Valkenjacht-470x369

1000-1500 | Hoge & Late Middeleeuwen

 

De periode van 1000 tot 1500 wordt in de Europese geschiedenis onderverdeeld in de Hoge Middeleeuwen (1000-1250) en de Late Middeleeuwen (1250-1500). De periode staat in het teken van vele religieuze oorlogen en crises en eindigt bij het begin van de Italiaanse renaissance in de dertiende eeuw.

 

De Reconquista

Gedurende de Vroege en Hoge Middeleeuwen vindt het christendom de weg naar het noorden van Europa, alwaar landen als IJsland en Noorwegen hun heidense religie uiteindelijk vervangen door het christelijke geloof. De aanwezigheid van de islam in een groot deel van het Iberisch schiereiland is de Rooms-katholieke kerk een doorn in het oog. Vanaf het jaar 1063 vinden er kruistochten plaats naar Spanje, om de moslims uit het land te verdrijven. De strijd van de Rooms-katholieke Kerk om de moslims uit Spanje te verdrijven wordt de Reconquista genoemd. In 1492 werden de moslims voor lange tijd uit het land verbannen en werd het ook de Joden verboden hun geloof nog langer aan te hangen.

 

Grote bevolkingssterfte in de Middeleeuwen door pest & armoede

In de Hoge Middeleeuwen groeiden de steden en kromp het bevolkingsaantal. Als gevolg van verschillende epidemieën was in de vroege Middeleeuwen al meer dan de helft van de Europese bevolking gestorven. Tussen 1346 en 1351 stierf nog eens één derde van de Europese bevolking aan de gevolgen van de pest. Daarnaast vonden er tussen 1000-1500 ook nog enkele zware economische crises plaatst.

 

Kruistochten naar Jeruzalem

In 1069 riep paus Urbanus II de Eerste Kruistocht uit, om het Heilige Land (Jeruzalem) te veroveren. Jeruzalem was volgens de paus onterecht in handen gevallen van de moslims. De negen kruistochten die de eeuwen erna zouden volgen konden er niet voor zorgen dat  Jeruzalem permanent christelijk bezit werd.

 

Uitvindingen: het buskruit en de boekdrukkunst

Twee belangrijke uitvindingen zorgden voor veranderingen op het gebied van oorlogsvoering en religie. Het in China uitgevonden buskruit maakte voorheen onverwoestbare kastelen kwetsbaar en de uitvinding van de boekdrukkunst had grote invloed op het ontstaan en de groei van de latere Reformatie.

 

De Honderdjarige Oorlog

Tussen 1337 en 1453 vond er een langdurige en hevige oorlog plaats tussen Frankrijk en Engeland: de Honderdjarige Oorlog. Deze periode valt uiteen in een reeks van conflicten, afgewisseld door korte perioden van vrede. De oorlogen hadden directe invloed op het ontstaan van nationalistische gevoelens in zowel Engeland als Frankrijk. De uitvinding van het buskruit en het ontstaan van de eerste beroepslegers veranderde de oorlogvoering compleet.

 

De Italiaanse renaissance

De in Italië ontstane renaissance maakte een einde aan de ‘donkere’ Middeleeuwen. Met de renaissance wordt zowel de periode die volgde op de Middeleeuwen bedoeld, als de culturele wedergeboorte van de Klassieke Oudheid. Tijdens de renaissance begint het feodale stelsel langzaam scheuren te vertonen en worden vele belangrijke uitvindingen gedaan. Dat de renaissance in Italië kon ontstaan had te maken met het ontbreken van een feodaal stelsel in dat land en de bloei van enkele machtige Italiaanse steden, zoals Florence en Venetië. Vanaf de zeventiende eeuw verspreidde de renaissance zich ook over andere delen van West-Europa.

 

Meer weten?

Op deze pagina vind je alles wat je wil weten over de periode 1000-1500. Niet alleen de Europese geschiedenis komt aan bod. Lees bijvoorbeeld over de slag bij Zierikzee, de ontdekkingsreis van Columbus of het ontstaan van het magnetisch kompas en verbaas je over waanzinnige uitvindingen, bloederige oorlogen en invloedrijke denkers.

