Michiel-de-Ruyter-470x352

1500-1700 | Vroegmoderne Tijd

 

 

Na de Middeleeuwen volgt vanaf de zestiende eeuw de Vroegmoderne Tijd. Historici laten deze periode normaal gesproken eindigen bij de negentiende eeuw. Op deze pagina vind je uiteenlopende artikelen over de periode tussen 1500 en 1700.

 

 

Het Ottomaanse Rijk

De Vroegmoderne Tijd begint met enkele belangrijke ontwikkelingen. Binnen een korte periode van ongeveer zestig jaar vindt er een aantal zeer invloedrijke gebeurtenissen plaats. Allereerst wordt in 1453 Constantinopel veroverd door de Ottomanen. Deze verovering betekent het definitieve einde van het Byzantijnse Oost-Romeinse Rijk. De Ottomanen wisten grote delen van het Midden-Oosten en Noord-Afrika te veroveren en het Ottomaanse Rijk bleef bestaan tot na de Eerste Wereldoorlog.

 

Ontdekkingsreizen en slavenhandel

Vervolgens ontdekte Christoffel Columbus in 1492 ‘per ongeluk’ een heel nieuw werelddeel: Amerika. Tijdens de vele ontdekkingsreizen die volgden wisten in eerste instantie voornamelijk Portugal en Spanje hun macht in overzeese gebieden uit te breiden. In de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden werd in 1602 de Verenigde Oostindische Compagnie (VOC) opgericht. De VOC richtte zich op de overzeese handel van de Republiek. In 1621 werd de Westindische Compagnie (WIC) opgericht. De handelsorganisatie kreeg groot aandeel in de Trans-Atlantische slavenhandel.

 

De Reformatie

In 1517 spijkerde de katholieke priester Maarten Luther 95 stellingen op de kerk van Wittenberg, om zijn onvrede tegenover de Rooms-katholieke kerk te uiten. Deze gebeurtenis markeert het begin van de Reformatie, van waaruit het christelijke protestantisme ontstond. Luther kreeg bijval van onder andere de Fransman Johannes Calvijn en de Zwitserse Zwingli.

 

De Tachtigjarige Oorlog

In 1568 begon officieel de Tachtigjarige Oorlog. De Republiek wilde zich, om zowel economische, politieke als religieuze redenen, afscheiden van de Spaanse overheersing van Filips II. Stadhouder Willem van Oranje had de leiding over de opstand, tot hij in 1584 werd vermoord. De Opstand eindigde in 1648 met de Vrede van Münster, waarin de onafhankelijkheid van de Republiek vastgelegd werd.

 

De Wetenschappelijke Revolutie

In de Vroegmoderne Tijd begon zich langzamerhand een verandering te voltrekken op het gebied van de wetenschap. Traditionele, religieuze ideeën over de wereld moesten steeds vaker plaatsmaken voor de moderne wetenschap. De uitvinding van de boekdrukkunst had een grote bijdrage in de verspreiding van modern wetenschappelijk gedachtegoed. Daarnaast hadden ook de astrologie en alchemie invloed op het ontstaan van de Wetenschappelijke Revolutie, omdat zij reeds gebruik maakten van wiskunde om natuurfenomenen te verklaren.

 

De Incacultuur

De Inca’s hadden vanaf de dertiende eeuw veel gebieden veroverd in Zuid-Amerika en genoten een gestructureerd sociaal en economisch leven. In De Europese ontdekkingsreizen hadden grote invloed op de bloeiende Incacultuur. 1572 werd de leider van het Incavolk gegijzeld door de Spanjaarden en de onbekende ziekten die de Europeanen met zich meebrachten maakten vele slachtoffers onder het inheemse volk.

 

Het Chinese keizerrijk

Het Chinese keizerrijk maakte onder de Ming- en Qing-dynastie een grote bloeiperiode door. De Ming-dynastie (1368-1644) kende een zeer goed werkende structuur. Steden groeiden en het Rijk maakte effectief gebruik van zijn handelscontacten met onder andere Europa, Japan en Zuid-Amerika. In de zeventiende eeuw kwam het land in een kleine ijstijd terecht, wat zorgde voor flinke misoogsten. De nieuwe keizers van de Qing-dynastie (1644-1912) konden het Chinese Rijk hier weer overheen brengen, wat leidde tot een nieuwe bloeiperiode.

 

En verder..?

Er gebeurde natuurlijk nog veel meer tussen 1500 en 1700! Op deze pagina vind je artikelen over de meest uiteenlopende onderwerpen die te maken hebben met deze periode. Lees bijvoorbeeld over Admiraal Michiel de Ruyter, de onthoofding van Van Oldenbarnevelt of Virgin Queen Elizabeth.

