Michiel-de-Ruyter-470x352

1500-1700 | Vroegmoderne Tijd

 

 

Na de Middeleeuwen volgt vanaf de zestiende eeuw de Vroegmoderne Tijd. Historici laten deze periode normaal gesproken eindigen bij de negentiende eeuw. Op deze pagina vind je uiteenlopende artikelen over de periode tussen 1500 en 1700.

 

 

Het Ottomaanse Rijk

De Vroegmoderne Tijd begint met enkele belangrijke ontwikkelingen. Binnen een korte periode van ongeveer zestig jaar vindt er een aantal zeer invloedrijke gebeurtenissen plaats. Allereerst wordt in 1453 Constantinopel veroverd door de Ottomanen. Deze verovering betekent het definitieve einde van het Byzantijnse Oost-Romeinse Rijk. De Ottomanen wisten grote delen van het Midden-Oosten en Noord-Afrika te veroveren en het Ottomaanse Rijk bleef bestaan tot na de Eerste Wereldoorlog.

 

Ontdekkingsreizen en slavenhandel

Vervolgens ontdekte Christoffel Columbus in 1492 ‘per ongeluk’ een heel nieuw werelddeel: Amerika. Tijdens de vele ontdekkingsreizen die volgden wisten in eerste instantie voornamelijk Portugal en Spanje hun macht in overzeese gebieden uit te breiden. In de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden werd in 1602 de Verenigde Oostindische Compagnie (VOC) opgericht. De VOC richtte zich op de overzeese handel van de Republiek. In 1621 werd de Westindische Compagnie (WIC) opgericht. De handelsorganisatie kreeg groot aandeel in de Trans-Atlantische slavenhandel.

 

De Reformatie

In 1517 spijkerde de katholieke priester Maarten Luther 95 stellingen op de kerk van Wittenberg, om zijn onvrede tegenover de Rooms-katholieke kerk te uiten. Deze gebeurtenis markeert het begin van de Reformatie, van waaruit het christelijke protestantisme ontstond. Luther kreeg bijval van onder andere de Fransman Johannes Calvijn en de Zwitserse Zwingli.

 

De Tachtigjarige Oorlog

In 1568 begon officieel de Tachtigjarige Oorlog. De Republiek wilde zich, om zowel economische, politieke als religieuze redenen, afscheiden van de Spaanse overheersing van Filips II. Stadhouder Willem van Oranje had de leiding over de opstand, tot hij in 1584 werd vermoord. De Opstand eindigde in 1648 met de Vrede van Münster, waarin de onafhankelijkheid van de Republiek vastgelegd werd.

 

De Wetenschappelijke Revolutie

In de Vroegmoderne Tijd begon zich langzamerhand een verandering te voltrekken op het gebied van de wetenschap. Traditionele, religieuze ideeën over de wereld moesten steeds vaker plaatsmaken voor de moderne wetenschap. De uitvinding van de boekdrukkunst had een grote bijdrage in de verspreiding van modern wetenschappelijk gedachtegoed. Daarnaast hadden ook de astrologie en alchemie invloed op het ontstaan van de Wetenschappelijke Revolutie, omdat zij reeds gebruik maakten van wiskunde om natuurfenomenen te verklaren.

 

De Incacultuur

De Inca’s hadden vanaf de dertiende eeuw veel gebieden veroverd in Zuid-Amerika en genoten een gestructureerd sociaal en economisch leven. In De Europese ontdekkingsreizen hadden grote invloed op de bloeiende Incacultuur. 1572 werd de leider van het Incavolk gegijzeld door de Spanjaarden en de onbekende ziekten die de Europeanen met zich meebrachten maakten vele slachtoffers onder het inheemse volk.

 

Het Chinese keizerrijk

Het Chinese keizerrijk maakte onder de Ming- en Qing-dynastie een grote bloeiperiode door. De Ming-dynastie (1368-1644) kende een zeer goed werkende structuur. Steden groeiden en het Rijk maakte effectief gebruik van zijn handelscontacten met onder andere Europa, Japan en Zuid-Amerika. In de zeventiende eeuw kwam het land in een kleine ijstijd terecht, wat zorgde voor flinke misoogsten. De nieuwe keizers van de Qing-dynastie (1644-1912) konden het Chinese Rijk hier weer overheen brengen, wat leidde tot een nieuwe bloeiperiode.

 

En verder..?

Er gebeurde natuurlijk nog veel meer tussen 1500 en 1700! Op deze pagina vind je artikelen over de meest uiteenlopende onderwerpen die te maken hebben met deze periode. Lees bijvoorbeeld over Admiraal Michiel de Ruyter, de onthoofding van Van Oldenbarnevelt of Virgin Queen Elizabeth.

