De achttiende eeuw was er één van politieke onrust. De traditionele Europese bestuursvormen kwamen onder grote druk te staan dankzij de moderne idealen van de Verlichting. Lees op deze pagina meer over de Verlichting, de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog, de Industriële Revolutie en de Franse Revolutie.

 

De Verlichting

De achttiende eeuw werd de ‘Age of Reason’ genoemd. De eeuw dankt deze naam aan de opkomende wetenschap en het gebruik van het verstand boven het vasthouden aan traditioneel religieuze ideeën. Belangrijke filosofen als Montesquieu en Descartes konden vanuit de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden relatief eenvoudig hun gedachtegoed verspreiden, omdat in de Republiek een zekere mate van persvrijheid bestond.

 

Slavenhandel duurt voort

In de achttiende eeuw was de slavenhandel in Amerika op zijn hoogtepunt. Men schat dat er binnen de Trans-Atlantische slavenhandel ongeveer 12 miljoen Afrikanen als slaaf verkocht zijn in Amerika. De afschaffing van de slavernij in Nederland zou nog tot 1863 op zich laten wachten.

 

Agrarische Revolutie

De Agrarische Revolutie is een van de ontwikkelingen die heeft bijgedragen aan het ontstaan van de West-Europese Industriële Revolutie. De Agrarische Revolutie ontstond in Engeland, alwaar het middeleeuwse drieslagstelsel vervangen werd door het efficiëntere vierslagstelsel. Nu werd de landbouwgrond niet meer opgedeeld in drie zones, maar in vier zones. In plaats van dat een deel van het land braak lag, wisselden de boeren hun teelt af. Hierdoor bleef de grond vruchtbaar. Daarnaast vonden nieuwe gewassen als maïs en aardappelen hun weg naar de Engelse landbouw. Ook droeg de vervanging van ossen door paarden als ploegdieren bij aan een vergrote productie.

 

Industriële Revolutie

Met de Industriële Revolutie wordt de overgang van handmatige productie naar het werken met machines bedoeld. Deze omwenteling begon in Engeland omstreeks 1750 en had grote invloed op zowel de economie als het dagelijks leven van de gewone burger. Voor het eerst ontstonden fabrieken waar arbeiders – ook kinderen – onder zware omstandigheden uren achter elkaar moesten werken. Arbeid was zeer goedkoop en het aanbod groot, wat de fabriekseigenaren een zeer machtige positie gaf; een luie werknemer was zo vervangen.

 

De Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog

De Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog (1775-1783) was de oorlog tussen Engeland en haar koloniën in Noord-Amerika. In Engeland waren enkele wetten aangenomen die zeer ongunstig waren voor de Amerikaanse koloniën. Hun slogan was:

“no taxation without representation”

Dit omdat de Engelse overheid hoge belastingen hief in Amerika zonder dat de koloniën enige inspraak hadden in het bestuur. Dertien koloniën besloten zich tegen de belastingen af te zetten. Zij wisten zich af te scheiden van Engeland en sloten zich aaneen in de Verenigde Staten van Amerika, met George Washington als hun eerste president.

 

Absolutisme wordt verlicht despotisme

Vanaf halverwege de zeventiende eeuw werden verschillende Europese landen geregeerd door een absoluut vorst. Deze vorst werd niet door wetten in zijn doen en laten beperkt en kon volledig naar eigen wil handelen. Lodewijk XIV, de ‘zonnekoning’, is het bekendste voorbeeld van een absoluut vorst. In de loop van de achttiende eeuw maakte de absolute vorst in sommige gebieden plaats voor een verlicht despoot. Een bekend voorbeeld is Frederik de Grote van Pruisen. De verlicht despoot handelde nog steeds alleen,  maar hield meer rekening met de belangen van het volk.

 

De Franse Revolutie

In Frankrijk leidde onvrede onder de lage adel over hun geringe inspraak op de wetgeving tot de Franse Revolutie. De opstand leidde tot de afschaffing van de Franse monarchie en het begin van de Eerste Franse Republiek. Naast de onvrede van de lage adel speelden ook de grote klassenverschillen, het bankroet van de staat en landelijke hongersnood een rol in het ontstaan van de revolutie. De bestorming van de Bastille in 1789 wordt gezien als het symbolische begin van de Franse Revolutie.