 

Door: Chris Kienhuis

 

De loterij door de eeuwen heen

       9 februari 2016
Loterij

Op 5 februari verstreek in Californië de deadline om een jackpot van 63 miljoen dollar te claimen. Het is de hoogste niet geclaimde prijs in de Amerikaanse staat ooit. Het komt vaak voor dat jackpots van loterijen uiteindelijk niet vallen. Het idee van een loterij lijkt een vrij nieuw concept, maar niets is minder waar. Al in de oudheid werden er vormen van loterijen georganiseerd waarbij er iets gewonnen kon worden. Hoe heeft de loterij zich door de eeuwen heen ontwikkeld?

Lees verder

Verdeling van de Spaanse Nederlanden

Verdeling van de Spaanse Nederlanden

Spaanse Nederlanden 1635 – Al bijna zeventig jaar vechten de Nederlandse opstandelingen tegen de Spaanse overheersing. De noordelijke provincies zijn geheel bevrijd, maar de zuidelijke gewesten staan nog steeds onder Spaans bestuur. Op 8 februari 1635 sluit de Republiek der Verenigde Nederlanden daarom een verdrag met Frankrijk om de Spaanse Nederlanden te veroveren. Lees verder

De geschiedenis van de onderzeeër: van roeiboot naar U-boot

          5 februari 2016
Onderzeeër

Tegenwoordig rollen de meest bijzondere dingen uit steeds preciezere 3d-printers. De Nederlandse ondernemer Filip Jonker en de 3d-printexpert Jasper Menger werken samen aan een 3d-geprinte onderzeeër. Een mooie gelegenheid om eens de uitgebreide geschiedenis van de duikboot te beschrijven. Wist je bijvoorbeeld dat de allereerste onderzeeër al in 1620 werd gebouwd?

Lees verder

4 vrouwen en hun schoonheidsgeheimen: de zoektocht naar eeuwige jeugd

    4 februari 2016
eeuwige jeugd

Wetenschappers ontdekten de formule voor de eeuwige jeugd door senescente cellen weg te halen bij muizen. De diertjes werden daardoor aanzienlijk energieker en zagen er jonger uit. Deze ingreep zou in de toekomst ook bij mensen toegepast kunnen worden. De redactie zocht uit hoe de eeuwige jeugd in het verleden werd nagestreefd.

Lees verder

Nieuw-Amsterdam krijgt stadsrechten

Nieuw-Amsterdam krijgt stadsrechten

Nieuw-Amsterdam 1653 – Nieuw-Amsterdam krijgt om de economie te bevorderen stadsrechten. De stadsherberg wordt hiervoor omgebouwd tot ‘Stadt Huys’. Het nieuwe stadsbestuur begint onmiddellijk met de bouw van een omheining van de stad, als bescherming tegen de Engelsen. Lees verder

2x succesvol separatisme: de Belgische Opstand & de Portugese Restauratieoorlog

       1 februari 2016
2x succesvol separatisme: de Belgische Opstand & de Portugese Restauratieoorlog

Gisteren hebben duizenden betogers in Barcelona gedemonstreerd tegen separatisme. De boodschap van de demonstranten was duidelijk: Spanje moet één land blijven. Het Catalaanse verlangen naar onafhankelijkheid is één van de bekendste gevallen van separatisme in de geschiedenis. De redactie koos twee andere, intrigerende voorbeelden van (succesvol) separatisme uit de geschiedenis.
Lees verder

Zeeslag bij Reimerswaal tijdens de Tachtigjarige Oorlog

Zeeslag bij Reimerswaal tijdens de Tachtigjarige Oorlog

Reimerswaal 1574 – Wanneer de oorlogsschepen van de Spanjaarden en Geuzen elkaar naderen zijn het de Spanjaarden die als eerste vuren: talloze geuzen sterven en admiraal Boisot verliest een oog. De Geuzen komen vervolgens terug en weten 15 van de 75 Spaanse schepen te doen zinken en minimaal 1.200 Spanjaarden te doden: de Geuzen winnen de zeeslag bij Reimerswaal.

Lees verder

Het proces tegen Guy Fawkes

Het proces tegen Guy Fawkes

Londen 1606 – Guy Fawkes wordt voor de rechtbank gebracht. Hij wordt ervan beschuldigd  dat hij koning Jacobus I wilde vermoorden. Fawkes pleit onschuldig te zijn, maar het mag niet baten. Generaal Sir Edward stelt dat hij voor zijn executie eerst ‘halfdood gemaakt moet worden, zodat hij tussen hemel en aarde komt. Hij is immers onwaardig voor beiden’.

Lees verder