Michiel-de-Ruyter-470x352

1500-1700 | Vroegmoderne Tijd

 

 

Na de Middeleeuwen volgt vanaf de zestiende eeuw de Vroegmoderne Tijd. Historici laten deze periode normaal gesproken eindigen bij de negentiende eeuw. Op deze pagina vind je uiteenlopende artikelen over de periode tussen 1500 en 1700.

 

 

Het Ottomaanse Rijk

De Vroegmoderne Tijd begint met enkele belangrijke ontwikkelingen. Binnen een korte periode van ongeveer zestig jaar vindt er een aantal zeer invloedrijke gebeurtenissen plaats. Allereerst wordt in 1453 Constantinopel veroverd door de Ottomanen. Deze verovering betekent het definitieve einde van het Byzantijnse Oost-Romeinse Rijk. De Ottomanen wisten grote delen van het Midden-Oosten en Noord-Afrika te veroveren en het Ottomaanse Rijk bleef bestaan tot na de Eerste Wereldoorlog.

 

Ontdekkingsreizen en slavenhandel

Vervolgens ontdekte Christoffel Columbus in 1492 ‘per ongeluk’ een heel nieuw werelddeel: Amerika. Tijdens de vele ontdekkingsreizen die volgden wisten in eerste instantie voornamelijk Portugal en Spanje hun macht in overzeese gebieden uit te breiden. In de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden werd in 1602 de Verenigde Oostindische Compagnie (VOC) opgericht. De VOC richtte zich op de overzeese handel van de Republiek. In 1621 werd de Westindische Compagnie (WIC) opgericht. De handelsorganisatie kreeg groot aandeel in de Trans-Atlantische slavenhandel.

 

De Reformatie

In 1517 spijkerde de katholieke priester Maarten Luther 95 stellingen op de kerk van Wittenberg, om zijn onvrede tegenover de Rooms-katholieke kerk te uiten. Deze gebeurtenis markeert het begin van de Reformatie, van waaruit het christelijke protestantisme ontstond. Luther kreeg bijval van onder andere de Fransman Johannes Calvijn en de Zwitserse Zwingli.

 

De Tachtigjarige Oorlog

In 1568 begon officieel de Tachtigjarige Oorlog. De Republiek wilde zich, om zowel economische, politieke als religieuze redenen, afscheiden van de Spaanse overheersing van Filips II. Stadhouder Willem van Oranje had de leiding over de opstand, tot hij in 1584 werd vermoord. De Opstand eindigde in 1648 met de Vrede van Münster, waarin de onafhankelijkheid van de Republiek vastgelegd werd.

 

De Wetenschappelijke Revolutie

In de Vroegmoderne Tijd begon zich langzamerhand een verandering te voltrekken op het gebied van de wetenschap. Traditionele, religieuze ideeën over de wereld moesten steeds vaker plaatsmaken voor de moderne wetenschap. De uitvinding van de boekdrukkunst had een grote bijdrage in de verspreiding van modern wetenschappelijk gedachtegoed. Daarnaast hadden ook de astrologie en alchemie invloed op het ontstaan van de Wetenschappelijke Revolutie, omdat zij reeds gebruik maakten van wiskunde om natuurfenomenen te verklaren.

 

De Incacultuur

De Inca’s hadden vanaf de dertiende eeuw veel gebieden veroverd in Zuid-Amerika en genoten een gestructureerd sociaal en economisch leven. In De Europese ontdekkingsreizen hadden grote invloed op de bloeiende Incacultuur. 1572 werd de leider van het Incavolk gegijzeld door de Spanjaarden en de onbekende ziekten die de Europeanen met zich meebrachten maakten vele slachtoffers onder het inheemse volk.

 

Het Chinese keizerrijk

Het Chinese keizerrijk maakte onder de Ming- en Qing-dynastie een grote bloeiperiode door. De Ming-dynastie (1368-1644) kende een zeer goed werkende structuur. Steden groeiden en het Rijk maakte effectief gebruik van zijn handelscontacten met onder andere Europa, Japan en Zuid-Amerika. In de zeventiende eeuw kwam het land in een kleine ijstijd terecht, wat zorgde voor flinke misoogsten. De nieuwe keizers van de Qing-dynastie (1644-1912) konden het Chinese Rijk hier weer overheen brengen, wat leidde tot een nieuwe bloeiperiode.

 

En verder..?

Er gebeurde natuurlijk nog veel meer tussen 1500 en 1700! Op deze pagina vind je artikelen over de meest uiteenlopende onderwerpen die te maken hebben met deze periode. Lees bijvoorbeeld over Admiraal Michiel de Ruyter, de onthoofding van Van Oldenbarnevelt of Virgin Queen Elizabeth.

