Sadler,_Battle_of_Waterloo

1800-1900 | 19e eeuw

 

Als historici het hebben over de negentiende eeuw, spreken zij vaak van de ‘lange negentiende eeuw’ als kenmerkend tijdvak tussen de Franse Revolutie (1789) en het begin van de Eerste Wereldoorlog (1914). In deze eeuw ontwikkelt de wetenschap en technologie zich met rasse schreden, wat zorgt voor een materialistische levensbeschouwing en een geloof in de vooruitgang. De eeuw begint met de machtige Napoleon Bonaparte.


Napoleon Bonaparte

De Fransman Napoleon Bonaparte (1769-1821) was één van de belangrijkste politieke leiders uit de moderne tijd. In 1799 pleegde hij een staatsgreep en in 1804 riep hij zichzelf uit tot keizer van Frankrijk. Als leider bezorgde hij Frankrijk een dominante positie in Europa. Na de mislukte veldtocht naar Rusland in 1812 viel de machtsbasis van Napoleon echter in elkaar. Eerst werd hij naar het eiland Elba verbannen, om vervolgens – na de Slag bij Waterloo in 1815 – naar Sint-Helena gestuurd te worden. Napoleons hervormingen zijn vandaag de dag nog steeds erg belangrijk.


Rijken & Pax Britannica

Na de Slag bij Waterloo hield het Franse keizerrijk dus op te bestaan. Dit paste perfect in het beeld van de negentiende eeuw, waar veel oude machten sneuvelden en nieuwe machten opkwamen. In deze roerige eeuw vielen het Spaanse-, Napoleontische-, Tweede Franse-, Chinese-, Heilige Roomse- en Mughal Rijk. Hiertegenover stond de opkomst van het Britse-, Russische-, Japanse-, Duitse- en Tweede Franse Koloniale Rijk en de groeiende macht van de Verenigde Staten. Desondanks wordt de negentiende eeuw gezien als een periode van relatieve vrede. Vooral dankzij het Britse Rijk, dat de rol van politie van de wereld op zich nam en veel bemiddelde tussen verschillende machten(Pax Britannica).


Industriële Revolutie & vooruitgang

In de negentiende eeuw werden veel wetenschappelijke ontdekkingen en uitvindingen gedaan. Ontwikkelingen op het gebied van wiskunde, natuurkunde, scheikunde, biologie, elektriciteit en metaalbewerking legden de fundering voor de technologische ontwikkelingen in de twintigste eeuw en zorgden voor een enorme bevolkingsgroei. De Industriële Revolutie die al eerder was begonnen in Groot-Brittannië verspreidde zich naar Noord-Amerika, Japan en de rest van Europa en zorgde voor steeds meer kinderarbeid in fabrieken en mijnen. Met de komst van spoorwegen steeg de urbanisatiegraad tevens enorm.


De nachtwakersstaat, het liberalisme, socialisme & feminisme

De kinderarbeid was mede te wijten aan het economisch liberalisme en het kapitalisme, waarin de overheid zich nauwelijks bemoeide met de economie (nachtwakersstaat) en alles draaide om winst. Als reactie op het liberalisme ontstond het socialisme, dat op geheel eigen wijze streed voor sociale rechtvaardigheid. In deze eeuw bestonden er strikte sociale normen wat betreft zedigheid en genderrollen, iets wat het opkomende feminisme probeerde te veranderen.


Afschaffing slavernij

De lange traditie van slavernij kwam in de negentiende eeuw geleidelijk ten einde. De meeste Europese landen stopten in navolging van het Verenigd Koninkrijk met de lucratieve handel van slaven. In Amerika ging dit moeizamer en werd het land tussen 1861 en 1865 verscheurd door de Amerikaanse Burgeroorlog. Onder leiding van Abraham Lincoln werd hier uiteindelijk ook de slavernij afgeschaft.


Charles Darwin & de evolutietheorie

Ook Charles Darwin speelde een belangrijk rol in deze periode. In 1859 publiceerde hij zijn boek On the origin of species waarin hij zijn evolutietheorie uiteen zet. Al vrij snel werd deze theorie binnen de wetenschappelijke wereld algemeen aanvaard als verklaring voor het ontstaan van soorten, inclusief de mens.


Belgische opstand & Nederland als eenheidsstaat

Nederland werd in deze eeuw een eenheidsstaat. Rechtspraak werd voortaan voor het hele land uniform geregeld en Limburg en Noord-Brabant werden volwaardige provincies. De Belgische Opstand van 1830 leidde tot onafhankelijkheid van België, wat in 1839 door Nederland erkend werd. Het Europese revolutiejaar 1848 bracht veel onrust. Nederland creëerde in deze periode een parlementaire democratie die vandaag de dag nog steeds wordt gehandhaafd.


