Sadler,_Battle_of_Waterloo

1800-1900 | 19e eeuw

 

Als historici het hebben over de negentiende eeuw, spreken zij vaak van de ‘lange negentiende eeuw’ als kenmerkend tijdvak tussen de Franse Revolutie (1789) en het begin van de Eerste Wereldoorlog (1914). In deze eeuw ontwikkelt de wetenschap en technologie zich met rasse schreden, wat zorgt voor een materialistische levensbeschouwing en een geloof in de vooruitgang. De eeuw begint met de machtige Napoleon Bonaparte.


Napoleon Bonaparte

De Fransman Napoleon Bonaparte (1769-1821) was één van de belangrijkste politieke leiders uit de moderne tijd. In 1799 pleegde hij een staatsgreep en in 1804 riep hij zichzelf uit tot keizer van Frankrijk. Als leider bezorgde hij Frankrijk een dominante positie in Europa. Na de mislukte veldtocht naar Rusland in 1812 viel de machtsbasis van Napoleon echter in elkaar. Eerst werd hij naar het eiland Elba verbannen, om vervolgens – na de Slag bij Waterloo in 1815 – naar Sint-Helena gestuurd te worden. Napoleons hervormingen zijn vandaag de dag nog steeds erg belangrijk.


Rijken & Pax Britannica

Na de Slag bij Waterloo hield het Franse keizerrijk dus op te bestaan. Dit paste perfect in het beeld van de negentiende eeuw, waar veel oude machten sneuvelden en nieuwe machten opkwamen. In deze roerige eeuw vielen het Spaanse-, Napoleontische-, Tweede Franse-, Chinese-, Heilige Roomse- en Mughal Rijk. Hiertegenover stond de opkomst van het Britse-, Russische-, Japanse-, Duitse- en Tweede Franse Koloniale Rijk en de groeiende macht van de Verenigde Staten. Desondanks wordt de negentiende eeuw gezien als een periode van relatieve vrede. Vooral dankzij het Britse Rijk, dat de rol van politie van de wereld op zich nam en veel bemiddelde tussen verschillende machten(Pax Britannica).


Industriële Revolutie & vooruitgang

In de negentiende eeuw werden veel wetenschappelijke ontdekkingen en uitvindingen gedaan. Ontwikkelingen op het gebied van wiskunde, natuurkunde, scheikunde, biologie, elektriciteit en metaalbewerking legden de fundering voor de technologische ontwikkelingen in de twintigste eeuw en zorgden voor een enorme bevolkingsgroei. De Industriële Revolutie die al eerder was begonnen in Groot-Brittannië verspreidde zich naar Noord-Amerika, Japan en de rest van Europa en zorgde voor steeds meer kinderarbeid in fabrieken en mijnen. Met de komst van spoorwegen steeg de urbanisatiegraad tevens enorm.


De nachtwakersstaat, het liberalisme, socialisme & feminisme

De kinderarbeid was mede te wijten aan het economisch liberalisme en het kapitalisme, waarin de overheid zich nauwelijks bemoeide met de economie (nachtwakersstaat) en alles draaide om winst. Als reactie op het liberalisme ontstond het socialisme, dat op geheel eigen wijze streed voor sociale rechtvaardigheid. In deze eeuw bestonden er strikte sociale normen wat betreft zedigheid en genderrollen, iets wat het opkomende feminisme probeerde te veranderen.


Afschaffing slavernij

De lange traditie van slavernij kwam in de negentiende eeuw geleidelijk ten einde. De meeste Europese landen stopten in navolging van het Verenigd Koninkrijk met de lucratieve handel van slaven. In Amerika ging dit moeizamer en werd het land tussen 1861 en 1865 verscheurd door de Amerikaanse Burgeroorlog. Onder leiding van Abraham Lincoln werd hier uiteindelijk ook de slavernij afgeschaft.


Charles Darwin & de evolutietheorie

Ook Charles Darwin speelde een belangrijk rol in deze periode. In 1859 publiceerde hij zijn boek On the origin of species waarin hij zijn evolutietheorie uiteen zet. Al vrij snel werd deze theorie binnen de wetenschappelijke wereld algemeen aanvaard als verklaring voor het ontstaan van soorten, inclusief de mens.


