WAR & CONFLICT BOOK ERA:  WORLD WAR II/PERSONALITIES

1900-1945 | Interbellum, Eerste & Tweede Wereldoorlog

 

De eerste helft van de twintigste eeuw wordt gekenmerkt door oorlog en geweld. Twee wereldoorlogen verscheuren de wereld en lijken een schier onoplosbare tegenstelling te creëren. Als klap op de vuurpijl was er tijdens het Interbellum ook nog eens sprake van de zogenaamde Grote Depressie. In schril contrast hiermee staat de geboekte vooruitgang.

 

Eerste Wereldoorlog – geallieerden vs. centralen

Op 28 juli 1914 begon de Eerste Wereldoorlog nadat Oostenrijk-Hongarije Servië binnenviel. Er ontstonden twee opponerende allianties: de geallieerden en de centralen. Uiteindelijk eindigde de oorlog op 11 november 1918 met een wapenstilstand en ‘wonnen’ de geallieerden de oorlog. De Volkenbond werd opgericht en de omstreden Vrede van Versailles werd ondertekend. Als oorzaken voor de oorlog wijzen sommige historici naar de toenemende populariteit van het militarisme en het radicaalnationalisme. Ook het imperialisme speelde een belangrijk rol.

 

Interbellum – Aanloop naar nieuwe oorlog

Het Interbellum is de periode tussen de twee wereldoorlogen in en kreeg zijn naam dan ook logischerwijs pas na de Tweede Wereldoorlog. Al snel na het Verdrag van Versailles werd gezegd dat dit verdrag de basis vormde voor een nieuwe oorlog. Duitsland moest enorme geldbedragen betalen en de Sovjet-Unie was niet uitgenodigd bij de onderhandelingen. Daarnaast woedde er in de USSR een vreselijke burgeroorlog (1918-1921) en brandde er een machtsstrijd los na het overlijden van Lenin. Ook werden de nieuwe landsgrenzen niet bepaald door nationaliteiten, maar op basis van de voorkeuren van de winnaars. Dit werkte weer een groeiend nationaliteitsgevoel in de hand.

 

Interbellum – Beurskrach & de Grote Depressie

Tijdens het Interbellum kreeg de wereld ook nog eens te maken met de Grote Depressie, voornamelijk veroorzaakt door de Beurskrach in de Verenigde Staten. Het ging al langer niet goed in Amerika: de Drooglegging werd ingevoerd als bestrijding tegen het groeiende alcoholisme, maar zorgde juist voor meer georganiseerde misdaad. Men leefde er in deze jaren twintig op los, deze periode werd later ook wel de ‘roaring twenties’ genoemd. In deze jaren waren de koersen door massale speculatie gestegen tegen de economische realiteit in. De Beurskrach op 24 oktober 1929 kwam dan ook extra hard aan. Europa werd mede getroffen, want de VS betaalde niet langer herstelbetalingen aan Duitsland. In 1932 trad Franklin D. Roosevelt aan als nieuwe leider en probeerde met zijn New Deal de crisis te bezweren.

 

Tweede Wereldoorlog

Adolf Hitler was al in 1933 aan de macht gekomen in Duitsland, maar velen erkende het gevaar van zijn nationaalsocialistische partij niet. Eén van de weinigen die dat wel deed was de nieuwe USSR-leider, de communistische Jozef Stalin, die met harde hand regeerde. Toen op 1 september 1939 Duitsland Polen binnenviel en op 7 december 1941 Japanners Pearl Harbor bombardeerden, was opnieuw de hele wereld betrokken in een oorlog. De Tweede Wereldoorlog, waarbij Nazi-Duitsland steun kreeg van het fascistische Italië, duurde tot 1945 en veroorzaakte tussen de 50 en 70 miljoen doden. Vooral veel burgers waren slachtoffer en de joodse gemeenschap werd tijdens de holocaust stelselmatig uitgeroeid in de vele concentratiekampen. Tot op heden is deze oorlog nog steeds de enige oorlog waar kernwapens zijn ingezet, zo werden atoombommen geworpen op Hiroshima en Nagasaki.

 

Nederland

Ook Nederland was slachtoffer van de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de Eerste Wereldoorlog bleef het land nog neutraal en voerde het in 1917 en 1919 passief en actief vrouwenkiesrecht in. Het kon echter niet ontkomen aan de economische crisis eind jaren twintig die grote delen van de wereld teisterde. Met de opkomst van de NSDAP in Duitsland kreeg het rechtsradicalisme in ons land ook een boost. De NSB kwam op, maar kreeg lang niet zoveel aanhangers als de NSDAP. Het naziregime zorgde echter ook hier voor veel slachtoffers. Ontzettend veel Joden werden vanuit Nederland naar de concentratiekampen gevoerd en vooral Amsterdam kende veel deportaties.

