Valkenjacht-470x369

1000-1500 | Hoge & Late Middeleeuwen

 

De periode van 1000 tot 1500 wordt in de Europese geschiedenis onderverdeeld in de Hoge Middeleeuwen (1000-1250) en de Late Middeleeuwen (1250-1500). De periode staat in het teken van vele religieuze oorlogen en crises en eindigt bij het begin van de Italiaanse renaissance in de dertiende eeuw.

 

De Reconquista

Gedurende de Vroege en Hoge Middeleeuwen vindt het christendom de weg naar het noorden van Europa, alwaar landen als IJsland en Noorwegen hun heidense religie uiteindelijk vervangen door het christelijke geloof. De aanwezigheid van de islam in een groot deel van het Iberisch schiereiland is de Rooms-katholieke kerk een doorn in het oog. Vanaf het jaar 1063 vinden er kruistochten plaats naar Spanje, om de moslims uit het land te verdrijven. De strijd van de Rooms-katholieke Kerk om de moslims uit Spanje te verdrijven wordt de Reconquista genoemd. In 1492 werden de moslims voor lange tijd uit het land verbannen en werd het ook de Joden verboden hun geloof nog langer aan te hangen.

 

Grote bevolkingssterfte in de Middeleeuwen door pest & armoede

In de Hoge Middeleeuwen groeiden de steden en kromp het bevolkingsaantal. Als gevolg van verschillende epidemieën was in de vroege Middeleeuwen al meer dan de helft van de Europese bevolking gestorven. Tussen 1346 en 1351 stierf nog eens één derde van de Europese bevolking aan de gevolgen van de pest. Daarnaast vonden er tussen 1000-1500 ook nog enkele zware economische crises plaatst.

 

Kruistochten naar Jeruzalem

In 1069 riep paus Urbanus II de Eerste Kruistocht uit, om het Heilige Land (Jeruzalem) te veroveren. Jeruzalem was volgens de paus onterecht in handen gevallen van de moslims. De negen kruistochten die de eeuwen erna zouden volgen konden er niet voor zorgen dat  Jeruzalem permanent christelijk bezit werd.

 

Uitvindingen: het buskruit en de boekdrukkunst

Twee belangrijke uitvindingen zorgden voor veranderingen op het gebied van oorlogsvoering en religie. Het in China uitgevonden buskruit maakte voorheen onverwoestbare kastelen kwetsbaar en de uitvinding van de boekdrukkunst had grote invloed op het ontstaan en de groei van de latere Reformatie.

 

De Honderdjarige Oorlog

Tussen 1337 en 1453 vond er een langdurige en hevige oorlog plaats tussen Frankrijk en Engeland: de Honderdjarige Oorlog. Deze periode valt uiteen in een reeks van conflicten, afgewisseld door korte perioden van vrede. De oorlogen hadden directe invloed op het ontstaan van nationalistische gevoelens in zowel Engeland als Frankrijk. De uitvinding van het buskruit en het ontstaan van de eerste beroepslegers veranderde de oorlogvoering compleet.

 

De Italiaanse renaissance

De in Italië ontstane renaissance maakte een einde aan de ‘donkere’ Middeleeuwen. Met de renaissance wordt zowel de periode die volgde op de Middeleeuwen bedoeld, als de culturele wedergeboorte van de Klassieke Oudheid. Tijdens de renaissance begint het feodale stelsel langzaam scheuren te vertonen en worden vele belangrijke uitvindingen gedaan. Dat de renaissance in Italië kon ontstaan had te maken met het ontbreken van een feodaal stelsel in dat land en de bloei van enkele machtige Italiaanse steden, zoals Florence en Venetië. Vanaf de zeventiende eeuw verspreidde de renaissance zich ook over andere delen van West-Europa.

 

Meer weten?

Op deze pagina vind je alles wat je wil weten over de periode 1000-1500. Niet alleen de Europese geschiedenis komt aan bod. Lees bijvoorbeeld over de slag bij Zierikzee, de ontdekkingsreis van Columbus of het ontstaan van het magnetisch kompas en verbaas je over waanzinnige uitvindingen, bloederige oorlogen en invloedrijke denkers.

