WAR & CONFLICT BOOK ERA: WORLD WAR II/PERSONALITIES

1900-1945 | Interbellum, Eerste & Tweede Wereldoorlog

 

De eerste helft van de twintigste eeuw wordt gekenmerkt door oorlog en geweld. Twee wereldoorlogen verscheuren de wereld en lijken een schier onoplosbare tegenstelling te creëren. Als klap op de vuurpijl was er tijdens het Interbellum ook nog eens sprake van de zogenaamde Grote Depressie. In schril contrast hiermee staat de geboekte vooruitgang.

 

Eerste Wereldoorlog – geallieerden vs. centralen

Op 28 juli 1914 begon de Eerste Wereldoorlog nadat Oostenrijk-Hongarije Servië binnenviel. Er ontstonden twee opponerende allianties: de geallieerden en de centralen. Uiteindelijk eindigde de oorlog op 11 november 1918 met een wapenstilstand en ‘wonnen’ de geallieerden de oorlog. De Volkenbond werd opgericht en de omstreden Vrede van Versailles werd ondertekend. Als oorzaken voor de oorlog wijzen sommige historici naar de toenemende populariteit van het militarisme en het radicaalnationalisme. Ook het imperialisme speelde een belangrijk rol.

 

Interbellum – Aanloop naar nieuwe oorlog

Het Interbellum is de periode tussen de twee wereldoorlogen in en kreeg zijn naam dan ook logischerwijs pas na de Tweede Wereldoorlog. Al snel na het Verdrag van Versailles werd gezegd dat dit verdrag de basis vormde voor een nieuwe oorlog. Duitsland moest enorme geldbedragen betalen en de Sovjet-Unie was niet uitgenodigd bij de onderhandelingen. Daarnaast woedde er in de USSR een vreselijke burgeroorlog (1918-1921) en brandde er een machtsstrijd los na het overlijden van Lenin. Ook werden de nieuwe landsgrenzen niet bepaald door nationaliteiten, maar op basis van de voorkeuren van de winnaars. Dit werkte weer een groeiend nationaliteitsgevoel in de hand.

 

Interbellum – Beurskrach & de Grote Depressie

Tijdens het Interbellum kreeg de wereld ook nog eens te maken met de Grote Depressie, voornamelijk veroorzaakt door de Beurskrach in de Verenigde Staten. Het ging al langer niet goed in Amerika: de Drooglegging werd ingevoerd als bestrijding tegen het groeiende alcoholisme, maar zorgde juist voor meer georganiseerde misdaad. Men leefde er in deze jaren twintig op los, deze periode werd later ook wel de ‘roaring twenties’ genoemd. In deze jaren waren de koersen door massale speculatie gestegen tegen de economische realiteit in. De Beurskrach op 24 oktober 1929 kwam dan ook extra hard aan. Europa werd mede getroffen, want de VS betaalde niet langer herstelbetalingen aan Duitsland. In 1932 trad Franklin D. Roosevelt aan als nieuwe leider en probeerde met zijn New Deal de crisis te bezweren.

 

Tweede Wereldoorlog

Adolf Hitler was al in 1933 aan de macht gekomen in Duitsland, maar velen erkende het gevaar van zijn nationaalsocialistische partij niet. Eén van de weinigen die dat wel deed was de nieuwe USSR-leider, de communistische Jozef Stalin, die met harde hand regeerde. Toen op 1 september 1939 Duitsland Polen binnenviel en op 7 december 1941 Japanners Pearl Harbor bombardeerden, was opnieuw de hele wereld betrokken in een oorlog. De Tweede Wereldoorlog, waarbij Nazi-Duitsland steun kreeg van het fascistische Italië, duurde tot 1945 en veroorzaakte tussen de 50 en 70 miljoen doden. Vooral veel burgers waren slachtoffer en de joodse gemeenschap werd tijdens de holocaust stelselmatig uitgeroeid in de vele concentratiekampen. Tot op heden is deze oorlog nog steeds de enige oorlog waar kernwapens zijn ingezet, zo werden atoombommen geworpen op Hiroshima en Nagasaki.

 

Nederland

Ook Nederland was slachtoffer van de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de Eerste Wereldoorlog bleef het land nog neutraal en voerde het in 1917 en 1919 passief en actief vrouwenkiesrecht in. Het kon echter niet ontkomen aan de economische crisis eind jaren twintig die grote delen van de wereld teisterde. Met de opkomst van de NSDAP in Duitsland kreeg het rechtsradicalisme in ons land ook een boost. De NSB kwam op, maar kreeg lang niet zoveel aanhangers als de NSDAP. Het naziregime zorgde echter ook hier voor veel slachtoffers. Ontzettend veel Joden werden vanuit Nederland naar de concentratiekampen gevoerd en vooral Amsterdam kende veel deportaties.

