvoering en religie. Het in China uitgevonden buskruit maakte voorheen onverwoestbare kastelen kwetsbaar en de uitvinding van de boekdrukkunst had grote invloed op het ontstaan en de groei van de latere Reformatie.

 

De Honderdjarige Oorlog

Tussen 1337 en 1453 vond er een langdurige en hevige oorlog plaats tussen Frankrijk en Engeland: de Honderdjarige Oorlog. Deze periode valt uiteen in een reeks van conflicten, afgewisseld door korte perioden van vrede. De oorlogen hadden directe invloed op het ontstaan van nationalistische gevoelens in zowel Engeland als Frankrijk. De uitvinding van het buskruit en het ontstaan van de eerste beroepslegers veranderde de oorlogvoering compleet.

 

De Italiaanse renaissance

De in Italië ontstane renaissance maakte een einde aan de ‘donkere’ Middeleeuwen. Met de renaissance wordt zowel de periode die volgde op de Middeleeuwen bedoeld, als de culturele wedergeboorte van de Klassieke Oudheid. Tijdens de renaissance begint het feodale stelsel langzaam scheuren te vertonen en worden vele belangrijke uitvindingen gedaan. Dat de renaissance in Italië kon ontstaan had te maken met het ontbreken van een feodaal stelsel in dat land en de bloei van enkele machtige Italiaanse steden, zoals Florence en Venetië. Vanaf de zeventiende eeuw verspreidde de renaissance zich ook over andere delen van West-Europa.

 

Meer weten?

Op deze pagina vind je alles wat je wil weten over de periode 1000-1500. Niet alleen de Europese geschiedenis komt aan bod. Lees bijvoorbeeld over de slag bij Zierikzee, de ontdekkingsreis van Columbus of het ontstaan van het magnetisch kompas en verbaas je over waanzinnige uitvindingen, bloederige oorlogen en invloedrijke denkers.

 

Door: Chris Kienhuis

Uitvindingen van Leonardo da Vinci

          23 februari 2015
Da Vinci vleugels

Leonardo da Vinci, een boegbeeld van de Renaissance. Deze ‘homo universalis’ (1452-1519) heeft bijzondere uitvindingen gedaan, vaak ver hun tijd vooruit. Zijn ideeën werden door velen als onmogelijk geacht. Zo heeft Da Vinci een duikpak ontworpen, compleet met luchttank, en verschillende vliegmachines. Lees verder

Begin van het proces tegen Jeanne d’Arc

Begin van het proces tegen Jeanne d’Arc

Rouen 1431 – Op zeventienjarige leeftijd krijgt Jeanne d’Arc de leiding over het Franse leger en verslaat ze de Engelsen bij Orléans. Later verovert ze de stad Reims en kroont ze Karel tot koning van Frankrijk. In 1430 wordt ze echter gevangengenomen door de Bourgondiërs en uitgeleverd aan de Engelsen. Op 21 februari 1431 begon het proces tegen Jeanne d’Arc.

Lees verder

Koffie: een opwindende ontstaansgeschiedenis

       13 februari 2015
Koffie: een opwindende ontstaansgeschiedenis

Goede kans dat je vanmorgen de deur niet uitgegaan bent zonder je dagelijkse kop koffie. Koffie is -naast thee- de populairste drank van Nederland. De VOC was belangrijk in de handel en verspreiding van koffie over de hele wereld, maar de uitvinding van koffie hebben we te danken aan de Arabieren.
Lees verder

Onafhankelijkheid van Vaticaanstad

Plattegrond Vaticaanstad

Op 11 februari 1929 ondertekenen Kardinaal Gasparri en de Italiaanse fascistische leider Benito Mussolini het Verdrag van Lateranen. Het verdrag bepaalt dat Vaticaanstad, wat ‘plaats waar de slang als een god aanbeden wordt’ betekend, weer toebehoort aan de Heilige Stoel. Het territorium van Vaticaanstad behelst een halve vierkante kilometer en daarmee is de stad de kleinste soevereine staat ter wereld.

Lees verder

De plundering van Bagdad

De plundering van Bagdad

Bagdad 1258 – De Mongoolse krijgsheer Hulegu verschijnt met een leger van 150.000 soldaten voor de muren van Bagdad. De Arabische kalief Al-Musta’sim weigert zich echter over te geven, waarna de Mongolen beginnen met de belegering van de stad. Als Bagdad zich vervolgens op 10 februari 1258 alsnog overgeeft, volgt één van de grootste plunderingen uit de geschiedenis. Lees verder

Ontstaan van het magnetische kompas

             9 februari 2015
Middeleeuwse schepen met een kompas aan boord. Bron: Wikimedia Commons.

Sinds de uitvinding van satellietnavigatie en de TomTom is het kompas in onbruik geraakt. Toch was deze uitvinding eeuwenlang onmisbaar voor de navigatie ter land, ter zee en in de lucht. Het kompas wordt vaak onterecht bestempeld als een Europese uitvinding. In werkelijkheid hebben we dit navigatiehulpmiddel te danken aan de Chinezen, die al ver voor onze jaartelling een kompas gebruikten. Lees verder

Magna Carta: het begin van de democratie

             4 februari 2015
Magna Carta: het begin van de democratie

In de British Library in Londen worden voor het eerst de vier overgebleven originele documenten van de Magna Carta tentoongesteld. Het is dit jaar 800 jaar geleden dat de toenmalige koning van Engeland de bepalingen van de Magna Carta aanvaardde. De Magna Carta wordt beschouwd als begin van de parlementaire democratie. Lees verder

Visie op de geschiedenis van de bril

          4 februari 2015
Oudst bekende schilderij met brildrager. 1352. Bron: Wikimedia Commons.

Sinds de ontwikkeling van de bril, een optisch instrument dat afwijkingen aan het menselijk oog corrigeert, ziet de wereld er voor veel mensen een stuk helderder uit. Door de eeuwen heen is er op allerlei uiteenlopende manieren geprobeerd om met behulp van glas en edelstenen het menselijk gezichtsvermogen te verbeteren. Lees verder