 

Door: Chris Kienhuis

De plundering van Bagdad

De plundering van Bagdad

Bagdad 1258 – De Mongoolse krijgsheer Hulegu verschijnt met een leger van 150.000 soldaten voor de muren van Bagdad. De Arabische kalief Al-Musta’sim weigert zich echter over te geven, waarna de Mongolen beginnen met de belegering van de stad. Als Bagdad zich vervolgens op 10 februari 1258 alsnog overgeeft, volgt één van de grootste plunderingen uit de geschiedenis. Lees verder

De loterij door de eeuwen heen

       9 februari 2016
Loterij

Op 5 februari verstreek in Californië de deadline om een jackpot van 63 miljoen dollar te claimen. Het is de hoogste niet geclaimde prijs in de Amerikaanse staat ooit. Het komt vaak voor dat jackpots van loterijen uiteindelijk niet vallen. Het idee van een loterij lijkt een vrij nieuw concept, maar niets is minder waar. Al in de oudheid werden er vormen van loterijen georganiseerd waarbij er iets gewonnen kon worden. Hoe heeft de loterij zich door de eeuwen heen ontwikkeld?

Lees verder

Sociale functie van Carnaval in de Middeleeuwen

          5 februari 2016
Sociale functie van Carnaval in de Middeleeuwen

Carnaval; voor veel zuiderlingen het mooiste feest van het jaar. Vandaag de dag wordt het volksfeest vooral gezien als een groot dans- en drinkfestijn, maar toch kent het ook een rijke historische traditie. Zo werden tijdens het middeleeuwse Carnaval de sociale rollen omgedraaid en moest onder andere de kerk het flink ontgelden.

Lees verder

De gang naar Canossa

De gang naar Canossa

Canossa 1077 – Keizer Hendrik IV van het Heilig Roomse Rijk komt na een lange boetetocht door de Alpen, die hij te voet heeft afgelegd, in de barre wintertijd aan bij de burcht van Canossa. In deze burcht van Mathildis van Canossa bevindt zich Paus Gregorius VII die Hendrik IV heeft geëxcommuniceerd.

Lees verder

Eduard III koning van Engeland

Eduard III koning van Engeland

Op 25 januari 1327 wordt Eduard III gekroond tot koning van Engeland. Tijdens zijn koningschap begint hij de Honderdjarige Oorlog (1337-1453) en voert hij oorlog tegen Schotland. Aanvankelijk is Eduard een succesvol vorst, maar uiteindelijk stort hij door zijn vele oorlogsinspanningen de Engelse bevolking in armoede. Hij is één van de weinige vorsten die meer dan vijftig jaar over Engeland regeert.
Lees verder

Knuffel, handdruk, kus: begroetingen door de eeuwen heen

    21 januari 2016
knuffel begroeting

21 januari is het Internationale Knuffeldag. In 1986 vond de eerste knuffeldag in de Verenigde Staten plaats, waarna het geknuffel al snel internationaal losbarstte. Een knuffel wordt naast een vorm van liefkozing ook vaak als begroeting gebruikt. Maar wat is de oorsprong van begroetingen als de buiging, de handdruk of de kus?
Lees verder

Eerste vergadering Staten-Generaal

Eerste vergadering Staten-Generaal

Brugge 1464 – Binnen ongeveer twintig jaar erft, koopt en verovert de Bourgondische hertog Filips de Goede het grootste deel van de Nederlandse gewesten. Vervolgens eist hij dat ze gezamenlijk belasting gaan betalen en stelt hij voor dat ze een gezamenlijk bestuur oprichten. Op 9 januari 1464 komt de Nederlandse Staten-Generaal in Brugge voor het eerst bijeen.

Lees verder

Slag bij Wakefield

Slag bij Townton, Eduard wordt koning

Op 30 december 1460 vindt de slag bij Wakefield plaats, één van de grootse veldslagen van de Rozenoorlogen. Lees verder