800px-Curtain_germany

1946-2000 | Wederopbouw & Koude Oorlog – door Vincent de Groot

 

Met het eindigen van de Tweede Wereldoorlog moesten nieuwe verhoudingen in de wereld bepaald worden. Al snel kwamen de grootmachten de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten ideologisch lijnrecht tegenover elkaar te staan. De Koude Oorlog had grote invloed op de politieke en sociale verhoudingen van over de hele wereld.

 

Ideologische strijd: communisme vs. kapitalisme

De kapitalistische Verenigde Staten konden niet meer verschillen van de communistische Sovjet-Unie. De Verenigde Staten waren bang voor de invloed van Sovjetleider Josef Stalin, die zijn communistische ideologie steeds verder over Europa verspreidde. De spanningen die volgden zouden aanhouden tot het eind van de twintigste eeuw.

 

Het IJzeren Gordijn

Het IJzeren Gordijn markeerde de onzichtbare lijn die dwars door Oost-Europa liep. Links van deze lijn lagen de kapitalistische West-Europese landen, rechts van de lijn lagen de landen die zich onder invloedssfeer van de Sovjet-Unie bevonden. In 1961 werd de Berlijnse Muur gebouwd, het symbool voor de scheiding tussen West en Oost tijdens de Koude Oorlog.

 

Apartheid in Zuid-Afrika

In 1948 werd in Zuid-Afrika officieel de apartheid ingevoerd. Het doel van de apartheid was het bevestigen en behouden van de blanke dominantie in het land. De Zuid-Afrikaanse bevolking werd opgedeeld in drie groepen: blanken, zwarten en gekleurden. De belangrijkste strijder tegen de apartheid was Nelson Mandela. Nadat hij in 1990 vrijkwam na een gevangenschap van zeventien jaar, kreeg zijn politieke partij de macht over Zuid-Afrika en schafte hij de apartheid af. In 1993 ontving hij de Nobelprijs voor de Vrede.

 

De Koreaoorlog

In 1950 leidden de ideologische spanningen tussen Oost en West voor het eerst tot een militair conflict. Noord-Korea, gesteund door de communistische Sovjet-Unie en China, viel het door de Verenigde Staten gesteunde Zuid-Korea binnen. Na de dood van Stalin in 1953 werd er een staakt-het-vuren tussen beide landen getekend. Officieel is er nooit vrede gesloten tussen beide landen.

 

Dekolonisatie onder druk van de Verenigde Staten

De Verenigde Staten voerden na de Tweede Wereldoorlog een beleid van dekolonisatie. In ruil voor financiële hulp moesten Europese mogendheden hun koloniën opgeven. Dit betekende het begin van de onafhankelijkheidsoorlog van Nederlands-Indië en de dekolonisatie van vele gebieden in Azië, Afrika en het Midden-Oosten.

 

De Vietnamoorlog

De Vietnamoorlog speelde zich af tussen 1955 en 1975 tussen het communistische Noord-Vietnam en het kapitalistische Zuid-Vietnam. In eerste instantie stuurde de Verenigde Staten alleen militaire ‘adviseurs’, maar na loop van tijd werden ook wapens en manschappen gestuurd om mee te vechten. Amerika wist de oorlog niet te winnen en moest zich neerleggen bij de hereniging van het noorden en het zuiden in de Socialistische Republiek Vietnam.

 

Seksuele Revolutie

Rond de jaren zestig begonnen traditionele opvattingen over seks te veranderen. De uitvinding van de anticonceptiepil aan het begin van de jaren zestig heeft hier een grote bijdrage aan geleverd. De relatie tussen seks en het huwelijk werd losser, het werd langzamerhand steeds normaler om seks los van liefde te zien. De Seksuele Revolutie werd onder andere gedragen door de hippiebewegingen in de Verenigde Staten en West-Europa, die zich afzetten tegen de kapitalistische en materialistische maatschappij.

 

Dreiging van een kernoorlog

De constante dreiging tussen de VS en de Sovjet-Unie leidde tot een (kern)wapenwedloop. Beide grootmachten probeerden de ander te overtreffen in het maken en testen van atoombommen. Zowel in de VS als in Europa vonden vele protesten plaats tegen het gebruik van dergelijke wapens.

 

De Koude Oorlog ten einde

In 1989 viel de Berlijnse Muur en viel het communistische Oostblok uiteen. De glasnost (openheid) van Gorbastjov droeg bij aan de vredesonderhandelingen tussen de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten. In 1991 viel de Sovjet-Unie uiteen, wat wordt gezien als het officiële einde van de Koude Oorlog. In vrijwel alle Oostbloklanden werd het communisme afgeschaft.

 

Veranderingen in Nederland

Vanaf de jaren zestig vonden er belangrijke veranderingen plaats in de Nederlandse samenleving. Met name de ontzuiling had grote invloed op het dagelijks leven van de gewone man. Daarnaast kende Nederland vanaf de jaren zestig grote economische voorspoed, wat de burger veel meer vrije tijd gaf. Tevens droeg de komst van Marokkaanse, Turkse en Zuid-Europese gastarbeiders vanaf de jaren zestig bij aan de ontwikkeling van de Nederlandse multiculturele samenleving.