 

Door: Chris Kienhuis

Antoni van Leeuwenhoek ontdekt animalculen door zijn microscoop

Antonie van Leeuwenhoek

Op 26 mei 1676 ziet Antoni van Leeuwenhoek voor het eerst ‘kleine diertjens’, oftewel animalculen, onder zijn microscoop. Van Leeuwenhoek wordt wereldberoemd door deze ontdekking en wordt inmiddels gezien als de grondlegger van de microbiologie. Lees verder

De spijkerbroek – van symbool voor ’t Wilde Westen tot wereldwijde mode

       6 februari 2015
De spijkerbroek – van symbool voor ’t Wilde Westen tot wereldwijde mode

De beste uitvindingen zijn diegene die niet meer weg te denken zijn uit het dagelijks leven. Zo ook de spijkerbroek. Grote kans dat ook u  er één in uw klerenkast hebt hangen. Begonnen als kleding voor goudzoekers en arbeiders, groeide de spijkerbroek uit tot symbool van individualisme en rebellie. Pas vanaf de jaren ’60 veroverde de spijkerbroek de wereld en groeide het uit tot een vast onderdeel van het dagelijks leven. Lees verder

Obesitas, van succes naar schande

       3 februari 2015
Obesitas. Foto door Staf de Prince 1975

In januari 2015 is de Coca Cola Life geïntroduceerd in Nederland. Het opvallende groene label ondersteunt het doel van de nieuwe colavariant: het bijdragen aan een gezond leven en de strijd tegen obesitas. Wat het drankje minder bevat aan suiker wordt gecompenseerd met de zoetstof stevia. Of Coca Cola life iets gaat bijdragen aan de strijd tegen obesitas moet de toekomst uitwijzen. Dat obesitas een groeiend probleem is, blijkt uit het feit dat inmiddels meer dan de helft van de volwassen New Yorkers kampt met overgewicht. Obesitas is de afgelopen eeuw enorm toegenomen en heeft zeer nadelige gevolgen voor de volksgezondheid. Hoe is het westen eigenlijk in zo’n rap tempo dik geworden?

Lees verder

Roodkapje: van horrorverhaal tot sprookje

    21 januari 2015
Roodkapje: van horrorverhaal tot sprookje

Vandaag is de twaalfde editie van de Nationale Voorleesdagen begonnen (21 -31 januari). In heel Nederland zijn scholen vanmorgen gestart met het Nationaal Voorleesontbijt. Door deze dagen extra veel voor te lezen op basisscholen, wil de Nederlandse regering het lezen bij kinderen bevorderen. Nieuwe en oude sprookjes zijn vaak populair en worden met enthousiasme door de peuters en kleuters ontvangen. Eén van de bekendste sprookjes is het verhaal van Roodkapje, waarin een meisje ontsnapt aan een listige wolf. Vroeger was dit sprookje echter helemaal niet bedoeld voor ontspanning en kende het verhaal ook geen goede afloop.
Lees verder

Bataafse Republiek uitgeroepen

Bataafse Republiek uitgeroepen

Amsterdam 1795 – Een revolutionaire wind waait door Europa. Het is eind 18e eeuw. Ook Nederland ervaart de impact van de Franse revolutie. De weerstand tegen de adel groeit en verlichtingsidealen voeden de wens naar een hervormde, meer egalitaire, maatschappij. Zonder enig bloedvergieten lijkt de revolutie zich op fluwelen wijze in Nederland te voltrekken. Willem V vlucht in de avond naar Engeland en een dag later, op 19 januari 1795, wordt de Bataafse republiek uitgeroepen. Lees verder

De geschiedenis van Washington DC

       13 januari 2015
De geschiedenis van Washington DC

Bij een metro-ongeluk in de Amerikaanse hoofdstad Washington DC is een dode gevallen. De metro in de stad is aangelegd in de jaren ’60 van de vorige eeuw, nadat plannen voor een netwerk van snelwegen tot grote woede hadden geleid. De metro is betaald met geld van de federale overheid, want sinds 1790 ligt de stad op een speciaal stukje federaal grondgebied. Lees verder

Tijdcapsule legt geschiedenis Massachusetts bloot

          7 januari 2015
Tijdcapsule legt geschiedenis Massachusetts bloot

Langzaam en met uiterste zorgvuldigheid worden de vijf kranten één voor één uit het doosje getild. Naast de staatsdocumenten en de 24 munten, waarvan de oudste uit 1652 stamt, zijn deze kranten het laatste dat zich in het koperen relikwie bevindt. Ze worden geopend en er verschijnen berichten over al lang vervlogen tijden. Desondanks zijn deze tijden nu levendiger dan ooit. De tijdcapsule uit 1795 die gisteren in Boston, Massachusetts werd geopend geeft een prachtige blik op de geschiedenis van de stad en de staat.
Lees verder

Act of Union: ontstaan Verenigd Koninkrijk

Act of Union: ontstaan Verenigd Koninkrijk

Op 1 januari 1801 gaat de Act of Union in werking waarmee Groot-Brittannië en Ierland worden samengevoegd in het Verenigd Koninkrijk. Het Ierse parlement wordt afgeschaft en het land wordt voortaan vertegenwoordigd in het parlement in Westminster, Londen. Dit stuit op veel verzet in Ierland zelf, maar desondanks wordt het plan doorgezet.
Lees verder