Dore_London

1700-1800 | 18e eeuw

 

De achttiende eeuw was er één van politieke onrust. De traditionele Europese bestuursvormen kwamen onder grote druk te staan dankzij de moderne idealen van de Verlichting. Lees op deze pagina meer over de Verlichting, de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog, de Industriële Revolutie en de Franse Revolutie.

 

De Verlichting

De achttiende eeuw werd de ‘Age of Reason’ genoemd. De eeuw dankt deze naam aan de opkomende wetenschap en het gebruik van het verstand boven het vasthouden aan traditioneel religieuze ideeën. Belangrijke filosofen als Montesquieu en Descartes konden vanuit de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden relatief eenvoudig hun gedachtegoed verspreiden, omdat in de Republiek een zekere mate van persvrijheid bestond.

 

Slavenhandel duurt voort

In de achttiende eeuw was de slavenhandel in Amerika op zijn hoogtepunt. Men schat dat er binnen de Trans-Atlantische slavenhandel ongeveer 12 miljoen Afrikanen als slaaf verkocht zijn in Amerika. De afschaffing van de slavernij in Nederland zou nog tot 1863 op zich laten wachten.

 

Agrarische Revolutie

De Agrarische Revolutie is een van de ontwikkelingen die heeft bijgedragen aan het ontstaan van de West-Europese Industriële Revolutie. De Agrarische Revolutie ontstond in Engeland, alwaar het middeleeuwse drieslagstelsel vervangen werd door het efficiëntere vierslagstelsel. Nu werd de landbouwgrond niet meer opgedeeld in drie zones, maar in vier zones. In plaats van dat een deel van het land braak lag, wisselden de boeren hun teelt af. Hierdoor bleef de grond vruchtbaar. Daarnaast vonden nieuwe gewassen als maïs en aardappelen hun weg naar de Engelse landbouw. Ook droeg de vervanging van ossen door paarden als ploegdieren bij aan een vergrote productie.

 

Industriële Revolutie

Met de Industriële Revolutie wordt de overgang van handmatige productie naar het werken met machines bedoeld. Deze omwenteling begon in Engeland omstreeks 1750 en had grote invloed op zowel de economie als het dagelijks leven van de gewone burger. Voor het eerst ontstonden fabrieken waar arbeiders – ook kinderen – onder zware omstandigheden uren achter elkaar moesten werken. Arbeid was zeer goedkoop en het aanbod groot, wat de fabriekseigenaren een zeer machtige positie gaf; een luie werknemer was zo vervangen.

 

De Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog

De Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog (1775-1783) was de oorlog tussen Engeland en haar koloniën in Noord-Amerika. In Engeland waren enkele wetten aangenomen die zeer ongunstig waren voor de Amerikaanse koloniën. Hun slogan was:

“no taxation without representation”

Dit omdat de Engelse overheid hoge belastingen hief in Amerika zonder dat de koloniën enige inspraak hadden in het bestuur. Dertien koloniën besloten zich tegen de belastingen af te zetten. Zij wisten zich af te scheiden van Engeland en sloten zich aaneen in de Verenigde Staten van Amerika, met George Washington als hun eerste president.

 

Absolutisme wordt verlicht despotisme

Vanaf halverwege de zeventiende eeuw werden verschillende Europese landen geregeerd door een absoluut vorst. Deze vorst werd niet door wetten in zijn doen en laten beperkt en kon volledig naar eigen wil handelen. Lodewijk XIV, de ‘zonnekoning’, is het bekendste voorbeeld van een absoluut vorst. In de loop van de achttiende eeuw maakte de absolute vorst in sommige gebieden plaats voor een verlicht despoot. Een bekend voorbeeld is Frederik de Grote van Pruisen. De verlicht despoot handelde nog steeds alleen,  maar hield meer rekening met de belangen van het volk.

 

De Franse Revolutie

In Frankrijk leidde onvrede onder de lage adel over hun geringe inspraak op de wetgeving tot de Franse Revolutie. De opstand leidde tot de afschaffing van de Franse monarchie en het begin van de Eerste Franse Republiek. Naast de onvrede van de lage adel speelden ook de grote klassenverschillen, het bankroet van de staat en landelijke hongersnood een rol in het ontstaan van de revolutie. De bestorming van de Bastille in 1789 wordt gezien als het symbolische begin van de Franse Revolutie.

