Valkenjacht-470x369

1000-1500 | Hoge & Late Middeleeuwen

 

De periode van 1000 tot 1500 wordt in de Europese geschiedenis onderverdeeld in de Hoge Middeleeuwen (1000-1250) en de Late Middeleeuwen (1250-1500). De periode staat in het teken van vele religieuze oorlogen en crises en eindigt bij het begin van de Italiaanse renaissance in de dertiende eeuw.

 

De Reconquista

Gedurende de Vroege en Hoge Middeleeuwen vindt het christendom de weg naar het noorden van Europa, alwaar landen als IJsland en Noorwegen hun heidense religie uiteindelijk vervangen door het christelijke geloof. De aanwezigheid van de islam in een groot deel van het Iberisch schiereiland is de Rooms-katholieke kerk een doorn in het oog. Vanaf het jaar 1063 vinden er kruistochten plaats naar Spanje, om de moslims uit het land te verdrijven. De strijd van de Rooms-katholieke Kerk om de moslims uit Spanje te verdrijven wordt de Reconquista genoemd. In 1492 werden de moslims voor lange tijd uit het land verbannen en werd het ook de Joden verboden hun geloof nog langer aan te hangen.

 

Grote bevolkingssterfte in de Middeleeuwen door pest & armoede

In de Hoge Middeleeuwen groeiden de steden en kromp het bevolkingsaantal. Als gevolg van verschillende epidemieën was in de vroege Middeleeuwen al meer dan de helft van de Europese bevolking gestorven. Tussen 1346 en 1351 stierf nog eens één derde van de Europese bevolking aan de gevolgen van de pest. Daarnaast vonden er tussen 1000-1500 ook nog enkele zware economische crises plaatst.

 

Kruistochten naar Jeruzalem

In 1069 riep paus Urbanus II de Eerste Kruistocht uit, om het Heilige Land (Jeruzalem) te veroveren. Jeruzalem was volgens de paus onterecht in handen gevallen van de moslims. De negen kruistochten die de eeuwen erna zouden volgen konden er niet voor zorgen dat  Jeruzalem permanent christelijk bezit werd.

 

Uitvindingen: het buskruit en de boekdrukkunst

Twee belangrijke uitvindingen zorgden voor veranderingen op het gebied van oorlogsvoering en religie. Het in China uitgevonden buskruit maakte voorheen onverwoestbare kastelen kwetsbaar en de uitvinding van de boekdrukkunst had grote invloed op het ontstaan en de groei van de latere Reformatie.

 

De Honderdjarige Oorlog

Tussen 1337 en 1453 vond er een langdurige en hevige oorlog plaats tussen Frankrijk en Engeland: de Honderdjarige Oorlog. Deze periode valt uiteen in een reeks van conflicten, afgewisseld door korte perioden van vrede. De oorlogen hadden directe invloed op het ontstaan van nationalistische gevoelens in zowel Engeland als Frankrijk. De uitvinding van het buskruit en het ontstaan van de eerste beroepslegers veranderde de oorlogvoering compleet.

 

De Italiaanse renaissance

De in Italië ontstane renaissance maakte een einde aan de ‘donkere’ Middeleeuwen. Met de renaissance wordt zowel de periode die volgde op de Middeleeuwen bedoeld, als de culturele wedergeboorte van de Klassieke Oudheid. Tijdens de renaissance begint het feodale stelsel langzaam scheuren te vertonen en worden vele belangrijke uitvindingen gedaan. Dat de renaissance in Italië kon ontstaan had te maken met het ontbreken van een feodaal stelsel in dat land en de bloei van enkele machtige Italiaanse steden, zoals Florence en Venetië. Vanaf de zeventiende eeuw verspreidde de renaissance zich ook over andere delen van West-Europa.

 

Meer weten?

Op deze pagina vind je alles wat je wil weten over de periode 1000-1500. Niet alleen de Europese geschiedenis komt aan bod. Lees bijvoorbeeld over de slag bij Zierikzee, de ontdekkingsreis van Columbus of het ontstaan van het magnetisch kompas en verbaas je over waanzinnige uitvindingen, bloederige oorlogen en invloedrijke denkers.

