WAR & CONFLICT BOOK ERA: WORLD WAR II/PERSONALITIES

1900-1945 | Interbellum, Eerste & Tweede Wereldoorlog

 

De eerste helft van de twintigste eeuw wordt gekenmerkt door oorlog en geweld. Twee wereldoorlogen verscheuren de wereld en lijken een schier onoplosbare tegenstelling te creëren. Als klap op de vuurpijl was er tijdens het Interbellum ook nog eens sprake van de zogenaamde Grote Depressie. In schril contrast hiermee staat de geboekte vooruitgang.

 

Eerste Wereldoorlog – geallieerden vs. centralen

Op 28 juli 1914 begon de Eerste Wereldoorlog nadat Oostenrijk-Hongarije Servië binnenviel. Er ontstonden twee opponerende allianties: de geallieerden en de centralen. Uiteindelijk eindigde de oorlog op 11 november 1918 met een wapenstilstand en ‘wonnen’ de geallieerden de oorlog. De Volkenbond werd opgericht en de omstreden Vrede van Versailles werd ondertekend. Als oorzaken voor de oorlog wijzen sommige historici naar de toenemende populariteit van het militarisme en het radicaalnationalisme. Ook het imperialisme speelde een belangrijk rol.

 

Interbellum – Aanloop naar nieuwe oorlog

Het Interbellum is de periode tussen de twee wereldoorlogen in en kreeg zijn naam dan ook logischerwijs pas na de Tweede Wereldoorlog. Al snel na het Verdrag van Versailles werd gezegd dat dit verdrag de basis vormde voor een nieuwe oorlog. Duitsland moest enorme geldbedragen betalen en de Sovjet-Unie was niet uitgenodigd bij de onderhandelingen. Daarnaast woedde er in de USSR een vreselijke burgeroorlog (1918-1921) en brandde er een machtsstrijd los na het overlijden van Lenin. Ook werden de nieuwe landsgrenzen niet bepaald door nationaliteiten, maar op basis van de voorkeuren van de winnaars. Dit werkte weer een groeiend nationaliteitsgevoel in de hand.

 

Interbellum – Beurskrach & de Grote Depressie

Tijdens het Interbellum kreeg de wereld ook nog eens te maken met de Grote Depressie, voornamelijk veroorzaakt door de Beurskrach in de Verenigde Staten. Het ging al langer niet goed in Amerika: de Drooglegging werd ingevoerd als bestrijding tegen het groeiende alcoholisme, maar zorgde juist voor meer georganiseerde misdaad. Men leefde er in deze jaren twintig op los, deze periode werd later ook wel de ‘roaring twenties’ genoemd. In deze jaren waren de koersen door massale speculatie gestegen tegen de economische realiteit in. De Beurskrach op 24 oktober 1929 kwam dan ook extra hard aan. Europa werd mede getroffen, want de VS betaalde niet langer herstelbetalingen aan Duitsland. In 1932 trad Franklin D. Roosevelt aan als nieuwe leider en probeerde met zijn New Deal de crisis te bezweren.

 

Tweede Wereldoorlog

Adolf Hitler was al in 1933 aan de macht gekomen in Duitsland, maar velen erkende het gevaar van zijn nationaalsocialistische partij niet. Eén van de weinigen die dat wel deed was de nieuwe USSR-leider, de communistische Jozef Stalin, die met harde hand regeerde. Toen op 1 september 1939 Duitsland Polen binnenviel en op 7 december 1941 Japanners Pearl Harbor bombardeerden, was opnieuw de hele wereld betrokken in een oorlog. De Tweede Wereldoorlog, waarbij Nazi-Duitsland steun kreeg van het fascistische Italië, duurde tot 1945 en veroorzaakte tussen de 50 en 70 miljoen doden. Vooral veel burgers waren slachtoffer en de joodse gemeenschap werd tijdens de holocaust stelselmatig uitgeroeid in de vele concentratiekampen. Tot op heden is deze oorlog nog steeds de enige oorlog waar kernwapens zijn ingezet, zo werden atoombommen geworpen op Hiroshima en Nagasaki.

 

Nederland

Ook Nederland was slachtoffer van de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de Eerste Wereldoorlog bleef het land nog neutraal en voerde het in 1917 en 1919 passief en actief vrouwenkiesrecht in. Het kon echter niet ontkomen aan de economische crisis eind jaren twintig die grote delen van de wereld teisterde. Met de opkomst van de NSDAP in Duitsland kreeg het rechtsradicalisme in ons land ook een boost. De NSB kwam op, maar kreeg lang niet zoveel aanhangers als de NSDAP. Het naziregime zorgde echter ook hier voor veel slachtoffers. Ontzettend veel Joden werden vanuit Nederland naar de concentratiekampen gevoerd en vooral Amsterdam kende veel deportaties.

 

Epicentrum Europa

Ook in andere delen van de wereld gebeurde natuurlijk voldoende. Zo greep in 1939 Francisco Franco de macht in Spanje en was de Russisch-Japanse Oorlog in 1904 de eerste grote oorlog van de twintigste eeuw. Daarnaast kwam er in 1912 een einde aan ruim 2000 jaar Chinees keizerrijk en was in 1922/23 het machtige Ottomaanse Rijk voltooid verleden tijd. Desondanks overheersten de wereldoorlogen al het andere. Europa stond niet voor het eerst in het centrum van de aandacht.