 

Door: Chris Kienhuis

Het Hofje van Nieuwkoop

       27 september 2016
hofje van nieuwkoop

themamaand monumentenEen van de best bewaarde geheimen van de Haagse binnenstad is het Hofje van Nieuwkoop. Het 17e eeuwse hofje is lastig te vinden en vormt een oase van rust in de drukke hofstad. Inmiddels wordt het hofje alweer meer dan 350 jaar bewoond. Oorspronkelijk werden de 62 huisjes gebouwd voor oude en behoeftige vrouwen, maar tegenwoordig worden de huisjes betrokken door jong en oud.

Lees verder

Kleurgeschiedenis: verf is onbetaalbaar

          19 september 2016
Palet

Wie vandaag de dag in een museum naar een schilderij kijkt, zal er niet bij stil staan dat een schilderij door de jaren heen is veranderd. Het schilderij De Aardappeleters van Vincent van Gogh is geschilderd met Pruisisch blauwe verf, maar tegenwoordig ziet het schilderij er meer groenachtig uit. Dat komt volgens onderzoekster Monica Rotgans omdat Van Gogh zijn kwasten niet schoonmaakte en daarnaast dikke gele vernis gebruikte.
Lees verder

‘Een vaste Burcht’: hét lied van Maarten Luther

    18 september 2016
‘Een vaste Burcht’: hét lied van Maarten Luther

Luther foto

Een vaste Burcht is onze god’ is een van de bekendste liederen van Maarten Luther. Men schat dat het lied in tenminste 200 talen vertaald is. Over de achtergrond van het lied bestaat veel discussie. In de recente geschiedenis is telkens anders over het lied gedacht. Tekst en melodie vormen samen één geheel, maar welke functie heeft dat geheel?

Lees verder

Timpanen sieren gebouwen in Berlijn

          16 september 2016
Neue Wache

Grote en bekende gebouwen hebben vele kenmerken die het mooi maken om naar ze te kijken. Een van de kenmerken van zulke oude gebouwen zijn de timpanen, diep aangelegde gevelvelden met decoratie. Timpanen worden onder andere gebruikt als opvulling van frontons, de driehoekige bekroning van een gevel, zoals dat te zien is bij Griekse tempels. Een stad die deze antieke bouwkunst groots heeft omarmt is Berlijn. Diens gebouwen met een timpaan behoren tot de bekendste bouwwerken van de Duitse hoofdstad.
Lees verder

Amerikaanse presidenten 1789-1825

    15 september 2016
Amerikaanse presidenten 1789-1825

Tot de presidentsverkiezingen van 8 november 2016 besteden we bij IsGeschiedenis elk weekend aandacht aan Amerikaanse presidenten uit het verleden. Voor meer informatie over jouw favoriete president, klik je door naar de onderliggende artikelen. Wat kunnen Clinton, Trump en de overige kandidaten nog leren van hun geïnaugureerde voorgangers?

Lees verder

Delfts Blauw verslaat het Chinese porselein

             13 september 2016
Delfts Blauw

Iedereen kent wel de blauwwitte servies van aardewerk. Het Delfts Blauw, zoals het aardewerk heet, ontstond in de zestiende eeuw als alternatief voor het dure Chinese porselein. Er zijn ook tegels verschenen met daarop wijze spreuken als ‘oost west thuis best’ en ‘ben jezelf, er zijn genoeg anderen’. Lees verder

Louis en Theo Bouwmeester, de grootheden van het Nederlands theater

          12 september 2016
Bouwmeester

Zondagavond 11 september 2016 zijn de Louis d’Or en de Theo d’Or uitgereikt, de belangrijkste toneelprijzen van Nederland.  Deze twee onderscheidingen zijn een herinnering aan de actrice Theo Mann-Bouwmeester en de acteur Louis Bouwmeester, broer en zus van elkaar, en worden sinds 1955 jaarlijks uitgereikt. De Theo d’Or is voor de beste vrouwelijke- en de Louis d’Or voor de beste mannelijke hoofdrol. Lees verder

Malta valt in Britse handen

malta brits

Op 5 september 1800 kwam Malta in handen van de Britten. In 1798 had Napoleon het eiland veroverd en sindsdien was het Frans grondgebied. De Fransen maakten zich echter niet populair en de bevolking kwam in opstand. Groot-Brittannië nam de macht over. Malta zou nog erg belangrijk voor ze worden. Lees verder