Sadler,_Battle_of_Waterloo

1800-1900 | 19e eeuw

 

Als historici het hebben over de negentiende eeuw, spreken zij vaak van de ‘lange negentiende eeuw’ als kenmerkend tijdvak tussen de Franse Revolutie (1789) en het begin van de Eerste Wereldoorlog (1914). In deze eeuw ontwikkelt de wetenschap en technologie zich met rasse schreden, wat zorgt voor een materialistische levensbeschouwing en een geloof in de vooruitgang. De eeuw begint met de machtige Napoleon Bonaparte.


Napoleon Bonaparte

De Fransman Napoleon Bonaparte (1769-1821) was één van de belangrijkste politieke leiders uit de moderne tijd. In 1799 pleegde hij een staatsgreep en in 1804 riep hij zichzelf uit tot keizer van Frankrijk. Als leider bezorgde hij Frankrijk een dominante positie in Europa. Na de mislukte veldtocht naar Rusland in 1812 viel de machtsbasis van Napoleon echter in elkaar. Eerst werd hij naar het eiland Elba verbannen, om vervolgens – na de Slag bij Waterloo in 1815 – naar Sint-Helena gestuurd te worden. Napoleons hervormingen zijn vandaag de dag nog steeds erg belangrijk.


Rijken & Pax Britannica

Na de Slag bij Waterloo hield het Franse keizerrijk dus op te bestaan. Dit paste perfect in het beeld van de negentiende eeuw, waar veel oude machten sneuvelden en nieuwe machten opkwamen. In deze roerige eeuw vielen het Spaanse-, Napoleontische-, Tweede Franse-, Chinese-, Heilige Roomse- en Mughal Rijk. Hiertegenover stond de opkomst van het Britse-, Russische-, Japanse-, Duitse- en Tweede Franse Koloniale Rijk en de groeiende macht van de Verenigde Staten. Desondanks wordt de negentiende eeuw gezien als een periode van relatieve vrede. Vooral dankzij het Britse Rijk, dat de rol van politie van de wereld op zich nam en veel bemiddelde tussen verschillende machten(Pax Britannica).


Industriële Revolutie & vooruitgang

In de negentiende eeuw werden veel wetenschappelijke ontdekkingen en uitvindingen gedaan. Ontwikkelingen op het gebied van wiskunde, natuurkunde, scheikunde, biologie, elektriciteit en metaalbewerking legden de fundering voor de technologische ontwikkelingen in de twintigste eeuw en zorgden voor een enorme bevolkingsgroei. De Industriële Revolutie die al eerder was begonnen in Groot-Brittannië verspreidde zich naar Noord-Amerika, Japan en de rest van Europa en zorgde voor steeds meer kinderarbeid in fabrieken en mijnen. Met de komst van spoorwegen steeg de urbanisatiegraad tevens enorm.


De nachtwakersstaat, het liberalisme, socialisme & feminisme

De kinderarbeid was mede te wijten aan het economisch liberalisme en het kapitalisme, waarin de overheid zich nauwelijks bemoeide met de economie (nachtwakersstaat) en alles draaide om winst. Als reactie op het liberalisme ontstond het socialisme, dat op geheel eigen wijze streed voor sociale rechtvaardigheid. In deze eeuw bestonden er strikte sociale normen wat betreft zedigheid en genderrollen, iets wat het opkomende feminisme probeerde te veranderen.


Afschaffing slavernij

De lange traditie van slavernij kwam in de negentiende eeuw geleidelijk ten einde. De meeste Europese landen stopten in navolging van het Verenigd Koninkrijk met de lucratieve handel van slaven. In Amerika ging dit moeizamer en werd het land tussen 1861 en 1865 verscheurd door de Amerikaanse Burgeroorlog. Onder leiding van Abraham Lincoln werd hier uiteindelijk ook de slavernij afgeschaft.


Charles Darwin & de evolutietheorie

Ook Charles Darwin speelde een belangrijk rol in deze periode. In 1859 publiceerde hij zijn boek On the origin of species waarin hij zijn evolutietheorie uiteen zet. Al vrij snel werd deze theorie binnen de wetenschappelijke wereld algemeen aanvaard als verklaring voor het ontstaan van soorten, inclusief de mens.


