Michiel-de-Ruyter-470x352

1500-1700 | Vroegmoderne Tijd

 

 

Na de Middeleeuwen volgt vanaf de zestiende eeuw de Vroegmoderne Tijd. Historici laten deze periode normaal gesproken eindigen bij de negentiende eeuw. Op deze pagina vind je uiteenlopende artikelen over de periode tussen 1500 en 1700.

 

 

Het Ottomaanse Rijk

De Vroegmoderne Tijd begint met enkele belangrijke ontwikkelingen. Binnen een korte periode van ongeveer zestig jaar vindt er een aantal zeer invloedrijke gebeurtenissen plaats. Allereerst wordt in 1453 Constantinopel veroverd door de Ottomanen. Deze verovering betekent het definitieve einde van het Byzantijnse Oost-Romeinse Rijk. De Ottomanen wisten grote delen van het Midden-Oosten en Noord-Afrika te veroveren en het Ottomaanse Rijk bleef bestaan tot na de Eerste Wereldoorlog.

 

Ontdekkingsreizen en slavenhandel

Vervolgens ontdekte Christoffel Columbus in 1492 ‘per ongeluk’ een heel nieuw werelddeel: Amerika. Tijdens de vele ontdekkingsreizen die volgden wisten in eerste instantie voornamelijk Portugal en Spanje hun macht in overzeese gebieden uit te breiden. In de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden werd in 1602 de Verenigde Oostindische Compagnie (VOC) opgericht. De VOC richtte zich op de overzeese handel van de Republiek. In 1621 werd de Westindische Compagnie (WIC) opgericht. De handelsorganisatie kreeg groot aandeel in de Trans-Atlantische slavenhandel.

 

De Reformatie

In 1517 spijkerde de katholieke priester Maarten Luther 95 stellingen op de kerk van Wittenberg, om zijn onvrede tegenover de Rooms-katholieke kerk te uiten. Deze gebeurtenis markeert het begin van de Reformatie, van waaruit het christelijke protestantisme ontstond. Luther kreeg bijval van onder andere de Fransman Johannes Calvijn en de Zwitserse Zwingli.

 

De Tachtigjarige Oorlog

In 1568 begon officieel de Tachtigjarige Oorlog. De Republiek wilde zich, om zowel economische, politieke als religieuze redenen, afscheiden van de Spaanse overheersing van Filips II. Stadhouder Willem van Oranje had de leiding over de opstand, tot hij in 1584 werd vermoord. De Opstand eindigde in 1648 met de Vrede van Münster, waarin de onafhankelijkheid van de Republiek vastgelegd werd.

 

De Wetenschappelijke Revolutie

In de Vroegmoderne Tijd begon zich langzamerhand een verandering te voltrekken op het gebied van de wetenschap. Traditionele, religieuze ideeën over de wereld moesten steeds vaker plaatsmaken voor de moderne wetenschap. De uitvinding van de boekdrukkunst had een grote bijdrage in de verspreiding van modern wetenschappelijk gedachtegoed. Daarnaast hadden ook de astrologie en alchemie invloed op het ontstaan van de Wetenschappelijke Revolutie, omdat zij reeds gebruik maakten van wiskunde om natuurfenomenen te verklaren.

 

De Incacultuur

De Inca’s hadden vanaf de dertiende eeuw veel gebieden veroverd in Zuid-Amerika en genoten een gestructureerd sociaal en economisch leven. In De Europese ontdekkingsreizen hadden grote invloed op de bloeiende Incacultuur. 1572 werd de leider van het Incavolk gegijzeld door de Spanjaarden en de onbekende ziekten die de Europeanen met zich meebrachten maakten vele slachtoffers onder het inheemse volk.

 

Het Chinese keizerrijk

Het Chinese keizerrijk maakte onder de Ming- en Qing-dynastie een grote bloeiperiode door. De Ming-dynastie (1368-1644) kende een zeer goed werkende structuur. Steden groeiden en het Rijk maakte effectief gebruik van zijn handelscontacten met onder andere Europa, Japan en Zuid-Amerika. In de zeventiende eeuw kwam het land in een kleine ijstijd terecht, wat zorgde voor flinke misoogsten. De nieuwe keizers van de Qing-dynastie (1644-1912) konden het Chinese Rijk hier weer overheen brengen, wat leidde tot een nieuwe bloeiperiode.

 

En verder..?

Er gebeurde natuurlijk nog veel meer tussen 1500 en 1700! Op deze pagina vind je artikelen over de meest uiteenlopende onderwerpen die te maken hebben met deze periode. Lees bijvoorbeeld over Admiraal Michiel de Ruyter, de onthoofding van Van Oldenbarnevelt of Virgin Queen Elizabeth.

