WAR & CONFLICT BOOK ERA:  WORLD WAR II/PERSONALITIES

1900-1945 | Interbellum, Eerste & Tweede Wereldoorlog

 

De eerste helft van de twintigste eeuw wordt gekenmerkt door oorlog en geweld. Twee wereldoorlogen verscheuren de wereld en lijken een schier onoplosbare tegenstelling te creëren. Als klap op de vuurpijl was er tijdens het Interbellum ook nog eens sprake van de zogenaamde Grote Depressie. In schril contrast hiermee staat de geboekte vooruitgang.

 

Eerste Wereldoorlog – geallieerden vs. centralen

Op 28 juli 1914 begon de Eerste Wereldoorlog nadat Oostenrijk-Hongarije Servië binnenviel. Er ontstonden twee opponerende allianties: de geallieerden en de centralen. Uiteindelijk eindigde de oorlog op 11 november 1918 met een wapenstilstand en ‘wonnen’ de geallieerden de oorlog. De Volkenbond werd opgericht en de omstreden Vrede van Versailles werd ondertekend. Als oorzaken voor de oorlog wijzen sommige historici naar de toenemende populariteit van het militarisme en het radicaalnationalisme. Ook het imperialisme speelde een belangrijk rol.

 

Interbellum – Aanloop naar nieuwe oorlog

Het Interbellum is de periode tussen de twee wereldoorlogen in en kreeg zijn naam dan ook logischerwijs pas na de Tweede Wereldoorlog. Al snel na het Verdrag van Versailles werd gezegd dat dit verdrag de basis vormde voor een nieuwe oorlog. Duitsland moest enorme geldbedragen betalen en de Sovjet-Unie was niet uitgenodigd bij de onderhandelingen. Daarnaast woedde er in de USSR een vreselijke burgeroorlog (1918-1921) en brandde er een machtsstrijd los na het overlijden van Lenin. Ook werden de nieuwe landsgrenzen niet bepaald door nationaliteiten, maar op basis van de voorkeuren van de winnaars. Dit werkte weer een groeiend nationaliteitsgevoel in de hand.

 

Interbellum – Beurskrach & de Grote Depressie

Tijdens het Interbellum kreeg de wereld ook nog eens te maken met de Grote Depressie, voornamelijk veroorzaakt door de Beurskrach in de Verenigde Staten. Het ging al langer niet goed in Amerika: de Drooglegging werd ingevoerd als bestrijding tegen het groeiende alcoholisme, maar zorgde juist voor meer georganiseerde misdaad. Men leefde er in deze jaren twintig op los, deze periode werd later ook wel de ‘roaring twenties’ genoemd. In deze jaren waren de koersen door massale speculatie gestegen tegen de economische realiteit in. De Beurskrach op 24 oktober 1929 kwam dan ook extra hard aan. Europa werd mede getroffen, want de VS betaalde niet langer herstelbetalingen aan Duitsland. In 1932 trad Franklin D. Roosevelt aan als nieuwe leider en probeerde met zijn New Deal de crisis te bezweren.

 

Tweede Wereldoorlog

Adolf Hitler was al in 1933 aan de macht gekomen in Duitsland, maar velen erkende het gevaar van zijn nationaalsocialistische partij niet. Eén van de weinigen die dat wel deed was de nieuwe USSR-leider, de communistische Jozef Stalin, die met harde hand regeerde. Toen op 1 september 1939 Duitsland Polen binnenviel en op 7 december 1941 Japanners Pearl Harbor bombardeerden, was opnieuw de hele wereld betrokken in een oorlog. De Tweede Wereldoorlog, waarbij Nazi-Duitsland steun kreeg van het fascistische Italië, duurde tot 1945 en veroorzaakte tussen de 50 en 70 miljoen doden. Vooral veel burgers waren slachtoffer en de joodse gemeenschap werd tijdens de holocaust stelselmatig uitgeroeid in de vele concentratiekampen. Tot op heden is deze oorlog nog steeds de enige oorlog waar kernwapens zijn ingezet, zo werden atoombommen geworpen op Hiroshima en Nagasaki.

 

Nederland

Ook Nederland was slachtoffer van de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de Eerste Wereldoorlog bleef het land nog neutraal en voerde het in 1917 en 1919 passief en actief vrouwenkiesrecht in. Het kon echter niet ontkomen aan de economische crisis eind jaren twintig die grote delen van de wereld teisterde. Met de opkomst van de NSDAP in Duitsland kreeg het rechtsradicalisme in ons land ook een boost. De NSB kwam op, maar kreeg lang niet zoveel aanhangers als de NSDAP. Het naziregime zorgde echter ook hier voor veel slachtoffers. Ontzettend veel Joden werden vanuit Nederland naar de concentratiekampen gevoerd en vooral Amsterdam kende veel deportaties.