 

Epicentrum Europa

Ook in andere delen van de wereld gebeurde natuurlijk voldoende. Zo greep in 1939 Francisco Franco de macht in Spanje en was de Russisch-Japanse Oorlog in 1904 de eerste grote oorlog van de twintigste eeuw. Daarnaast kwam er in 1912 een einde aan ruim 2000 jaar Chinees keizerrijk en was in 1922/23 het machtige Ottomaanse Rijk voltooid verleden tijd. Desondanks overheersten de wereldoorlogen al het andere. Europa stond niet voor het eerst in het centrum van de aandacht.

 

Door: Thijs van Beusekom

Koninklijk verzet via Radio Oranje

Koninklijk verzet via Radio Oranje

stempels-themamaanden-april-wo2Londen 1940- “Wie op het juiste oogenblik handelt, slaat den Nazi op den kop. Ik heb gezegd”. Koningin Wilhelmina sprak tijdens de oorlog 48 keer door de microfoon van radio Oranje de Nederlandse bevolking toe. De eerste uitzending was op 28 juli 1940. 

Lees verder

De bevrijding van kamp Buchenwald

De bevrijding van kamp Buchenwald

Buchenwald 1945 – Vanuit het oosten rukt het Rode Leger steeds verder op richting Berlijn, terwijl het Amerikaans-Britse leger west-Europa bevrijdt. Op 11 april 1945 trekt de zesde pantserdivisie van het derde Amerikaanse leger door het midden van Duitsland. Ze treffen daar kamp Buchenwald aan. De soldaten stond een gigantische schok te wachten: talloze lijken en duizenden ondervoede gevangenen. 

Lees verder

Aanval op Pearl Harbor

Brandende schepen bij Pearl Harbor

Het Amerikaanse leger gaat de 338 soldaten die omkwamen bij de aanval op Pearl Harbor opgraven en identificeren. Op 7 december 1941 viel de Japanse Keizerlijke marine de Amerikaanse vlootbasis Pearl Harbor aan. Een groot deel van de Amerikaanse schepen die in de haven lagen, werd tot zinken gebracht of beschadigd. De aanval op Pearl Harbor zorgde ervoor dat de Verenigde Staten bij de Tweede Wereldoorlog betrokken raakten.  Lees verder

Canadezen bevrijden kamp Westerbork

Canadezen bevrijden kamp Westerbork

Westerbork 1945 – ”De Tommy’s zijn er.” Op 12 april 1945 wordt kamp Westerbork bevrijd door de Canadezen. De gevangenen krijgen chocolade en sigaretten uitgedeeld, maar moeten nog tot na 5 mei wachten voordat ze het kamp ook daadwerkelijk mogen verlaten.

Lees verder

Vriend en vijand in het leven van Anne Frank

       8 april 2015
Vriend en vijand in het leven van Anne Frank

De zus van Anne Franks helpster Bep Voskuijl heeft mogelijk in de Tweede Wereldoorlog de familie Frank verraden. Nelly Voskuijl zou tussen haar negentiende en drieëntwintigste gecollaboreerd hebben met de nazi’s. Anne Frank heeft in haar korte leven aan den lijve ondervonden wat het is om goede vrienden en machtige vijanden te hebben. 

Lees verder

Bombardement op Dresden

Bombardement op Dresden

Dresden 1945 – Op 14 februari 1945 klinkt het luchtalarm in de Duitse stad Dresden. Drie uur later zijn er 25.000 mensen om het leven gekomen en ligt ruim 70 procent van de stad in puin. Het bombardement op Dresden wordt gezien als een van de grootste oorlogsmisdaden van de Geallieerden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Lees verder

Eerste uitgave Het Volk

Eerste uitgave Het Volk

Amsterdam 1900 – Toen de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij (SDAP) in 1897 voor het eerste zetels kreeg in de Tweede Kamer, had de partij een medium nodig om haar boodschap bij de potentiële kiezers te brengen. In 1900 werd dagblad ‘Het Volk’ opgericht om te dienen als partijkrant van de arbeiderspartij. Lees verder

Vergeten bombardement van Rotterdam

Vergeten bombardement van Rotterdam

Rotterdam 1943 – Op 31 maart 1943 klinkt om 13.20 het luchtalarm in Rotterdam. Iedereen probeert zo snel mogelijk een veilig onderkomen te vinden, maar slechts een minuut later vallen de eerste bommen op de haven van Rotterdam en omgeving. In een paar minuten verandert het westen van Rotterdam in een verwoestende, brandende chaos. Lees verder