 

Door: Chris Kienhuis

Engelse troepen verslaan de Fransen in de Slag om Auray

Schilderij van de Slag bij Auray

Op 29 september 1364 vond de Slag om Auray plaats. De slag maakte definitief een einde aan de Bretonse Successieoorlogen. De oorlogen vonden plaats in het Franse hertogdom Bretagne en begonnen in 1341. De inzet van de oorlog was de controle over het hertogdom en de opvolging van Jan III van Bretagne. De Successieoorlogen maakten deel uit van de Honderdjarige Oorlog tussen Frankrijk en Engeland. Lees verder

Slag van Stamford Bridge

Slag van Stamford Bridge

Op 25 september 1066 vindt de slag bij Stamford Bridge plaats. Na het overlijden van de Engelse koning Eduard de Belijder breekt er een oorlog uit over zijn opvolging. Onder andere de Engelse graaf Godwinson en de Noorse koning Hadráde maken aanspraak op de troon. Hun legers ontmoeten elkaar bij Stamford Bridge. De slag betekent het einde van ruim twee eeuwen Noorse invloed in Engeland.

Lees verder

Slag bij Blore Heath

De Engelse Rozenoorlogen tussen het huis van York en het huis van Lancaster - Wikimedia Commons

Op 23 september 1459 vindt de Slag bij Blore Heath plaats. De slag is de eerste grote strijd tijdens de Rozenoorlogen in Engeland. Tijdens de burgeroorlog vechten het Huis van Lancaster en het Huis van York met elkaar een machtsstrijd uit. De winnende partij zou de nieuwe koning van Engeland leveren en daarmee de macht in Engeland in handen krijgen. Lees verder

Timboektoe: de stad die op de Werelderfgoedlijst staat

             20 september 2016
Timboektoe

De stad Timboektoe wordt gekenmerkt door zestien mausolea en lemen moskeeën. In de Middeleeuwen was Timboektoe het centrum van de Islamitische geleerdheid en daardoor dat er in de stad vele waardevolle manuscripten liggen opgeslagen. Mede hierdoor staat de stad in Mali op de Werelderfgoedlijst van VN-organisatie UNESCO.
Lees verder

Staafkerken in Noorwegen

             19 september 2016
Staafkerken in Noorwegen

Terwijl in het middeleeuwse West-Europa God werd vereerd in grootse kathedralen, vonden de kerkdiensten in Noordwest-Europa plaats in bescheiden houten staafkerken. De duizenden staafkerkjes die Noordwest-Europa sierden, werden gebouwd tijdens de verspreiding van het christendom in Scandinavië in de middeleeuwen. Tegenwoordig zijn er nog slechts 28 van de zogenaamde stavkirker overgebleven, die te bewonderen zijn in Noorwegen.

Lees verder

Maria, het symbool van reinheid

          12 september 2016
Mariabeeld

Veel kerken zijn aangekleed met beelden van heiligen. Heiligen zijn figuren uit het katholieke geloof die een bijzondere devotie hadden. Personen die bijzonder gelovig leefden of een wonder verrichtten kregen na hun dood de titel heilige. Sommige heiligen, zoals Maria, hebben een eigen beeld, maar waar dienen die heiligenbeelden voor?
Lees verder

De toren die een eigen touretappe verdiende

          8 september 2016
Domtoren Utrecht

5 juli 2015 – ‘Wat een moment, de gele trui onder de Dom. Utrecht bruist’. Het zijn de woorden van NOS-verslaggever Kees van Dam over het moment dat de wielrenners tijdens de Tour de France de Domtoren onderdoor fietsen. De ronde van Frankrijk die in 2015 in Utrecht startte, werd door de NOS ook wel de Tour Dom Under genoemd. De trots van Utrecht werd wereldwijd bekend. Lees verder

d’ Olle Grieze: de Martinitoren in Groningen

          8 september 2016
d’ Olle Grieze: de Martinitoren in Groningen


themamaand monumentenHet is voor toeristen een indrukwekkende verschijning aan het eind van de Grote Markt: het grijze gevaarte van 96,8 meter dat hoog boven het marktplein uittorent. De Martinitoren, d’ Olle Grieze in plat Gronings, is gebouwd in Gotische stijl en haar constructie begon in 1469. De Martinitoren en de bijbehorende Martinikerk zijn genoemd naar Sint-Maarten, beschermheilige van het bisdom Utrecht, waar Groningen destijds deel van uitmaakte. De toren is een Rijksmonument en is dagelijks voor bezoekers toegankelijk.

Lees verder