Valkenjacht-470x369

1000-1500 | Hoge & Late Middeleeuwen

 

De periode van 1000 tot 1500 wordt in de Europese geschiedenis onderverdeeld in de Hoge Middeleeuwen (1000-1250) en de Late Middeleeuwen (1250-1500). De periode staat in het teken van vele religieuze oorlogen en crises en eindigt bij het begin van de Italiaanse renaissance in de dertiende eeuw.

 

De Reconquista

Gedurende de Vroege en Hoge Middeleeuwen vindt het christendom de weg naar het noorden van Europa, alwaar landen als IJsland en Noorwegen hun heidense religie uiteindelijk vervangen door het christelijke geloof. De aanwezigheid van de islam in een groot deel van het Iberisch schiereiland is de Rooms-katholieke kerk een doorn in het oog. Vanaf het jaar 1063 vinden er kruistochten plaats naar Spanje, om de moslims uit het land te verdrijven. De strijd van de Rooms-katholieke Kerk om de moslims uit Spanje te verdrijven wordt de Reconquista genoemd. In 1492 werden de moslims voor lange tijd uit het land verbannen en werd het ook de Joden verboden hun geloof nog langer aan te hangen.

 

Grote bevolkingssterfte in de Middeleeuwen door pest & armoede

In de Hoge Middeleeuwen groeiden de steden en kromp het bevolkingsaantal. Als gevolg van verschillende epidemieën was in de vroege Middeleeuwen al meer dan de helft van de Europese bevolking gestorven. Tussen 1346 en 1351 stierf nog eens één derde van de Europese bevolking aan de gevolgen van de pest. Daarnaast vonden er tussen 1000-1500 ook nog enkele zware economische crises plaatst.

 

Kruistochten naar Jeruzalem

In 1069 riep paus Urbanus II de Eerste Kruistocht uit, om het Heilige Land (Jeruzalem) te veroveren. Jeruzalem was volgens de paus onterecht in handen gevallen van de moslims. De negen kruistochten die de eeuwen erna zouden volgen konden er niet voor zorgen dat  Jeruzalem permanent christelijk bezit werd.

 

Uitvindingen: het buskruit en de boekdrukkunst

Twee belangrijke uitvindingen zorgden voor veranderingen op het gebied van oorlogsvoering en religie. Het in China uitgevonden buskruit maakte voorheen onverwoestbare kastelen kwetsbaar en de uitvinding van de boekdrukkunst had grote invloed op het ontstaan en de groei van de latere Reformatie.

 

De Honderdjarige Oorlog

Tussen 1337 en 1453 vond er een langdurige en hevige oorlog plaats tussen Frankrijk en Engeland: de Honderdjarige Oorlog. Deze periode valt uiteen in een reeks van conflicten, afgewisseld door korte perioden van vrede. De oorlogen hadden directe invloed op het ontstaan van nationalistische gevoelens in zowel Engeland als Frankrijk. De uitvinding van het buskruit en het ontstaan van de eerste beroepslegers veranderde de oorlogvoering compleet.

 

De Italiaanse renaissance

De in Italië ontstane renaissance maakte een einde aan de ‘donkere’ Middeleeuwen. Met de renaissance wordt zowel de periode die volgde op de Middeleeuwen bedoeld, als de culturele wedergeboorte van de Klassieke Oudheid. Tijdens de renaissance begint het feodale stelsel langzaam scheuren te vertonen en worden vele belangrijke uitvindingen gedaan. Dat de renaissance in Italië kon ontstaan had te maken met het ontbreken van een feodaal stelsel in dat land en de bloei van enkele machtige Italiaanse steden, zoals Florence en Venetië. Vanaf de zeventiende eeuw verspreidde de renaissance zich ook over andere delen van West-Europa.

 

Meer weten?

Op deze pagina vind je alles wat je wil weten over de periode 1000-1500. Niet alleen de Europese geschiedenis komt aan bod. Lees bijvoorbeeld over de slag bij Zierikzee, de ontdekkingsreis van Columbus of het ontstaan van het magnetisch kompas en verbaas je over waanzinnige uitvindingen, bloederige oorlogen en invloedrijke denkers.

