WAR & CONFLICT BOOK ERA: WORLD WAR II/PERSONALITIES

1900-1945 | Interbellum, Eerste & Tweede Wereldoorlog

 

De eerste helft van de twintigste eeuw wordt gekenmerkt door oorlog en geweld. Twee wereldoorlogen verscheuren de wereld en lijken een schier onoplosbare tegenstelling te creëren. Als klap op de vuurpijl was er tijdens het Interbellum ook nog eens sprake van de zogenaamde Grote Depressie. In schril contrast hiermee staat de geboekte vooruitgang.

 

Eerste Wereldoorlog – geallieerden vs. centralen

Op 28 juli 1914 begon de Eerste Wereldoorlog nadat Oostenrijk-Hongarije Servië binnenviel. Er ontstonden twee opponerende allianties: de geallieerden en de centralen. Uiteindelijk eindigde de oorlog op 11 november 1918 met een wapenstilstand en ‘wonnen’ de geallieerden de oorlog. De Volkenbond werd opgericht en de omstreden Vrede van Versailles werd ondertekend. Als oorzaken voor de oorlog wijzen sommige historici naar de toenemende populariteit van het militarisme en het radicaalnationalisme. Ook het imperialisme speelde een belangrijk rol.

 

Interbellum – Aanloop naar nieuwe oorlog

Het Interbellum is de periode tussen de twee wereldoorlogen in en kreeg zijn naam dan ook logischerwijs pas na de Tweede Wereldoorlog. Al snel na het Verdrag van Versailles werd gezegd dat dit verdrag de basis vormde voor een nieuwe oorlog. Duitsland moest enorme geldbedragen betalen en de Sovjet-Unie was niet uitgenodigd bij de onderhandelingen. Daarnaast woedde er in de USSR een vreselijke burgeroorlog (1918-1921) en brandde er een machtsstrijd los na het overlijden van Lenin. Ook werden de nieuwe landsgrenzen niet bepaald door nationaliteiten, maar op basis van de voorkeuren van de winnaars. Dit werkte weer een groeiend nationaliteitsgevoel in de hand.

 

Interbellum – Beurskrach & de Grote Depressie

Tijdens het Interbellum kreeg de wereld ook nog eens te maken met de Grote Depressie, voornamelijk veroorzaakt door de Beurskrach in de Verenigde Staten. Het ging al langer niet goed in Amerika: de Drooglegging werd ingevoerd als bestrijding tegen het groeiende alcoholisme, maar zorgde juist voor meer georganiseerde misdaad. Men leefde er in deze jaren twintig op los, deze periode werd later ook wel de ‘roaring twenties’ genoemd. In deze jaren waren de koersen door massale speculatie gestegen tegen de economische realiteit in. De Beurskrach op 24 oktober 1929 kwam dan ook extra hard aan. Europa werd mede getroffen, want de VS betaalde niet langer herstelbetalingen aan Duitsland. In 1932 trad Franklin D. Roosevelt aan als nieuwe leider en probeerde met zijn New Deal de crisis te bezweren.

 

Tweede Wereldoorlog

Adolf Hitler was al in 1933 aan de macht gekomen in Duitsland, maar velen erkende het gevaar van zijn nationaalsocialistische partij niet. Eén van de weinigen die dat wel deed was de nieuwe USSR-leider, de communistische Jozef Stalin, die met harde hand regeerde. Toen op 1 september 1939 Duitsland Polen binnenviel en op 7 december 1941 Japanners Pearl Harbor bombardeerden, was opnieuw de hele wereld betrokken in een oorlog. De Tweede Wereldoorlog, waarbij Nazi-Duitsland steun kreeg van het fascistische Italië, duurde tot 1945 en veroorzaakte tussen de 50 en 70 miljoen doden. Vooral veel burgers waren slachtoffer en de joodse gemeenschap werd tijdens de holocaust stelselmatig uitgeroeid in de vele concentratiekampen. Tot op heden is deze oorlog nog steeds de enige oorlog waar kernwapens zijn ingezet, zo werden atoombommen geworpen op Hiroshima en Nagasaki.

 

Nederland

Ook Nederland was slachtoffer van de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de Eerste Wereldoorlog bleef het land nog neutraal en voerde het in 1917 en 1919 passief en actief vrouwenkiesrecht in. Het kon echter niet ontkomen aan de economische crisis eind jaren twintig die grote delen van de wereld teisterde. Met de opkomst van de NSDAP in Duitsland kreeg het rechtsradicalisme in ons land ook een boost. De NSB kwam op, maar kreeg lang niet zoveel aanhangers als de NSDAP. Het naziregime zorgde echter ook hier voor veel slachtoffers. Ontzettend veel Joden werden vanuit Nederland naar de concentratiekampen gevoerd en vooral Amsterdam kende veel deportaties.

 

Epicentrum Europa

Ook in andere delen van de wereld gebeurde natuurlijk voldoende. Zo greep in 1939 Francisco Franco de macht in Spanje en was de Russisch-Japanse Oorlog in 1904 de eerste grote oorlog van de twintigste eeuw. Daarnaast kwam er in 1912 een einde aan ruim 2000 jaar Chinees keizerrijk en was in 1922/23 het machtige Ottomaanse Rijk voltooid verleden tijd. Desondanks overheersten de wereldoorlogen al het andere. Europa stond niet voor het eerst in het centrum van de aandacht.

