WAR & CONFLICT BOOK ERA: WORLD WAR II/PERSONALITIES

1900-1945 | Interbellum, Eerste & Tweede Wereldoorlog

 

De eerste helft van de twintigste eeuw wordt gekenmerkt door oorlog en geweld. Twee wereldoorlogen verscheuren de wereld en lijken een schier onoplosbare tegenstelling te creëren. Als klap op de vuurpijl was er tijdens het Interbellum ook nog eens sprake van de zogenaamde Grote Depressie. In schril contrast hiermee staat de geboekte vooruitgang.

 

Eerste Wereldoorlog – geallieerden vs. centralen

Op 28 juli 1914 begon de Eerste Wereldoorlog nadat Oostenrijk-Hongarije Servië binnenviel. Er ontstonden twee opponerende allianties: de geallieerden en de centralen. Uiteindelijk eindigde de oorlog op 11 november 1918 met een wapenstilstand en ‘wonnen’ de geallieerden de oorlog. De Volkenbond werd opgericht en de omstreden Vrede van Versailles werd ondertekend. Als oorzaken voor de oorlog wijzen sommige historici naar de toenemende populariteit van het militarisme en het radicaalnationalisme. Ook het imperialisme speelde een belangrijk rol.

 

Interbellum – Aanloop naar nieuwe oorlog

Het Interbellum is de periode tussen de twee wereldoorlogen in en kreeg zijn naam dan ook logischerwijs pas na de Tweede Wereldoorlog. Al snel na het Verdrag van Versailles werd gezegd dat dit verdrag de basis vormde voor een nieuwe oorlog. Duitsland moest enorme geldbedragen betalen en de Sovjet-Unie was niet uitgenodigd bij de onderhandelingen. Daarnaast woedde er in de USSR een vreselijke burgeroorlog (1918-1921) en brandde er een machtsstrijd los na het overlijden van Lenin. Ook werden de nieuwe landsgrenzen niet bepaald door nationaliteiten, maar op basis van de voorkeuren van de winnaars. Dit werkte weer een groeiend nationaliteitsgevoel in de hand.

 

Interbellum – Beurskrach & de Grote Depressie

Tijdens het Interbellum kreeg de wereld ook nog eens te maken met de Grote Depressie, voornamelijk veroorzaakt door de Beurskrach in de Verenigde Staten. Het ging al langer niet goed in Amerika: de Drooglegging werd ingevoerd als bestrijding tegen het groeiende alcoholisme, maar zorgde juist voor meer georganiseerde misdaad. Men leefde er in deze jaren twintig op los, deze periode werd later ook wel de ‘roaring twenties’ genoemd. In deze jaren waren de koersen door massale speculatie gestegen tegen de economische realiteit in. De Beurskrach op 24 oktober 1929 kwam dan ook extra hard aan. Europa werd mede getroffen, want de VS betaalde niet langer herstelbetalingen aan Duitsland. In 1932 trad Franklin D. Roosevelt aan als nieuwe leider en probeerde met zijn New Deal de crisis te bezweren.

 

Tweede Wereldoorlog

Adolf Hitler was al in 1933 aan de macht gekomen in Duitsland, maar velen erkende het gevaar van zijn nationaalsocialistische partij niet. Eén van de weinigen die dat wel deed was de nieuwe USSR-leider, de communistische Jozef Stalin, die met harde hand regeerde. Toen op 1 september 1939 Duitsland Polen binnenviel en op 7 december 1941 Japanners Pearl Harbor bombardeerden, was opnieuw de hele wereld betrokken in een oorlog. De Tweede Wereldoorlog, waarbij Nazi-Duitsland steun kreeg van het fascistische Italië, duurde tot 1945 en veroorzaakte tussen de 50 en 70 miljoen doden. Vooral veel burgers waren slachtoffer en de joodse gemeenschap werd tijdens de holocaust stelselmatig uitgeroeid in de vele concentratiekampen. Tot op heden is deze oorlog nog steeds de enige oorlog waar kernwapens zijn ingezet, zo werden atoombommen geworpen op Hiroshima en Nagasaki.

 

Nederland

Ook Nederland was slachtoffer van de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de Eerste Wereldoorlog bleef het land nog neutraal en voerde het in 1917 en 1919 passief en actief vrouwenkiesrecht in. Het kon echter niet ontkomen aan de economische crisis eind jaren twintig die grote delen van de wereld teisterde. Met de opkomst van de NSDAP in Duitsland kreeg het rechtsradicalisme in ons land ook een boost. De NSB kwam op, maar kreeg lang niet zoveel aanhangers als de NSDAP. Het naziregime zorgde echter ook hier voor veel slachtoffers. Ontzettend veel Joden werden vanuit Nederland naar de concentratiekampen gevoerd en vooral Amsterdam kende veel deportaties.