 

Door: Chris Kienhuis

’s Werelds oudste parlement wordt gesticht in IJsland

's Werelds oudste parlement wordt gesticht in IJsland

Op 23 juni 930, nog geen zestig jaar nadat een aantal Noren zich permanent settelden in IJsland, komt de Alþingi voor het eerst samen. Het wordt gezien als het oudste parlement in de wereldgeschiedenis. Lees verder

Al-Nuri-moskee opgeblazen

    22 juni 2017
Al-Nuri-moskee opgeblazen

Volgens het Iraakse leger heeft IS de al-Nuri-moskee in Mosul opgeblazen. IS zelf wijst naar de Amerikanen. Drie jaar geleden, in 2014, riep IS-leider al-Baghdadi er nog het kalifaat uit. Volgens sommigen wilde hij de moskee toen al vernietigen maar stak de lokale bevolking er een stokje voor. De moskee, bekend om zijn schuine minaret (‘de gebochelde’), werd gebouwd in de 12e eeuw door een Turkse krijgsheer.

Lees verder

Rabban Bar Sauma, de Marco Polo van het Oosten

       22 juni 2017
Rabban Bar Sauma

Rabban Bar Sauma (1220 – 1294) was een afgezant van het Mongoolse rijk en reisde in 1287 naar Europa om Europese vorsten om hulp te vragen. Hoewel zijn reis niet zo beroemd en invloedrijk bleek als die van zijn tijdgenoot Marco Polo, geeft zijn missie een beeld van het Mongoolse rijk tijdens de Middeleeuwen. Lees verder

Hadewijch: Middeleeuwse Mystica

       15 juni 2017
Hadewijch

Hadewijch was een dertiende-eeuwse dichteres en mystica waarvan het werk behoort tot de canon van de Nederlandse literatuur uit de middeleeuwen. Hadewijch woonde waarschijnlijk in het hertogdom Brabant en er wordt vaak naar haar verwezen als Hadewijch van Antwerpen. Over het leven van Hadewijch is vrijwel niets bekend, maar wat we van haar weten is afgeleid uit haar werk. Lees verder

Ragnar Lodbrok – Als held geen broekie

    14 juni 2017
Ragnar Lodbrok – Als held geen broekie

Volgens de Scandinavische legendes werd Europa meer dan 1000 jaar geleden onveilig gemaakt door een krijger die van Ierland tot Rusland gevreesd werd: Ragnar Lodbrok, oftewel Ragnar Harige Broek – laat het maar aan de Vikingen over om leuke namen voor hun helden te bedenken. De bijnaam Loðbrók (Noorse spelling) is afkomstig van het in teer gedoopte bont dat hij droeg om zich te beschermen tegen het giftige serpent dat hij moest verslaan om de hand van zijn tweede vrouw te winnen. Wat weten we van deze held?

Lees verder

Robin Hood: van historische bandiet tot fictionele held

    12 juni 2017
Robin Hood

‘We are all Robin Hood’, roepen de bendeleden van de befaamde vogelvrije na zijn dood aan het einde van de recente BBC-serie over Robin Hood. Wellicht zitten ze hiermee dicht in de buurt van de historische werkelijkheid. Een van de theorieën over de ontstaansgeschiedenis van Robin Hood is namelijk dat de naam breed verspreid was en op talloze vogelvrijen sloeg, die de naam uit eigen initiatief hadden overgenomen of door wetsdienaars dan wel de bevolking zo werden genoemd. Lees verder

Timboektoe: de stad die op de Werelderfgoedlijst staat

             9 juni 2017
Timboektoe

Unesco Werelderfgoed – De stad Timboektoe wordt gekenmerkt door zestien mausolea en lemen moskeeën. In de Middeleeuwen was Timboektoe het centrum van de Islamitische geleerdheid en daardoor dat er in de stad vele waardevolle manuscripten liggen opgeslagen. Mede hierdoor staat de stad in Mali op de Werelderfgoedlijst van VN-organisatie UNESCO.
Lees verder

Johannes Hus: voorbeeld voor Luther

       7 juni 2017
Johannes Hus: voorbeeld voor Luther

Themamaand Helden – Vroeg in zijn loopbaan kwam Maarten Luther in aanraking met het werk van Johannes Hus (1369-1415). De ideeën van Hus kwamen voor een groot deel overeen met die van Luther, hoewel deze 100 jaar eerder waren opgetekend. Luther kon het onrecht dat Hus was aangedaan niet accepteren: “Ik kan niet begrijpen om welke reden ze deze grote man hebben verbrand, hij die de geschriften met zoveel gewicht en vaardigheid uitlegde”.

Lees verder