 

Door: Chris Kienhuis

 

De rol van vrouwen in de VOC

    25 juli 2017
De rol van vrouwen in de VOC

‘Daar was laatst een meisje loos, die wilde varen als zeematroos.’ Het rijmpje is nog steeds vrij bekend, maar dat het verwijst naar een tijd waarin vrouwen zich voordeden als man om in het leger of aan boord van een schip te werken, zal lang niet iedereen weten. In de zeventiende en achttiende eeuw kozen diverse vrouwen voor een ‘carrière’ als man.

Lees verder

Duinkerke: veel kaapvaart en één mirakel

    21 juli 2017
Duinkerke: veel kaapvaart en één mirakel

Onlangs ging de film Dunkirk in première, over de terugtrekking van Britse en Franse troepen naar Engeland aan het begin van de Tweede Wereldoorlog. Daarnaast ontdekte een lid van de Historische Vereniging Noordoost-Friesland een lied over Duinkerkse piraten dat geschreven werd tijdens de Tachtigjarige Oorlog. De strategische positie van het stadje bezorgde het een prominente positie door de eeuwen heen.

Lees verder

Het Cort Verhael van Frederick de Houtman

    19 juli 2017
Het Cort Verhael van Frederick de Houtman

Frederick de Houtman was de broer van Cornelis de Houtman en ging mee op de Eerste Schipvaart. Tijdens een tweede reis in Azië werd hij gevangengenomen door de sultan van Atjeh en zat hij 26 maanden vast. Hij schreef een Cort Verhael over zijn verblijf. Daarnaast publiceerde hij bij thuiskomst een gids met vooral Maleise en Malagassische woorden en uitdrukkingen. Tevens was hier een overzicht van de sterrenhemel op het zuidelijk halfrond in opgenomen. Het boek werd veel gebruikt bij latere expedities.

Lees verder

Tasman op Tongatapu; de VOC-mentaliteit in reisverhalen

    18 juli 2017
Tasman op Tongatapu; de VOC-mentaliteit in reisverhalen

Abel Tasman is vooral bekend als de ontdekkingsreiziger die delen van Australië, Nieuw-Zeeland en andere eilanden in kaart bracht. Over zijn reis zijn we tegenwoordig redelijk goed geïnformeerd dankzij twee verslagen; een van Tasman zelf, geschreven voor de VOC en het reisverslag van zijn chirurgijn, dat al in de zeventiende eeuw gepubliceerd werd. Interessant is onder andere de denkwijze van de schrijvers op hun reizen.

Lees verder

Arnhem op Mauritius: ‘ongeluckige voyage’ naar een ‘heerelijck eylandt’.

    17 juli 2017
Arnhem op Mauritius: ‘ongeluckige voyage’ naar een ‘heerelijck eylandt’.

In 1661 vertrok het schip de Aernhem vanuit Batavia richting Nederland. Reizen op een VOC-schip was toch al geen pretje, maar de reis in de sloep na een schipbreuk was helemaal een helse tocht. Het verblijf op het eiland Mauritius daarentegen deed paradijselijk aan. De lotgevallen van het schip werden opgeschreven door de ziekentrooster Johannes van Kerckhoven.

Lees verder

De VOC op Ceylon

    13 juli 2017
De VOC op Ceylon

Het bedrijven van slimme diplomatie was voor de VOC vaak veel voordeliger dan er overal met gestrekt been ingaan. Op Ceylon (tegenwoordig Sri Lanka) voegde de Compagnie zich volledig naar het wereldbeeld van de koningen daar, nadat een agressiever beleid op niks was uitgedraaid. Het eiland was voornamelijk van belang vanwege de handel in kaneel en olifanten.

Lees verder

De WIC en de Afrikaanse Westkust

    11 juli 2017
De WIC en de Afrikaanse Westkust

Als de verrichtingen van de VOC en WIC de revue passeren, wordt meestal vooral gesproken over Indië en Amerika. Afrika wordt vooral genoemd als continent waar slaven werden geruild tegen Europese producten. De Afrikanen worden daarbij dikwijls als slachtoffer gepresenteerd, maar tot aan de tweede helft van de negentiende eeuw hadden de Europeanen weinig in te brengen op het continent. Ondoordringbare binnenlanden, sterke Afrikaanse staten, en dodelijke ziektes weerhielden hen van veroveringen.

Lees verder

De geschiedenis van Dejima

       10 juli 2017
De geschiedenis van Dejima

Al vrij vroeg in haar bestaan bezocht de VOC Japan. Daar barstte een machtsstrijd los met de Engelsen en Portugezen die door de Nederlanders gewonnen werd. zodoende hadden zij een tijdlang het alleenrecht op de handel met Japan. Die handel verliep via het kunstmatige eilandje Dejima (ook wel gelatiniseerd tot Deshima, Decima, Desjima, Dezima, Disma of Disima).  Lees verder