 

Epicentrum Europa

Ook in andere delen van de wereld gebeurde natuurlijk voldoende. Zo greep in 1939 Francisco Franco de macht in Spanje en was de Russisch-Japanse Oorlog in 1904 de eerste grote oorlog van de twintigste eeuw. Daarnaast kwam er in 1912 een einde aan ruim 2000 jaar Chinees keizerrijk en was in 1922/23 het machtige Ottomaanse Rijk voltooid verleden tijd. Desondanks overheersten de wereldoorlogen al het andere. Europa stond niet voor het eerst in het centrum van de aandacht.

 

Door: Thijs van Beusekom

De aanleg van de Afsluitdijk

De aanleg van de Afsluitdijk

Afsluitdijk 1932- “De zee pruttelt tegen. De laatste aanval op de bedwinger. De kranen zijn onverslaanbaar. Voortvarende bewoners van Wieringen staan gereed om even naar Friesland over te wippen”, zo klonk het polygoonjournaal op 28 mei 1932. De Zuiderzee was IJsselmeer geworden.

Lees verder

Amerikaans Nazisme in aanloop naar de 2e Wereldoorlog

    26 mei 2017
German American Bund, nazisme in amerika

Net als in Europa ontstonden ook in Amerika fascistische en nazistische groeperingen in de nasleep van de Eerste Wereldoorlog. Verschillende bewegingen gaven vorm aan het nazistische gedachtegoed. Lees verder

Traudl Junge, de secretaresse van Hitler

    25 mei 2017
Traudl Junge, de secretaresse van Hitler

Traudl Junge, ze was pas 22 jaar oud toen ze via een aantal toevalligheden een baantje kreeg als secretaresse van Adolf Hitler. Naar eigen zeggen was ze naïef en wist ze niets van de gruwelheden van het nazistische regime. Desalniettemin heeft Junge een merkwaardig en op zijn minst interessant leven gehad.

Lees verder

Roy Urquhart

    24 mei 2017
Roy Urquhart

Themamaand – Deze Britse generaal-majoor heeft veel heldendaden op zijn naam staan, maar werd wereldberoemd door operatie Market Garden. Naast deze befaamde slag vocht Urquhart in nog veel meer veldslagen.

Lees verder

Sophie Scholl en de Witte Roos

    23 mei 2017
Postzegel die na de oorlog van de broer en zus Scholl gemaakt is.

Als lid van de geweldloze verzetsgroep de Witte Roos zette Sophie Scholl zich fel af tegen het nazistische regime dat in Duitsland aan de macht was. Door haar moed en later haar executie werd Scholl een van de bekendste verzetsheldinnen uit de Tweede Wereldoorlog.

Lees verder

Jules Schelvis: een menselijk monument

          22 mei 2017
Jules Schelvis: een menselijk monument

Themamaand – Holocaustoverlevende en historicus Jules Schelvis,  overleden op 3 april 2016, krijgt een straat naar zich vernoemd in Amstelveen. Het is bijzonder dat iemand zo snel na zijn dood een straat naar zich vernoemd krijgt. Het leven en de verdiensten van Schelvis zijn dan ook uniek. Niet alleen overleefde hij 7 nazivernietigingskampen, maar zorgde hij ervoor dat het verhaal van Sobibór verteld werd. Lees verder

Interneringskampen in Japan tijdens de Tweede Wereldoorlog

       18 mei 2017
Interneringskampen in Japan tijdens de Tweede Wereldoorlog
Themamaand Tweede Wereldoorlog – In 1942 raakte Nederlands-Indië betrokken bij de Tweede Wereldoorlog. Het Nederlandse leger wist echter niet stand te houden tegen de aanvallen van de Japanners, die het gebied wilden veroveren. Na de overgave aan Japan werden veel krijgsgevangenen naar interneringskampen gestuurd, waar ze de rest van de oorlog onder zware omstandigheden moesten overleven. Zelfs na de capitulatie van Japan moesten de gevangen nog in de kampen blijven.

Aanval op Pearl Harbor

Brandende schepen bij Pearl Harbor

Themamaand Tweede Wereldoorlog – Op 7 december 1941 viel de Japanse Keizerlijke marine de Amerikaanse vlootbasis Pearl Harbor aan. Een groot deel van de Amerikaanse schepen die in de haven lagen, werd tot zinken gebracht of beschadigd. De aanval op Pearl Harbor zorgde ervoor dat de Verenigde Staten bij de Tweede Wereldoorlog betrokken raakten.  Lees verder