Sadler,_Battle_of_Waterloo

1800-1900 | 19e eeuw

 

Als historici het hebben over de negentiende eeuw, spreken zij vaak van de ‘lange negentiende eeuw’ als kenmerkend tijdvak tussen de Franse Revolutie (1789) en het begin van de Eerste Wereldoorlog (1914). In deze eeuw ontwikkelt de wetenschap en technologie zich met rasse schreden, wat zorgt voor een materialistische levensbeschouwing en een geloof in de vooruitgang. De eeuw begint met de machtige Napoleon Bonaparte.


Napoleon Bonaparte

De Fransman Napoleon Bonaparte (1769-1821) was één van de belangrijkste politieke leiders uit de moderne tijd. In 1799 pleegde hij een staatsgreep en in 1804 riep hij zichzelf uit tot keizer van Frankrijk. Als leider bezorgde hij Frankrijk een dominante positie in Europa. Na de mislukte veldtocht naar Rusland in 1812 viel de machtsbasis van Napoleon echter in elkaar. Eerst werd hij naar het eiland Elba verbannen, om vervolgens – na de Slag bij Waterloo in 1815 – naar Sint-Helena gestuurd te worden. Napoleons hervormingen zijn vandaag de dag nog steeds erg belangrijk.


Rijken & Pax Britannica

Na de Slag bij Waterloo hield het Franse keizerrijk dus op te bestaan. Dit paste perfect in het beeld van de negentiende eeuw, waar veel oude machten sneuvelden en nieuwe machten opkwamen. In deze roerige eeuw vielen het Spaanse-, Napoleontische-, Tweede Franse-, Chinese-, Heilige Roomse- en Mughal Rijk. Hiertegenover stond de opkomst van het Britse-, Russische-, Japanse-, Duitse- en Tweede Franse Koloniale Rijk en de groeiende macht van de Verenigde Staten. Desondanks wordt de negentiende eeuw gezien als een periode van relatieve vrede. Vooral dankzij het Britse Rijk, dat de rol van politie van de wereld op zich nam en veel bemiddelde tussen verschillende machten(Pax Britannica).


Industriële Revolutie & vooruitgang

In de negentiende eeuw werden veel wetenschappelijke ontdekkingen en uitvindingen gedaan. Ontwikkelingen op het gebied van wiskunde, natuurkunde, scheikunde, biologie, elektriciteit en metaalbewerking legden de fundering voor de technologische ontwikkelingen in de twintigste eeuw en zorgden voor een enorme bevolkingsgroei. De Industriële Revolutie die al eerder was begonnen in Groot-Brittannië verspreidde zich naar Noord-Amerika, Japan en de rest van Europa en zorgde voor steeds meer kinderarbeid in fabrieken en mijnen. Met de komst van spoorwegen steeg de urbanisatiegraad tevens enorm.


De nachtwakersstaat, het liberalisme, socialisme & feminisme

De kinderarbeid was mede te wijten aan het economisch liberalisme en het kapitalisme, waarin de overheid zich nauwelijks bemoeide met de economie (nachtwakersstaat) en alles draaide om winst. Als reactie op het liberalisme ontstond het socialisme, dat op geheel eigen wijze streed voor sociale rechtvaardigheid. In deze eeuw bestonden er strikte sociale normen wat betreft zedigheid en genderrollen, iets wat het opkomende feminisme probeerde te veranderen.


Afschaffing slavernij

De lange traditie van slavernij kwam in de negentiende eeuw geleidelijk ten einde. De meeste Europese landen stopten in navolging van het Verenigd Koninkrijk met de lucratieve handel van slaven. In Amerika ging dit moeizamer en werd het land tussen 1861 en 1865 verscheurd door de Amerikaanse Burgeroorlog. Onder leiding van Abraham Lincoln werd hier uiteindelijk ook de slavernij afgeschaft.


Charles Darwin & de evolutietheorie

Ook Charles Darwin speelde een belangrijk rol in deze periode. In 1859 publiceerde hij zijn boek On the origin of species waarin hij zijn evolutietheorie uiteen zet. Al vrij snel werd deze theorie binnen de wetenschappelijke wereld algemeen aanvaard als verklaring voor het ontstaan van soorten, inclusief de mens.


Belgische opstand & Nederland als eenheidsstaat

Nederland werd in deze eeuw een eenheidsstaat. Rechtspraak werd voortaan voor het hele land uniform geregeld en Limburg en Noord-Brabant werden volwaardige provincies. De Belgische Opstand van 1830 leidde tot onafhankelijkheid van België, wat in 1839 door Nederland erkend werd. Het Europese revolutiejaar 1848 bracht veel onrust. Nederland creëerde in deze periode een parlementaire democratie die vandaag de dag nog steeds wordt gehandhaafd.