 

Door: Chris Kienhuis

 

Galileo Galilei: Vader van de moderne astronomie

'Galileo en Viviani' door Tito Lessi (1892)

In de vroege ochtend van dinsdag 5 juli is de ruimtesonde Juno bij de planeet Jupiter aangekomen. De sonde gaat onderzoek doen naar de atmosfeer van de planeet en zal ook bepalen of Jupiter een harde kern heeft of een kern die uit gas bestaat. In 1610 ontdekte Galileo Galilei met zijn telescoop als eerste onderzoeker de vier grootste manen van Jupiter, welke tegenwoordig te boek staan als de Galileïsche manen: Io, Europa, Ganymedes en Callisto. Wie was Gallileo Gallilei en wat heeft hij in zijn leven bereikt?  
Lees verder

Isaac Newton publiceert zijn Philosophiae Naturalis Principia Mathematica

Newtons Principia

Op 5 juli 1687 publiceert de Britse natuurkundige Isaac Newton zijn Philosophiae Naturalis Principia Mathematica. Hierin beschrijft hij de drie wetten die voortaan de basis vormen van de moderne natuurkunde. Het werk zorgt voor aanzien, maar zijn collega Hooke beschuldigt hem van plagiaat. Lees verder

De Slag bij Nieuwpoort wordt gewonnen door Maurits van Oranje

Slag bij Nieuwpoort

In 1568 begon er een oorlog die tachtig jaar zou duren: de Tachtigjarige Oorlog. De Nederlanders kwamen hierbij in opstand tegen de Spaanse koning. Op 2 juli 1600 vindt één van de beroemdste slagen tussen de twee legers plaats: de Slag bij Nieuwpoort. Lees verder

De Inter Caetera en de verdeling van de Nieuwe Wereld

       30 juni 2016
De Inter Caetera en de verdeling van de Nieuwe Wereld

Themamaand Op ReisColumbus ontdekte in 1492 een continent dat nog niet bekend was bij de Europese staten. Omdat zijn expeditie door Spanje werd gefinancierd, wilden zij beslag leggen op deze Nieuwe Wereld. Volgens een pauselijke bul uit 1481 zou het land echter aan Portugal toebehoren. De Spanjaarden schakelden vervolgens de hulp in van de Spanjaard Rodrigo Borgia, die was verkozen tot paus Alexander VI. In deze diplomatieke strijd ligt de verklaring voor het feit dat de Brazilianen als enige Portugees spreken in Latijns-Amerika. Lees verder

Wat hebben aflaten, kathedralen en kruistochten met elkaar te maken?

    29 juni 2016
aflaten

luther2kopieDe leer van de reformatie kan worden samengevat in 5 sola’s. Één daarvan is de ‘Sola Gratia’: Alleen  de ‘gratia’ van Jezus, die zichzelf aan het kruis liet nagelen, kan de zonden van de mens vergeven. Het kopen van aflaten zou volgens Luther niet werken, genade is immers niet te koop. Hij zag het als een manier voor de katholieke kerk om rijker te worden. Wanneer ontstond de aflaat eigenlijk en hoe werkte het precies? Lees verder

Populaire opera’s uit het verleden

       29 juni 2016
Populaire opera’s uit het verleden

stempels-themamaanden-ig-juni2 muziekRond het jaar 1600 verscheen de opera ten tonele; een nieuwe kunstvorm waarbij zang en gesproken tekst werden gecombineerd tot een theatraal geheel. In de jaren daarna zijn honderden opera’s verschenen, waarvan slechts enkele ons bekend zijn gebleven. Deze opera’s maakten diepe indruk op het grote publiek of waren revolutionair voor hun tijd. 4 verschillende populaire opera’s uit de periode 1600-1900 die vandaag de dag nog altijd worden opgevoerd.

Lees verder

28 juni jarig: Hendrik VIII van Engeland

28 juni jarig: Hendrik VIII van Engeland

Hij wordt gezien als een van de meest charismatische Engelse koningen. Hij trouwt zes keer en laat twee van zijn vrouwen onthoofden omdat ze hem geen mannelijke nakomelingen geven. Hij bekeert tot het protestantisme en benoemt zichzelf tot het hoofd van de kerk van Engeland. Hendrik VIII Tudor wordt op 28 juni 1491 geboren in Greenwich. Lees verder

Lucas Cranach de Oudere: reformatieschilder & slimme zakenman

    23 juni 2016
Lucas Cranach de Oudere: reformatieschilder & slimme zakenman

luther2kopieHij was een tijdgenoot van Maarten Luther en een begenadigd schilder, graveur en ondernemer. Hij leefde van 1472 tot 1553 en zou portretten schilderen voor zowel de grote protestantse als katholieke heren van het Heilige Roomse Rijk.  Hij leefde in Wittenberg, net als Maarten Luther. Tussen de twee mannen zou een vriendschap ontstaan, waar Cranach zijn grootste bekendheid aan ontleent. Lees verder