Belgische opstand & Nederland als eenheidsstaat

Nederland werd in deze eeuw een eenheidsstaat. Rechtspraak werd voortaan voor het hele land uniform geregeld en Limburg en Noord-Brabant werden volwaardige provincies. De Belgische Opstand van 1830 leidde tot onafhankelijkheid van België, wat in 1839 door Nederland erkend werd. Het Europese revolutiejaar 1848 bracht veel onrust. Nederland creëerde in deze periode een parlementaire democratie die vandaag de dag nog steeds wordt gehandhaafd.


Door: Thijs van Beusekom

Geschiedenis van de monumentenzorg

       2 september 2015
Geschiedenis van de monumentenzorg

De ontwikkeling van de monumentenzorg in Nederland kwam mede tot stand door verschillende internationale besluiten en initiatieven rond de bescherming van erfgoed. Hoewel al vroeg in de geschiedenis belangrijke, oude gebouwen extra werden beschermd en onderhouden, was er tot aan de twintigste eeuw geen landelijke wetgeving of internationale organisatie die hier zorg voor droeg. Lees verder

Verdrag van Nanking beklonken

Verdrag van Nanking beklonken

Nanking 1842 – Er wordt druk onderhandeld aan boord van de voor anker liggende HMS Cornwallis. Vertegenwoordigers van het Chinese Qing-keizerrijk en de Britten bekijken elkaar wantrouwend. De Britse vloot ligt ondertussen klaar om de stad te beschieten. Sir Henry Pottinger en Qiying Ilibu en Niujian tekenen het verdrag dat 13 artikelen bevat.

Lees verder

Onafhankelijkheidsdag Uruguay

Onafhankelijkheidsdag Uruguay

Het land dat ingeklemd ligt tussen de voetbalgrootmachten Argentinië en Brazilië won vorige maand verrassend het Zuid-Amerikaanse voetbalkampioenschap, de Copa America. Vandaag viert het land van 3,5 miljoen inwoners zijn onafhankelijkheid nadat het lijdend voorwerp was in de Braziliaans-Argentijnse oorlog van 1825 tot 1828.

Lees verder

Verdrag van Praag (1866)

Verdrag van Praag (1866)

Praag 1866- “Niet door rede en meerderheidsbesluiten worden de grote vragen van de tijd besloten, maar door ijzer en bloed”. De IJzeren Kanselier was zijn bijnaam. Otto von Bismarck. De strateeg die probeerde Frankrijk buiten spel te zetten en van Duitsland een eenheidsstaat te maken. Op 23 augustus tekende hij de strategische vrede van Praag tussen Oostenrijk en Pruisen.

Lees verder

Oprichting van het Rode Kruis

Oprichting van het Rode Kruis

Op 22 augustus 1864 werd met de ondertekening van de Conventie van Genève het internationale Rode Kruis opgericht. Deze particuliere organisatie werd ingesteld om het lot van zieken en gewonden tijdens militaire operaties te verbeteren. De Zwitser Henri Dunant was hiervoor een van de belangrijkste pleitbezorgers. Lees verder

De ontdekking van de manen van Mars

De ontdekking van de manen van Mars

Washington 1877- Mars is voor veel astrologen al jaren een mysterie. Ook de Romeinen hadden al een fascinatie voor de planeet en gaven hem zelfs de naam van hun oorlogsgod. Maar de manen die om Mars cirkelen brengen misschien net zoveel mysterie met zich mee als hun grote, rode vader.

Lees verder

De eerste steen van het Vredespaleis wordt gelegd

Vredespaleis

Op 30 juli 1907 wordt de eerste steen van het Vredespaleis in Den Haag gelegd. Het initiatief voor een internationale vredesconferentie komt van tsaar Nicolaas II. In 1907 begon men met de bouw en in 1913 vond de feestelijke opening plaats. Lees verder

David Livingstone: verkenner van Centraal-Afrika

'David Livingstone bekeert de inboorlingen' LMS, ca 1900

stempels-themamaanden-ig-zomer-opreisWanneer men aan Europeaanse reizigers in Afrika denkt, is David Livingstone een bekende naam. Deze Schot ging naar Afrika om inheemse stammen tot het christendom te bekeren, maar was daarnaast een ontdekkingsreiziger die op jacht ging naar de oorsprong van de Nijl.

Lees verder