Sadler,_Battle_of_Waterloo

1800-1900 | 19e eeuw

 

Als historici het hebben over de negentiende eeuw, spreken zij vaak van de ‘lange negentiende eeuw’ als kenmerkend tijdvak tussen de Franse Revolutie (1789) en het begin van de Eerste Wereldoorlog (1914). In deze eeuw ontwikkelt de wetenschap en technologie zich met rasse schreden, wat zorgt voor een materialistische levensbeschouwing en een geloof in de vooruitgang. De eeuw begint met de machtige Napoleon Bonaparte.


Napoleon Bonaparte

De Fransman Napoleon Bonaparte (1769-1821) was één van de belangrijkste politieke leiders uit de moderne tijd. In 1799 pleegde hij een staatsgreep en in 1804 riep hij zichzelf uit tot keizer van Frankrijk. Als leider bezorgde hij Frankrijk een dominante positie in Europa. Na de mislukte veldtocht naar Rusland in 1812 viel de machtsbasis van Napoleon echter in elkaar. Eerst werd hij naar het eiland Elba verbannen, om vervolgens – na de Slag bij Waterloo in 1815 – naar Sint-Helena gestuurd te worden. Napoleons hervormingen zijn vandaag de dag nog steeds erg belangrijk.


Rijken & Pax Britannica

Na de Slag bij Waterloo hield het Franse keizerrijk dus op te bestaan. Dit paste perfect in het beeld van de negentiende eeuw, waar veel oude machten sneuvelden en nieuwe machten opkwamen. In deze roerige eeuw vielen het Spaanse-, Napoleontische-, Tweede Franse-, Chinese-, Heilige Roomse- en Mughal Rijk. Hiertegenover stond de opkomst van het Britse-, Russische-, Japanse-, Duitse- en Tweede Franse Koloniale Rijk en de groeiende macht van de Verenigde Staten. Desondanks wordt de negentiende eeuw gezien als een periode van relatieve vrede. Vooral dankzij het Britse Rijk, dat de rol van politie van de wereld op zich nam en veel bemiddelde tussen verschillende machten(Pax Britannica).


Industriële Revolutie & vooruitgang

In de negentiende eeuw werden veel wetenschappelijke ontdekkingen en uitvindingen gedaan. Ontwikkelingen op het gebied van wiskunde, natuurkunde, scheikunde, biologie, elektriciteit en metaalbewerking legden de fundering voor de technologische ontwikkelingen in de twintigste eeuw en zorgden voor een enorme bevolkingsgroei. De Industriële Revolutie die al eerder was begonnen in Groot-Brittannië verspreidde zich naar Noord-Amerika, Japan en de rest van Europa en zorgde voor steeds meer kinderarbeid in fabrieken en mijnen. Met de komst van spoorwegen steeg de urbanisatiegraad tevens enorm.


De nachtwakersstaat, het liberalisme, socialisme & feminisme

De kinderarbeid was mede te wijten aan het economisch liberalisme en het kapitalisme, waarin de overheid zich nauwelijks bemoeide met de economie (nachtwakersstaat) en alles draaide om winst. Als reactie op het liberalisme ontstond het socialisme, dat op geheel eigen wijze streed voor sociale rechtvaardigheid. In deze eeuw bestonden er strikte sociale normen wat betreft zedigheid en genderrollen, iets wat het opkomende feminisme probeerde te veranderen.


Afschaffing slavernij

De lange traditie van slavernij kwam in de negentiende eeuw geleidelijk ten einde. De meeste Europese landen stopten in navolging van het Verenigd Koninkrijk met de lucratieve handel van slaven. In Amerika ging dit moeizamer en werd het land tussen 1861 en 1865 verscheurd door de Amerikaanse Burgeroorlog. Onder leiding van Abraham Lincoln werd hier uiteindelijk ook de slavernij afgeschaft.


Charles Darwin & de evolutietheorie

Ook Charles Darwin speelde een belangrijk rol in deze periode. In 1859 publiceerde hij zijn boek On the origin of species waarin hij zijn evolutietheorie uiteen zet. Al vrij snel werd deze theorie binnen de wetenschappelijke wereld algemeen aanvaard als verklaring voor het ontstaan van soorten, inclusief de mens.


