WAR & CONFLICT BOOK ERA: WORLD WAR II/PERSONALITIES

1900-1945 | Interbellum, Eerste & Tweede Wereldoorlog

 

De eerste helft van de twintigste eeuw wordt gekenmerkt door oorlog en geweld. Twee wereldoorlogen verscheuren de wereld en lijken een schier onoplosbare tegenstelling te creëren. Als klap op de vuurpijl was er tijdens het Interbellum ook nog eens sprake van de zogenaamde Grote Depressie. In schril contrast hiermee staat de geboekte vooruitgang.

 

Eerste Wereldoorlog – geallieerden vs. centralen

Op 28 juli 1914 begon de Eerste Wereldoorlog nadat Oostenrijk-Hongarije Servië binnenviel. Er ontstonden twee opponerende allianties: de geallieerden en de centralen. Uiteindelijk eindigde de oorlog op 11 november 1918 met een wapenstilstand en ‘wonnen’ de geallieerden de oorlog. De Volkenbond werd opgericht en de omstreden Vrede van Versailles werd ondertekend. Als oorzaken voor de oorlog wijzen sommige historici naar de toenemende populariteit van het militarisme en het radicaalnationalisme. Ook het imperialisme speelde een belangrijk rol.

 

Interbellum – Aanloop naar nieuwe oorlog

Het Interbellum is de periode tussen de twee wereldoorlogen in en kreeg zijn naam dan ook logischerwijs pas na de Tweede Wereldoorlog. Al snel na het Verdrag van Versailles werd gezegd dat dit verdrag de basis vormde voor een nieuwe oorlog. Duitsland moest enorme geldbedragen betalen en de Sovjet-Unie was niet uitgenodigd bij de onderhandelingen. Daarnaast woedde er in de USSR een vreselijke burgeroorlog (1918-1921) en brandde er een machtsstrijd los na het overlijden van Lenin. Ook werden de nieuwe landsgrenzen niet bepaald door nationaliteiten, maar op basis van de voorkeuren van de winnaars. Dit werkte weer een groeiend nationaliteitsgevoel in de hand.

 

Interbellum – Beurskrach & de Grote Depressie

Tijdens het Interbellum kreeg de wereld ook nog eens te maken met de Grote Depressie, voornamelijk veroorzaakt door de Beurskrach in de Verenigde Staten. Het ging al langer niet goed in Amerika: de Drooglegging werd ingevoerd als bestrijding tegen het groeiende alcoholisme, maar zorgde juist voor meer georganiseerde misdaad. Men leefde er in deze jaren twintig op los, deze periode werd later ook wel de ‘roaring twenties’ genoemd. In deze jaren waren de koersen door massale speculatie gestegen tegen de economische realiteit in. De Beurskrach op 24 oktober 1929 kwam dan ook extra hard aan. Europa werd mede getroffen, want de VS betaalde niet langer herstelbetalingen aan Duitsland. In 1932 trad Franklin D. Roosevelt aan als nieuwe leider en probeerde met zijn New Deal de crisis te bezweren.

 

Tweede Wereldoorlog

Adolf Hitler was al in 1933 aan de macht gekomen in Duitsland, maar velen erkende het gevaar van zijn nationaalsocialistische partij niet. Eén van de weinigen die dat wel deed was de nieuwe USSR-leider, de communistische Jozef Stalin, die met harde hand regeerde. Toen op 1 september 1939 Duitsland Polen binnenviel en op 7 december 1941 Japanners Pearl Harbor bombardeerden, was opnieuw de hele wereld betrokken in een oorlog. De Tweede Wereldoorlog, waarbij Nazi-Duitsland steun kreeg van het fascistische Italië, duurde tot 1945 en veroorzaakte tussen de 50 en 70 miljoen doden. Vooral veel burgers waren slachtoffer en de joodse gemeenschap werd tijdens de holocaust stelselmatig uitgeroeid in de vele concentratiekampen. Tot op heden is deze oorlog nog steeds de enige oorlog waar kernwapens zijn ingezet, zo werden atoombommen geworpen op Hiroshima en Nagasaki.

 

Nederland

Ook Nederland was slachtoffer van de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de Eerste Wereldoorlog bleef het land nog neutraal en voerde het in 1917 en 1919 passief en actief vrouwenkiesrecht in. Het kon echter niet ontkomen aan de economische crisis eind jaren twintig die grote delen van de wereld teisterde. Met de opkomst van de NSDAP in Duitsland kreeg het rechtsradicalisme in ons land ook een boost. De NSB kwam op, maar kreeg lang niet zoveel aanhangers als de NSDAP. Het naziregime zorgde echter ook hier voor veel slachtoffers. Ontzettend veel Joden werden vanuit Nederland naar de concentratiekampen gevoerd en vooral Amsterdam kende veel deportaties.