 

Epicentrum Europa

Ook in andere delen van de wereld gebeurde natuurlijk voldoende. Zo greep in 1939 Francisco Franco de macht in Spanje en was de Russisch-Japanse Oorlog in 1904 de eerste grote oorlog van de twintigste eeuw. Daarnaast kwam er in 1912 een einde aan ruim 2000 jaar Chinees keizerrijk en was in 1922/23 het machtige Ottomaanse Rijk voltooid verleden tijd. Desondanks overheersten de wereldoorlogen al het andere. Europa stond niet voor het eerst in het centrum van de aandacht.

 

Door: Thijs van Beusekom

Misstanden in Congo onder het bewind van Leopold II

       23 maart 2015
Spotprent waarop Leopold II als rubberrank een Congolees aanvalt (Bron: Wikipedia)

De Belgische minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders zorgde voor opschudding nadat hij voor het Brusselse feest Noirauds (‘Zwarten’) zijn gelaat zwart schminkte. De reacties op Social Media waren niet mals. Schrijfster Chika Unigwe, bijvoorbeeld, schreef dat er niks is veranderd sinds de dagen van Leopold II, die Congo in 1884 koloniseerde.

Lees verder

Oprichting kamp Dachau: het eerste concentratiekamp in Duitsland

Bevrijding kamp Dachau 29 april 1945

Het concentratiekamp in Dachau was het eerste groots opgezette concentratiekamp in nazi-Duitsland en was al in 1933 in gebruik. De architect van het kamp was de leider van de SS: Heinrich Himmler. Hij kondigde de opening aan op 20 maart 1933. Lees verder

Waffen SS pleegt massamoord in Distomo

             12 maart 2015
Waffen SS pleegt massamoord in Distomo

De Griekse minister-president Tsipras zoekt naar manieren om Duitsland herstelbetalingen uit de Tweede Wereldoorlog te laten doen. Tsipras herinnert Duitsland aan de schadevergoeding die het land nog moet betalen als gevolg van de massaslachting in het dorp Distomo. Deze slachtpartij was een vergeldingsactie van de Duitse Waffen SS om een hinderlaag van het Griekse verzet te wreken. Lees verder

Guantánomo Bay voor eeuwig verhuurd aan Amerika

Guantánomo Bay voor eeuwig verhuurd aan Amerika

Guantánamo Bay 1903 – Guantánomo Bay groeide uit van militair steunpunt tot een brute gevangenis, waar gevangenen geheel rechteloos zijn. Het geldt tegenwoordig als een soort niemandsland. Oorspronkelijk was Guantánomo Bay een ‘cadeautje’ van Cuba aan de VS. Op donderdag 23 februari 1903 werd de pacht vastgelegd.

Lees verder

Leden ‘De Witte Roos’ geëxecuteerd door nazi’s

Leden ‘De Witte Roos’ geëxecuteerd door nazi’s

München 1943 – Alle drie arriveren ze bond en blauw geslagen op de hoorzitting. Ze zijn gemarteld door de Gestapo om de namen van andere groepsleden te vertellen. Diezelfde dag belanden ze onder de guillotine. “We zien elkaar over enkele minuten terug in de eeuwigheid”, zei Christoph Probst tegen zijn twee vrienden. Op 22 februari 1943 werden drie leden van de Duitse verzetsgroep De Witte Roos geëxecuteerd door de nazi’s.

Lees verder

De slag bij Mukden

De slag bij Mukden

 20 februari 1905 – Japanse legers trekken te voet richting Mukden, waar het Russische leger zich probeert te verdedigen tegen de oprukkende Japanners. De veldslag leidt tot enorme verliezen voor beide partijen en markeert het begin van het einde van de Russisch-Japanse Oorlog. Lees verder

Japanse ballonnen vallen Amerika aan

       19 februari 2015
Japanse ballonnen vallen Amerika aan

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zocht de Japanse legerleiding een manier om het vasteland van de Verenigde Staten aan te vallen. Bombardementen vanuit schepen en vliegtuigen bleken praktisch onhaalbaar. Japanse ingenieurs verzonnen een oplossing: ze stuurden met bommen beladen ballonnen richting de Verenigde Staten. Echter, deze de bombardementen hadden nauwelijks effect, de uitvinding miste (letterlijk) zijn doel. Lees verder

Tragische Tiendaagse in Mexico

Tragische Tiendaagse in Mexico

Mexico-stad 1913 – Al tien dagen lang vecht het rebellenleger van Félix Diaz in het centrum van de hoofdstad tegen de soldaten van president Madero. Op 18 februari 1913 lijkt Huerta, hoofd van het regeringsleger, de strijd eindelijk te hebben gewonnen, maar dan krijgt de ‘Tragische Tiendaagse’ van Mexico ineens een onverwachte wending.

Lees verder