Sadler,_Battle_of_Waterloo

1800-1900 | 19e eeuw

 

Als historici het hebben over de negentiende eeuw, spreken zij vaak van de ‘lange negentiende eeuw’ als kenmerkend tijdvak tussen de Franse Revolutie (1789) en het begin van de Eerste Wereldoorlog (1914). In deze eeuw ontwikkelt de wetenschap en technologie zich met rasse schreden, wat zorgt voor een materialistische levensbeschouwing en een geloof in de vooruitgang. De eeuw begint met de machtige Napoleon Bonaparte.


Napoleon Bonaparte

De Fransman Napoleon Bonaparte (1769-1821) was één van de belangrijkste politieke leiders uit de moderne tijd. In 1799 pleegde hij een staatsgreep en in 1804 riep hij zichzelf uit tot keizer van Frankrijk. Als leider bezorgde hij Frankrijk een dominante positie in Europa. Na de mislukte veldtocht naar Rusland in 1812 viel de machtsbasis van Napoleon echter in elkaar. Eerst werd hij naar het eiland Elba verbannen, om vervolgens – na de Slag bij Waterloo in 1815 – naar Sint-Helena gestuurd te worden. Napoleons hervormingen zijn vandaag de dag nog steeds erg belangrijk.


Rijken & Pax Britannica

Na de Slag bij Waterloo hield het Franse keizerrijk dus op te bestaan. Dit paste perfect in het beeld van de negentiende eeuw, waar veel oude machten sneuvelden en nieuwe machten opkwamen. In deze roerige eeuw vielen het Spaanse-, Napoleontische-, Tweede Franse-, Chinese-, Heilige Roomse- en Mughal Rijk. Hiertegenover stond de opkomst van het Britse-, Russische-, Japanse-, Duitse- en Tweede Franse Koloniale Rijk en de groeiende macht van de Verenigde Staten. Desondanks wordt de negentiende eeuw gezien als een periode van relatieve vrede. Vooral dankzij het Britse Rijk, dat de rol van politie van de wereld op zich nam en veel bemiddelde tussen verschillende machten(Pax Britannica).


Industriële Revolutie & vooruitgang

In de negentiende eeuw werden veel wetenschappelijke ontdekkingen en uitvindingen gedaan. Ontwikkelingen op het gebied van wiskunde, natuurkunde, scheikunde, biologie, elektriciteit en metaalbewerking legden de fundering voor de technologische ontwikkelingen in de twintigste eeuw en zorgden voor een enorme bevolkingsgroei. De Industriële Revolutie die al eerder was begonnen in Groot-Brittannië verspreidde zich naar Noord-Amerika, Japan en de rest van Europa en zorgde voor steeds meer kinderarbeid in fabrieken en mijnen. Met de komst van spoorwegen steeg de urbanisatiegraad tevens enorm.


De nachtwakersstaat, het liberalisme, socialisme & feminisme

De kinderarbeid was mede te wijten aan het economisch liberalisme en het kapitalisme, waarin de overheid zich nauwelijks bemoeide met de economie (nachtwakersstaat) en alles draaide om winst. Als reactie op het liberalisme ontstond het socialisme, dat op geheel eigen wijze streed voor sociale rechtvaardigheid. In deze eeuw bestonden er strikte sociale normen wat betreft zedigheid en genderrollen, iets wat het opkomende feminisme probeerde te veranderen.


Afschaffing slavernij

De lange traditie van slavernij kwam in de negentiende eeuw geleidelijk ten einde. De meeste Europese landen stopten in navolging van het Verenigd Koninkrijk met de lucratieve handel van slaven. In Amerika ging dit moeizamer en werd het land tussen 1861 en 1865 verscheurd door de Amerikaanse Burgeroorlog. Onder leiding van Abraham Lincoln werd hier uiteindelijk ook de slavernij afgeschaft.


Charles Darwin & de evolutietheorie

Ook Charles Darwin speelde een belangrijk rol in deze periode. In 1859 publiceerde hij zijn boek On the origin of species waarin hij zijn evolutietheorie uiteen zet. Al vrij snel werd deze theorie binnen de wetenschappelijke wereld algemeen aanvaard als verklaring voor het ontstaan van soorten, inclusief de mens.


