Sadler,_Battle_of_Waterloo

1800-1900 | 19e eeuw

 

Als historici het hebben over de negentiende eeuw, spreken zij vaak van de ‘lange negentiende eeuw’ als kenmerkend tijdvak tussen de Franse Revolutie (1789) en het begin van de Eerste Wereldoorlog (1914). In deze eeuw ontwikkelt de wetenschap en technologie zich met rasse schreden, wat zorgt voor een materialistische levensbeschouwing en een geloof in de vooruitgang. De eeuw begint met de machtige Napoleon Bonaparte.


Napoleon Bonaparte

De Fransman Napoleon Bonaparte (1769-1821) was één van de belangrijkste politieke leiders uit de moderne tijd. In 1799 pleegde hij een staatsgreep en in 1804 riep hij zichzelf uit tot keizer van Frankrijk. Als leider bezorgde hij Frankrijk een dominante positie in Europa. Na de mislukte veldtocht naar Rusland in 1812 viel de machtsbasis van Napoleon echter in elkaar. Eerst werd hij naar het eiland Elba verbannen, om vervolgens – na de Slag bij Waterloo in 1815 – naar Sint-Helena gestuurd te worden. Napoleons hervormingen zijn vandaag de dag nog steeds erg belangrijk.


Rijken & Pax Britannica

Na de Slag bij Waterloo hield het Franse keizerrijk dus op te bestaan. Dit paste perfect in het beeld van de negentiende eeuw, waar veel oude machten sneuvelden en nieuwe machten opkwamen. In deze roerige eeuw vielen het Spaanse-, Napoleontische-, Tweede Franse-, Chinese-, Heilige Roomse- en Mughal Rijk. Hiertegenover stond de opkomst van het Britse-, Russische-, Japanse-, Duitse- en Tweede Franse Koloniale Rijk en de groeiende macht van de Verenigde Staten. Desondanks wordt de negentiende eeuw gezien als een periode van relatieve vrede. Vooral dankzij het Britse Rijk, dat de rol van politie van de wereld op zich nam en veel bemiddelde tussen verschillende machten(Pax Britannica).


Industriële Revolutie & vooruitgang

In de negentiende eeuw werden veel wetenschappelijke ontdekkingen en uitvindingen gedaan. Ontwikkelingen op het gebied van wiskunde, natuurkunde, scheikunde, biologie, elektriciteit en metaalbewerking legden de fundering voor de technologische ontwikkelingen in de twintigste eeuw en zorgden voor een enorme bevolkingsgroei. De Industriële Revolutie die al eerder was begonnen in Groot-Brittannië verspreidde zich naar Noord-Amerika, Japan en de rest van Europa en zorgde voor steeds meer kinderarbeid in fabrieken en mijnen. Met de komst van spoorwegen steeg de urbanisatiegraad tevens enorm.


De nachtwakersstaat, het liberalisme, socialisme & feminisme

De kinderarbeid was mede te wijten aan het economisch liberalisme en het kapitalisme, waarin de overheid zich nauwelijks bemoeide met de economie (nachtwakersstaat) en alles draaide om winst. Als reactie op het liberalisme ontstond het socialisme, dat op geheel eigen wijze streed voor sociale rechtvaardigheid. In deze eeuw bestonden er strikte sociale normen wat betreft zedigheid en genderrollen, iets wat het opkomende feminisme probeerde te veranderen.


Afschaffing slavernij

De lange traditie van slavernij kwam in de negentiende eeuw geleidelijk ten einde. De meeste Europese landen stopten in navolging van het Verenigd Koninkrijk met de lucratieve handel van slaven. In Amerika ging dit moeizamer en werd het land tussen 1861 en 1865 verscheurd door de Amerikaanse Burgeroorlog. Onder leiding van Abraham Lincoln werd hier uiteindelijk ook de slavernij afgeschaft.


Charles Darwin & de evolutietheorie

Ook Charles Darwin speelde een belangrijk rol in deze periode. In 1859 publiceerde hij zijn boek On the origin of species waarin hij zijn evolutietheorie uiteen zet. Al vrij snel werd deze theorie binnen de wetenschappelijke wereld algemeen aanvaard als verklaring voor het ontstaan van soorten, inclusief de mens.


