Dore_London

1700-1800 | 18e eeuw

 

De achttiende eeuw was er één van politieke onrust. De traditionele Europese bestuursvormen kwamen onder grote druk te staan dankzij de moderne idealen van de Verlichting. Lees op deze pagina meer over de Verlichting, de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog, de Industriële Revolutie en de Franse Revolutie.

 

De Verlichting

De achttiende eeuw werd de ‘Age of Reason’ genoemd. De eeuw dankt deze naam aan de opkomende wetenschap en het gebruik van het verstand boven het vasthouden aan traditioneel religieuze ideeën. Belangrijke filosofen als Montesquieu en Descartes konden vanuit de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden relatief eenvoudig hun gedachtegoed verspreiden, omdat in de Republiek een zekere mate van persvrijheid bestond.

 

Slavenhandel duurt voort

In de achttiende eeuw was de slavenhandel in Amerika op zijn hoogtepunt. Men schat dat er binnen de Trans-Atlantische slavenhandel ongeveer 12 miljoen Afrikanen als slaaf verkocht zijn in Amerika. De afschaffing van de slavernij in Nederland zou nog tot 1863 op zich laten wachten.

 

Agrarische Revolutie

De Agrarische Revolutie is een van de ontwikkelingen die heeft bijgedragen aan het ontstaan van de West-Europese Industriële Revolutie. De Agrarische Revolutie ontstond in Engeland, alwaar het middeleeuwse drieslagstelsel vervangen werd door het efficiëntere vierslagstelsel. Nu werd de landbouwgrond niet meer opgedeeld in drie zones, maar in vier zones. In plaats van dat een deel van het land braak lag, wisselden de boeren hun teelt af. Hierdoor bleef de grond vruchtbaar. Daarnaast vonden nieuwe gewassen als maïs en aardappelen hun weg naar de Engelse landbouw. Ook droeg de vervanging van ossen door paarden als ploegdieren bij aan een vergrote productie.

 

Industriële Revolutie

Met de Industriële Revolutie wordt de overgang van handmatige productie naar het werken met machines bedoeld. Deze omwenteling begon in Engeland omstreeks 1750 en had grote invloed op zowel de economie als het dagelijks leven van de gewone burger. Voor het eerst ontstonden fabrieken waar arbeiders – ook kinderen – onder zware omstandigheden uren achter elkaar moesten werken. Arbeid was zeer goedkoop en het aanbod groot, wat de fabriekseigenaren een zeer machtige positie gaf; een luie werknemer was zo vervangen.

 

De Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog

De Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog (1775-1783) was de oorlog tussen Engeland en haar koloniën in Noord-Amerika. In Engeland waren enkele wetten aangenomen die zeer ongunstig waren voor de Amerikaanse koloniën. Hun slogan was:

“no taxation without representation”

Dit omdat de Engelse overheid hoge belastingen hief in Amerika zonder dat de koloniën enige inspraak hadden in het bestuur. Dertien koloniën besloten zich tegen de belastingen af te zetten. Zij wisten zich af te scheiden van Engeland en sloten zich aaneen in de Verenigde Staten van Amerika, met George Washington als hun eerste president.

 

Absolutisme wordt verlicht despotisme

Vanaf halverwege de zeventiende eeuw werden verschillende Europese landen geregeerd door een absoluut vorst. Deze vorst werd niet door wetten in zijn doen en laten beperkt en kon volledig naar eigen wil handelen. Lodewijk XIV, de ‘zonnekoning’, is het bekendste voorbeeld van een absoluut vorst. In de loop van de achttiende eeuw maakte de absolute vorst in sommige gebieden plaats voor een verlicht despoot. Een bekend voorbeeld is Frederik de Grote van Pruisen. De verlicht despoot handelde nog steeds alleen,  maar hield meer rekening met de belangen van het volk.

 

De Franse Revolutie

In Frankrijk leidde onvrede onder de lage adel over hun geringe inspraak op de wetgeving tot de Franse Revolutie. De opstand leidde tot de afschaffing van de Franse monarchie en het begin van de Eerste Franse Republiek. Naast de onvrede van de lage adel speelden ook de grote klassenverschillen, het bankroet van de staat en landelijke hongersnood een rol in het ontstaan van de revolutie. De bestorming van de Bastille in 1789 wordt gezien als het symbolische begin van de Franse Revolutie.