Belgische opstand & Nederland als eenheidsstaat

Nederland werd in deze eeuw een eenheidsstaat. Rechtspraak werd voortaan voor het hele land uniform geregeld en Limburg en Noord-Brabant werden volwaardige provincies. De Belgische Opstand van 1830 leidde tot onafhankelijkheid van België, wat in 1839 door Nederland erkend werd. Het Europese revolutiejaar 1848 bracht veel onrust. Nederland creëerde in deze periode een parlementaire democratie die vandaag de dag nog steeds wordt gehandhaafd.


Door: Thijs van Beusekom

De ontdekking van de manen van Mars

De ontdekking van de manen van Mars

Washington 1877- Mars is voor veel astrologen al jaren een mysterie. Ook de Romeinen hadden al een fascinatie voor de planeet en gaven hem zelfs de naam van hun oorlogsgod. Maar de manen die om Mars cirkelen brengen misschien net zoveel mysterie met zich mee als hun grote, rode vader.

Lees verder

Biografie Richard Wagner

Richard Wagner

Op 13 augustus 1876 ging Der Ring des Nibelungen in première. Het stuk was het magnus opus van de bekende Duitse componist Richard Wagner. Typisch voor Wagners stijl was het Gesamtkunstwerk waarbij tekst, muziek en toneel werden gecombineerd. Wagner is een van de meest invloedrijke – en tevens een van de controversieelste – componisten die de wereld gekend heeft.
Lees verder

Boeven van Alcatraz

Boeven van Alcatraz

San Francisco 1934- De geïsoleerde vesting Alcatraz werd op 11 augustus 1934 als burgergevangenis in gebruik genomen. Het eiland voor de kust van San Francisco ontleent haar bekendheid aan misdadigers als Al Capone, George Kelly en Robert Stroud, die hier allemaal hun tijd hebben uitgezeten. De beroemde ontsnappingen van Frank Morris en de broers John en Clarance Anglin dragen bij aan de bekendheid van de gevangenis.  Lees verder

De Kanaaltunnel: van Frankrijk naar Engeland in 35 minuten

       10 augustus 2016
geschiedenis kanaaltunnel

Medewerkers van de hogesnelheidstrein Eurostar kondigden op woensdag 10 augustus 2016 aan om binnenkort zeven dagen in staking te gaan. De spoorwerkmedewerkers willen met deze staking de directie van de Eurostar dwingen om zich aan gemaakte afspraken te houden. Met deze staking zal de reistijd door de tunnel flink oplopen. De in 1994 geopende Kanaaltunnel kampt sinds de opening met verschillende problemen. Hoe ontstond het idee voor de tunnel en hoe werd dit idee werkelijkheid?

Lees verder

De uitvinding van de Aspirine

geschiedenis aspirine

Hoofdpijn, kiespijn, of koorts? Dan neem je toch een aspirientje? Hoewel in de gewone medicijnkastjes in Nederland tegenwoordig vaker paracetamol of Ibuprofen wordt aangetroffen dan aspirine, is het ‘asperientje’ nog steeds volop aanwezig in de volksmond én in de medische wetenschap. Lees verder

Openingsceremonie van de Olympische Spelen in de geschiedenis

             5 augustus 2016
Openingsceremonie van de Olympische Spelen in de geschiedenis

Vandaag beginnen de Olympische Spelen officieel, wat gevierd wordt met de gebruikelijke openingsceremonie. De oude Grieken begonnen de Olympische Spelen al met ceremonies en na de hervatting van de Olympische Spelen in 1896 ontstonden eveneens een aantal tradities omtrent de opening van het sportevenement. Het duurde echter tot 1920 voordat deze tradities en ceremonies werden vastgesteld. Lees verder

Roodkapje: van horrorverhaal tot sprookje

       5 augustus 2016
Roodkapje: van horrorverhaal tot sprookje

geschiedenis sprookjesEén van ’s werelds bekendste sprookjes is het verhaal van Roodkapje, waarin een meisje ontsnapt aan een listige wolf. Vroeger was dit sprookje echter helemaal niet bedoeld voor ontspanning en kende het verhaal ook geen goede afloop.
Lees verder

De politieke lading van Pinokkio

De politieke lading van Pinokkio

U hebt de visie van een struisvogel, de ruggengraat van een mossel en u liegt als Pinokkio

Aldus Geert Wilders over Mark Rutte in het lijsttrekkersdebat in 2012 voor de landelijke verkiezingen. Pinokkio is synoniem komen te staan voor het verspreiden van leugens om er vervolgens mee betrapt te worden, omdat zijn neus groeit nadat hij een leugen vertelt. De schrijver van Pinokkio is Carlo Collodi.

Lees verder