Michiel-de-Ruyter-470x352

1500-1700 | Vroegmoderne Tijd

 

 

Na de Middeleeuwen volgt vanaf de zestiende eeuw de Vroegmoderne Tijd. Historici laten deze periode normaal gesproken eindigen bij de negentiende eeuw. Op deze pagina vind je uiteenlopende artikelen over de periode tussen 1500 en 1700.

 

 

Het Ottomaanse Rijk

De Vroegmoderne Tijd begint met enkele belangrijke ontwikkelingen. Binnen een korte periode van ongeveer zestig jaar vindt er een aantal zeer invloedrijke gebeurtenissen plaats. Allereerst wordt in 1453 Constantinopel veroverd door de Ottomanen. Deze verovering betekent het definitieve einde van het Byzantijnse Oost-Romeinse Rijk. De Ottomanen wisten grote delen van het Midden-Oosten en Noord-Afrika te veroveren en het Ottomaanse Rijk bleef bestaan tot na de Eerste Wereldoorlog.

 

Ontdekkingsreizen en slavenhandel

Vervolgens ontdekte Christoffel Columbus in 1492 ‘per ongeluk’ een heel nieuw werelddeel: Amerika. Tijdens de vele ontdekkingsreizen die volgden wisten in eerste instantie voornamelijk Portugal en Spanje hun macht in overzeese gebieden uit te breiden. In de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden werd in 1602 de Verenigde Oostindische Compagnie (VOC) opgericht. De VOC richtte zich op de overzeese handel van de Republiek. In 1621 werd de Westindische Compagnie (WIC) opgericht. De handelsorganisatie kreeg groot aandeel in de Trans-Atlantische slavenhandel.

 

De Reformatie

In 1517 spijkerde de katholieke priester Maarten Luther 95 stellingen op de kerk van Wittenberg, om zijn onvrede tegenover de Rooms-katholieke kerk te uiten. Deze gebeurtenis markeert het begin van de Reformatie, van waaruit het christelijke protestantisme ontstond. Luther kreeg bijval van onder andere de Fransman Johannes Calvijn en de Zwitserse Zwingli.

 

De Tachtigjarige Oorlog

In 1568 begon officieel de Tachtigjarige Oorlog. De Republiek wilde zich, om zowel economische, politieke als religieuze redenen, afscheiden van de Spaanse overheersing van Filips II. Stadhouder Willem van Oranje had de leiding over de opstand, tot hij in 1584 werd vermoord. De Opstand eindigde in 1648 met de Vrede van Münster, waarin de onafhankelijkheid van de Republiek vastgelegd werd.

 

De Wetenschappelijke Revolutie

In de Vroegmoderne Tijd begon zich langzamerhand een verandering te voltrekken op het gebied van de wetenschap. Traditionele, religieuze ideeën over de wereld moesten steeds vaker plaatsmaken voor de moderne wetenschap. De uitvinding van de boekdrukkunst had een grote bijdrage in de verspreiding van modern wetenschappelijk gedachtegoed. Daarnaast hadden ook de astrologie en alchemie invloed op het ontstaan van de Wetenschappelijke Revolutie, omdat zij reeds gebruik maakten van wiskunde om natuurfenomenen te verklaren.

 

De Incacultuur

De Inca’s hadden vanaf de dertiende eeuw veel gebieden veroverd in Zuid-Amerika en genoten een gestructureerd sociaal en economisch leven. In De Europese ontdekkingsreizen hadden grote invloed op de bloeiende Incacultuur. 1572 werd de leider van het Incavolk gegijzeld door de Spanjaarden en de onbekende ziekten die de Europeanen met zich meebrachten maakten vele slachtoffers onder het inheemse volk.

 

Het Chinese keizerrijk

Het Chinese keizerrijk maakte onder de Ming- en Qing-dynastie een grote bloeiperiode door. De Ming-dynastie (1368-1644) kende een zeer goed werkende structuur. Steden groeiden en het Rijk maakte effectief gebruik van zijn handelscontacten met onder andere Europa, Japan en Zuid-Amerika. In de zeventiende eeuw kwam het land in een kleine ijstijd terecht, wat zorgde voor flinke misoogsten. De nieuwe keizers van de Qing-dynastie (1644-1912) konden het Chinese Rijk hier weer overheen brengen, wat leidde tot een nieuwe bloeiperiode.

 

En verder..?