 

Door: Chris Kienhuis

 

De Unie van Utrecht

       23 januari 2017
De Unie van Utrecht

Utrecht 1579 – In de kapittelzaal van de Utrechtse Dom komen allerlei Nederlandse edellieden bijeen. Ze tekenen de Unie van Utrecht, een belangrijk document, dat de basis legt voor een langdurige samenwerking tussen de noordelijke gewesten. De Unie van Utrecht werd getekend op 23 januari 1579, als reactie op de Spaanse vijandigheid vanuit het zuiden.

Lees verder

Nederlanders in Amerika

Nederlanders in Amerika

Het sociale en intellectuele leven van de Nederlandse bovenlaag speelde zich niet af aan grote vorstenhoven – zoals in Spanje en Frankrijk – maar in koopmanshuizen in de steden. Burgerlijke deugden als eenvoud, nuchterheid en spaarzaamheid werden hoog geacht, ook bij de elite. Een ander belangrijk kenmerk van de Nederlander was verdraagzaamheid. Men had geen erg sterk ontwikkeld nationaal zelfgevoel en ook op religieus gebied was men behoorlijk tolerant. De kerk was ondergeschikt aan de staat en de meeste van diens vertegenwoordigers hadden niet veel zin om niet-Protestanten te vervolgen. Pragmatisme was belangrijker dan ideologie. Lees verder

De jonge jaren van Maarten Luther

    15 december 2016
De jonge jaren van Maarten Luther

Maarten Luther staat, natuurlijk, bekend om zijn rol in de Reformatie. Zijn meest bekende wapenfeit is ongetwijfeld het plaatsen van zijn 95 stellingen op de slotkapel. Over zijn jeugd is minder informatie bekend. Wat voor leven leidde Luther eigenlijk voor hij monnik werd? Lees verder

De Wilde Jacht: een Noord-Europese mythe

          13 december 2016
De Wilde Jacht: een Noord-Europese mythe

De Wilde Jacht is terug te vinden in de folklore van Noord-Europese culturen. Tijdens de oudheid, middeleeuwen en zelfs nog in de vroegmoderne tijd was het een bekend verhaal. Dit vooral in landen met Germaanse culturen zoals de Scandinavische landen, maar ook in Duitsland, Nederland en zelfs Frankrijk. Wat was precies de Wilde Jacht? Lees verder

Recept voor Escabetx (Gebakken vis in zure saus)

Vastenrecept

Escabetx, of escabeche, wordt nog steeds gegeten in Spanje en de Spaanstalige wereld. Deze middeleeuwse variant komt uit het Boek van Sent Sovi, een Catalaanse receptenverzameling uit de veertiende eeuw. Lees verder

Isaac Newton publiceert zijn Philosophiae Naturalis Principia Mathematica

Newtons Principia

Op 5 juli 1687 publiceert de Britse natuurkundige Isaac Newton zijn Philosophiae Naturalis Principia Mathematica. Hierin beschrijft hij de drie wetten die voortaan de basis vormen van de moderne natuurkunde. Het werk zorgt voor aanzien, maar zijn collega Hooke beschuldigt hem van plagiaat. In december 2016 wordt één van de eerste gedrukte edities van de Philosophiae Naturalis Principia Mathematica geveild door een Brits veilinghuis.
Lees verder

Opening van de nieuwe St. Paul’s kathedraal in Londen

Opening van de nieuwe St. Paul’s kathedraal in Londen

De kathedraal van St. Paul in Londen is een icoon van het christendom en speelt een belangrijke rol in het maatschappelijke leven van de Londenaren. Het gebouw kent een viertal voorgangers op dezelfde plek en is een ontwerp van architect Christopher Wren. Op 2 december 1697 werd het koor geopend en de eerste dienst gehouden. Lees verder

De Zwarte Legende

De Zwarte Legende

De zwarte legende, dat wil zeggen, de traditionele literatuur die volk, geschiedenis en nationaal karakter van Spanje bekritiseert, kwam oorspronkelijk uit Italië. Het was hier dat voor het eerst (begin 16e eeuw) geschriften verschenen waarin de Spanjaarden negatief werden afgeschilderd. De Nederlanders herhaalden en populariseerden de eerdere kritieken, waarbij ze ook dankbaar gebruik maakten van de kritiek van Spanjaarden zelf op het Spaanse optreden in de Nieuwe Wereld. Lees verder