800px-Curtain_germany

1946-2000 | Wederopbouw & Koude Oorlog – door Vincent de Groot

 

Met het eindigen van de Tweede Wereldoorlog moesten nieuwe verhoudingen in de wereld bepaald worden. Al snel kwamen de grootmachten de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten ideologisch lijnrecht tegenover elkaar te staan. De Koude Oorlog had grote invloed op de politieke en sociale verhoudingen van over de hele wereld.

 

Ideologische strijd: communisme vs. kapitalisme

De kapitalistische Verenigde Staten konden niet meer verschillen van de communistische Sovjet-Unie. De Verenigde Staten waren bang voor de invloed van Sovjetleider Josef Stalin, die zijn communistische ideologie steeds verder over Europa verspreidde. De spanningen die volgden zouden aanhouden tot het eind van de twintigste eeuw.

 

Het IJzeren Gordijn

Het IJzeren Gordijn markeerde de onzichtbare lijn die dwars door Oost-Europa liep. Links van deze lijn lagen de kapitalistische West-Europese landen, rechts van de lijn lagen de landen die zich onder invloedssfeer van de Sovjet-Unie bevonden. In 1961 werd de Berlijnse Muur gebouwd, het symbool voor de scheiding tussen West en Oost tijdens de Koude Oorlog.

 

Apartheid in Zuid-Afrika

In 1948 werd in Zuid-Afrika officieel de apartheid ingevoerd. Het doel van de apartheid was het bevestigen en behouden van de blanke dominantie in het land. De Zuid-Afrikaanse bevolking werd opgedeeld in drie groepen: blanken, zwarten en gekleurden. De belangrijkste strijder tegen de apartheid was Nelson Mandela. Nadat hij in 1990 vrijkwam na een gevangenschap van zeventien jaar, kreeg zijn politieke partij de macht over Zuid-Afrika en schafte hij de apartheid af. In 1993 ontving hij de Nobelprijs voor de Vrede.

 

De Koreaoorlog

In 1950 leidden de ideologische spanningen tussen Oost en West voor het eerst tot een militair conflict. Noord-Korea, gesteund door de communistische Sovjet-Unie en China, viel het door de Verenigde Staten gesteunde Zuid-Korea binnen. Na de dood van Stalin in 1953 werd er een staakt-het-vuren tussen beide landen getekend. Officieel is er nooit vrede gesloten tussen beide landen.

 

Dekolonisatie onder druk van de Verenigde Staten

De Verenigde Staten voerden na de Tweede Wereldoorlog een beleid van dekolonisatie. In ruil voor financiële hulp moesten Europese mogendheden hun koloniën opgeven. Dit betekende het begin van de onafhankelijkheidsoorlog van Nederlands-Indië en de dekolonisatie van vele gebieden in Azië, Afrika en het Midden-Oosten.

 

De Vietnamoorlog

De Vietnamoorlog speelde zich af tussen 1955 en 1975 tussen het communistische Noord-Vietnam en het kapitalistische Zuid-Vietnam. In eerste instantie stuurde de Verenigde Staten alleen militaire ‘adviseurs’, maar na loop van tijd werden ook wapens en manschappen gestuurd om mee te vechten. Amerika wist de oorlog niet te winnen en moest zich neerleggen bij de hereniging van het noorden en het zuiden in de Socialistische Republiek Vietnam.

 

Seksuele Revolutie

Rond de jaren zestig begonnen traditionele opvattingen over seks te veranderen. De uitvinding van de anticonceptiepil aan het begin van de jaren zestig heeft hier een grote bijdrage aan geleverd. De relatie tussen seks en het huwelijk werd losser, het werd langzamerhand steeds normaler om seks los van liefde te zien. De Seksuele Revolutie werd onder andere gedragen door de hippiebewegingen in de Verenigde Staten en West-Europa, die zich afzetten tegen de kapitalistische en materialistische maatschappij.

 

Dreiging van een kernoorlog

De constante dreiging tussen de VS en de Sovjet-Unie leidde tot een (kern)wapenwedloop. Beide grootmachten probeerden de ander te overtreffen in het maken en testen van atoombommen. Zowel in de VS als in Europa vonden vele protesten plaats tegen het gebruik van dergelijke wapens.

 

De Koude Oorlog ten einde

In 1989 viel de Berlijnse Muur en viel het communistische Oostblok uiteen. De glasnost (openheid) van Gorbastjov droeg bij aan de vredesonderhandelingen tussen de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten. In 1991 viel de Sovjet-Unie uiteen, wat wordt gezien als het officiële einde van de Koude Oorlog. In vrijwel alle Oostbloklanden werd het communisme afgeschaft.