Belgische opstand & Nederland als eenheidsstaat

Nederland werd in deze eeuw een eenheidsstaat. Rechtspraak werd voortaan voor het hele land uniform geregeld en Limburg en Noord-Brabant werden volwaardige provincies. De Belgische Opstand van 1830 leidde tot onafhankelijkheid van België, wat in 1839 door Nederland erkend werd. Het Europese revolutiejaar 1848 bracht veel onrust. Nederland creëerde in deze periode een parlementaire democratie die vandaag de dag nog steeds wordt gehandhaafd.


Door: Thijs van Beusekom

Geschiedenis van de fiets

                11 mei 2015
Geschiedenis van de fiets

De uitvinding van de fiets heeft vooral in Nederland grote impact gehad. Iedereen die nog enigszins goed ter been is heeft er één of meerdere in zijn of haar tuin, portiek of schuur staan. De fiets is dan ook bepalend voor het straatbeeld in ons koude kikkerlandje. Het vervoersmiddel werd echter voor het eerst gebruikt door onze oosterburen. Lees verder

Darwin’s Beagle te water

HMS Beagle door Conrad Martens

Woolwich Dockyard Londen 1820 – De HMS Beagle wordt vandaag te water gelaten. De toeschouwers op de kant kijken belangstellend toe. Ze hadden zich niet kunnen indenken dat het  onbelangrijke schip tot zo’n hoogte van historische betekenis zou rijzen. Lees verder

Beethoven dirigeert de eerste versie van zijn Negende Symfonie

Beethoven

Ludwig van Beethoven wordt geboren op 16 of 17 december 1770 in Bonn. Beethoven is een virtuoos componist. Zijn stijl wordt vergeleken met die van Mozart en Haydn. Op 7 mei 1824 dirigeert Beethoven voor het eerst zijn Negende Symfonie. De uitvoering is een hoogtepunt in de geschiedenis van de klassieke muziek. Lees verder

Ontstaan van de Dag van de Arbeid

Ontstaan van de Dag van de Arbeid

1 mei 1890 – In verschillende landen vindt voor het eerst de Dag van de Arbeid plaats. De vieringen van de socialistische en communistische arbeidersbewegingen zal uitgroeien tot een jaarlijkse traditie,  die in de hele Westerse wereld ook nu nog uitbundig wordt gevierd. De keuze voor 1 mei heeft ook zo zijn redenen. Lees verder

Van Prinsessedag tot Koninginnedag

                27 april 2015
Van Prinsessedag tot Koninginnedag

Door de grote steden lopen massa’s mensen in oranje gekleed. In de straten liggen tapijtjes waarop kinderen en volwassenen hun tweedehands waar te koop leggen. Op allerlei plekken in het land danst men op gratis openlucht muziek en vloeit het bier rijkelijk. Het is Koningsdag. Aan het eind van de 19e eeuw groeide de verjaardag van prinses Wilhelmina uit tot nationale feestdag. Lees verder

Invoering van de zomertijd tijdens de Eerste Wereldoorlog

       31 maart 2015
Invoering van de zomertijd tijdens de Eerste Wereldoorlog

Afgelopen weekend is de zomertijd weer ingegaan, om 02.00 ging de klok een uur vooruit. De zomertijd wordt wereldwijd op verschillende manieren gebruikt. Het idee van het aanpassen van het dagschema aan de zon werd voor het eerst geopperd door Benjamin Franklin. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd de zomertijd voor het eerst ingevoerd. 

Lees verder

Nederlandse grondwet van 1814

Nederlandse grondwet van 1814

Den Haag 1814 – De Fransen zijn weg, Nederland is bevrijd. Een commissie wordt direct aan het werk gezet om een nieuwe grondwet te ontwerpen. Voor het eerst komt Nederland onder het gezag van een koning te staan. Op 29 maart 1814 ging de nieuwe grondwet van kracht. Lees verder

Griekenland begint haar Onafhankelijkheidsoorlog

Griekenland begint haar Onafhankelijkheidsoorlog

Iaşi 1821 – Na vier eeuwen van Ottomaanse overheersing komen de Grieken op 25 maart in opstand. Onder invloed van de verlichting beginnen ze een zeven jaar durende bloedige oorlog, die wordt uitgevochten met de uiteindelijke steun van de Europese grootmachten. Dit resulteert in een onafhankelijke Griekse staat en een verzwakt Ottomaans Rijk.

Lees verder