Sadler,_Battle_of_Waterloo

1800-1900 | 19e eeuw

 

Als historici het hebben over de negentiende eeuw, spreken zij vaak van de ‘lange negentiende eeuw’ als kenmerkend tijdvak tussen de Franse Revolutie (1789) en het begin van de Eerste Wereldoorlog (1914). In deze eeuw ontwikkelt de wetenschap en technologie zich met rasse schreden, wat zorgt voor een materialistische levensbeschouwing en een geloof in de vooruitgang. De eeuw begint met de machtige Napoleon Bonaparte.


Napoleon Bonaparte

De Fransman Napoleon Bonaparte (1769-1821) was één van de belangrijkste politieke leiders uit de moderne tijd. In 1799 pleegde hij een staatsgreep en in 1804 riep hij zichzelf uit tot keizer van Frankrijk. Als leider bezorgde hij Frankrijk een dominante positie in Europa. Na de mislukte veldtocht naar Rusland in 1812 viel de machtsbasis van Napoleon echter in elkaar. Eerst werd hij naar het eiland Elba verbannen, om vervolgens – na de Slag bij Waterloo in 1815 – naar Sint-Helena gestuurd te worden. Napoleons hervormingen zijn vandaag de dag nog steeds erg belangrijk.


Rijken & Pax Britannica

Na de Slag bij Waterloo hield het Franse keizerrijk dus op te bestaan. Dit paste perfect in het beeld van de negentiende eeuw, waar veel oude machten sneuvelden en nieuwe machten opkwamen. In deze roerige eeuw vielen het Spaanse-, Napoleontische-, Tweede Franse-, Chinese-, Heilige Roomse- en Mughal Rijk. Hiertegenover stond de opkomst van het Britse-, Russische-, Japanse-, Duitse- en Tweede Franse Koloniale Rijk en de groeiende macht van de Verenigde Staten. Desondanks wordt de negentiende eeuw gezien als een periode van relatieve vrede. Vooral dankzij het Britse Rijk, dat de rol van politie van de wereld op zich nam en veel bemiddelde tussen verschillende machten(Pax Britannica).


Industriële Revolutie & vooruitgang

In de negentiende eeuw werden veel wetenschappelijke ontdekkingen en uitvindingen gedaan. Ontwikkelingen op het gebied van wiskunde, natuurkunde, scheikunde, biologie, elektriciteit en metaalbewerking legden de fundering voor de technologische ontwikkelingen in de twintigste eeuw en zorgden voor een enorme bevolkingsgroei. De Industriële Revolutie die al eerder was begonnen in Groot-Brittannië verspreidde zich naar Noord-Amerika, Japan en de rest van Europa en zorgde voor steeds meer kinderarbeid in fabrieken en mijnen. Met de komst van spoorwegen steeg de urbanisatiegraad tevens enorm.


De nachtwakersstaat, het liberalisme, socialisme & feminisme

De kinderarbeid was mede te wijten aan het economisch liberalisme en het kapitalisme, waarin de overheid zich nauwelijks bemoeide met de economie (nachtwakersstaat) en alles draaide om winst. Als reactie op het liberalisme ontstond het socialisme, dat op geheel eigen wijze streed voor sociale rechtvaardigheid. In deze eeuw bestonden er strikte sociale normen wat betreft zedigheid en genderrollen, iets wat het opkomende feminisme probeerde te veranderen.


Afschaffing slavernij

De lange traditie van slavernij kwam in de negentiende eeuw geleidelijk ten einde. De meeste Europese landen stopten in navolging van het Verenigd Koninkrijk met de lucratieve handel van slaven. In Amerika ging dit moeizamer en werd het land tussen 1861 en 1865 verscheurd door de Amerikaanse Burgeroorlog. Onder leiding van Abraham Lincoln werd hier uiteindelijk ook de slavernij afgeschaft.


Charles Darwin & de evolutietheorie

Ook Charles Darwin speelde een belangrijk rol in deze periode. In 1859 publiceerde hij zijn boek On the origin of species waarin hij zijn evolutietheorie uiteen zet. Al vrij snel werd deze theorie binnen de wetenschappelijke wereld algemeen aanvaard als verklaring voor het ontstaan van soorten, inclusief de mens.


Belgische opstand & Nederland als eenheidsstaat

Nederland werd in deze eeuw een eenheidsstaat. Rechtspraak werd voortaan voor het hele land uniform geregeld en Limburg en Noord-Brabant werden volwaardige provincies. De Belgische Opstand van 1830 leidde tot onafhankelijkheid van België, wat in 1839 door Nederland erkend werd. Het Europese revolutiejaar 1848 bracht veel onrust. Nederland creëerde in deze periode een parlementaire democratie die vandaag de dag nog steeds wordt gehandhaafd.