 

En verder?

De Koude Oorlog is nog veel complexer en groter dan in het kort uitgelegd kan worden. Daarnaast vonden er tussen 1945 en 2000 nog veel meer belangrijke gebeurtenissen plaats. Lees op deze pagina bijvoorbeeld over de Israel en Palestina, Mao en de Culturele Revolutie, Chinese staatsman Deng Xiaoping, de Tweede Feministische Golf en de Verzuiling.

 

Door: Chris Kienhuis

Uitvinding van de Geldautomaat

    27 juni 2017
Uitvinding van de Geldautomaat

Geld uit een automaat halen zoals dat met chocoladerepen kon – dat was het idee van John Shepherd-Barron. Op deze manier ontliep men de rijen bij het bankloket en kon men geld opnemen buiten openingstijden van de bank. De geldmachine zoals wij hem kennen kwam op in de jaren ’60 en is nu bijna niet meer weg te denken, hoewel in Nederland het aantal de laatste jaren weer is afgenomen door de populariteit van pinnen.

Lees verder

De Lexington-affaire en de doorbraak van de consumentenbond (1962)

    21 juni 2017
De Lexington-affaire en de doorbraak van de consumentenbond (1962)

Waar rook is, daar is vuur, en waar de tabaksindustrie wordt aangevallen gaat het er vurig aan toe. Aan het begin van de jaren ’60 van de vorige eeuw werd de Consumentenbond landelijk bekend met een onderzoek naar sigaretten, waarin ze er nogal naast zat. Ironisch genoeg zorgde dit wel voor veel steun en nieuwe leden, waardoor de bond uitgroeide tot machtige vertegenwoordiger van de Nederlandse consument.

Lees verder

Helmut Kohl (1930-2017)

    19 juni 2017
Helmut Kohl (1930-2017)

Op 16 juni 2017 overleed de Duitse politicus Hermut Kohl op 87 jarige leeftijd. Helmut Kohl was de West-Duitse bondskanselier van 1982 tot 1990. In die hoedanigheid maakte hij de hereniging van Duitsland mee. Na de Duitse eenwording werd hij de eerste kanselier van het herenigde Duitsland. Wellicht krijgt hij, wegens zijn inzet voor de eenheid van Europa, als eerste persoon ooit een ‘staatsbegrafenis’ van de Europese Unie.  
Lees verder

Internationaal Zeerechttribunaal in navolging van Hugo de Groot

       15 juni 2017
Internationaal Zeerechttribunaal in navolging van Hugo de Groot

Hoogleraar Liesbeth Lijnzaad van de Universiteit van Maastricht is benoemd tot rechter bij het Internationaal Zeerechttribunaal in Hamburg. Het Internationaal Zeerechttribunaal is schatplichtig aan het Mare Liberum-concept van de Nederlandse geleerde Hugo de Groot.
Lees verder

Geschiedenis van Vlaggetjesdag

    14 juni 2017
Geschiedenis van Vlaggetjesdag

Dinsdag 13 juni is het eerste vaatje Hollandse Nieuwe geveild op de visafslag in Scheveningen. Het bracht 65.000 euro op, bestemd voor het goede doel Make-A-Wish. Deze veiling luidt gezamenlijk met de Vlaggetjesdag van 17 juni het nieuwe haringseizoen in. De tradities rond de eerste haringvangst kennen een lange geschiedenis.
Lees verder

De uitvinding van de bikini

Vrouw in bikini bij Noordwijk 1959

Op 3 juni 1946 introduceerde de Fransman Jacques Heim het eerste tweedelige badpak, de voorloper van de bikini. Slechts een maand later zou de Franse ingenieur Louis Réard de échte bikini tentoonstellen en de wereld shockeren met zijn uitvinding. Aanvankelijk was er veel kritiek op de bikini, maar in de decennia na de uitvinding groeide de acceptatie en de populariteit van de gewaagde strandkleding. Lees verder

Treinkaping: Hoe zijn de doodgeschoten gijzelnemers gedood?

Treinkaping: Hoe zijn de doodgeschoten gijzelnemers gedood?

Op 11 juni 1977 eindigde de twintig dagen durende gijzeling bij de Punt. De grootste treinkaping uit de Nederlandse geschiedenis kwam daarmee tot een einde. Op 23 mei 1977 kaapten Molukkers de trein tussen Assen en Groningen en bezetten vier andere mannen een basisschool in Smilde. Uiteindelijk kwamen 2 gegijzelden en 6 kapers om het leven.
Lees verder

Muziekfestival Woodstock in 1969

       9 juni 2017
Richie Havens op het Woodstock festival in augustus 1969. Bron: Wikimedia Commons/Derek Redwood

Het festivalterrein van de allereerste editie van muziekfestival Woodstock, in 1969, is tot cultureel erfgoed verklaard. Het festival Woodstock werd een symbool van Amerikaanse hippiecultus van de jaren ’60 en stond voor ‘de hoop op een vernieuwing van de maatschappij’. Tijdschrift Rolling Stone noemde het festival ‘een van de momenten die rock and roll veranderden’ Lees verder