WAR & CONFLICT BOOK ERA:  WORLD WAR II/PERSONALITIES

1900-1945 | Interbellum, Eerste & Tweede Wereldoorlog

 

De eerste helft van de twintigste eeuw wordt gekenmerkt door oorlog en geweld. Twee wereldoorlogen verscheuren de wereld en lijken een schier onoplosbare tegenstelling te creëren. Als klap op de vuurpijl was er tijdens het Interbellum ook nog eens sprake van de zogenaamde Grote Depressie. In schril contrast hiermee staat de geboekte vooruitgang.

 

Eerste Wereldoorlog – geallieerden vs. centralen

Op 28 juli 1914 begon de Eerste Wereldoorlog nadat Oostenrijk-Hongarije Servië binnenviel. Er ontstonden twee opponerende allianties: de geallieerden en de centralen. Uiteindelijk eindigde de oorlog op 11 november 1918 met een wapenstilstand en ‘wonnen’ de geallieerden de oorlog. De Volkenbond werd opgericht en de omstreden Vrede van Versailles werd ondertekend. Als oorzaken voor de oorlog wijzen sommige historici naar de toenemende populariteit van het militarisme en het radicaalnationalisme. Ook het imperialisme speelde een belangrijk rol.

 

Interbellum – Aanloop naar nieuwe oorlog

Het Interbellum is de periode tussen de twee wereldoorlogen in en kreeg zijn naam dan ook logischerwijs pas na de Tweede Wereldoorlog. Al snel na het Verdrag van Versailles werd gezegd dat dit verdrag de basis vormde voor een nieuwe oorlog. Duitsland moest enorme geldbedragen betalen en de Sovjet-Unie was niet uitgenodigd bij de onderhandelingen. Daarnaast woedde er in de USSR een vreselijke burgeroorlog (1918-1921) en brandde er een machtsstrijd los na het overlijden van Lenin. Ook werden de nieuwe landsgrenzen niet bepaald door nationaliteiten, maar op basis van de voorkeuren van de winnaars. Dit werkte weer een groeiend nationaliteitsgevoel in de hand.

 

Interbellum – Beurskrach & de Grote Depressie

Tijdens het Interbellum kreeg de wereld ook nog eens te maken met de Grote Depressie, voornamelijk veroorzaakt door de Beurskrach in de Verenigde Staten. Het ging al langer niet goed in Amerika: de Drooglegging werd ingevoerd als bestrijding tegen het groeiende alcoholisme, maar zorgde juist voor meer georganiseerde misdaad. Men leefde er in deze jaren twintig op los, deze periode werd later ook wel de ‘roaring twenties’ genoemd. In deze jaren waren de koersen door massale speculatie gestegen tegen de economische realiteit in. De Beurskrach op 24 oktober 1929 kwam dan ook extra hard aan. Europa werd mede getroffen, want de VS betaalde niet langer herstelbetalingen aan Duitsland. In 1932 trad Franklin D. Roosevelt aan als nieuwe leider en probeerde met zijn New Deal de crisis te bezweren.

 

Tweede Wereldoorlog

Adolf Hitler was al in 1933 aan de macht gekomen in Duitsland, maar velen erkende het gevaar van zijn nationaalsocialistische partij niet. Eén van de weinigen die dat wel deed was de nieuwe USSR-leider, de communistische Jozef Stalin, die met harde hand regeerde. Toen op 1 september 1939 Duitsland Polen binnenviel en op 7 december 1941 Japanners Pearl Harbor bombardeerden, was opnieuw de hele wereld betrokken in een oorlog. De Tweede Wereldoorlog, waarbij Nazi-Duitsland steun kreeg van het fascistische Italië, duurde tot 1945 en veroorzaakte tussen de 50 en 70 miljoen doden. Vooral veel burgers waren slachtoffer en de joodse gemeenschap werd tijdens de holocaust stelselmatig uitgeroeid in de vele concentratiekampen. Tot op heden is deze oorlog nog steeds de enige oorlog waar kernwapens zijn ingezet, zo werden atoombommen geworpen op Hiroshima en Nagasaki.

 

Nederland

Ook Nederland was slachtoffer van de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de Eerste Wereldoorlog bleef het land nog neutraal en voerde het in 1917 en 1919 passief en actief vrouwenkiesrecht in. Het kon echter niet ontkomen aan de economische crisis eind jaren twintig die grote delen van de wereld teisterde. Met de opkomst van de NSDAP in Duitsland kreeg het rechtsradicalisme in ons land ook een boost. De NSB kwam op, maar kreeg lang niet zoveel aanhangers als de NSDAP. Het naziregime zorgde echter ook hier voor veel slachtoffers. Ontzettend veel Joden werden vanuit Nederland naar de concentratiekampen gevoerd en vooral Amsterdam kende veel deportaties.

