Michiel-de-Ruyter-470x352

1500-1700 | Vroegmoderne Tijd

 

 

Na de Middeleeuwen volgt vanaf de zestiende eeuw de Vroegmoderne Tijd. Historici laten deze periode normaal gesproken eindigen bij de negentiende eeuw. Op deze pagina vind je uiteenlopende artikelen over de periode tussen 1500 en 1700.

 

 

Het Ottomaanse Rijk

De Vroegmoderne Tijd begint met enkele belangrijke ontwikkelingen. Binnen een korte periode van ongeveer zestig jaar vindt er een aantal zeer invloedrijke gebeurtenissen plaats. Allereerst wordt in 1453 Constantinopel veroverd door de Ottomanen. Deze verovering betekent het definitieve einde van het Byzantijnse Oost-Romeinse Rijk. De Ottomanen wisten grote delen van het Midden-Oosten en Noord-Afrika te veroveren en het Ottomaanse Rijk bleef bestaan tot na de Eerste Wereldoorlog.

 

Ontdekkingsreizen en slavenhandel

Vervolgens ontdekte Christoffel Columbus in 1492 ‘per ongeluk’ een heel nieuw werelddeel: Amerika. Tijdens de vele ontdekkingsreizen die volgden wisten in eerste instantie voornamelijk Portugal en Spanje hun macht in overzeese gebieden uit te breiden. In de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden werd in 1602 de Verenigde Oostindische Compagnie (VOC) opgericht. De VOC richtte zich op de overzeese handel van de Republiek. In 1621 werd de Westindische Compagnie (WIC) opgericht. De handelsorganisatie kreeg groot aandeel in de Trans-Atlantische slavenhandel.

 

De Reformatie

In 1517 spijkerde de katholieke priester Maarten Luther 95 stellingen op de kerk van Wittenberg, om zijn onvrede tegenover de Rooms-katholieke kerk te uiten. Deze gebeurtenis markeert het begin van de Reformatie, van waaruit het christelijke protestantisme ontstond. Luther kreeg bijval van onder andere de Fransman Johannes Calvijn en de Zwitserse Zwingli.

 

De Tachtigjarige Oorlog

In 1568 begon officieel de Tachtigjarige Oorlog. De Republiek wilde zich, om zowel economische, politieke als religieuze redenen, afscheiden van de Spaanse overheersing van Filips II. Stadhouder Willem van Oranje had de leiding over de opstand, tot hij in 1584 werd vermoord. De Opstand eindigde in 1648 met de Vrede van Münster, waarin de onafhankelijkheid van de Republiek vastgelegd werd.

 

De Wetenschappelijke Revolutie

In de Vroegmoderne Tijd begon zich langzamerhand een verandering te voltrekken op het gebied van de wetenschap. Traditionele, religieuze ideeën over de wereld moesten steeds vaker plaatsmaken voor de moderne wetenschap. De uitvinding van de boekdrukkunst had een grote bijdrage in de verspreiding van modern wetenschappelijk gedachtegoed. Daarnaast hadden ook de astrologie en alchemie invloed op het ontstaan van de Wetenschappelijke Revolutie, omdat zij reeds gebruik maakten van wiskunde om natuurfenomenen te verklaren.

 

De Incacultuur

De Inca’s hadden vanaf de dertiende eeuw veel gebieden veroverd in Zuid-Amerika en genoten een gestructureerd sociaal en economisch leven. In De Europese ontdekkingsreizen hadden grote invloed op de bloeiende Incacultuur. 1572 werd de leider van het Incavolk gegijzeld door de Spanjaarden en de onbekende ziekten die de Europeanen met zich meebrachten maakten vele slachtoffers onder het inheemse volk.

 

Het Chinese keizerrijk

Het Chinese keizerrijk maakte onder de Ming- en Qing-dynastie een grote bloeiperiode door. De Ming-dynastie (1368-1644) kende een zeer goed werkende structuur. Steden groeiden en het Rijk maakte effectief gebruik van zijn handelscontacten met onder andere Europa, Japan en Zuid-Amerika. In de zeventiende eeuw kwam het land in een kleine ijstijd terecht, wat zorgde voor flinke misoogsten. De nieuwe keizers van de Qing-dynastie (1644-1912) konden het Chinese Rijk hier weer overheen brengen, wat leidde tot een nieuwe bloeiperiode.

 

En verder..?

