Valkenjacht-470x369

1000-1500 | Hoge & Late Middeleeuwen

 

De periode van 1000 tot 1500 wordt in de Europese geschiedenis onderverdeeld in de Hoge Middeleeuwen (1000-1250) en de Late Middeleeuwen (1250-1500). De periode staat in het teken van vele religieuze oorlogen en crises en eindigt bij het begin van de Italiaanse renaissance in de dertiende eeuw.

 

De Reconquista

Gedurende de Vroege en Hoge Middeleeuwen vindt het christendom de weg naar het noorden van Europa, alwaar landen als IJsland en Noorwegen hun heidense religie uiteindelijk vervangen door het christelijke geloof. De aanwezigheid van de islam in een groot deel van het Iberisch schiereiland is de Rooms-katholieke kerk een doorn in het oog. Vanaf het jaar 1063 vinden er kruistochten plaats naar Spanje, om de moslims uit het land te verdrijven. De strijd van de Rooms-katholieke Kerk om de moslims uit Spanje te verdrijven wordt de Reconquista genoemd. In 1492 werden de moslims voor lange tijd uit het land verbannen en werd het ook de Joden verboden hun geloof nog langer aan te hangen.

 

Grote bevolkingssterfte in de Middeleeuwen door pest & armoede

In de Hoge Middeleeuwen groeiden de steden en kromp het bevolkingsaantal. Als gevolg van verschillende epidemieën was in de vroege Middeleeuwen al meer dan de helft van de Europese bevolking gestorven. Tussen 1346 en 1351 stierf nog eens één derde van de Europese bevolking aan de gevolgen van de pest. Daarnaast vonden er tussen 1000-1500 ook nog enkele zware economische crises plaatst.

 

Kruistochten naar Jeruzalem

In 1069 riep paus Urbanus II de Eerste Kruistocht uit, om het Heilige Land (Jeruzalem) te veroveren. Jeruzalem was volgens de paus onterecht in handen gevallen van de moslims. De negen kruistochten die de eeuwen erna zouden volgen konden er niet voor zorgen dat  Jeruzalem permanent christelijk bezit werd.

 

Uitvindingen: het buskruit en de boekdrukkunst

Twee belangrijke uitvindingen zorgden voor veranderingen op het gebied van oorlogsvoering en religie. Het in China uitgevonden buskruit maakte voorheen onverwoestbare kastelen kwetsbaar en de uitvinding van de boekdrukkunst had grote invloed op het ontstaan en de groei van de latere Reformatie.

 

De Honderdjarige Oorlog

Tussen 1337 en 1453 vond er een langdurige en hevige oorlog plaats tussen Frankrijk en Engeland: de Honderdjarige Oorlog. Deze periode valt uiteen in een reeks van conflicten, afgewisseld door korte perioden van vrede. De oorlogen hadden directe invloed op het ontstaan van nationalistische gevoelens in zowel Engeland als Frankrijk. De uitvinding van het buskruit en het ontstaan van de eerste beroepslegers veranderde de oorlogvoering compleet.

 

De Italiaanse renaissance

De in Italië ontstane renaissance maakte een einde aan de ‘donkere’ Middeleeuwen. Met de renaissance wordt zowel de periode die volgde op de Middeleeuwen bedoeld, als de culturele wedergeboorte van de Klassieke Oudheid. Tijdens de renaissance begint het feodale stelsel langzaam scheuren te vertonen en worden vele belangrijke uitvindingen gedaan. Dat de renaissance in Italië kon ontstaan had te maken met het ontbreken van een feodaal stelsel in dat land en de bloei van enkele machtige Italiaanse steden, zoals Florence en Venetië. Vanaf de zeventiende eeuw verspreidde de renaissance zich ook over andere delen van West-Europa.

 

Meer weten?

Op deze pagina vind je alles wat je wil weten over de periode 1000-1500. Niet alleen de Europese geschiedenis komt aan bod. Lees bijvoorbeeld over de slag bij Zierikzee, de ontdekkingsreis van Columbus of het ontstaan van het magnetisch kompas en verbaas je over waanzinnige uitvindingen, bloederige oorlogen en invloedrijke denkers.

