Michiel-de-Ruyter-470x352

1500-1700 | Vroegmoderne Tijd

 

 

Na de Middeleeuwen volgt vanaf de zestiende eeuw de Vroegmoderne Tijd. Historici laten deze periode normaal gesproken eindigen bij de negentiende eeuw. Op deze pagina vind je uiteenlopende artikelen over de periode tussen 1500 en 1700.

 

 

Het Ottomaanse Rijk

De Vroegmoderne Tijd begint met enkele belangrijke ontwikkelingen. Binnen een korte periode van ongeveer zestig jaar vindt er een aantal zeer invloedrijke gebeurtenissen plaats. Allereerst wordt in 1453 Constantinopel veroverd door de Ottomanen. Deze verovering betekent het definitieve einde van het Byzantijnse Oost-Romeinse Rijk. De Ottomanen wisten grote delen van het Midden-Oosten en Noord-Afrika te veroveren en het Ottomaanse Rijk bleef bestaan tot na de Eerste Wereldoorlog.

 

Ontdekkingsreizen en slavenhandel

Vervolgens ontdekte Christoffel Columbus in 1492 ‘per ongeluk’ een heel nieuw werelddeel: Amerika. Tijdens de vele ontdekkingsreizen die volgden wisten in eerste instantie voornamelijk Portugal en Spanje hun macht in overzeese gebieden uit te breiden. In de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden werd in 1602 de Verenigde Oostindische Compagnie (VOC) opgericht. De VOC richtte zich op de overzeese handel van de Republiek. In 1621 werd de Westindische Compagnie (WIC) opgericht. De handelsorganisatie kreeg groot aandeel in de Trans-Atlantische slavenhandel.

 

De Reformatie

In 1517 spijkerde de katholieke priester Maarten Luther 95 stellingen op de kerk van Wittenberg, om zijn onvrede tegenover de Rooms-katholieke kerk te uiten. Deze gebeurtenis markeert het begin van de Reformatie, van waaruit het christelijke protestantisme ontstond. Luther kreeg bijval van onder andere de Fransman Johannes Calvijn en de Zwitserse Zwingli.

 

De Tachtigjarige Oorlog

In 1568 begon officieel de Tachtigjarige Oorlog. De Republiek wilde zich, om zowel economische, politieke als religieuze redenen, afscheiden van de Spaanse overheersing van Filips II. Stadhouder Willem van Oranje had de leiding over de opstand, tot hij in 1584 werd vermoord. De Opstand eindigde in 1648 met de Vrede van Münster, waarin de onafhankelijkheid van de Republiek vastgelegd werd.

 

De Wetenschappelijke Revolutie

In de Vroegmoderne Tijd begon zich langzamerhand een verandering te voltrekken op het gebied van de wetenschap. Traditionele, religieuze ideeën over de wereld moesten steeds vaker plaatsmaken voor de moderne wetenschap. De uitvinding van de boekdrukkunst had een grote bijdrage in de verspreiding van modern wetenschappelijk gedachtegoed. Daarnaast hadden ook de astrologie en alchemie invloed op het ontstaan van de Wetenschappelijke Revolutie, omdat zij reeds gebruik maakten van wiskunde om natuurfenomenen te verklaren.

 

De Incacultuur

De Inca’s hadden vanaf de dertiende eeuw veel gebieden veroverd in Zuid-Amerika en genoten een gestructureerd sociaal en economisch leven. In De Europese ontdekkingsreizen hadden grote invloed op de bloeiende Incacultuur. 1572 werd de leider van het Incavolk gegijzeld door de Spanjaarden en de onbekende ziekten die de Europeanen met zich meebrachten maakten vele slachtoffers onder het inheemse volk.

 

Het Chinese keizerrijk

Het Chinese keizerrijk maakte onder de Ming- en Qing-dynastie een grote bloeiperiode door. De Ming-dynastie (1368-1644) kende een zeer goed werkende structuur. Steden groeiden en het Rijk maakte effectief gebruik van zijn handelscontacten met onder andere Europa, Japan en Zuid-Amerika. In de zeventiende eeuw kwam het land in een kleine ijstijd terecht, wat zorgde voor flinke misoogsten. De nieuwe keizers van de Qing-dynastie (1644-1912) konden het Chinese Rijk hier weer overheen brengen, wat leidde tot een nieuwe bloeiperiode.