Belgische opstand & Nederland als eenheidsstaat

Nederland werd in deze eeuw een eenheidsstaat. Rechtspraak werd voortaan voor het hele land uniform geregeld en Limburg en Noord-Brabant werden volwaardige provincies. De Belgische Opstand van 1830 leidde tot onafhankelijkheid van België, wat in 1839 door Nederland erkend werd. Het Europese revolutiejaar 1848 bracht veel onrust. Nederland creëerde in deze periode een parlementaire democratie die vandaag de dag nog steeds wordt gehandhaafd.


Door: Thijs van Beusekom

Napoleon verslagen bij Waterloo

Napoleon verslagen bij Waterloo

Waterloo 1815 – “Mijn garde sterft, maar geeft zich niet over!” roept Generaal Pierre Cambronne van de Oude Garde soldaten van Napoleon. De kanonschoten vliegen hem om de oren en de paarden zakken weg in de blubberige velden. De Jonge Garde is al bijna geheel weggevaagd door het Pruisische leger. Napoleon keert  terug naar Parijs, het Franse leger in chaos achterlatend.

Lees verder

17 juni 1898 – Annexatie Hawaii door Verenigde Staten

17 juni 1898 – Annexatie Hawaii door Verenigde Staten

Op 17 juni 1898 besloot de Amerikaanse senaat Hawaii te annexeren. Imperialisme, economische en militaire belangen en verborgen politieke agenda’s speelden een rol bij de annexatie van het in de Stille Oceaan gelegen eiland. Pas in 1959 werd Hawaii een Amerikaanse staat. Hiermee werd Hawaii de vijftigste en laatste staat van de Verenigde Staten.

Lees verder

Geschiedenis van Vlaggetjesdag

    14 juni 2017
Geschiedenis van Vlaggetjesdag

Dinsdag 13 juni is het eerste vaatje Hollandse Nieuwe geveild op de visafslag in Scheveningen. Het bracht 65.000 euro op, bestemd voor het goede doel Make-A-Wish. Deze veiling luidt gezamenlijk met de Vlaggetjesdag van 17 juni het nieuwe haringseizoen in. De tradities rond de eerste haringvangst kennen een lange geschiedenis.
Lees verder

Stars and Stripes wordt de Amerikaanse vlag

Betsy Ross

Op 14 juni 1777 wordt de huidige vlag van de Verenigde Staten, de Stars and Stripes, officieel de Amerikaanse vlag. Vanaf 1916 wordt op die datum voortaan Flag Day gevierd. Lees verder

Porder als prehistorische wekker

       9 juni 2017
Porder als prehistorische wekker

Verdwenen beroepen – Tegenwoordig gebruiken veel mensen een wekker om niet te laat op werk of school te komen. Vroeger, toen er nog geen elektriciteit was en de wekker nog niet was uitgevonden, bestonden er porders die je wakker maakten. ‘s Ochtends kwam de porder langs de deur om je wakker te maken. Dit deed hij of zij door met een stok op de deur of raam te tikken. Met de komst van de wekker verdween dit beroep.

Lees verder

Het lijden van Antoni Gaudí

Gaudi

Antoni Gaudí is een succesvolle Spaanse architect die vooral bekend is van zijn kathedraal de Sagrada Familia. Hij wijdde de laatste jaren van zijn leven volledig aan de bouw van deze kerk. Op 7 juni 1926 wordt hij, peinzend over straat lopend, aangereden door een tram. Enkele dagen later overlijdt hij in het ziekenhuis. Lees verder

Belle van Zuylen

       6 juni 2017
Belle van Zuylen

Themamaand Helden – Een van de eerste vrouwelijke schrijfster in Nederland was Belle van Zuylen. Ze was in het buitenland bekend als Isabelle de Charrière, na haar huwelijk met Charles-Emmanuel de Charrière de Penthaz. Het huwelijk bleef kinderloos maar haar boeken werden wel beroemd.

Lees verder

Uitvinding van de auto

       6 juni 2017
Uitvinding van de auto

Uitvindingen – De auto is tegenwoordig niet meer weg te denken uit het straatbeeld. Elke dag staan weer duizenden Nederlanders op de snelweg in de file. Dat was 100 jaar geleden zeker nog niet het geval. Onafhankelijk van elkaar produceerden meerdere uitvinders een ontwerp dat op een auto leek. Het einde van de negentiende eeuw kan dus worden gezien als het begin van het autotijdperk.

Lees verder