 

Door: Chris Kienhuis

Burcht Hohnstein

    27 april 2017
Burcht Hohnstein

De middeleeuwse Burcht Hohnstein ligt in het oosten van Duitsland in de deelstaat Saksen, midden in het Nationale park Saksisch Zwitserland. Burcht Hohnstein was jarenlang in het bezit van de Bohemers maar werd later een jeugdgevangenis. In de Tweede Wereldoorlog bood het plaats aan duizenden krijgsgevangenen. Lees hieronder een korte geschiedenis van Burcht Hohnstein.

Lees verder

Mysterie van de tempeliers

    24 april 2017
De laatste leider van de tempeliers.

Er zijn maar weinig organisaties ’een grotere bron voor mythen en legenden dan de orde van de tempeliers. Begonnen als een broederorde ter bescherming van pelgrims, geëindigd in een massavervolging wegens ketterij, of helemaal nooit geëindigd?

Lees verder

Geschiedenis van de Chinese Muur

    21 april 2017
Geschiedenis van de Chinese Muur

WERELDWONDER – De Chinese Muur loopt door een groot stuk van Noord-China en is één van de nieuwe zeven wereldwonderen. De bouw van de Chinese Muur begon in de 7e eeuw voor Christus en werd tijdens meerdere eeuwen verstevigd. Het bouwwerk heet ‘de lange muur van 10.000 li’ in het Chinees maar de muur is ‘slechts’ 8850 kilometer lang.

Lees verder

Jeroen Bosch (ca 1450-1515): Duivelskunstenaar maar brave burger

       15 april 2017
Jeroen Bosch (ca 1450-1515): Duivelskunstenaar maar brave burger

Vijfhonderd jaar geleden overleed Jeroen Bosch. Zijn schilderijen zijn origineel en gedurfd. Hij zette zomaar een dagelijks tafereel en fantasiewezens op een kerkelijk drieluik, ongekend in zijn tijd. Zijn werk lijkt één grote orgie van vleselijke lusten en ondeugende duivels. Maar eigenlijk was hij een brave burger die prijs stelde op beheersing, ingetogenheid en ijver.

Lees verder

Albrechtsburg Meissen

    13 april 2017
Albrechtsburcht Meissen

De Albrechtsburg Meissen wordt ook wel de ‘Acropolis van Meissen’ genoemd. De in 1471 gebouwde Albrechtsburg in de stad Meissen is een waar spektakel voor het oog. De burcht is het eerste kasteel in Duitsland dat is gebouwd als residentie en niet als militaire vesting. Daarmee werd het de ‘trendsetter’ voor kastelen in heel Europa.

Lees verder

Uitvindingen van Leonardo da Vinci

Da Vinci vleugels

GROOTSTE UITVINDINGEN: Leonardo da Vinci, een boegbeeld van de Renaissance. Deze ‘homo universalis’ (1452-1519) heeft bijzondere uitvindingen gedaan, vaak ver hun tijd vooruit. Zijn ideeën werden door velen als onmogelijk geacht. Zo heeft Da Vinci een duikpak ontworpen, compleet met luchttank, en verschillende vliegmachines. Lees verder

Belastingparadijzen in de geschiedenis

          31 maart 2017
'De belastinginner' van Pieter Brueghel de Jonge (Bron: Wikipedia)

Het Openbaar Ministerie en de FIOD (opsporingsdienst van de belasting) hebben deze week duizenden namen van Nederlanders die hun spaargeld in Zwitserland hebben gestald. Een paar van deze zwartspaarders zijn al opgepakt. Zo lang als er belastingen bestaan hebben mensen geprobeerd om ze te ontwijken, of om in ieder geval zo weinig mogelijk belasting te hoeven betalen. Dit werd vaak gedaan in zogenaamde belastingparadijzen, die al in de oudheid bestonden. Lees verder

Visie op de geschiedenis van de bril

          28 maart 2017
Oudst bekende schilderij met brildrager. 1352. Bron: Wikimedia Commons.

Grootste uitvindingen: Sinds de ontwikkeling van de bril, een optisch instrument dat afwijkingen aan het menselijk oog corrigeert, ziet de wereld er voor veel mensen een stuk helderder uit. Door de eeuwen heen is er op allerlei uiteenlopende manieren geprobeerd om met behulp van glas en edelstenen het menselijk gezichtsvermogen te verbeteren. Lees verder