 

En verder..?

Er gebeurde natuurlijk nog veel meer tussen 1500 en 1700! Op deze pagina vind je artikelen over de meest uiteenlopende onderwerpen die te maken hebben met deze periode. Lees bijvoorbeeld over Admiraal Michiel de Ruyter, de onthoofding van Van Oldenbarnevelt of Virgin Queen Elizabeth.

 

Door: Chris Kienhuis

 

Uitbraak middeleeuwse plaag: de Sint Vitus dans

Dansmanie Sint-Jans-Molenbeek 1642, gravure van Hendrick Hondius

Op 24 juni 1374 was er in het Duitse Aken een van de eerste grote en plotselinge uitbraken van een mysterieuze ziekte: de Sint Vitus dans, ook wel de dansplaag genoemd. Een grote groep mensen begon te hallucineren en schokkende bewegingen te maken, die vergelijkbaar waren met een dans. De dans-episode eindigde in complete uitputting waarna mensen tot de grond vielen en sommigen het leven lieten. De dansplaag verspreidde zich in de daaropvolgende eeuwen door geheel Europa. Lees verder

Stichting Jakarta

Stichting Jakarta

Jakarta 1527-  Op deze dag in 1527 veroverde de moslim prins Fatahillah de haven Soenda Kelapaan en gaf het de naam Jayakarta. Het wordt gezien als de officiële stichtingsdatum van de stad. Na de onafhankelijkheid van Indonesië in 1945 veranderde de naam van de stad van Batavia opnieuw naar Djakarta.

Lees verder

Eerste bloedtransfusie

Eerste bloedtransfusie

Frankrijk 1667- De eerste bloedtransfusie vond plaats op 15 juni 1667, maar had fatale gevolgen voor de patiënt en de donor. Het was een uitwisseling van bloed tussen een mens en een lam. Een doorbraak voor de geneeskunde.

Lees verder

Nieuw Amsterdam wordt New York

Manhattan

In 1609 voer Henry Hudson met een Engels-Nederlandse delegatie naar Amerika. Dit was het begin van een Nederlandse handelspost op Manhattan. Er ontstond een nederzetting met huizen en een fort, maar na enkele decennia namen de Engelsen het eiland over. Op 12 juni 1665 kreeg New York de eerste Engelse burgemeester. Lees verder

Hanze en de Noord-Europese handel

Hanze en de Noord-Europese handel

stempels-themamaanden-ig-juni2De Hanze was een handelsverbond tussen steden en handelsorganisaties in noordelijk Europa, ook steden in de Lage Landen zoals Zutphen, Zwolle, Deventer en Groningen maakten hier onderdeel van uit. Van de 12e tot de 17e eeuw speelde de Hanzesteden een grote rol in de Europese handel. De macht van de Hanze overschreed politieke grenzen en het verbond onderhield zelfs een eigen leger.

Lees verder

Geschiedenis van het roken

       1 juni 2015
Geschiedenis van het roken

Wie vanaf 1 juni 2015 in Peking een sigaret in het openbaar opsteekt kan een hoge boete verwachten. De autoriteiten hebben het antirookbeleid aangescherpt en de hoogte van de boete verhoogt tot 200 yuan, wat ongeveer 30 euro is. Hoewel tabak tegenwoordig als schadelijk genotsmiddel wordt gezien, had het vroeger het imago van een geneesmiddel.

Lees verder

Jodenvervolging in Hongarije

Boedapest Hongarije 1918

Op 27 mei 1529 werden dertig joden op de brandstapel gezet in de Hongaarse stad Perzinok. Het was niet de eerste keer dat de leden van de Joods-Hongaarse gemeenschap met geweld om het leven werden gebracht door de christelijke Hongaren. De joden in Hongarije waren eeuwen daarvoor in Hongarije terecht gekomen en werden meermaals vervolgd. Lees verder

De slag bij Heiligerlee: begin van 80 jaar opstand

De slag bij Heiligerlee: begin van 80 jaar opstand

Heiligerlee 1568 –  “…Maakt de Prins toebereidselen ten oorlog, en zijn broer Graaf Lodewijk komt met een leger in de Nederlanden; behaalt eene overwinning op de Spanjaarden, en brengt Alva in verlegenheid.” Lees verder