 

Epicentrum Europa

Ook in andere delen van de wereld gebeurde natuurlijk voldoende. Zo greep in 1939 Francisco Franco de macht in Spanje en was de Russisch-Japanse Oorlog in 1904 de eerste grote oorlog van de twintigste eeuw. Daarnaast kwam er in 1912 een einde aan ruim 2000 jaar Chinees keizerrijk en was in 1922/23 het machtige Ottomaanse Rijk voltooid verleden tijd. Desondanks overheersten de wereldoorlogen al het andere. Europa stond niet voor het eerst in het centrum van de aandacht.

 

Door: Thijs van Beusekom

Suze Groeneweg 1e vrouwelijk lid Tweede Kamer

Suze Groeneweg 1e vrouwelijk lid Tweede Kamer

Den Haag 1918-   “De intrede van een vrouw op het Binnenhof baarde nogal opzien en in het gebouw waren veranderingen nodig. Zij kreeg een eigen kleedkamer en de gang die erheen leidde werd ‘het Groenewegje’ gedoopt.”

Lees verder

Anjerdag

Anjerdag

Den Haag 1940- Na zeven weken drong de realiteit van de bezetting door tot de Nederlandse bevolking. Om blijk te geven aan de onvrede in het land, grepen burgers de verjaardag van Prins Bernard aan om te protesteren.  

Lees verder

Grote Razzia Amsterdam

Grote Razzia Amsterdam

Amsterdam 1943-Vandaag werd een grote razzia uitgevoerd op de laatste overgebleven joden in de Rivierenbuurt en in Amsterdam-Oost.  De Duitsers sloten samen met de Amsterdamse politie alle straten af bij de Berlagebrug en langs de Ceintuurbaan. Ze vielen de huizen binnen en arresteerden de joden.  Lees verder

Het lijden van Antoni Gaudí

Gaudi

Antoni Gaudí is een succesvolle Spaanse architect die vooral bekend is van zijn kathedraal de Sagrada Familia. Hij wijdde de laatste jaren van zijn leven volledig aan de bouw van deze kerk. Op 7 juni 1926 wordt hij, peinzend over straat lopend, aangereden door een tram. Enkele dagen later overlijdt hij in het ziekenhuis. Lees verder

Geschiedenis van het roken

       1 juni 2015
Geschiedenis van het roken

Wie vanaf 1 juni 2015 in Peking een sigaret in het openbaar opsteekt kan een hoge boete verwachten. De autoriteiten hebben het antirookbeleid aangescherpt en de hoogte van de boete verhoogt tot 200 yuan, wat ongeveer 30 euro is. Hoewel tabak tegenwoordig als schadelijk genotsmiddel wordt gezien, had het vroeger het imago van een geneesmiddel.

Lees verder

Ontstaan en ontwikkeling van de IRA

          20 mei 2015
Ontstaan en ontwikkeling van de IRA

Op 19 mei 2015 heeft prins Charles de hand geschud met de leider van de voormalige IRA,  Gerry Adams. Het was voor het eerst dat een leider van de Ierse politieke beweging iemand van het Britse koninklijk huis ontmoette. De relatie tussen de twee buurlanden is de laatste jaren beter geworden, maar de IRA verzet zich nog steeds tegen de Ierse verdeling en Britse overheersing.
Lees verder

Joseph Goebbels, Minister voor Volksvoorlichting en Propaganda

       20 mei 2015
Joseph Goebbels beloond een soldaat van de Hitler Jugend met een medaille, 9 maart 1945

Joseph Goebbels, de nazi-minister van Propaganda die tijdens de Tweede Wereldoorlog het moraal van de Duitse bevolking hoog moest houden, was zelf voortdurend op zoek naar erkenning en bevestiging. Deze conclusie trekt Peter Longerich, de auteur die voor zijn nieuwe biografie over Goebbels onder andere diens dagboeken uitgebreid heeft bestudeerd. Lees verder

Bommenzee verwoest Rotterdam

Bommenzee verwoest Rotterdam

Rotterdam 1940 – 13.22 uur. Luchtweeralarmen gillen door de straten. De Duitse bommenwerpereenheid Kampfgeschwader 54  verschijnt in gevaarlijke snelheid aan de horizon. Mensen vluchten schuilkelders in, gaan plat op straat liggen of drukken zich tegen de gevels van gebouwen. In minder dan een kwartier vagen 97.000 kilo Duitse brisantbommen de historische binnenstad van Rotterdam weg. 800 mensen komen om.

Lees verder