WAR & CONFLICT BOOK ERA: WORLD WAR II/PERSONALITIES

1900-1945 | Interbellum, Eerste & Tweede Wereldoorlog

 

De eerste helft van de twintigste eeuw wordt gekenmerkt door oorlog en geweld. Twee wereldoorlogen verscheuren de wereld en lijken een schier onoplosbare tegenstelling te creëren. Als klap op de vuurpijl was er tijdens het Interbellum ook nog eens sprake van de zogenaamde Grote Depressie. In schril contrast hiermee staat de geboekte vooruitgang.

 

Eerste Wereldoorlog – geallieerden vs. centralen

Op 28 juli 1914 begon de Eerste Wereldoorlog nadat Oostenrijk-Hongarije Servië binnenviel. Er ontstonden twee opponerende allianties: de geallieerden en de centralen. Uiteindelijk eindigde de oorlog op 11 november 1918 met een wapenstilstand en ‘wonnen’ de geallieerden de oorlog. De Volkenbond werd opgericht en de omstreden Vrede van Versailles werd ondertekend. Als oorzaken voor de oorlog wijzen sommige historici naar de toenemende populariteit van het militarisme en het radicaalnationalisme. Ook het imperialisme speelde een belangrijk rol.

 

Interbellum – Aanloop naar nieuwe oorlog

Het Interbellum is de periode tussen de twee wereldoorlogen in en kreeg zijn naam dan ook logischerwijs pas na de Tweede Wereldoorlog. Al snel na het Verdrag van Versailles werd gezegd dat dit verdrag de basis vormde voor een nieuwe oorlog. Duitsland moest enorme geldbedragen betalen en de Sovjet-Unie was niet uitgenodigd bij de onderhandelingen. Daarnaast woedde er in de USSR een vreselijke burgeroorlog (1918-1921) en brandde er een machtsstrijd los na het overlijden van Lenin. Ook werden de nieuwe landsgrenzen niet bepaald door nationaliteiten, maar op basis van de voorkeuren van de winnaars. Dit werkte weer een groeiend nationaliteitsgevoel in de hand.

 

Interbellum – Beurskrach & de Grote Depressie

Tijdens het Interbellum kreeg de wereld ook nog eens te maken met de Grote Depressie, voornamelijk veroorzaakt door de Beurskrach in de Verenigde Staten. Het ging al langer niet goed in Amerika: de Drooglegging werd ingevoerd als bestrijding tegen het groeiende alcoholisme, maar zorgde juist voor meer georganiseerde misdaad. Men leefde er in deze jaren twintig op los, deze periode werd later ook wel de ‘roaring twenties’ genoemd. In deze jaren waren de koersen door massale speculatie gestegen tegen de economische realiteit in. De Beurskrach op 24 oktober 1929 kwam dan ook extra hard aan. Europa werd mede getroffen, want de VS betaalde niet langer herstelbetalingen aan Duitsland. In 1932 trad Franklin D. Roosevelt aan als nieuwe leider en probeerde met zijn New Deal de crisis te bezweren.

 

Tweede Wereldoorlog

Adolf Hitler was al in 1933 aan de macht gekomen in Duitsland, maar velen erkende het gevaar van zijn nationaalsocialistische partij niet. Eén van de weinigen die dat wel deed was de nieuwe USSR-leider, de communistische Jozef Stalin, die met harde hand regeerde. Toen op 1 september 1939 Duitsland Polen binnenviel en op 7 december 1941 Japanners Pearl Harbor bombardeerden, was opnieuw de hele wereld betrokken in een oorlog. De Tweede Wereldoorlog, waarbij Nazi-Duitsland steun kreeg van het fascistische Italië, duurde tot 1945 en veroorzaakte tussen de 50 en 70 miljoen doden. Vooral veel burgers waren slachtoffer en de joodse gemeenschap werd tijdens de holocaust stelselmatig uitgeroeid in de vele concentratiekampen. Tot op heden is deze oorlog nog steeds de enige oorlog waar kernwapens zijn ingezet, zo werden atoombommen geworpen op Hiroshima en Nagasaki.

 

Nederland

Ook Nederland was slachtoffer van de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de Eerste Wereldoorlog bleef het land nog neutraal en voerde het in 1917 en 1919 passief en actief vrouwenkiesrecht in. Het kon echter niet ontkomen aan de economische crisis eind jaren twintig die grote delen van de wereld teisterde. Met de opkomst van de NSDAP in Duitsland kreeg het rechtsradicalisme in ons land ook een boost. De NSB kwam op, maar kreeg lang niet zoveel aanhangers als de NSDAP. Het naziregime zorgde echter ook hier voor veel slachtoffers. Ontzettend veel Joden werden vanuit Nederland naar de concentratiekampen gevoerd en vooral Amsterdam kende veel deportaties.