 

Door: Thijs van Beusekom

Koningin Wilhelmina legt de kleuren van de Nederlandse vlag vast

       19 februari 2017
Koningin Wilhelmina legt de kleuren van de Nederlandse vlag vast

Zell am See 1937 – De rood-wit-blauwe Nederlandse vlag heeft al eeuwen de oude ‘Prinsenvlag’ verdrongen, die in plaats van een rode, een oranje bovenband had. Toch zijn er nog veel mensen in Nederland, onder andere de Nationaal Socialistische Beweging (NSB), die liever de kleur ‘oranje boven’ zien. Koningin Wilhelmina hakt de knoop door in het kortste koninklijk besluit ooit.

Lees verder

De slag om Iwo Jima: vechten tot het bittere einde

De slag om Iwo Jima: vechten tot het bittere einde

Tussen 19 februari en 26 maart 1945 vond de slag om Iwo Jima plaats. Dit was een belangrijke slag tussen de Verenigde Staten en Japan tijdens de Tweede Wereldoorlog in de Grote Oceaan. Het eiland Iwo Jima was namelijk dicht genoeg bij Japan voor Amerikaanse jachtvliegtuigen om bommenwerpers naar Japan te escorteren. De Japanse verdedigers vochten dan ook fel: het overgrote deel van hen verkoos de dood boven overgave. Lees verder

De Voorlopige Regering (1917) werd neergesabeld door de bolsjewieken in Rusland

          18 februari 2017
De Voorlopige Regering (1917) werd neergesabeld door de bolsjewieken in Rusland

De heftige Februarirevolutie van 1917, waarin tsaar Nicolaas II was afgetreden, had Rusland in een anarchie gestort. De Russische Revolutie was een feit. De macht ging over naar het volk en de Doema. Dit Russische parlement (sinds 1906) stelde een Voorlopige Regering in. Dit officiële bestuursorgaan regeerde vanaf 15 maart 1917 (2 maart voor de Russen op de oude kalender) over Rusland. Het kwam echter al snel in conflict met de sovjets, de arbeidersraden in de steden. Hier zwaaiden de bolsjewieken de scepter, een voorbode voor latere omwentelingen binnen de Russische Revolutie.

Lees verder

Begin van de Februarirevolutie in Rusland

       16 februari 2017
Begin van de Februarirevolutie in Rusland

Petrograd 1917 – Het Russische leger lijdt grote verliezen aan het front, terwijl de rest van de bevolking ondertussen omkomt van de honger. De ontevredenheid onder de Russen is groot en hun woede keert zich al snel tegen tsaar Nicolaas II en diens vrouw, Alexandra. Op 8 maart 1917 (22 februari op de Russische kalender) begon de Februarirevolutie in Rusland.

Lees verder

Bloedige Zondag laat diepe sporen na bij de Russische bevolking

          14 februari 2017
Bloedige Zondag laat diepe sporen na bij de Russische bevolking

Op 9 januari 1905 vond een bloedbad plaats in Sint-Petersburg. Demonstranten protesteerden tegen tsaar Nicolaas II en wilden hem een petitie aanbieden voor verbetering van hun leefomstandigheden. Dit liep echter anders af. De soldaten schoten op de ongewapende demonstranten. Het bloedbad dat Bloedige Zondag wordt genoemd, was uiteindelijk de aanleiding naar de Revolutie van 1905.

Lees verder

De bouw van de Hoover Dam tijdens de Grote Depressie

       14 februari 2017
Hoover dam

In Californië stond in februari 2017 de beschadigde Oroville Dam op springen. De dam werd in de jaren 60 gebouwd en is net 12 meter hoger dan de beroemde Hoover Dam. De Hoover Dam werd aangelegd tijdens de Grote Depressie. De bouw van de Hoover Dam zorgde weliswaar voor werkgelegenheid, maar de arbeidsomstandigheden waren door de depressie erg slecht. Ruim honderd bouwvakkers kwamen tijdens de bouw van de Hoover Dam om het leven. Lees verder

Russen lijden een grote nederlaag in de Eerste Wereldoorlog

          11 februari 2017
Russen lijden een grote nederlaag in de Eerste Wereldoorlog

Aan het begin van de twintigste eeuw hadden veel Europese landen bondgenootschappen met elkaar besloten. Dit betekende dat in een geval van oorlog de landen elkaar zouden helpen. Rusland had trouw beloofd aan Servië. Toen Oostenrijk-Hongarije in 1914 de oorlog aan Servië verklaarde na de aanslag op de Oostenrijkse troonopvolger Frans Ferdinand, deed Rusland opeens mee aan de oorlog tegen Duitsland. Maar het land was niet klaar voor oorlog en al helemaal niet tegen het geïndustrialiseerde Duitsland.

Lees verder

Tsaar Nicolaas II

       10 februari 2017
De Russische Tsaar Nicolaas II met zijn familie, Wikimedia Commons

Nicolaas II Aleksandrovitsj Romanov was de laatste tsaar van Rusland en laatste heerser van de Romanov-dynastie. Nicolaas moest gedwongen afstand doen van de troon na de Februarirevolutie (8 tot 12 maart 1917) en werd met zijn familie verbannen naar Jekaterinenburg. In de nacht van 16 op 17 juli 1918 werd Nicolaas met zijn familie geëxecuteerd door lokale autoriteiten. Nicolaas II werd geboren op 18 mei 1868. Lees verder