Belgische opstand & Nederland als eenheidsstaat

Nederland werd in deze eeuw een eenheidsstaat. Rechtspraak werd voortaan voor het hele land uniform geregeld en Limburg en Noord-Brabant werden volwaardige provincies. De Belgische Opstand van 1830 leidde tot onafhankelijkheid van België, wat in 1839 door Nederland erkend werd. Het Europese revolutiejaar 1848 bracht veel onrust. Nederland creëerde in deze periode een parlementaire democratie die vandaag de dag nog steeds wordt gehandhaafd.


Door: Thijs van Beusekom

David Livingstone: verkenner van Centraal-Afrika

'David Livingstone bekeert de inboorlingen' LMS, ca 1900

stempels-themamaanden-ig-zomer-opreisWanneer men aan Europeaanse reizigers in Afrika denkt, is David Livingstone een bekende naam. Deze Schot ging naar Afrika om inheemse stammen tot het christendom te bekeren, maar was daarnaast een ontdekkingsreiziger die op jacht ging naar de oorsprong van de Nijl.

Lees verder

Tradities rond Wimbledon

       13 juli 2015
Tradities rond Wimbledon

The All England Croquet en Lawn Tennis Club, Wimbledon stelt voor om een tennis bijeenkomst te houden op maandag 9 juli en volgende dagen.” Met deze woorden werd het eerste Wimbledon-toernooi in 1877 aangekondigd, het oudste en belangrijkste tennistoernooi op aarde. Zondag 12 juli 2015 werd voor de 138e keer de finale gespeeld.

Lees verder

Dreyfus vrijgesproken

Dreyfus vrijgesproken

Parijs 1906- J’Accuse…! Lettre au president de la republique. Par Emile Zola. Vandaag, in 1906, werd Alfred Dreyfus, die beschuldigd was van spionage, vrijgesproken.

Lees verder

Metro in Londen: stakingen & successen

          8 juli 2015
Graafwerkzaamheden bij de aanleg van de Londense metrolijn in 1861. (Bron: Wikimedia Commons).

De medewerkers van de Londense metro gaan staken. Op woensdagavond 8 juli wordt om 19:00 uur (Nederlandse tijd) het metronetwerk platgelegd. Naar schatting leggen 20.000 medewerkers het werk neer, gaat ieder metrostation dicht en wordt het de grootste staking sinds 2002. De eerste metro van de wereld reed in januari 1863 In Londen, van Paddington naar Farringdon en bleek vanaf de eerste dag een groot succes.

Lees verder

Uitvinder van de Zeppelin geboren

Uitvinder van de Zeppelin geboren

Op 8 juli 1838 kwam in de Duitse universiteitsstad Konstanz Ferdinand Adolf Heinrich August Graf von Zeppelin ter wereld. De zoon van hofmaarschalk Friedrich von Zeppelin en Amélie Macaire d’Hogguer zou de wereld verrijken met het luchtschip dat zijn naam draagt.

Lees verder

Geboortedag van de (tweede) keizer van Mexico

Geboortedag van de (tweede) keizer van Mexico

Op 6 juli 1832 kwam in Wenen Ferdinand Maximiliaan Jozef ter wereld. Zoon van aartshertog Frans Karel van Oostenrijk en aartshertogin Sophie van Beieren. Ferdinand werd als Maximiliaan I in 1864 keizer van het Tweede Mexicaanse Keizerrijk.

Lees verder

Algerije bezet

Algerije bezet

Algerije 1830- De dei ontbood de Franse consul in 1827 in Algiers. Het gesprek liep zo hoog op dat de dei de consul met een vliegenmepper op de neus sloeg. Het was een grote belediging voor de consul en de Franse reactie volgde drie jaar later.

Lees verder

Leider mormonen gelyncht

Leider mormonen gelyncht

Illinois 1844-  Nadat hij alle kogels uit zijn pistool had gebruikt, vluchtte Joseph Smith, leider van de Mormonen, naar het raam. Toen hij aanstalten maakte om uit het raam te springen, werd hij twee keer in de rug geschoten.

Lees verder