 

Veranderingen in Nederland

Vanaf de jaren zestig vonden er belangrijke veranderingen plaats in de Nederlandse samenleving. Met name de ontzuiling had grote invloed op het dagelijks leven van de gewone man. Daarnaast kende Nederland vanaf de jaren zestig grote economische voorspoed, wat de burger veel meer vrije tijd gaf. Tevens droeg de komst van Marokkaanse, Turkse en Zuid-Europese gastarbeiders vanaf de jaren zestig bij aan de ontwikkeling van de Nederlandse multiculturele samenleving.

 

En verder?

De Koude Oorlog is nog veel complexer en groter dan in het kort uitgelegd kan worden. Daarnaast vonden er tussen 1945 en 2000 nog veel meer belangrijke gebeurtenissen plaats. Lees op deze pagina bijvoorbeeld over de Israel en Palestina, Mao en de Culturele Revolutie, Chinese staatsman Deng Xiaoping, de Tweede Feministische Golf en de Verzuiling.

 

Door: Chris Kienhuis

Tony Blair

       14 april 2016
Blair

Op 6 mei 1953 werd Anthony Charles Lynton Blair, kortweg Tony Blair, geboren in Edinburgh te Schotland. Hij zou later één van de machtigste mannen ter wereld worden als premier van Groot-Brittannië en een aanzienlijke rol spelen in het binnenvallen van Irak in 2003. Hij was de jongste premier sinds 1812 en de langst dienende Labour premier ooit. De redactie besloot om een blik te werpen op zijn leven en zijn periode als premier.

Lees verder

Bijdrage Groniek: Tragische helden, geweld, seks en sociaal drama

    10 april 2016
Bijdrage Groniek: Tragische helden, geweld, seks en sociaal drama

Wederom heeft het Historische Tijdschrift Groniek een interessant stuk aangeleverd. Dit gaat deze keer over de intrige van de Japanse film. Janny de Jong schreef over de ontwikkeling van deze filmsector en hoe het Amerikaanse Hollywood hierop reageerde. Want heeft de Japanse film haar eigenheid wel behouden?

Lees verder

Art Spiegelmans Maus: Een serieuze strip

    8 april 2016
Art Spiegelmans Maus: Een serieuze strip

Op 1 april was de redactie aanwezig bij het symposium ‘Genocide Getekend’ dat door het NIOD werd georganiseerd. In onze eerste twee artikelen over het symposium is er gekeken naar genocide in strips in het algemeen en de acht fases van genocide. In dit artikel zoomen we specifiek in op het stripverhaal Maus van Art Spiegelman.

Lees verder

Chipsfabrikant Smith’s introduceert Flippo’s

POG verzameling

Op 8 april 1995 introduceert chipsfabrikant Smith’s, het hedendaagse Lay’s, Flippo’s in hun zakken chips. De actie was een groot succes en het werd het grootste spaarsucces ooit. Lees verder

Naoorlogs Vietnam: van oorlog naar hongersnood

       7 april 2016
Naoorlogs Vietnam: van oorlog naar hongersnood

Het Vietnamese parlement heeft Nguyen Xuan Phuc 7 april 2016 gekozen als nieuwe premier. Zijn voornaamste taak is om de brede economische hervormingen in Vietnam door te zetten. Het land heeft één van de snelst groeiende economieën in Azië. Dit was lange tijd niet vanzelfsprekend. Na de verwoestende Vietnamoorlog heeft de bevolking jaren moeten lijden onder de heerschappij van de Communistische Partij van Vietnam (CPV). Lees verder

5 opmerkelijke referenda uit het verleden

       6 april 2016
referenda

In het gehele land kan de Nederlandse bevolking stemmen aangaande het associatieverdrag van Oekraïne met Europa. De grote vraag is of de opkomst hoog genoeg zal zijn voor een geldige volksraadpleging. Daarvoor moet minimaal dertig procent van de kiesgerechtigde mensen opdagen.

Lees verder

De indianen tijdens de Tweede Wereldoorlog

       5 april 2016
De indianen tijdens de Tweede Wereldoorlog

Joe Medicine Crow, het laatste oorlogsopperhoofd van de Amerikaanse Crow-indianen, is op 102-jarige leeftijd overleden. De indianen vochten tijdens de Tweede Wereldoorlog aan de geallieerde zijde op alle fronten mee. Wat voor een rol speelden zij in het Amerikaanse leger? Lees verder

Genocide Getekend

    4 april 2016
Maus

De redactie woonde het symposium ‘Genocide Getekend’ bij en deed daar inspiratie op voor een reeks artikelen over dit opmerkelijke onderwerp. Het stripverhaal Maus  (dat over de Holocaust gaat) ken je wellicht wel, maar zo bestaan er bijvoorbeeld ook strips over de Rwandese genocide.

Lees verder