 

Epicentrum Europa

Ook in andere delen van de wereld gebeurde natuurlijk voldoende. Zo greep in 1939 Francisco Franco de macht in Spanje en was de Russisch-Japanse Oorlog in 1904 de eerste grote oorlog van de twintigste eeuw. Daarnaast kwam er in 1912 een einde aan ruim 2000 jaar Chinees keizerrijk en was in 1922/23 het machtige Ottomaanse Rijk voltooid verleden tijd. Desondanks overheersten de wereldoorlogen al het andere. Europa stond niet voor het eerst in het centrum van de aandacht.

 

Door: Thijs van Beusekom

De geschiedenis van de onderzeeër: van roeiboot naar U-boot

          5 februari 2016
Onderzeeër

Tegenwoordig rollen de meest bijzondere dingen uit steeds preciezere 3d-printers. De Nederlandse ondernemer Filip Jonker en de 3d-printexpert Jasper Menger werken samen aan een 3d-geprinte onderzeeër. Een mooie gelegenheid om eens de uitgebreide geschiedenis van de duikboot te beschrijven. Wist je bijvoorbeeld dat de allereerste onderzeeër al in 1620 werd gebouwd?

Lees verder

Jacob Hendrik des Tombe: Landsbelang boven eigen gelijk

       4 februari 2016
Jacob Hendrik des Tombe: Landsbelang boven eigen gelijk

Biografie-n-1001-511x350-1-511x350Jacob Hendrik des Tombe was tijdens de Tweede Wereldoorlog gewestelijk commandant van de Ordedienst in Utrecht. Op 5 september 1944 nam de Nederlandse regering in Engeland een rigoreus besluit. De e Landelijke Knokploegen en de Raad van Verzet moesten zich bundelen in de Binnenlandse Strijdkrachten. Het was in Utrecht aan Des Tombe te danken dat het verzet één werd en de rust in het gewest kon wederkeren.
Lees verder

Hoe herstelde Ieper zich na de Eerste Wereldoorlog?

       4 februari 2016
Ieper

Het stadje Ieper nam een strategische positie in tijdens de Eerste Wereldoorlog. Waarom? Het lag centraal in Duitslands geplande ‘veeg’ over de rest van België en richting Frankrijk vanuit het noorden (het Schlieffenplan). Ieper werd aan drie kanten omsingeld door de Duitsers en werd vrijwel de gehele oorlog gebombardeerd. Hoe hebben de inwoners het stadje weer heropgebouwd na de oorlog? Lees verder

Strijd in neutraal Nederland: het Algemeen Kiesrecht

          4 februari 2016
Vrouwenvredescongres

In Europa werd er tussen 1914 en 1918 fel gestreden door de geallieerden en de centralen. Veel landen binnen en buiten Europa voerden oorlog. Nederland nam een neutrale positie in tijdens de Eerste Wereldoorlog, maar er vond wel een andere strijd plaats: het gevecht voor algemeen kiesrecht voor vrouwen. De redactie onderzocht hoe onder andere de Eerste Wereldoorlog hierin een rol heeft gespeeld.
Lees verder

De Volkenbond & de herverdeling van Europa

       3 februari 2016
De Volkenbond & de herverdeling van Europa

Na de Eerste Wereldoorlog was de wereld in rep en roer. FEBRUARIEen generatie was verloren, verschillende volkeren streefden naar soevereiniteit en de Volkenbond werd opgericht. Via het Verdrag van Versailles werd besloten hoe Duitsland zou moeten boeten voor deze oorlog en de kaart van Europa veranderde na het verdrag drastisch. 

Lees verder

De verloren generatie – het trauma na WO I

       1 februari 2016
lost generation

Na de woeste veldslagen met nieuwe wapentechnieken zoals FEBRUARImosterdgas en luchtaanvallen was het in 1918 dan eindelijk voorbij: de grote oorlog. Dat wil niet zeggen dat de oorlog onmiddellijk vergeten was, de soldaten konden het moeilijk vergeten. Velen waren getraumatiseerd door de horror die ze gezien hadden, deze generatie wordt mede daarom ook wel ‘the lost generation’ genoemd.

Lees verder

Holocaust Memorial Day 2016: vijf artikelen over de Holocaust

    27 januari 2016
Holocaust Memorial Day 2016: vijf artikelen over de Holocaust

Woensdag 27 januari 2016 is het 71 jaar geleden dat concentratiekamp Auschwitz door de troepen van de Sovjet-Unie werd bevrijd. Daarom staat deze dag internationaal in het teken van de herdenking van de Holocaust. IsGeschiedenis staat ook stil bij deze dag door een aantal artikelen uit te lichten. Lees verder

Geschiedenis van fastfoodketen McDonald’s

             26 januari 2016
Hamburger

McDonald’s heeft een goed voornemen voor 2016: ze willen meer dan 60 restaurants openen in Rusland. Fastfoodketen McDonald’s is al jaren een begrip over de hele wereld. Het restaurant werd opgericht in 1940 door de broers Dick en Mac McDonald in San Bernardino, Californië. Nu is de gele M wereldwijd niet weg te denken uit het straatbeeld. Lees verder