 

Epicentrum Europa

Ook in andere delen van de wereld gebeurde natuurlijk voldoende. Zo greep in 1939 Francisco Franco de macht in Spanje en was de Russisch-Japanse Oorlog in 1904 de eerste grote oorlog van de twintigste eeuw. Daarnaast kwam er in 1912 een einde aan ruim 2000 jaar Chinees keizerrijk en was in 1922/23 het machtige Ottomaanse Rijk voltooid verleden tijd. Desondanks overheersten de wereldoorlogen al het andere. Europa stond niet voor het eerst in het centrum van de aandacht.

 

Door: Thijs van Beusekom

Gandhi in Zuid-Afrika

       23 september 2016
Gandhi in Zuid-Afrika

Bij de ‘University of Ghana’ in Accra staat sinds juni 2016 een standbeeld van Gandhi. Professoren en studenten zien het beeld liever verdwijnen en voeren actie. De actievoerders zeggen dat Ghandi zich tijdens zijn leven racistisch uitliet over Afrikanen. Gandhi heeft een belangrijk gedeelte van zijn leven in Afrika doorgebracht. Racisme was daar eind 19de eeuw aan de orde van de dag. Hoe is Ghandi door deze periode uit zijn leven beïnvloed?

Lees verder

Modibo Keïta roept Republiek Mali uit

President Modibo Keïta  van Mali spreekt met de Egyptische president Nasser 1966

Op 22 september 1960 wordt de Republiek Mali uitgeroepen en is het land in Midden-Afrika onafhankelijk. Na eerst jaren een Franse kolonie te zijn geweest, verloopt de samenwerking met buurland Senegal ook niet voorspoedig. Leider Mobida Keita zal het land daarna leiden als een eenpartijstaat. Lees verder

Ottomanen definitief verslagen bij de Slag bij Megiddo

De Slag om Megiddo 1918 - Wikimedia Commons

Op 21 september 1918 weten de Britten de legers van het Ottomaanse Rijk tijdens de Slag bij Megiddo te verslaan. Ondanks de Duitse steun aan de kant van de Ottomanen, worden zij vakkundig misleidt door de Britten en is een nederlaag niet meer af te wenden. Hierdoor weten de Britten de Ottomanen definitief uit Palestina te verdrijven. Lees verder

Butch Cassidy en de Sundance Kid

Butch Cassidy en de Sundance Kid

Amerika 1901- Ze zijn bekend om hun overvallen waar ze opvallend weinig geweld bij gebruiken en ze toch zeer grote geldbedragen weten buit te maken. De twee bandieten, Butch Cassidy en de Sundance Kid, plegen op 19 september 1900 samen met de “Wild Bunch” hun eerste van vele treinovervallen. Als ze gepakt worden, zullen ze hangen.

Lees verder

Sovjet-Unie valt Polen binnen

Ondertekening van het Molotov-Ribbentroppact 23 augustus 1939 tussen Duitsland en de Sovjet-Unie

Op 17 september 1939 valt de Sovjet-Unie Polen binnen. De Sovjet-Unie wilde gebieden in Polen tot hun bezit maken nadat ze deze verloren waren na de Eerste Wereldoorlog. Nazi-Duitsland ging Rusland al voor op 1 september van dat jaar, door een niet aanvalsverdrag tussen de twee landen konden deze aanvallen plaatsvinden. Al snel werd de Tweede Wereldoorlog ontketend. Lees verder

Operatie Market Garden

Operatie Market Garden

Operatie market Garden was een geallieerd offensief in september 1944. Voor de bewoners van de stad stond Market Garden gelijk aan lachende gezichten in een zonnige straat, vlaggen aan de gevel en de smaak van chocolade en sigaretten. Dat was echter niet meer dan een onvermijdelijk bijproduct van de operatie. 

Lees verder

Noorbeek als eerste gemeente van Nederland bevrijd door de geallieerden

Koningin Juliana onthult het bevrijdingsmonument te Noorbeek - Nationaal Archief

Op 12 september 1944 steken de geallieerden de Belgisch-Nederlandse grens in Zuid-Limburg over om Nederland te bevrijden van Nazi-Duitsland. De Limburgse gemeente Noorbeek wordt als eerste Nederlandse gemeente bevrijd door de Geallieerden. De hoop op bevrijding in Nederland groeit. Lees verder

Amsterdamse School: samenspel van architectuur en idealen

             10 september 2016
amsterdamse school

themamaand monumentenIn 2016 is het alweer 100 jaar geleden dat de bouwstijl de Amsterdamse School floreerde. De grote bakstenen gebouwen staan bekend om de welvende vormen en de prachtige details. Maar deze tegenreactie op het rechtlijnige rationalisme van Berlage uit het einde van de 19e eeuw is meer dan alleen een architectonische stroming. De Amsterdamse School staat symbool voor het bruisende en idealistische Amsterdam van begin 20e eeuw. Architecten, vakbondsleiders en kunstenaars stonden te springen om de maatschappij opnieuw vorm te geven en geloofden heilig in de maakbaarheid van de mens en samenleving.

Lees verder