800px-Curtain_germany

1946-2000 | Wederopbouw & Koude Oorlog – door Vincent de Groot

 

Met het eindigen van de Tweede Wereldoorlog moesten nieuwe verhoudingen in de wereld bepaald worden. Al snel kwamen de grootmachten de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten ideologisch lijnrecht tegenover elkaar te staan. De Koude Oorlog had grote invloed op de politieke en sociale verhoudingen van over de hele wereld.

 

Ideologische strijd: communisme vs. kapitalisme

De kapitalistische Verenigde Staten konden niet meer verschillen van de communistische Sovjet-Unie. De Verenigde Staten waren bang voor de invloed van Sovjetleider Josef Stalin, die zijn communistische ideologie steeds verder over Europa verspreidde. De spanningen die volgden zouden aanhouden tot het eind van de twintigste eeuw.

 

Het IJzeren Gordijn

Het IJzeren Gordijn markeerde de onzichtbare lijn die dwars door Oost-Europa liep. Links van deze lijn lagen de kapitalistische West-Europese landen, rechts van de lijn lagen de landen die zich onder invloedssfeer van de Sovjet-Unie bevonden. In 1961 werd de Berlijnse Muur gebouwd, het symbool voor de scheiding tussen West en Oost tijdens de Koude Oorlog.

 

Apartheid in Zuid-Afrika

In 1948 werd in Zuid-Afrika officieel de apartheid ingevoerd. Het doel van de apartheid was het bevestigen en behouden van de blanke dominantie in het land. De Zuid-Afrikaanse bevolking werd opgedeeld in drie groepen: blanken, zwarten en gekleurden. De belangrijkste strijder tegen de apartheid was Nelson Mandela. Nadat hij in 1990 vrijkwam na een gevangenschap van zeventien jaar, kreeg zijn politieke partij de macht over Zuid-Afrika en schafte hij de apartheid af. In 1993 ontving hij de Nobelprijs voor de Vrede.

 

De Koreaoorlog

In 1950 leidden de ideologische spanningen tussen Oost en West voor het eerst tot een militair conflict. Noord-Korea, gesteund door de communistische Sovjet-Unie en China, viel het door de Verenigde Staten gesteunde Zuid-Korea binnen. Na de dood van Stalin in 1953 werd er een staakt-het-vuren tussen beide landen getekend. Officieel is er nooit vrede gesloten tussen beide landen.

 

Dekolonisatie onder druk van de Verenigde Staten

De Verenigde Staten voerden na de Tweede Wereldoorlog een beleid van dekolonisatie. In ruil voor financiële hulp moesten Europese mogendheden hun koloniën opgeven. Dit betekende het begin van de onafhankelijkheidsoorlog van Nederlands-Indië en de dekolonisatie van vele gebieden in Azië, Afrika en het Midden-Oosten.

 

De Vietnamoorlog

De Vietnamoorlog speelde zich af tussen 1955 en 1975 tussen het communistische Noord-Vietnam en het kapitalistische Zuid-Vietnam. In eerste instantie stuurde de Verenigde Staten alleen militaire ‘adviseurs’, maar na loop van tijd werden ook wapens en manschappen gestuurd om mee te vechten. Amerika wist de oorlog niet te winnen en moest zich neerleggen bij de hereniging van het noorden en het zuiden in de Socialistische Republiek Vietnam.

 

Seksuele Revolutie

Rond de jaren zestig begonnen traditionele opvattingen over seks te veranderen. De uitvinding van de anticonceptiepil aan het begin van de jaren zestig heeft hier een grote bijdrage aan geleverd. De relatie tussen seks en het huwelijk werd losser, het werd langzamerhand steeds normaler om seks los van liefde te zien. De Seksuele Revolutie werd onder andere gedragen door de hippiebewegingen in de Verenigde Staten en West-Europa, die zich afzetten tegen de kapitalistische en materialistische maatschappij.

 

Dreiging van een kernoorlog

De constante dreiging tussen de VS en de Sovjet-Unie leidde tot een (kern)wapenwedloop. Beide grootmachten probeerden de ander te overtreffen in het maken en testen van atoombommen. Zowel in de VS als in Europa vonden vele protesten plaats tegen het gebruik van dergelijke wapens.

 

De Koude Oorlog ten einde

In 1989 viel de Berlijnse Muur en viel het communistische Oostblok uiteen. De glasnost (openheid) van Gorbastjov droeg bij aan de vredesonderhandelingen tussen de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten. In 1991 viel de Sovjet-Unie uiteen, wat wordt gezien als het officiële einde van de Koude Oorlog. In vrijwel alle Oostbloklanden werd het communisme afgeschaft.

 

Veranderingen in Nederland

Vanaf de jaren zestig vonden er belangrijke veranderingen plaats in de Nederlandse samenleving. Met name de ontzuiling had grote invloed op het dagelijks leven van de gewone man. Daarnaast kende Nederland vanaf de jaren zestig grote economische voorspoed, wat de burger veel meer vrije tijd gaf. Tevens droeg de komst van Marokkaanse, Turkse en Zuid-Europese gastarbeiders vanaf de jaren zestig bij aan de ontwikkeling van de Nederlandse multiculturele samenleving.

 

En verder?

De Koude Oorlog is nog veel complexer en groter dan in het kort uitgelegd kan worden. Daarnaast vonden er tussen 1945 en 2000 nog veel meer belangrijke gebeurtenissen plaats. Lees op deze pagina bijvoorbeeld over de Israel en Palestina, Mao en de Culturele Revolutie, Chinese staatsman Deng Xiaoping, de Tweede Feministische Golf en de Verzuiling.

