WAR & CONFLICT BOOK ERA: WORLD WAR II/PERSONALITIES

1900-1945 | Interbellum, Eerste & Tweede Wereldoorlog

 

De eerste helft van de twintigste eeuw wordt gekenmerkt door oorlog en geweld. Twee wereldoorlogen verscheuren de wereld en lijken een schier onoplosbare tegenstelling te creëren. Als klap op de vuurpijl was er tijdens het Interbellum ook nog eens sprake van de zogenaamde Grote Depressie. In schril contrast hiermee staat de geboekte vooruitgang.

 

Eerste Wereldoorlog – geallieerden vs. centralen

Op 28 juli 1914 begon de Eerste Wereldoorlog nadat Oostenrijk-Hongarije Servië binnenviel. Er ontstonden twee opponerende allianties: de geallieerden en de centralen. Uiteindelijk eindigde de oorlog op 11 november 1918 met een wapenstilstand en ‘wonnen’ de geallieerden de oorlog. De Volkenbond werd opgericht en de omstreden Vrede van Versailles werd ondertekend. Als oorzaken voor de oorlog wijzen sommige historici naar de toenemende populariteit van het militarisme en het radicaalnationalisme. Ook het imperialisme speelde een belangrijk rol.

 

Interbellum – Aanloop naar nieuwe oorlog

Het Interbellum is de periode tussen de twee wereldoorlogen in en kreeg zijn naam dan ook logischerwijs pas na de Tweede Wereldoorlog. Al snel na het Verdrag van Versailles werd gezegd dat dit verdrag de basis vormde voor een nieuwe oorlog. Duitsland moest enorme geldbedragen betalen en de Sovjet-Unie was niet uitgenodigd bij de onderhandelingen. Daarnaast woedde er in de USSR een vreselijke burgeroorlog (1918-1921) en brandde er een machtsstrijd los na het overlijden van Lenin. Ook werden de nieuwe landsgrenzen niet bepaald door nationaliteiten, maar op basis van de voorkeuren van de winnaars. Dit werkte weer een groeiend nationaliteitsgevoel in de hand.

 

Interbellum – Beurskrach & de Grote Depressie

Tijdens het Interbellum kreeg de wereld ook nog eens te maken met de Grote Depressie, voornamelijk veroorzaakt door de Beurskrach in de Verenigde Staten. Het ging al langer niet goed in Amerika: de Drooglegging werd ingevoerd als bestrijding tegen het groeiende alcoholisme, maar zorgde juist voor meer georganiseerde misdaad. Men leefde er in deze jaren twintig op los, deze periode werd later ook wel de ‘roaring twenties’ genoemd. In deze jaren waren de koersen door massale speculatie gestegen tegen de economische realiteit in. De Beurskrach op 24 oktober 1929 kwam dan ook extra hard aan. Europa werd mede getroffen, want de VS betaalde niet langer herstelbetalingen aan Duitsland. In 1932 trad Franklin D. Roosevelt aan als nieuwe leider en probeerde met zijn New Deal de crisis te bezweren.

 

Tweede Wereldoorlog

Adolf Hitler was al in 1933 aan de macht gekomen in Duitsland, maar velen erkende het gevaar van zijn nationaalsocialistische partij niet. Eén van de weinigen die dat wel deed was de nieuwe USSR-leider, de communistische Jozef Stalin, die met harde hand regeerde. Toen op 1 september 1939 Duitsland Polen binnenviel en op 7 december 1941 Japanners Pearl Harbor bombardeerden, was opnieuw de hele wereld betrokken in een oorlog. De Tweede Wereldoorlog, waarbij Nazi-Duitsland steun kreeg van het fascistische Italië, duurde tot 1945 en veroorzaakte tussen de 50 en 70 miljoen doden. Vooral veel burgers waren slachtoffer en de joodse gemeenschap werd tijdens de holocaust stelselmatig uitgeroeid in de vele concentratiekampen. Tot op heden is deze oorlog nog steeds de enige oorlog waar kernwapens zijn ingezet, zo werden atoombommen geworpen op Hiroshima en Nagasaki.

 

Nederland

Ook Nederland was slachtoffer van de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de Eerste Wereldoorlog bleef het land nog neutraal en voerde het in 1917 en 1919 passief en actief vrouwenkiesrecht in. Het kon echter niet ontkomen aan de economische crisis eind jaren twintig die grote delen van de wereld teisterde. Met de opkomst van de NSDAP in Duitsland kreeg het rechtsradicalisme in ons land ook een boost. De NSB kwam op, maar kreeg lang niet zoveel aanhangers als de NSDAP. Het naziregime zorgde echter ook hier voor veel slachtoffers. Ontzettend veel Joden werden vanuit Nederland naar de concentratiekampen gevoerd en vooral Amsterdam kende veel deportaties.

