800px-Curtain_germany

1946-2000 | Wederopbouw & Koude Oorlog – door Vincent de Groot

 

Met het eindigen van de Tweede Wereldoorlog moesten nieuwe verhoudingen in de wereld bepaald worden. Al snel kwamen de grootmachten de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten ideologisch lijnrecht tegenover elkaar te staan. De Koude Oorlog had grote invloed op de politieke en sociale verhoudingen van over de hele wereld.

 

Ideologische strijd: communisme vs. kapitalisme

De kapitalistische Verenigde Staten konden niet meer verschillen van de communistische Sovjet-Unie. De Verenigde Staten waren bang voor de invloed van Sovjetleider Josef Stalin, die zijn communistische ideologie steeds verder over Europa verspreidde. De spanningen die volgden zouden aanhouden tot het eind van de twintigste eeuw.

 

Het IJzeren Gordijn

Het IJzeren Gordijn markeerde de onzichtbare lijn die dwars door Oost-Europa liep. Links van deze lijn lagen de kapitalistische West-Europese landen, rechts van de lijn lagen de landen die zich onder invloedssfeer van de Sovjet-Unie bevonden. In 1961 werd de Berlijnse Muur gebouwd, het symbool voor de scheiding tussen West en Oost tijdens de Koude Oorlog.

 

Apartheid in Zuid-Afrika

In 1948 werd in Zuid-Afrika officieel de apartheid ingevoerd. Het doel van de apartheid was het bevestigen en behouden van de blanke dominantie in het land. De Zuid-Afrikaanse bevolking werd opgedeeld in drie groepen: blanken, zwarten en gekleurden. De belangrijkste strijder tegen de apartheid was Nelson Mandela. Nadat hij in 1990 vrijkwam na een gevangenschap van zeventien jaar, kreeg zijn politieke partij de macht over Zuid-Afrika en schafte hij de apartheid af. In 1993 ontving hij de Nobelprijs voor de Vrede.

 

De Koreaoorlog

In 1950 leidden de ideologische spanningen tussen Oost en West voor het eerst tot een militair conflict. Noord-Korea, gesteund door de communistische Sovjet-Unie en China, viel het door de Verenigde Staten gesteunde Zuid-Korea binnen. Na de dood van Stalin in 1953 werd er een staakt-het-vuren tussen beide landen getekend. Officieel is er nooit vrede gesloten tussen beide landen.

 

Dekolonisatie onder druk van de Verenigde Staten

De Verenigde Staten voerden na de Tweede Wereldoorlog een beleid van dekolonisatie. In ruil voor financiële hulp moesten Europese mogendheden hun koloniën opgeven. Dit betekende het begin van de onafhankelijkheidsoorlog van Nederlands-Indië en de dekolonisatie van vele gebieden in Azië, Afrika en het Midden-Oosten.

 

De Vietnamoorlog

De Vietnamoorlog speelde zich af tussen 1955 en 1975 tussen het communistische Noord-Vietnam en het kapitalistische Zuid-Vietnam. In eerste instantie stuurde de Verenigde Staten alleen militaire ‘adviseurs’, maar na loop van tijd werden ook wapens en manschappen gestuurd om mee te vechten. Amerika wist de oorlog niet te winnen en moest zich neerleggen bij de hereniging van het noorden en het zuiden in de Socialistische Republiek Vietnam.

 

Seksuele Revolutie

Rond de jaren zestig begonnen traditionele opvattingen over seks te veranderen. De uitvinding van de anticonceptiepil aan het begin van de jaren zestig heeft hier een grote bijdrage aan geleverd. De relatie tussen seks en het huwelijk werd losser, het werd langzamerhand steeds normaler om seks los van liefde te zien. De Seksuele Revolutie werd onder andere gedragen door de hippiebewegingen in de Verenigde Staten en West-Europa, die zich afzetten tegen de kapitalistische en materialistische maatschappij.

 

Dreiging van een kernoorlog

De constante dreiging tussen de VS en de Sovjet-Unie leidde tot een (kern)wapenwedloop. Beide grootmachten probeerden de ander te overtreffen in het maken en testen van atoombommen. Zowel in de VS als in Europa vonden vele protesten plaats tegen het gebruik van dergelijke wapens.

 

De Koude Oorlog ten einde

In 1989 viel de Berlijnse Muur en viel het communistische Oostblok uiteen. De glasnost (openheid) van Gorbastjov droeg bij aan de vredesonderhandelingen tussen de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten. In 1991 viel de Sovjet-Unie uiteen, wat wordt gezien als het officiële einde van de Koude Oorlog. In vrijwel alle Oostbloklanden werd het communisme afgeschaft.