Door: Thijs van Beusekom

Van Prinsessedag tot Koninginnedag

          27 april 2017
Van Prinsessedag tot Koninginnedag

Door de grote steden lopen massa’s mensen in oranje gekleed. In de straten liggen tapijtjes waarop kinderen en volwassenen hun tweedehands waar te koop leggen. Op allerlei plekken in het land danst men op gratis openlucht muziek en vloeit het bier rijkelijk. Het is Koningsdag. Aan het eind van de 19e eeuw groeide de verjaardag van prinses Wilhelmina uit tot nationale feestdag. Lees verder

De lintjesregen tijdens Koningsdag

       26 april 2017
De lintjesregen tijdens Koningsdag

Elk jaar regent het rondom Koningsdag lintjes. In deze periode worden vele Koninklijke onderscheidingen uitgereikt aan mensen die bijzondere diensten aan de samenleving hebben verricht. Dit jaar krijgen onder andere tv-presentatrice Astrid Joosten en de Amsterdamse burgemeester Van der Laan een onderscheiding. De geschiedenis van die onderscheidingen gaat terug tot de stichting van het Koninkrijk der Nederlanden in 1815.
Lees verder

Grote voedselschandalen in de geschiedenis

       26 april 2017
Tarwebrood

Historische schandalen – Met de broodoorlog die nog voortduurt in Venezuela en de verhalen over de slechte Chinese babymelk, kent de geschiedenis heel wat voedselschandalen. Zo werden in Nederland ook wel eens haren in etenswaar gevonden of andere giftige stoffen. De grootste historische voedselschandalen koste aan heel wat mensen het leven. Lees verder

Jefferson Davis wordt president van de Geconfedereerde Staten van Amerika

Jefferson Davis wordt president van de Geconfedereerde Staten van Amerika

Op 24 april 2017 werden in de Amerikaanse stad New Orleans vier standbeelden van de Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865) weggehaald. Volgens de burgemeester passen de beelden niet meer in het karakter van de stad en vertegenwoordigen ze het racistische verleden van het Zuiden van de VS. Een van de standbeelden is van de enige president van de Geconferedeerde Staten van Amerika, Jefferson Davis. Onder zijn leiding barstte de Amerikaanse Burgeroorlog los.   Lees verder

Klipperwedstrijden van de theehandel in de negentiende eeuw

       23 april 2017
Klipperwedstrijden van de theehandel in de negentiende eeuw

WIST JE DAT? – In de negentiende eeuw werd in London gewed op schepen die mee deden aan de zogenaamde ‘klipperwedstrijden’. Deze wedstrijden in de theehandel waren ontstaan nadat Europeanen thee van Azië naar Europa haalden. De boot die als eerste aankwam, kon de beste prijs vragen voor hun thee. En thee was in de negentiende eeuw een erg gewilde drank in Europa.  

Lees verder

Thorbecke sticht HBS: het resultaat was 5 Nobelprijzen

       19 april 2017
Thorbecke sticht HBS: het resultaat was 5 Nobelprijzen

TRENDING – De bekende Nederlandse wetenschapper Robbert Dijkgraaf pleit voor één miljard euro voor de wetenschap. Volgens hem is dat broodnodig om Nederland de komende jaren verder te helpen. 150 jaar geleden stimuleerde de overheid de wetenschap al met geld. Zo stichtte Johan Rudolf Thorbecke in 1863 de HBS; de Hogereburgerschool.

Lees verder

‘Egyptomania’ in de 19e eeuw

          14 april 2017
'Egyptomania' in de 19e eeuw

THEMAMAAND OUDHEID – De Romeinen importeerden al Egyptische kunstwerken en in de dertiende eeuw werden er al mummies naar Europa gebracht. Dit was allemaal nog maar een aanloop naar de negentiende eeuw: een tijd van heuse ‘Egyptomania’. Deze mateloze fascinatie voor het ‘land van de piramides’ begon in het jaar 1798. Lees verder

Dreyfus vrijgesproken

Dreyfus vrijgesproken

HISTORISCH SCHANDAAL –  J’Accuse…! Lettre au president de la republique. Par Emile Zola. Op 12 juli 1906 werd Alfred Dreyfus in Parijs, die beschuldigd was van spionage, vrijgesproken. De Dreyfus-affaire had het nodige stof doen opwaaien in de Franse politiek. Dit kwam mede door de antisemitische gevoelens in Frankrijk.

Lees verder