WAR & CONFLICT BOOK ERA:  WORLD WAR II/PERSONALITIES

1900-1945 | Interbellum, Eerste & Tweede Wereldoorlog

 

De eerste helft van de twintigste eeuw wordt gekenmerkt door oorlog en geweld. Twee wereldoorlogen verscheuren de wereld en lijken een schier onoplosbare tegenstelling te creëren. Als klap op de vuurpijl was er tijdens het Interbellum ook nog eens sprake van de zogenaamde Grote Depressie. In schril contrast hiermee staat de geboekte vooruitgang.

 

Eerste Wereldoorlog – geallieerden vs. centralen

Op 28 juli 1914 begon de Eerste Wereldoorlog nadat Oostenrijk-Hongarije Servië binnenviel. Er ontstonden twee opponerende allianties: de geallieerden en de centralen. Uiteindelijk eindigde de oorlog op 11 november 1918 met een wapenstilstand en ‘wonnen’ de geallieerden de oorlog. De Volkenbond werd opgericht en de omstreden Vrede van Versailles werd ondertekend. Als oorzaken voor de oorlog wijzen sommige historici naar de toenemende populariteit van het militarisme en het radicaalnationalisme. Ook het imperialisme speelde een belangrijk rol.

 

Interbellum – Aanloop naar nieuwe oorlog

Het Interbellum is de periode tussen de twee wereldoorlogen in en kreeg zijn naam dan ook logischerwijs pas na de Tweede Wereldoorlog. Al snel na het Verdrag van Versailles werd gezegd dat dit verdrag de basis vormde voor een nieuwe oorlog. Duitsland moest enorme geldbedragen betalen en de Sovjet-Unie was niet uitgenodigd bij de onderhandelingen. Daarnaast woedde er in de USSR een vreselijke burgeroorlog (1918-1921) en brandde er een machtsstrijd los na het overlijden van Lenin. Ook werden de nieuwe landsgrenzen niet bepaald door nationaliteiten, maar op basis van de voorkeuren van de winnaars. Dit werkte weer een groeiend nationaliteitsgevoel in de hand.

 

Interbellum – Beurskrach & de Grote Depressie

Tijdens het Interbellum kreeg de wereld ook nog eens te maken met de Grote Depressie, voornamelijk veroorzaakt door de Beurskrach in de Verenigde Staten. Het ging al langer niet goed in Amerika: de Drooglegging werd ingevoerd als bestrijding tegen het groeiende alcoholisme, maar zorgde juist voor meer georganiseerde misdaad. Men leefde er in deze jaren twintig op los, deze periode werd later ook wel de ‘roaring twenties’ genoemd. In deze jaren waren de koersen door massale speculatie gestegen tegen de economische realiteit in. De Beurskrach op 24 oktober 1929 kwam dan ook extra hard aan. Europa werd mede getroffen, want de VS betaalde niet langer herstelbetalingen aan Duitsland. In 1932 trad Franklin D. Roosevelt aan als nieuwe leider en probeerde met zijn New Deal de crisis te bezweren.

 

Tweede Wereldoorlog

Adolf Hitler was al in 1933 aan de macht gekomen in Duitsland, maar velen erkende het gevaar van zijn nationaalsocialistische partij niet. Eén van de weinigen die dat wel deed was de nieuwe USSR-leider, de communistische Jozef Stalin, die met harde hand regeerde. Toen op 1 september 1939 Duitsland Polen binnenviel en op 7 december 1941 Japanners Pearl Harbor bombardeerden, was opnieuw de hele wereld betrokken in een oorlog. De Tweede Wereldoorlog, waarbij Nazi-Duitsland steun kreeg van het fascistische Italië, duurde tot 1945 en veroorzaakte tussen de 50 en 70 miljoen doden. Vooral veel burgers waren slachtoffer en de joodse gemeenschap werd tijdens de holocaust stelselmatig uitgeroeid in de vele concentratiekampen. Tot op heden is deze oorlog nog steeds de enige oorlog waar kernwapens zijn ingezet, zo werden atoombommen geworpen op Hiroshima en Nagasaki.

 

Nederland

Ook Nederland was slachtoffer van de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de Eerste Wereldoorlog bleef het land nog neutraal en voerde het in 1917 en 1919 passief en actief vrouwenkiesrecht in. Het kon echter niet ontkomen aan de economische crisis eind jaren twintig die grote delen van de wereld teisterde. Met de opkomst van de NSDAP in Duitsland kreeg het rechtsradicalisme in ons land ook een boost. De NSB kwam op, maar kreeg lang niet zoveel aanhangers als de NSDAP. Het naziregime zorgde echter ook hier voor veel slachtoffers. Ontzettend veel Joden werden vanuit Nederland naar de concentratiekampen gevoerd en vooral Amsterdam kende veel deportaties.

