Dore_London

1700-1800 | 18e eeuw

 

De achttiende eeuw was er één van politieke onrust. De traditionele Europese bestuursvormen kwamen onder grote druk te staan dankzij de moderne idealen van de Verlichting. Lees op deze pagina meer over de Verlichting, de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog, de Industriële Revolutie en de Franse Revolutie.

 

De Verlichting

De achttiende eeuw werd de ‘Age of Reason’ genoemd. De eeuw dankt deze naam aan de opkomende wetenschap en het gebruik van het verstand boven het vasthouden aan traditioneel religieuze ideeën. Belangrijke filosofen als Montesquieu en Descartes konden vanuit de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden relatief eenvoudig hun gedachtegoed verspreiden, omdat in de Republiek een zekere mate van persvrijheid bestond.

 

Slavenhandel duurt voort

In de achttiende eeuw was de slavenhandel in Amerika op zijn hoogtepunt. Men schat dat er binnen de Trans-Atlantische slavenhandel ongeveer 12 miljoen Afrikanen als slaaf verkocht zijn in Amerika. De afschaffing van de slavernij in Nederland zou nog tot 1863 op zich laten wachten.

 

Agrarische Revolutie

De Agrarische Revolutie is een van de ontwikkelingen die heeft bijgedragen aan het ontstaan van de West-Europese Industriële Revolutie. De Agrarische Revolutie ontstond in Engeland, alwaar het middeleeuwse drieslagstelsel vervangen werd door het efficiëntere vierslagstelsel. Nu werd de landbouwgrond niet meer opgedeeld in drie zones, maar in vier zones. In plaats van dat een deel van het land braak lag, wisselden de boeren hun teelt af. Hierdoor bleef de grond vruchtbaar. Daarnaast vonden nieuwe gewassen als maïs en aardappelen hun weg naar de Engelse landbouw. Ook droeg de vervanging van ossen door paarden als ploegdieren bij aan een vergrote productie.

 

Industriële Revolutie

Met de Industriële Revolutie wordt de overgang van handmatige productie naar het werken met machines bedoeld. Deze omwenteling begon in Engeland omstreeks 1750 en had grote invloed op zowel de economie als het dagelijks leven van de gewone burger. Voor het eerst ontstonden fabrieken waar arbeiders – ook kinderen – onder zware omstandigheden uren achter elkaar moesten werken. Arbeid was zeer goedkoop en het aanbod groot, wat de fabriekseigenaren een zeer machtige positie gaf; een luie werknemer was zo vervangen.

 

De Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog

De Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog (1775-1783) was de oorlog tussen Engeland en haar koloniën in Noord-Amerika. In Engeland waren enkele wetten aangenomen die zeer ongunstig waren voor de Amerikaanse koloniën. Hun slogan was:

“no taxation without representation”

Dit omdat de Engelse overheid hoge belastingen hief in Amerika zonder dat de koloniën enige inspraak hadden in het bestuur. Dertien koloniën besloten zich tegen de belastingen af te zetten. Zij wisten zich af te scheiden van Engeland en sloten zich aaneen in de Verenigde Staten van Amerika, met George Washington als hun eerste president.

 

Absolutisme wordt verlicht despotisme

Vanaf halverwege de zeventiende eeuw werden verschillende Europese landen geregeerd door een absoluut vorst. Deze vorst werd niet door wetten in zijn doen en laten beperkt en kon volledig naar eigen wil handelen. Lodewijk XIV, de ‘zonnekoning’, is het bekendste voorbeeld van een absoluut vorst. In de loop van de achttiende eeuw maakte de absolute vorst in sommige gebieden plaats voor een verlicht despoot. Een bekend voorbeeld is Frederik de Grote van Pruisen. De verlicht despoot handelde nog steeds alleen,  maar hield meer rekening met de belangen van het volk.

 

De Franse Revolutie

In Frankrijk leidde onvrede onder de lage adel over hun geringe inspraak op de wetgeving tot de Franse Revolutie. De opstand leidde tot de afschaffing van de Franse monarchie en het begin van de Eerste Franse Republiek. Naast de onvrede van de lage adel speelden ook de grote klassenverschillen, het bankroet van de staat en landelijke hongersnood een rol in het ontstaan van de revolutie. De bestorming van de Bastille in 1789 wordt gezien als het symbolische begin van de Franse Revolutie.