 

Door: Chris Kienhuis

Samuel Johnson schrijft de Dictionary of the English Language

Voorraad woordenboeken 1965

De Britse schrijver Samuel Johnson krijgt in 1746 de opdracht van een samenwerkingsverband van uitgevers om een groots woordenboek van de Engelse taal te maken. Na jaren methodologisch onderzoek en woordanalyse wordt de door Johnson geschreven Dictionary of the English Language op 15 april 1755 dan eindelijk gepubliceerd. Lees verder

Invoering van de zomertijd tijdens de Eerste Wereldoorlog

       31 maart 2015
Invoering van de zomertijd tijdens de Eerste Wereldoorlog

Afgelopen weekend is de zomertijd weer ingegaan, om 02.00 ging de klok een uur vooruit. De zomertijd wordt wereldwijd op verschillende manieren gebruikt. Het idee van het aanpassen van het dagschema aan de zon werd voor het eerst geopperd door Benjamin Franklin. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd de zomertijd voor het eerst ingevoerd. 

Lees verder

Watersnood van 1784

Watersnood van 1784

Gelderland 1784 – “Het water bruischte geweldig aan op de Stad, en brak den Dijk bij de Hunerpoort”. In de Kroniek van Nijmegen staat de Watersnood van 1784, die gedurende februari en maart van dat jaar Gelderland trof, uitgebreid beschreven. Op 19 maart 1784 braken de dijken bij Haalderen, waarna vrijwel het hele dorp door het water werd weggevaagd.

Lees verder

Antoni van Leeuwenhoek ontdekt animalculen door zijn microscoop

Antonie van Leeuwenhoek

Op 26 mei 1676 ziet Antoni van Leeuwenhoek voor het eerst ‘kleine diertjens’, oftewel animalculen, onder zijn microscoop. Van Leeuwenhoek wordt wereldberoemd door deze ontdekking en wordt inmiddels gezien als de grondlegger van de microbiologie. Lees verder

De spijkerbroek – van symbool voor ’t Wilde Westen tot wereldwijde mode

       6 februari 2015
De spijkerbroek – van symbool voor ’t Wilde Westen tot wereldwijde mode

De beste uitvindingen zijn diegene die niet meer weg te denken zijn uit het dagelijks leven. Zo ook de spijkerbroek. Grote kans dat ook u  er één in uw klerenkast hebt hangen. Begonnen als kleding voor goudzoekers en arbeiders, groeide de spijkerbroek uit tot symbool van individualisme en rebellie. Pas vanaf de jaren ’60 veroverde de spijkerbroek de wereld en groeide het uit tot een vast onderdeel van het dagelijks leven. Lees verder

Obesitas, van succes naar schande

       3 februari 2015
Obesitas. Foto door Staf de Prince 1975

In januari 2015 is de Coca Cola Life geïntroduceerd in Nederland. Het opvallende groene label ondersteunt het doel van de nieuwe colavariant: het bijdragen aan een gezond leven en de strijd tegen obesitas. Wat het drankje minder bevat aan suiker wordt gecompenseerd met de zoetstof stevia. Of Coca Cola life iets gaat bijdragen aan de strijd tegen obesitas moet de toekomst uitwijzen. Dat obesitas een groeiend probleem is, blijkt uit het feit dat inmiddels meer dan de helft van de volwassen New Yorkers kampt met overgewicht. Obesitas is de afgelopen eeuw enorm toegenomen en heeft zeer nadelige gevolgen voor de volksgezondheid. Hoe is het westen eigenlijk in zo’n rap tempo dik geworden?

Lees verder

Roodkapje: van horrorverhaal tot sprookje

    21 januari 2015
Roodkapje: van horrorverhaal tot sprookje

Vandaag is de twaalfde editie van de Nationale Voorleesdagen begonnen (21 -31 januari). In heel Nederland zijn scholen vanmorgen gestart met het Nationaal Voorleesontbijt. Door deze dagen extra veel voor te lezen op basisscholen, wil de Nederlandse regering het lezen bij kinderen bevorderen. Nieuwe en oude sprookjes zijn vaak populair en worden met enthousiasme door de peuters en kleuters ontvangen. Eén van de bekendste sprookjes is het verhaal van Roodkapje, waarin een meisje ontsnapt aan een listige wolf. Vroeger was dit sprookje echter helemaal niet bedoeld voor ontspanning en kende het verhaal ook geen goede afloop.
Lees verder

Bataafse Republiek uitgeroepen

Bataafse Republiek uitgeroepen

Amsterdam 1795 – Een revolutionaire wind waait door Europa. Het is eind 18e eeuw. Ook Nederland ervaart de impact van de Franse revolutie. De weerstand tegen de adel groeit en verlichtingsidealen voeden de wens naar een hervormde, meer egalitaire, maatschappij. Zonder enig bloedvergieten lijkt de revolutie zich op fluwelen wijze in Nederland te voltrekken. Willem V vlucht in de avond naar Engeland en een dag later, op 19 januari 1795, wordt de Bataafse republiek uitgeroepen. Lees verder