 

Door: Chris Kienhuis

De uitvinding van de tandenborstel

Tandenpoetsles Wenen 1970

De meesten onder ons doen het dagelijks tenminste één keer: tandenpoetsen. Onze moderne tandenborstel hebben we te danken aan de Chinese keizer Hongzhi, die op 26 juni 1498 de tandenborstel uitvond. Westerse reizigers brachten de uitvinding naar Europa en ook hier werd het een succes. Lees verder

Uitbraak middeleeuwse plaag: de Sint Vitus dans

Dansmanie Sint-Jans-Molenbeek 1642, gravure van Hendrick Hondius

Op 24 juni 1374 was er in het Duitse Aken een van de eerste grote en plotselinge uitbraken van een mysterieuze ziekte: de Sint Vitus dans, ook wel de dansplaag genoemd. Een grote groep mensen begon te hallucineren en schokkende bewegingen te maken, die vergelijkbaar waren met een dans. De dans-episode eindigde in complete uitputting waarna mensen tot de grond vielen en sommigen het leven lieten. De dansplaag verspreidde zich in de daaropvolgende eeuwen door geheel Europa. Lees verder

‘s Werelds oudste parlement wordt gesticht in IJsland

's Werelds oudste parlement wordt gesticht in IJsland

Op 23 juni 930, nog geen zestig jaar nadat een aantal Noren zich permanent settelden in IJsland, komt de Alþingi voor het eerst samen. Het wordt gezien als het oudste parlement in de wereldgeschiedenis. Lees verder

Joden uit Nuremberg verbannen

Joden uit Nuremberg verbannen

NÜREMBERG 1498- Antisemitisme kent een lange geschiedenis. Op 21 juni, 513 jaar geleden, werden joden uit Nuremberg verbannen door Keizer Maximiliaan van het Heilig Roomse Rijk.

Lees verder

Hanze en de Noord-Europese handel

Hanze en de Noord-Europese handel

stempels-themamaanden-ig-juni2De Hanze was een handelsverbond tussen steden en handelsorganisaties in noordelijk Europa, ook steden in de Lage Landen zoals Zutphen, Zwolle, Deventer en Groningen maakten hier onderdeel van uit. Van de 12e tot de 17e eeuw speelde de Hanzesteden een grote rol in de Europese handel. De macht van de Hanze overschreed politieke grenzen en het verbond onderhield zelfs een eigen leger.

Lees verder

Jeanne d’Arc op de Brandstapel

Jeanne d’Arc op de Brandstapel

Rouen 1431 – De Engelsen binden haar ruw op de brandstapel.  Jeanne d’Arc bidt ondertussen samen met een priester. Ze vraagt hem of hij een kruis omhoog wil houden boven het vuur. Als de vlammen omhoog slaan op het marktplein van de Franse stad schreeuwt Jeanne drie keer ‘Jezus’. De sfeer op het plein is gedempt. Mensen huilen om het droevige lot van Frankrijks grootste heldin.

Lees verder

Jodenvervolging in Hongarije

Boedapest Hongarije 1918

Op 27 mei 1529 werden dertig joden op de brandstapel gezet in de Hongaarse stad Perzinok. Het was niet de eerste keer dat de leden van de Joods-Hongaarse gemeenschap met geweld om het leven werden gebracht door de christelijke Hongaren. De joden in Hongarije waren eeuwen daarvoor in Hongarije terecht gekomen en werden meermaals vervolgd. Lees verder

Het verhaal van Pinksteren

          24 mei 2015
Schilderij 'Pentecote' van Jean II Restout, Wikimedia Commons

Ieder jaar is het 49 dagen na Pasen Pinksteren. Veel Nederlanders verwelkomen de vrije dag, maar vaak weten zij niet waaraan zij dit te danken hebben. Het christelijke feest draait om de komst van de Heilige Geest na de hemelvaart van Jezus. Pinksteren werd in de middeleeuwen acht dagen lang gevierd en was verbonden met de lentefeesten. Lees verder