WAR & CONFLICT BOOK ERA: WORLD WAR II/PERSONALITIES

1900-1945 | Interbellum, Eerste & Tweede Wereldoorlog

 

De eerste helft van de twintigste eeuw wordt gekenmerkt door oorlog en geweld. Twee wereldoorlogen verscheuren de wereld en lijken een schier onoplosbare tegenstelling te creëren. Als klap op de vuurpijl was er tijdens het Interbellum ook nog eens sprake van de zogenaamde Grote Depressie. In schril contrast hiermee staat de geboekte vooruitgang.

 

Eerste Wereldoorlog – geallieerden vs. centralen

Op 28 juli 1914 begon de Eerste Wereldoorlog nadat Oostenrijk-Hongarije Servië binnenviel. Er ontstonden twee opponerende allianties: de geallieerden en de centralen. Uiteindelijk eindigde de oorlog op 11 november 1918 met een wapenstilstand en ‘wonnen’ de geallieerden de oorlog. De Volkenbond werd opgericht en de omstreden Vrede van Versailles werd ondertekend. Als oorzaken voor de oorlog wijzen sommige historici naar de toenemende populariteit van het militarisme en het radicaalnationalisme. Ook het imperialisme speelde een belangrijk rol.

 

Interbellum – Aanloop naar nieuwe oorlog

Het Interbellum is de periode tussen de twee wereldoorlogen in en kreeg zijn naam dan ook logischerwijs pas na de Tweede Wereldoorlog. Al snel na het Verdrag van Versailles werd gezegd dat dit verdrag de basis vormde voor een nieuwe oorlog. Duitsland moest enorme geldbedragen betalen en de Sovjet-Unie was niet uitgenodigd bij de onderhandelingen. Daarnaast woedde er in de USSR een vreselijke burgeroorlog (1918-1921) en brandde er een machtsstrijd los na het overlijden van Lenin. Ook werden de nieuwe landsgrenzen niet bepaald door nationaliteiten, maar op basis van de voorkeuren van de winnaars. Dit werkte weer een groeiend nationaliteitsgevoel in de hand.

 

Interbellum – Beurskrach & de Grote Depressie

Tijdens het Interbellum kreeg de wereld ook nog eens te maken met de Grote Depressie, voornamelijk veroorzaakt door de Beurskrach in de Verenigde Staten. Het ging al langer niet goed in Amerika: de Drooglegging werd ingevoerd als bestrijding tegen het groeiende alcoholisme, maar zorgde juist voor meer georganiseerde misdaad. Men leefde er in deze jaren twintig op los, deze periode werd later ook wel de ‘roaring twenties’ genoemd. In deze jaren waren de koersen door massale speculatie gestegen tegen de economische realiteit in. De Beurskrach op 24 oktober 1929 kwam dan ook extra hard aan. Europa werd mede getroffen, want de VS betaalde niet langer herstelbetalingen aan Duitsland. In 1932 trad Franklin D. Roosevelt aan als nieuwe leider en probeerde met zijn New Deal de crisis te bezweren.

 

Tweede Wereldoorlog

Adolf Hitler was al in 1933 aan de macht gekomen in Duitsland, maar velen erkende het gevaar van zijn nationaalsocialistische partij niet. Eén van de weinigen die dat wel deed was de nieuwe USSR-leider, de communistische Jozef Stalin, die met harde hand regeerde. Toen op 1 september 1939 Duitsland Polen binnenviel en op 7 december 1941 Japanners Pearl Harbor bombardeerden, was opnieuw de hele wereld betrokken in een oorlog. De Tweede Wereldoorlog, waarbij Nazi-Duitsland steun kreeg van het fascistische Italië, duurde tot 1945 en veroorzaakte tussen de 50 en 70 miljoen doden. Vooral veel burgers waren slachtoffer en de joodse gemeenschap werd tijdens de holocaust stelselmatig uitgeroeid in de vele concentratiekampen. Tot op heden is deze oorlog nog steeds de enige oorlog waar kernwapens zijn ingezet, zo werden atoombommen geworpen op Hiroshima en Nagasaki.

 

Nederland

Ook Nederland was slachtoffer van de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de Eerste Wereldoorlog bleef het land nog neutraal en voerde het in 1917 en 1919 passief en actief vrouwenkiesrecht in. Het kon echter niet ontkomen aan de economische crisis eind jaren twintig die grote delen van de wereld teisterde. Met de opkomst van de NSDAP in Duitsland kreeg het rechtsradicalisme in ons land ook een boost. De NSB kwam op, maar kreeg lang niet zoveel aanhangers als de NSDAP. Het naziregime zorgde echter ook hier voor veel slachtoffers. Ontzettend veel Joden werden vanuit Nederland naar de concentratiekampen gevoerd en vooral Amsterdam kende veel deportaties.

 

Epicentrum Europa

Ook in andere delen van de wereld gebeurde natuurlijk voldoende. Zo greep in 1939 Francisco Franco de macht in Spanje en was de Russisch-Japanse Oorlog in 1904 de eerste grote oorlog van de twintigste eeuw. Daarnaast kwam er in 1912 een einde aan ruim 2000 jaar Chinees keizerrijk en was in 1922/23 het machtige Ottomaanse Rijk voltooid verleden tijd. Desondanks overheersten de wereldoorlogen al het andere. Europa stond niet voor het eerst in het centrum van de aandacht.