 

Epicentrum Europa

Ook in andere delen van de wereld gebeurde natuurlijk voldoende. Zo greep in 1939 Francisco Franco de macht in Spanje en was de Russisch-Japanse Oorlog in 1904 de eerste grote oorlog van de twintigste eeuw. Daarnaast kwam er in 1912 een einde aan ruim 2000 jaar Chinees keizerrijk en was in 1922/23 het machtige Ottomaanse Rijk voltooid verleden tijd. Desondanks overheersten de wereldoorlogen al het andere. Europa stond niet voor het eerst in het centrum van de aandacht.

 

Door: Thijs van Beusekom

Het verdwenen beroep van de kolenboer

    13 januari 2017
Kolenboer

De kolenboer was vaak zo zwart als roet, maar met de goedheiligman had dit niks te maken. Het beroep van de kolenboer was tot de jaren 60 nog bekend onder het volk, terwijl hij met paard en wagen langs de huizen ging. Lees verder

De Chinese Exclusion Act: Hoe Amerika Chinezen de toegang ontzegde

    11 januari 2017
De Chinese Exclusion Act: Hoe Amerika Chinezen de toegang ontzegde

Tijdens zijn verkiezingscampagne maakte Donald Trump duidelijk dat een van zijn agendapunten een totaal verbod op de immigratie van moslims zou zijn . Het opleggen van een immigratieverbod aan een bepaalde groep is al eens eerder voorgekomen in Amerika. Sociaaleconomische en racistische motieven lagen ten grondslag aan de Chinese Exlusion Act van 1882. Door de Chinese Exlusion Act werd het voor Chinese arbeiders verboden om naar de Verenigde Staten te emigreren. De Chinese Exlusion Act zou uiteindelijk tot 1942 gelden. Lees verder

Italiaans Libië: Italiaanse koloniale ambities

       10 januari 2017
Italiaans Libië: Italiaanse koloniale ambities

Op 9 januari 2017 werd bekend gemaakt dat Italië, de voormalige kolonisator van Libië, als eerste westerse land zijn ambassade in Libië heropent. De ambassade werd in 2015 gesloten, na jaren van onstabiliteit die volgden op de opstand tegen Moammar al-Qadhafi.  Vanaf het einde van de 19e eeuw probeerde Italië kolonies te vestigen in Afrika. Tijdens de Italiaans-Turkse Oorlog van 29 september 1911–18 oktober 1912 viel Libië in Italiaanse handen. Zo ontstond Italiaans Libië. Lees verder

Stepan Bandera: vijand of held van Oekraïne

       6 januari 2017
Stepan Bandera: vijand of held van Oekraïne

Er is enige ophef ontstaan over een mars die op nieuwjaarsdag gehouden werd in Kiev, Oekraïne. Tijdens de mars, waar duizenden mensen aan deelnamen, werden antisemitische teksten gescandeerd. Bij deze mars werd de tot ‘Held van Oekraïne’ benoemde Stepan Bandera (1909-1959) herdacht. De heldenstatus van Stepan Bandera is zeer controversieel te noemen. Lees verder

De kanalisatie van de Maas

       5 januari 2017
De kanalisatie van de Maas

Op 29 december 2016 vond een aanvaring plaats in het Maas-Waalkanaal. Een binnenvaartschip vernielde de stuw bij Grave, waarna het waterpeil sterk daalde. Sindsdien zijn er problemen om het Maas-Waalkanaal weer begaanbaar te maken voor de binnenvaart. De Maas is al lange tijd een belangrijke scheepsroute, maar de begaanbaarheid van de rivier was soms problematisch. In 1915 werd besloten om de bevaarbaarheid van de Maas te verbeteren: de kanalisatie van de Maas begon. Lees verder

Mein Kampf – Eine kritische Edition bestseller in Duitsland

          4 januari 2017
Mein Kampf

De in 2016 uitgekomen ‘de kritische versie’ van Mein Kampf behaalt groot succes in Duitsland. Doordat het auteursrecht na 70 jaar was vervallen, ontstond de mogelijkheid om het boek opnieuw uit te geven. Adolf Hitler schreef Mein Kampf tijdens zijn gevangenschap in 1924. Het boek beschrijft zijn idealen voor het Derde Rijk.

Lees verder

Sun Yat-sen wordt president van China

Sun Yat-sen wordt president van China

China 1911 – Na het uitbreken van grootschalige opstanden in het hele land wordt de keizer Puyi uit de weggeruimd. De revolutie slaagt en China wordt omgevormd tot een republiek. Op 29 december 1911 wordt Sun Yat-sen vervolgens gekozen als eerste president.

Lees verder

Henk van Randwijk, verzetsheld en journalist Vrij Nederland

    27 december 2016
Henk van Randwijk, verzetsheld en journalist Vrij Nederland

Onderwijzer, verzetsman, journalist, schrijver en dichter Hendrik Mattheüs van Randwijk werd tijdens de Tweede Wereldoorlog hoofdredacteur van het vooraanstaande verzetsblad Vrij Nederland. Hoewel hij meerdere keren werd gearresteerd, zette hij zij verzetswerkzaamheden onverdroten voort. Bekend en vol van historische waarde is het na zijn dood uitgebrachte boek In de schaduw van gisteren (1967), een bundel van zijn levendig beschreven verzetsherinneringen. Lees verder