 

Epicentrum Europa

Ook in andere delen van de wereld gebeurde natuurlijk voldoende. Zo greep in 1939 Francisco Franco de macht in Spanje en was de Russisch-Japanse Oorlog in 1904 de eerste grote oorlog van de twintigste eeuw. Daarnaast kwam er in 1912 een einde aan ruim 2000 jaar Chinees keizerrijk en was in 1922/23 het machtige Ottomaanse Rijk voltooid verleden tijd. Desondanks overheersten de wereldoorlogen al het andere. Europa stond niet voor het eerst in het centrum van de aandacht.

 

Door: Thijs van Beusekom

Het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog

Het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog

Polen 1939 – Kwart voor vijf in de ochtend. Zonder een formele oorlogsverklaring rollen Duitse tanks Polen binnen. Zestien dagen later vallen in het oosten ook nog de Russen binnen. Omdat Frankrijk en Groot-Brittannië de Poolse neutraliteit hebben gegarandeerd, was de Tweede Wereldoorlog begin september 1939 een feit.

Lees verder

Donald Duck wordt geboren

Donald Duck wordt geboren

1936- “Who? Me? Oh, No, I’ve got a bellyache!” Donald Duck werd op 9 juni 1934 geboren met deze eerste zin. Twee jaar later, op 30 augustus 1936, kreeg hij zijn eigen strip.

Lees verder

Verzoener christelijke groeperingen vermoord

Verzoener christelijke groeperingen vermoord

Taizé 2005 – “Ik bracht in mijzelf een verzoening tot stand tussen het geloof van mijn oorsprong, het protestantisme, en het mysterie van het katholieke geloof, zonder de verbondenheid met wie dan ook te verbreken.” Hij was theoloog, verzetsheld en oprichter van de Taizégemeenschap. Die verzoening die hij nastreefde kostte hem zijn leven op 16 augustus 2005.  Lees verder

1928: Olympische Spelen in Amsterdam

                   12 augustus 2015
1928: Olympische Spelen in Amsterdam

De grootste collectie van memorabilia van de Amsterdamse Olympische Spelen van 1928 wordt geveild. Het gaat om een grote verzameling van sportliefhebber Jaco Treurniet en bestaat uit de talrijke boekjes, programma’s, toegangskaartjes en voorwerpen die de Spelen van 1928 bijzonder maakten. 

Lees verder

De eerste Slag om Ieper

Slag om Ieper

Ieper 1914 – In een poging van beide kampen om tijdens de Eerste Wereldoorlog de tegenstander in de flank aan te vallen, ontstaat de zogenaamde Race naar de Zee. Dit eindigt in de eerste Slag om Ieper, waarna beide kampen zich ingraven en er een loopgravenoorlog ontstaat. De eerste Slag om Ieper eist enorm veel doden en begint op 19 oktober 1914.

Lees verder

Anne Frank opgepakt

Anne Frank opgepakt

Amsterdam 1944- “Ik weet dat ik kan schrijven. Een paar verhaaltjes zijn goed, m’n achterhuisbeschrijvingen humoristisch, veel uit m’n dagboek spreekt, maar… of ik werkelijk talent heb, dat staat nog te bezien”, schreef het joodse meisje Anne Frank op 5 april 1944 in haar dagboek. Bijna vier maanden later, op 4 augustus, werd de schuilplaats verraden en viel de Sicherheitsdienst het achterhuis binnen.  

Lees verder

Het Bonus Protest door veteranen in Washington

Demonstranten in gevecht met autoriteiten tijdens Bonus Protest 1932

Tijdens de crisis die in de jaren dertig de Verenigde Staten teisterde kwam de onvrede van Eerste Wereldoorlog veteranen tot een hoogtepunt. In een tijd waar velen de straten opgingen om te protesteren tegen de toenemende armoede was het  protest van de veteranen die de meeste stof deed opwaaien. Duizenden veteranen marcheerden van mei tot en met juli 1932 naar Washington. De bonus die hen beloofd was voor hun militaire dienst in Eerste Wereldoorlog zou pas in 1945 worden uitbetaald, maar de veteranen eisten dat het geld onmiddellijk werd uitgekeerd. Het protest ging daarom de boeken in als het Bonus Protest. Op 29 juli 1932 kwam het protest ten einde. Lees verder

Verzetsstrijder zalig verklaard

Verzetsstrijder zalig verklaard

Vanwege zijn strijd voor persvrijheid werd Titus Brandsma door de Duitse autoriteiten gevangen genomen en gedeporteerd naar Dachau. Hij stierf in het concentratiekamp op 26 juli 1942. In 1985 verklaarde paus Johannes Paulus de karmelietenpater, hoogleraar, publicist en Nederlands verzetsstrijder zalig.

Lees verder