 

Door: Thijs van Beusekom

Verzoener christelijke groeperingen frère Roger vermoord

frère roger

Taizé 2005 – “Ik bracht in mijzelf een verzoening tot stand tussen het geloof van mijn oorsprong, het protestantisme, en het mysterie van het katholieke geloof, zonder de verbondenheid met wie dan ook te verbreken.” Frère Roger was theoloog, verzetsheld en oprichter van de Taizégemeenschap. De verzoening tussen de gescheiden kerken die hij nastreefde kostte hem zijn leven op 16 augustus 2005.  Lees verder

De lange weg naar de Indië-herdenking

          15 augustus 2016
indië herdenking

Elk jaar op 15 augustus wordt de capitulatie van Japan herdacht, dit jaar zal premier Rutte aanwezig zijn bij de herdenking bij het Indisch Monument in Den Haag. Door de Japanse capitulatie kwam de Tweede Wereldoorlog voor Nederland tot een definitief einde. Bij de ceremonie worden de slachtoffers van de Japanse onderdrukking in en om Nederlands-Indië herdacht tijdens de Tweede Wereldoorlog. De Indië-herdenking is onder steeds meer Nederlanders bekend, maar dit is lang niet zo vanzelfsprekend geweest. Na de oorlog duurde het lang voordat er in Nederland aandacht was voor de gebeurtenissen in voormalig Indië. Pas vanaf 1988 werd de herdenking jaarlijks gehouden.

Lees verder

Victory over Japan Day en de Indië herdenking

       15 augustus 2016
De officiële Japanse overgave op de USS Missouri, 2 september 1945

In Den Haag is vandaag bij het Indië-monument de overgave van Japan tijdens de Tweede Wereldoorlog herdacht. Op 15 augustus 1945 braken er wereldwijd feestelijkheden uit op de dag die bekend zou komen te staan als ‘Victory over Japan Day’. Voor de Nederlandse gevangen in de Japanse interneringskampen – die vandaag ook herdacht werden – betekende de Japanse overgave echter nog niet het einde van hun gevangenschap. Lees verder

De Slag om Warschau 1920

Warschau

De Pools-Russische oorlog (1919-1921) kende zijn hoogtepunt met de Slag om Warschau op 12 augustus 1920. De nieuwe Poolse Republiek die na de Eerste Wereldoorlog was ontstaan claimde gebieden die voor de oorlog in Russische handen waren en de Sovjet Unie zag Polen als ideale doorvoerroute voor hun communistische idealen. Deze tegenstrijdige belangen zorgden ervoor dat er een oorlog tussen de twee Oost-Europese naties ontstond.

Lees verder

Boeven van Alcatraz

Boeven van Alcatraz

San Francisco 1934- De geïsoleerde vesting Alcatraz werd op 11 augustus 1934 als burgergevangenis in gebruik genomen. Het eiland voor de kust van San Francisco ontleent haar bekendheid aan misdadigers als Al Capone, George Kelly en Robert Stroud, die hier allemaal hun tijd hebben uitgezeten. De beroemde ontsnappingen van Frank Morris en de broers John en Clarance Anglin dragen bij aan de bekendheid van de gevangenis.  Lees verder

Bom op Nagasaki

Bom op Nagasaki

Nagasaki 1945 –  Ronkende vliegtuigen naderen de Japanse havenstad in snel tempo. De achtjarige Ayako Okumura hoort een oorverdovend harde klap en gaat instinctief plat op de grond liggen. Ze houdt haar vingers voor haar ogen en haar duimen in haar oren. De schokgolf van de bom vliegt over haar heen. Lees verder

Keizer Hirohito’s controversiële staatsbezoek aan Nederland

          8 augustus 2016
Keizer Hirohito’s controversiële staatsbezoek aan Nederland

Op 8 oktober 1971 landde de Japanse keizer Hirohito op Schiphol. Bij aankomst stond het zwart van de mensen, maar niet om hem juichend te verwelkomen. Hirohito’s delegatie moest beschermd worden tegen protesterende mensenmassa’s.  In het naoorlogse Nederland heerste nog veel wrok jegens de Japanse keizer, die verantwoordelijk gehouden werd voor misdaden begaan in de jappenkampen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hirohito zat tot aan zijn dood in 1989 op de Japanse troon, zijn opvolger Akihito hintte op 8 augustus 2016 op een mogelijk vroegtijdig aftreden. Met een vroegtijdig aftreden zal Akihito een traditie breken, maar zijn besluit zal bij lange na niet zo controversieel zijn als de besluiten van zijn voorganger Hirohito.

Lees verder

Atoombomaanval op Hiroshima

       6 augustus 2016
Atoombomaanval op Hiroshima

Een kilometerhoge paddenstoelwolk rijst op van de aarde. Een onvoorstelbaar vertoon voor veel mensen, maar voor sommigen de realiteit. Op 6 augustus 1945 viel er om kwart over acht ’s ochtends een atoombom op Hiroshima die in het totaal het leven van meer dan 200.000 mensen eiste. Die dag staat sindsdien bekend als de Atomic Bomb Day.

Lees verder