 

Door: Chris Kienhuis

Recensie: Franka Maubach en Christina Morina (eds) – Das 20. Jahrhundert erzählen

    13 februari 2017
Recensie: Franka Maubach en Christina Morina (eds) – Das 20. Jahrhundert erzählen

De Koude Oorlog was een strijd die voor een belangrijk deel op het culturele vlak werd gevoerd. Niet alleen concurreerden twee militaire supermachten met elkaar, twee diametraal tegenovergestelde wereldbeelden vochten eveneens om het grote gelijk. Deze botsing van ideologieën liet ook de geschiedwetenschap niet onberoerd. In Das 20. Jahrhundert erzählen is te lezen hoe historici in het naoorlogse Duitsland aan beide kanten van de muur geschiedenis beleefden en schreven. Lees verder

De geschiedenis van de Decembermoorden in Suriname

          9 februari 2017
Bouterse ten tijde van de tegencoup van Rambocus in Fort Zeelandia (Bron: Nationaal Archief)

Het proces van de Decembermoorden, die op 8 en 9 december 1982 plaatsvonden in Suriname, lijkt na 10 jaar eindelijk tot een ontknoping te komen. De strafeis tegen de nu Surinaamse president Desi Bouterse wordt waarschijnlijk vandaag voorgelezen door auditeur-militair Roy Elgin. Hij zal in detail beschrijven wat de rol van Bouterse is in de decembermoorden . Het kan echter zijn dat hij zich terugtrekt omdat hij niet de gevolgen van het gezichtsverlies van Bouterse wil dragen. Of dat het proces op een andere manier wordt vertraagd. Lees verder

ELN: Het ondergeschoven kindje in de Colombiaanse burgeroorlog

       7 februari 2017
ELN: Het ondergeschoven kindje in de Colombiaanse burgeroorlog

Nu de onderhandelingen over de vrede met de FARC eindelijk vorm beginnen te krijgen in Colombia, komt een andere rebellenbeweging in beeld, namelijk de ELN. Al jaren strijden zij naast de FARC tegen de regering, maar in de buitenlandse media zijn ze weinig te vinden. Toch is het een beruchte linkse guerrillagroep in Colombia die bijna dezelfde idealen heeft als de FARC. Ook zij zijn sinds 1964 al betrokken bij de Colombiaanse burgeroorlog (1964-nu). Lees verder

Koningin Elizabeth II: de langst regerende vorst van Groot-Brittannië

       7 februari 2017
Koningin Elizabeth

Koningin Elizabeth II vierde op 6 februari 2017 haar saffieren jubileum. Met 65 jaar op de troon is ze de langstzittende Britse vorstin, die tevens erg geliefd is onder het volk. De troon werd aan haar overgedragen op het moment dat haar vader, George VI, in 1952 kwam te overlijden. Vrijwilligerswerk en goede doelen zijn in haar regeerperiode door haarzelf altijd als belangrijkste taak beschouwd. ‘’God save the Queen!’’ Lees verder

Waar de Koude Oorlog nooit is opgehouden. Korea en de DMZ

    6 februari 2017
Waar de Koude Oorlog nooit is opgehouden. Korea en de DMZ

De gedemilitariseerde zone (DMZ) in Korea: het grensgebied tussen Noord- en Zuid-Korea. Ondanks de naam is dit – ironisch genoeg – één van de zwaarst militair bezette gebieden ter wereld. Tijdens mijn reis door Zuid-Korea heb ik een georganiseerde tour van de United Service Organizations (USO) naar het grensgebied gemaakt. Tijdens dit uitstapje kreeg ik steeds meer het gevoel alsof ik midden in de Koude Oorlog zat. Hieronder volgt een korte ontstaansgeschiedenis van de DMZ en een verslag van mijn persoonlijke ervaring tijdens de tour. Lees verder

Het drama van de Apollo 1

    2 februari 2017
Apollo 1

Na vijftig jaar heeft NASA het luik van de verwoeste Apollo 1 ten toon gesteld, ter nagedachtenis aan de omgekomen astronauten. Tijdens de oefening met het ruimtevaartuig vulde de cabine van de Apollo 1 zich met rook. ‘’We hebben brand in de cockpit!’’, riepen de inzittenden. Ze konden de cabine niet meer uit. Later bleken er ernstige fouten in het ontwerp te zitten. Zo was de cabine van de Apollo 1 met zuivere zuurstof gevuld, zonder dat iemand had nagedacht over de brandveiligheid hiervan. Lees verder

Lech Walesa: Nationale held of collaborateur?

       1 februari 2017
Lech Walesa: Nationale held of collaborateur?

Lech Walesa wordt natuurlijk geassocieerd met de Poolse beweging ‘Solidariteit’: de vakbeweging die een belangrijke rol speelde in het verzet tegen het communisme in Polen. Al jarenlang wordt hij echter ook beschuldigd van collaboratie met de communisten. Na onderzoek blijkt hier inderdaad sprake van te zijn. Lees verder

Watersnoodramp van 1953

Watersnoodramp van 1953

In de nacht van zaterdag 31 januari op zondag 1 februari 1953 voltrok zich in de provincies Zeeland, Brabant en Zuid-Holland een nationale catastrofe. Een verwoestende noordwesterstorm bereikte de Zuidwestkust van Nederland en liet het water tot ongekende hoogte stijgen. Dijken braken door en denderende vloedgolven van wel twee meter hoog lieten de polders volstromen. De desastreuze gebeurtenis werd bekend als de Watersnoodramp van 1953. Lees verder