 

Door: Chris Kienhuis

Biografie: Emmy Noether

       23 maart 2017
Een jonge Emmy Noether. Bron: Wikimedia Commons

Emmy Noether is bekend vanwege haar grote bijdrage aan de abstracte algebra en de theoretische natuurkunde. Wiskundige David Hilbert zag haar als ‘de belangrijkste vrouw in de geschiedenis van de wiskunde’ en Albert Einstein noemde haar ‘het belangrijkste wiskundige genie sinds het hoger onderwijs vrouwen toelaat’. Emmy Noether werd geboren op 23 maart 1882 in het Duitse Erlangen. Lees verder

De vierde Engels-Nederlandse oorlog (1780-1784)

    19 maart 2017
Engels-Nederlandse zeeoorlog

#Wistjedat de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden vier oorlog met Groot-Brittannië heeft uitgevochten? Zeeoorlogen waren voor de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden niets vreemds. Zo worden de verhalen van eerdere oorlogen met Groot-Brittannië tot op heden nog steeds verteld, denk aan de befaamde tocht naar Chatham (1667), waar ook Michiel de Ruyter aan deelnam. De meeste oorlogen met Groot-Brittannië gingen over macht op zee en een monopoly op specerijen. De vierde Engels-Nederlandse zeeoorlog werd echter om een andere reden uitgevochten. Lees verder

Watersnood van 1784

Watersnoodramp 1784

Gelderland 1784 – “Het water bruischte geweldig aan op de Stad, en brak den Dijk bij de Hunerpoort”. In de Kroniek van Nijmegen staat de Watersnood van 1784, die gedurende februari en maart van dat jaar Gelderland trof, uitgebreid beschreven. Op 19 maart 1784 braken de dijken bij Haalderen, waarna vrijwel het hele dorp door het water werd weggevaagd.

Lees verder

De onafhankelijkheidsstrijd van Schotland

       14 maart 2017
Schotse Hooglanden Gustave Doré

Nu de Brexit door lijkt te gaan, wil de Schotse eerste minister Nicola Sturgeon een nieuw referendum over de onafhankelijkheid van Schotland. Zowel in Noord-Ierland als in Schotland stemde de meerderheid van de bevolking tegen de uittreding van de Europese Unie. De Schotten vrezen voor economisch verlies door het verlaten van de EU. Het is niet nieuw dat de Schotten onafhankelijk willen worden. De strijd voor de Schotse onafhankelijkheid begon al in de 18e eeuw. Lees verder

De planeet Uranus wordt ontdekt

Uranus

Op 13 maart 1781 werd een nieuwe planeet ontdekt. Op die dag zag William Herschel een vlekje waarvan hij in eerste instantie dacht dat het een komeet was. Later bleek het om een heuse planeet te gaan: Uranus. Lees verder

De 5 belangrijkste tsaren van de familie Romanov

       15 februari 2017
Romanov

Zo’n 300 jaar lang werd Rusland geregeerd door de dynastie van Romanov. Ontstaan uit 24 andere Russische adellijke families werd Michaël I de eerste vorst van het huis Romanov in 1613. De familie zou tot 1917 over Rusland regeren, tot de Russische tsarenfamilie op 17 juli 1918 bruut tot zijn einde werd gebracht. Op die dag werd de familie Romanov door de Bolsjewieken geëxecuteerd. Lees verder

Indianenreservaten: gedwongen gevangenschap in eigen land

       8 februari 2017
Indianenreservaten: gedwongen gevangenschap in eigen land

Nu het Amerikaanse leger de toestemming heeft gegeven voor het laatste stuk van de aanleg voor de 2000 kilometer lange Dakota-oliepijpleiding, worden de indianenreservaten die op dit traject liggen nogmaals aangetast. President Obama had de aanleg stop gezet om de milieugevolgen te onderzoeken. De nieuwe regering van president Trump geeft echter alsnog toestemming. De indianen zijn nu bang voor een verontreiniging van het drinkwater in hun reservaat. Eventuele olielekken liggen op de loer. Maar waarom wonen de indianen eigenlijk in deze reservaten?

Lees verder

Het verdwenen beroep van de kolenboer

    13 januari 2017
Kolenboer

De kolenboer was vaak zo zwart als roet, maar met de goedheiligman had dit niks te maken. Het beroep van de kolenboer was tot de jaren 60 nog bekend onder het volk, terwijl hij met paard en wagen langs de huizen ging. Lees verder