 

Epicentrum Europa

Ook in andere delen van de wereld gebeurde natuurlijk voldoende. Zo greep in 1939 Francisco Franco de macht in Spanje en was de Russisch-Japanse Oorlog in 1904 de eerste grote oorlog van de twintigste eeuw. Daarnaast kwam er in 1912 een einde aan ruim 2000 jaar Chinees keizerrijk en was in 1922/23 het machtige Ottomaanse Rijk voltooid verleden tijd. Desondanks overheersten de wereldoorlogen al het andere. Europa stond niet voor het eerst in het centrum van de aandacht.

 

Door: Thijs van Beusekom

Duitsers gebruiken gifgas bij Ieper

Duitse soldaten loopgraven

Ieper 1915 – De Duitse troepenmacht heeft weinig succes met het binnenvallen van Frankrijk. In het Belgische plaatsje Ieper worden de Duitsers namelijk tegengehouden door de Geallieerde strijdmachten. Op 22 april 1915 zetten ze een gifgasaanval in om de vijandelijke linies te verzwakken. Daarmee schenden ze de Vredesconferentie van Den Haag uit 1899. Lees verder

Joodse opstand in de getto van Warschau

Joodse opstand in de getto van Warschau

Warschau 1943 – In 1940 begonnen de nazi’s met het dwangmatig verhuizen van Poolse Joden naar de getto van Warschau. Hier zetten de Duitsers zo’n half miljoen Joden bijeen in een oude Joodse stadswijk. De leefruimte van de bewoners werd volledig afgeschermd van de rest van de stad door een drie meter hoge muur met prikkeldraad. Eenmaal kwamen de Joden fel in opstand. Het beslissende gevecht begon op 19 april 1943. Lees verder

Massamoord op Sovjet gevangenen in Nederland

       11 april 2017
Monument op het Russisch Ereveld

In september 1941 arriveerde een trein met daarin 101 krijgsgevangenen uit de Sovjet-Unie in Amersfoort. Dit waren voornamelijk Oezbeken die naar Nederland werden gehaald voor propagandadoeleinden die resulteerden in de dood van alle 101 de krijgsgevangenen. In het weekend van 9 april werden deze soldaten herdacht op het Russisch ereveld in Leusden.

Lees verder

Duitsland valt Denemarken en Noorwegen binnen

Duitsland valt Denemarken en Noorwegen binnen

Op 9 april 1940 valt het Duitse leger, onder leiding van Adolf Hitler, Denemarken en Noorwegen binnen. Operatie Weserübung moest de aanvoer van ijzererts voor Duitsland veiligstellen. Het erts kwam uit Zweden via de Noorse kustwateren. Het was dus essentieel dat de aanvoerroute gehandhaafd bleef. De Britten probeerden de invasies echter te stoppen met militair geschut.

Lees verder

Gifgas in Syrië en het mogelijk ingrijpen door de Westerse wereld

          4 april 2017
Barack Obama spreekt bij de Verenigde Naties

TRENDING: Bij een mogelijke gifgasaanval in Syrië door Syrische of Russische troepen op 4 april 2017 zijn minstens dertig doden gevallen. Sinds het Protocol van Genève van 1925 hebben de meeste landen afgesproken geen chemische wapens meer te gebruiken. Toch is dit niet de eerste keer dat in Syrië gifgas wordt gebruikt.

Lees verder

De eerste Red Scare in de Verenigde Staten

       2 april 2017
De eerste Red Scare in de Verenigde Staten

Als gevolg van de Russische Revolutie ontstond in Amerika de angst dat ook in eigen land een bolsjewistische revolutie kon plaatsvinden. De angst werd aangewakkerd door oorlogspropaganda. Aan de andere kant pleegden anarchisten ook een serie bomaanslagen, dus helemaal ongefundeerd was de angst niet. Lees verder

Vergeten bombardement van Rotterdam

Vergeten bombardement van Rotterdam

Rotterdam 1943 – Op 31 maart 1943 klinkt om 13.20 het luchtalarm in Rotterdam. Iedereen probeert zo snel mogelijk een veilig onderkomen te vinden, maar slechts een minuut later vallen de eerste bommen op de haven van Rotterdam en omgeving. In een paar minuten verandert het westen van Rotterdam in een verwoestende, brandende chaos. Lees verder

Op deze dag: 26 maart Uitbreken van de Atjeh-oorlog

Op deze dag: 26 maart Uitbreken van de Atjeh-oorlog

Atjeh 1873 – De Atjeh-oorlog is een donkere bladzijde uit de Nederlandse geschiedenis. Troepen van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL) richten bloedbaden aan onder de Indonesiërs. Aan de vooravond van deze oorlog, op 26 maart 1873, stellen de Nederlanders een ultimatum aan de sultan van Atjeh.

Lees verder