Door: Thijs van Beusekom

Amerikaanse presidenten (1861 –  1881)

       25 september 2016
Amerikaanse presidenten (1861 -  1881)

Tot de presidentsverkiezingen van 8 november 2016 besteden we bij IsGeschiedenis elk weekend aandacht aan Amerikaanse presidenten uit het verleden. Voor meer informatie over jouw favoriete president, klik je door naar de onderliggende artikelen. Wat kunnen Clinton, Trump en de overige kandidaten nog leren van hun geïnaugureerde voorgangers?

Lees verder

Amerikaanse presidenten (1845-1861)

       24 september 2016
Amerikaanse presidenten (1845-1861)

Tot de presidentsverkiezingen van 8 november 2016 besteden we bij IsGeschiedenis elk weekend aandacht aan Amerikaanse presidenten uit het verleden. Voor meer informatie over jouw favoriete president, klik je door naar de onderliggende artikelen. Wat kunnen Clinton, Trump en de overige kandidaten nog leren van hun geïnaugureerde voorgangers?

Lees verder

Het verdwenen beroep van de melkman

       22 september 2016
Het verdwenen beroep van de melkman

Europese melkveehouders produceren teveel  melk, wat weer leidt tot teveel fosfaat in de mest van koeien. De Europese Unie introduceerde daarom een nieuwe maatregel, waarbij boeren geld krijgen voor de melk die zij niet produceren. De melkveehouderij ligt al jaren onder vuur en de melkboeren hebben het niet gemakkelijk, steeds meer melkboeren moeten hun bedrijf opdoeken. De worsteling van de melkboeren doen denken aan een ander verdwenen beroep, het beroep van de melkman. Wie was deze man ook alweer die de melk tot aan de deuren bracht? Lees verder

Modibo Keïta roept Republiek Mali uit

President Modibo Keïta  van Mali spreekt met de Egyptische president Nasser 1966

Op 22 september 1960 wordt de Republiek Mali uitgeroepen en is het land in Midden-Afrika onafhankelijk. Na eerst jaren een Franse kolonie te zijn geweest, verloopt de samenwerking met buurland Senegal ook niet voorspoedig. Leider Mobida Keita zal het land daarna leiden als een eenpartijstaat. Lees verder

Het Rode Kruis beschermt niet altijd  

    21 september 2016
Het Rode Kruis beschermt niet altijd  

Henri Dunant (1828-1910) draait zich om in zijn graf. Meer dan 150 jaar na de oprichting van het Rode Kruis en de Eerste Conventie van Genève blijken ziekenhuizen, ambulances en medisch personeel steeds vaker doelwit te zijn van aanslagen en geweld wereldwijd. Zo werd afgelopen maandag in de Syrische provincie Aleppo een hulpkonvooi gebombardeerd, waarbij twaalf mensen om het leven kwamen. Dunant had het zich anders voorgesteld.

Lees verder

Ottomanen definitief verslagen bij de Slag bij Megiddo

De Slag om Megiddo 1918 - Wikimedia Commons

Op 21 september 1918 weten de Britten de legers van het Ottomaanse Rijk tijdens de Slag bij Megiddo te verslaan. Ondanks de Duitse steun aan de kant van de Ottomanen, worden zij vakkundig misleidt door de Britten en is een nederlaag niet meer af te wenden. Hierdoor weten de Britten de Ottomanen definitief uit Palestina te verdrijven. Lees verder

Mount Rushmore: de trots van Zuid-Dakota

          20 september 2016
Mount Rushmore: de trots van Zuid-Dakota

themamaand monumentenVier Amerikaanse presidenten torenen hoog uit boven Keystone, een klein plaatsje in de Amerikaanse staat Zuid-Dakota. Het zijn George Washington, Thomas Jefferson, Theodore Roosevelt en Abraham Lincoln. Vier grote stenen sculpturen, uitgehakt tussen 1927 en 1941, sieren het landschap. Mount Rushmore: de trots van Zuid-Dakota.   

Lees verder

Vorstelijk vervoer in de Glazen Koets

          20 september 2016
Vorstelijk vervoer in de Glazen Koets

De Gouden Koets, inclusief controversiële afbeeldingen, gaat voor de komende jaren op stal. Het gouden voertuig is hoognodig toe aan een restauratiebeurt en ligt voorlopig in vele losse onderdelen uit elkaar. Dit betekent ook dat er een waardige vervanger nodig is om de koning en koningin op Prinsjesdag te vervoeren naar de Ridderzaal. Deze vervanger heeft de koninklijke stalmeester gevonden in de Glazen Koets, een minstens zo gracieus en koninklijk voertuig.
Lees verder