Er gebeurde natuurlijk nog veel meer tussen 1500 en 1700! Op deze pagina vind je artikelen over de meest uiteenlopende onderwerpen die te maken hebben met deze periode. Lees bijvoorbeeld over Admiraal Michiel de Ruyter, de onthoofding van Van Oldenbarnevelt of Virgin Queen Elizabeth.

 

Door: Chris Kienhuis

 

De slag bij Heiligerlee: begin van 80 jaar opstand

De slag bij Heiligerlee: begin van 80 jaar opstand

Heiligerlee 1568 –  “…Maakt de Prins toebereidselen ten oorlog, en zijn broer Graaf Lodewijk komt met een leger in de Nederlanden; behaalt eene overwinning op de Spanjaarden, en brengt Alva in verlegenheid.” Lees verder

Watergeuzen veroveren Enkhuizen

Watergeuzen veroveren Enkhuizen

Enkhuizen 1572- Het waren grote imposante mannen, gekerfd met wonden en littekens door de strijd die ze voerden. Het missen van een been, een arm, een oog of een oor maakte hun aanblik imposant en angstaanjagend. ‘Bouffen en piraten’, zo noemde hertog Alva van Spanje ze. Lees verder

Onthoofding van Anna Boleyn

Anna Boleyn

Windsor 1536- ”Good Christian people, I am come hither to die, for according to the law, and by the law I am judged to die, and therefore I will speak nothing against it”. Anna Boleyn knielde neer en voelde het koude steen van het hakblok haar gezicht raken. Met een dof geluid raakte haar hoofd de grond. Door het kanonschot wist koning Hendrik VIII dat zijn tweede vrouw was gestorven.

Lees verder

Van Oldenbarnevelt onthoofd

Johan_van_Oldenbarnevelt door Michiel Jansz van Mierevelt

Den-Haag 1619 – “Mannen, gelooft niet dat ik een landverrader ben, ik heb oprecht en vroom gehandeld, als een goede patriot, en zo zal ik sterven” spreekt Johan van Oldenbarnevelt de menigte op het Binnenhof toe. “ Maak het kort, maak het kort” zegt hij tegen zijn knecht met zijn hoofd al op het schavot. De knecht neemt prevelend afscheid van zijn meester.

Lees verder

Watergeuzen veroveren Den Briel

De Inname Den Briel in 1572 door Jan Luycken (1679)

Den Briel 1572 – Hoewel de Tachtigjarige oorlog al enkele jaren woedt hebben de Nederlandse opstandelingen nog maar weinig succes behaald. Hier komt verandering in op 1 april 1572, met de inname van Den Briel door de Watergeuzen. Aanvankelijk maakt de Hertog van Alva zich hierover nog weinig zorgen, maar al snel realiseert hij zich het belang van het verliezen van ‘zijn bril’. Lees verder

Hugo de Groot ontsnapt uit slot Loevestein

Hugo de Groot stapt in boekenkist in slot Loevestein (Bron: Nationaal Archief)

Slot Loevestein 1621 – In de vroege ochtend van 22 maart ligt Nederlands grootste rechtsgeleerde, maar tevens staatsgevangene, Hugo de Groot, in foetushouding in een grote boekenkist. De kist met de gevangene wordt door zijn bewakers het slot uit gedragen en met een bootje naar Gorinchem gebracht. Het brein achter de ontsnapping, De Groots vrouw Maria van Reigersberg, ziet vanaf de wal van de slotgracht hoe haar man, verstopt in de kist, zijn vrijheid tegemoet vaart.

Lees verder

Uitvindingen van Leonardo da Vinci

          23 februari 2015
Da Vinci vleugels

Leonardo da Vinci, een boegbeeld van de Renaissance. Deze ‘homo universalis’ (1452-1519) heeft bijzondere uitvindingen gedaan, vaak ver hun tijd vooruit. Zijn ideeën werden door velen als onmogelijk geacht. Zo heeft Da Vinci een duikpak ontworpen, compleet met luchttank, en verschillende vliegmachines. Lees verder

Vrede van Westminster

De 'Gouden Leeuw' tijdens de Slag om Texel 1673

Op 19 februari 1674 sluiten Nederland en Engeland de Vrede van Westminster. Hiermee komt een einde aan de Derde Engels-Nederlandse Oorlog. Als gevolg van dit verdrag valt New York in handen van de Engelsen. Lees verder