 

Veranderingen in Nederland

Vanaf de jaren zestig vonden er belangrijke veranderingen plaats in de Nederlandse samenleving. Met name de ontzuiling had grote invloed op het dagelijks leven van de gewone man. Daarnaast kende Nederland vanaf de jaren zestig grote economische voorspoed, wat de burger veel meer vrije tijd gaf. Tevens droeg de komst van Marokkaanse, Turkse en Zuid-Europese gastarbeiders vanaf de jaren zestig bij aan de ontwikkeling van de Nederlandse multiculturele samenleving.

 

En verder?

De Koude Oorlog is nog veel complexer en groter dan in het kort uitgelegd kan worden. Daarnaast vonden er tussen 1945 en 2000 nog veel meer belangrijke gebeurtenissen plaats. Lees op deze pagina bijvoorbeeld over de Israel en Palestina, Mao en de Culturele Revolutie, Chinese staatsman Deng Xiaoping, de Tweede Feministische Golf en de Verzuiling.

 

Door: Chris Kienhuis

22 maart 1963: Beatles debuteren met Please Please Me

             23 maart 2017
22 maart 1963: Beatles debuteren met Please Please Me

“Er zullen nauwelijks 585 productievere minuten in de geschiedenis van de opgenomen muziek zijn geweest.” Aldus auteur Mark Lewishon over de opnamesessie van Please Please Me: het debuutalbum van The Beatles. Vandaag is het 55 jaar geleden dat het debuutalbum uitkwam.  Lees verder

Nacht van Schmelzer

Nacht van Schmelzer

Den Haag 1966 – Journalisten verzamelen zich om 5 uur ’s nachts bij de uitgang van de Tweede Kamer. Enkele minuten eerder is er een motie van wantrouwen aangenomen en is de regering ten val gekomen. Met de Nacht van Schmelzer kwam er een abrupt einde aan de korte regeerperiode van het kabinet-Cals. Lees verder

Bloedbad van Sharpeville (1960)

Een aantal slachtoffers na de Sharpeville Massacre, 1960

Sharpeville 1960 – Ruim 19.000 zwarte demonstranten zijn bijeengekomen voor het politiebureau in Sharpeville om te demonstreren tegen de Apartheid. De spanning loopt gedurende de dag steeds verder op en rond 1 uur ’s middags loopt de demonstratie uit op een bloedbad. Politieagenten openen het vuur op de menigte en binnen korte tijd vallen er 69 slachtoffers.

Lees verder

Protest tegen aanleg A27 door Amelisweerd

       20 maart 2017
De bak bij Amelisweerd (Bron: Nationaal Archief)

We zijn er helemaal niet van overtuigd dat deze keuze onvermijdelijk is

Lees verder

Affaire van John F. Kennedy

       17 maart 2017
John F. Kennedy

De geschiedenis zit vol schandalen. Elke vrijdag lichten we een historisch schandaal uit. Vandaag een van de affaires van de Amerikaanse president John. F. Kennedy. In 2012 verscheen een boek van maîtresse Mimi Alsford, die ruim achttien maanden een affaire had met Kennedy. Ze schrijft over zowel de verhouding zelf, maar ook over drugsgebruik, wilde feestjes, de Cuba Crisis en Kennedy na het verlies van zijn zoon. Lees verder

De val van Srebrenica 1995

       15 maart 2017
Srebrenica

De Turkse President Erdogan beschuldigde Nederland deze week van het doden van achtduizend moslims in Srebrenica in 1995. Destijds waren Nederlandse troepen gelegerd in Bosnië om de Bosniërs te beschermen tegen Servische rebellen. In juli 1995 bedreigden Servische troepen de Nederlandse legerbasis. Het Nederlandse leger was uiteindelijk niet in staat om de moord op duizenden moslims door het Bosnisch-Servische leger te voorkomen.

Lees verder

Zuid-Molukse gijzeling provinciehuis Assen

Pantservoertuigen op weg naar Assen, 1978 (bron: NRC)

Assen 1978 – Een groep van drie Zuid-Molukkers heeft een aantal ambtenaren gegijzeld op het provinciehuis in Assen. Na het verstrijken van het ultimatum besluit men op 14 maart het gebouw te bestormen. Om 14.34 maakt de Close Combat Unit met een bestorming een einde aan de 28,5 uur durende gijzeling van het provinciehuis van Assen.

Lees verder

Huwelijk prinses Beatrix en prins Claus

Huwelijk Beatrix en Claus

Op 10 maart 1966 traden prinses Beatrix en Claus von Amsberg te Amsterdam in het huwelijksbootje. De burgerlijke huwelijksvoltrekking vond plaats in het Amsterdamse stadhuis en in de Westerkerk in de hoofdstad vond het kerkelijk huwelijk plaats. Lees verder