Door: Thijs van Beusekom

Het verdwenen beroep van de kolenboer

    13 januari 2017
Kolenboer

De kolenboer was vaak zo zwart als roet, maar met de goedheiligman had dit niks te maken. Het beroep van de kolenboer was tot de jaren 60 nog bekend onder het volk, terwijl hij met paard en wagen langs de huizen ging. Lees verder

Het verdwenen beroep van de melkman

       12 januari 2017
Het verdwenen beroep van de melkman

Een veel bekend beroep van vroeger is het beroep van de melkman. Vanaf halverwege de 19e eeuw werd het gebruikelijk dat de melkman dagelijks van het platteland naar de stad trok om zuivelproducten bij de mensen te leveren. De melkman, ook wel de melkboer genoemd, verdween langzaamaan uit het straatbeeld door zware concurrentie van de opkomende supermarkten. Lees verder

De Leidse buskruitramp

Leidse buskruitramp

Leiden 1807 – Een schip met aan boord duizenden kilo’s buskruit vaart via Leiden van Haarlem naar Delft. In de middag vaart het schip langs de Steenschuur in Leiden. Er gaat iets mis aan boord en een enorme ontploffing doet de stad opschrikken. Op 12 januari 1807 vindt de Leidse buskruitramp plaats met meer dan honderd doden als gevolg.

Lees verder

De Chinese Exclusion Act: Hoe Amerika Chinezen de toegang ontzegde

    11 januari 2017
De Chinese Exclusion Act: Hoe Amerika Chinezen de toegang ontzegde

Tijdens zijn verkiezingscampagne maakte Donald Trump duidelijk dat een van zijn agendapunten een totaal verbod op de immigratie van moslims zou zijn . Het opleggen van een immigratieverbod aan een bepaalde groep is al eens eerder voorgekomen in Amerika. Sociaaleconomische en racistische motieven lagen ten grondslag aan de Chinese Exlusion Act van 1882. Door de Chinese Exlusion Act werd het voor Chinese arbeiders verboden om naar de Verenigde Staten te emigreren. De Chinese Exlusion Act zou uiteindelijk tot 1942 gelden. Lees verder

Metro in Londen: stakingen & successen

          9 januari 2017
Graafwerkzaamheden bij de aanleg van de Londense metrolijn in 1861. (Bron: Wikimedia Commons).

De medewerkers van de Londense metro zijn op 9 januari 2017 nog steeds in staking, wat voor veel hectiek zorgt in de Britse hoofdstad. Sinds zondagavond 8 januari wordt er door een groot deel van het personeel gestaakt. De arbeiders proberen hiermee te voorkomen dat er nog meer arbeidsplekken verloren gaan. De eerste metro van de wereld reed in januari 1863 In Londen, van Paddington naar Farringdon en bleek vanaf de eerste dag een groot succes.

Lees verder

Louis Daguerre en de eerste foto van de maan

Louis Daguerre en de eerste foto van de maan

Op 2 januari 1839 maakt de Fransman Louis Daguerre de eerste foto van de maan. Na jaren van experimenteren is het hem gelukt een systeem te ontwikkelen waarmee beelden vastgelegd kunnen worden. Hij heeft eerder al de eerste foto van een persoon op zijn naam geschreven en daar komt nu dus de eerste foto van de maan bij. Hiermee is hij zijn concurrentie te snel af en wordt hij een van de voorlopers van de huidige fotografie.
Lees verder

Thomas Edison en het elektrisch licht

Thomas Edison en het elektrisch licht

Op 31 december 1879 presenteert Thomas Edison zijn nieuwste project: elektrisch licht. De Pennsylvania Railroad Company heeft gezorgd voor extra treinen op de dag van de demonstratie vanwege het enthousiasme en de verwachte aanloop van toeschouwers. Onder toeziend oog van een nieuwsgierig publiek verlicht Edison een straat in Menlo Park, New Jersey, waarna de verbazing overheerst. Edison zelf zei na zijn demonstratie: “We will make electricity so cheap that only the rich will burn candles.” Lees verder

Vrede van Gent

Vrede van Gent

Gent 1814 – Op 18 juni 1812 verklaart de Amerikaanse president James Madison de oorlog aan Groot-Brittannië. Aanvankelijk lijkt de oorlog goed te verlopen voor de Amerikanen, maar in 1814 veroveren de Britten Washington en steken zij het Witte Huis in brand. Na twee jaar vechten maakt de Vrede van Gent  op 24 december 1814 een einde aan de Oorlog van 1812.

Lees verder