Er gebeurde natuurlijk nog veel meer tussen 1500 en 1700! Op deze pagina vind je artikelen over de meest uiteenlopende onderwerpen die te maken hebben met deze periode. Lees bijvoorbeeld over Admiraal Michiel de Ruyter, de onthoofding van Van Oldenbarnevelt of Virgin Queen Elizabeth.

 

Door: Chris Kienhuis

 

Zeeslag bij Gibraltar

'Zeeslag bij Gibraltar' door Cornelis Claesz van Wieringen (ca. 1621)

Gibraltar 1607 – Omdat de onderhandelingen over een wapenstilstand zijn vastgelopen, kiest de Nederlandse vloot in 1607 opnieuw het offensief. Admiraal Van Heemskerk slaagt erin de Spaanse vloot in de baai van Gibraltar te verrassen, waardoor zij geen kant meer op kunnen. Op 25 april 1607 kwam het vervolgens tot een treffen met de Zeeslag van Gibraltar. Lees verder

Slag bij Vlissingen 17 april 1573

Slag bij Vlissingen 17 april 1573

Vlissingen 1573 – Al een jaar is de stad in handen van Willem van Oranje. Toch proberen de Spanjaarden nog eenmaal om Vlissingen in te nemen. Ze hopen via het Zeeuwse stadje de steden die nog wel trouw zijn aan de Spaanse koning Filips II, te kunnen bevoorraden. Lees verder

Begin van het Twaalfjarig Bestand

Het schilderij 'Vrede en Overvloed binden de Pijlen van de Oorlog samen' door Abraham Janssens werd in 1614 gemaakt n.a.v. het Twaalfjarig Bestand.

Antwerpen 1609 – Aan het begin van de 17e eeuw bereikte de Tachtigjarige Oorlog een impasse. Na 50 jaar oorlog zijn zowel Spanje als Nederland op financieel en militair gebied uitgeput. Op 9 april tekenen beide landen daarom het Twaalfjarig Bestand. Het betekent niet alleen een tijdelijke onderbreking van de gevechten, maar ook de eerste erkenning van Nederland als onafhankelijke mogendheid.

Lees verder

Het uitbreken van de Hollandse Oorlog

Het uitbreken van de Hollandse Oorlog

Nederland 1672 – Het staat bekend als het Rampjaar. De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden wordt in 1672 aangevallen door Engeland, Zweden, Frankrijk en de bisdommen Münster en Keulen. Er breekt paniek uit, als de Fransen de Rijn oversteken en Twente en Zutphen bezetten. Op 6 april 1672 begon de Frans-Nederlandse Oorlog, ook wel de Hollandse Oorlog genoemd. Lees verder

De oorsprong van 1 april

       1 april 2016
De oorsprong van 1 april

Het is weer de dag dat collega´s, vrienden, familie en zelfs websites je in de maling proberen te nemen.Over de oorsprong van de nationale ´grappendag´ 1 april bestaan verschillende theorieën en verhalen. De redactie koos er een aantal uit. Lees verder

Watergeuzen veroveren Den Briel

De Inname Den Briel in 1572 door Jan Luycken (1679)

Den Briel 1572 – Hoewel de Tachtigjarige oorlog al enkele jaren woedt hebben de Nederlandse opstandelingen nog maar weinig succes behaald. Hier komt verandering in op 1 april 1572, met de inname van Den Briel door de Watergeuzen. Aanvankelijk maakt de Hertog van Alva zich hierover nog weinig zorgen, maar al snel realiseert hij zich het belang van het verliezen van ‘zijn bril’. Lees verder

Van baby tot vliegtuigkaper: 5 bizarre vermissingen door de eeuwen heen

       30 maart 2016
vermissing

Op 29 maart werd een militair gevonden in de Colombiaanse jungle die al 23 dagen vermist was. Hij werd verzwakt, maar in goede gezondheid aangetroffen. In het verleden zijn er een aantal  mensen vermist geraakt die –  in tegenstelling tot de Colombiaan – nooit meer zijn teruggevonden. Lees hier meer over de intrigerende  vermissing van een baby, kapitein, uitvinder, vliegenierster en vliegtuigkaper.

Lees verder

Spreekwoord vertaald: Aan lagerwal raken

    30 maart 2016
Spreekwoord vertaald: Aan lagerwal raken

Aan lagerwal gaat het duidelijk niet goed met je. Daar zijn we het over eens. Nautische spreekwoorden zijn doorgesijpeld in de Nederlandse taal. Maar wat betekent aan lagerwal raken nu precies?
Lees verder