 

Door: Thijs van Beusekom

Amerika’s slechte ervaring met verhoging van de handelstarieven

    8 maart 2017
Amerika’s slechte ervaring met verhoging van de handelstarieven

President Donald Trump dreigt ondernemers die banen verplaatsen naar het buitenland met importtarieven. Hij wil heronderhandelen over de North American Free Trade Agreement (NAFTA), het vrijhandelsverdrag met Mexico en Canada. Ook China is niet vrij van dreiging van hogere heffingen. Trump vaart deze koers ondanks de slechte ervaring van de VS met tariefsverhogingen. In 1930 nam het Amerikaanse Congres de Smoot-Hawley Tariff Act aan. Dat zorgde voor extra heffingen op honderden producten. Dat loste het belangrijkste probleem echter niet op. Sterker, de VS had decennia nodig om de negatieve gevolgen te verhelpen. Lees verder

Grootste kunstroof door de nazi’s in de Tweede Wereldoorlog

          2 maart 2017
Grootste kunstroof door de nazi’s in de Tweede Wereldoorlog

In maart 2017 werd bekend dat Horst von Wächter, de zoon van SS-generaal Otto von Wächter (1901-1949), gestolen kunstwerken van zijn vader terug geeft aan Polen. Otto had tijdens de Tweede Wereldoorlog (1939-1945) de kunstwerken gestolen, net zoals veel nazi’s deden. Horst roept andere Duitsers en Oostenrijkers hetzelfde te doen met hun kunstwerken. Er zijn namelijk nog veel geroofde kunstwerken niet terug bij de eigenaar. De nazi’s hadden erg veel kunstwerken in bezit, zelfs 20 procent van de Europese kunst.

Lees verder

Geschiedenis, ontstaan en hervorming van de PvdA

Geschiedenis, ontstaan en hervorming van de PvdA

Nu de PvdA samen met de VVD vier jaar in de regering heeft gezeten, wil de partij graag aan de macht blijven. Deze keer wil de PvdA dichter bij haar oude idealen blijven zoals een eerlijke samenleving en meer banen. Al sinds de oprichting van de partij zijn dit belangrijke speerpunten.

Lees verder

Rijksdagbrand in 1933

       27 februari 2017
Het Reichstaggebouw voor de brand. (Bron: Wikimedia Commons).

Op 27 februari 1933 woedde in het Rijksdaggebouw in Berlijn een heftige brand. Enkele politiemannen troffen in een van de gangen, tussen het brandende meubilair, een man aan. Met verwarde ogen, een ontbloot bovenlijf en een glimlach rende hij weg tussen de vlammen. Later bleek dat het de jonge Nederlandse communist Marinus van der Lubbe was. De Rijksdagbrand gaf Hitler een aanleiding om de macht naar zich toe te trekken. Lees verder

De Russische burgeroorlog 1917-1922

       24 februari 2017
De Russische burgeroorlog 1917-1922

De Russische revoluties van 1917 hadden een einde gemaakt aan de tsaristische regering, maar de overwinning van de bolsjewieken was nog verre van zeker. De tegenstellingen in Rusland waren onverminderd groot en verzet tegen de bolsjewistische plannen leidde tot de Russische burgeroorlog die tot 1922 zou duren.

Lees verder

Concentratiekamp Mauthausen

       23 februari 2017
Concentratiekamp Mauthausen

Afgelopen week is de Duitse beeldhouder Fritz Koenig (1924-2017) overleden. Hij was een van de belangrijkste naoorlogse kunstenaars in Duitsland en heeft onder andere het Bondsrepubliek Duitsland monument gemaakt op het voormalige concentratiekamp Mauthausen. Dit was een van de eerste kampen na de inname van Oostenrijk door Duitsland in 1938. Bedoelt als werkkamp om graniet uit de grond te halen, werd Mauthausen al snel een concentratiekamp waar uiteindelijk 10.000 joden en andere gevangenen het leven lieten.

Lees verder

Lenin en de Oktoberrevolutie van 1917

          23 februari 2017
Lenin en de Oktoberrevolutie van 1917

Petrograd 1917 – De Bolsjewieken ontketenen op 25 oktober 1917 volgens de daar geldende Juliaanse kalender (7 november in de rest van Europa) een revolutie in Rusland. Onder leiding van Vladimir Lenin werpen zij de Voorlopige Regering omver om zelf aan de macht te komen. Maar dat ging niet heel gemakkelijk.

Lees verder

Koningin Wilhelmina legt de kleuren van de Nederlandse vlag vast

       19 februari 2017
Koningin Wilhelmina legt de kleuren van de Nederlandse vlag vast

Zell am See 1937 – De rood-wit-blauwe Nederlandse vlag heeft al eeuwen de oude ‘Prinsenvlag’ verdrongen, die in plaats van een rode, een oranje bovenband had. Toch zijn er nog veel mensen in Nederland, onder andere de Nationaal Socialistische Beweging (NSB), die liever de kleur ‘oranje boven’ zien. Koningin Wilhelmina hakt de knoop door in het kortste koninklijk besluit ooit.

Lees verder