800px-Curtain_germany

1946-2000 | Wederopbouw & Koude Oorlog – door Vincent de Groot

 

Met het eindigen van de Tweede Wereldoorlog moesten nieuwe verhoudingen in de wereld bepaald worden. Al snel kwamen de grootmachten de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten ideologisch lijnrecht tegenover elkaar te staan. De Koude Oorlog had grote invloed op de politieke en sociale verhoudingen van over de hele wereld.

 

Ideologische strijd: communisme vs. kapitalisme

De kapitalistische Verenigde Staten konden niet meer verschillen van de communistische Sovjet-Unie. De Verenigde Staten waren bang voor de invloed van Sovjetleider Josef Stalin, die zijn communistische ideologie steeds verder over Europa verspreidde. De spanningen die volgden zouden aanhouden tot het eind van de twintigste eeuw.

 

Het IJzeren Gordijn

Het IJzeren Gordijn markeerde de onzichtbare lijn die dwars door Oost-Europa liep. Links van deze lijn lagen de kapitalistische West-Europese landen, rechts van de lijn lagen de landen die zich onder invloedssfeer van de Sovjet-Unie bevonden. In 1961 werd de Berlijnse Muur gebouwd, het symbool voor de scheiding tussen West en Oost tijdens de Koude Oorlog.

 

Apartheid in Zuid-Afrika

In 1948 werd in Zuid-Afrika officieel de apartheid ingevoerd. Het doel van de apartheid was het bevestigen en behouden van de blanke dominantie in het land. De Zuid-Afrikaanse bevolking werd opgedeeld in drie groepen: blanken, zwarten en gekleurden. De belangrijkste strijder tegen de apartheid was Nelson Mandela. Nadat hij in 1990 vrijkwam na een gevangenschap van zeventien jaar, kreeg zijn politieke partij de macht over Zuid-Afrika en schafte hij de apartheid af. In 1993 ontving hij de Nobelprijs voor de Vrede.

 

De Koreaoorlog

In 1950 leidden de ideologische spanningen tussen Oost en West voor het eerst tot een militair conflict. Noord-Korea, gesteund door de communistische Sovjet-Unie en China, viel het door de Verenigde Staten gesteunde Zuid-Korea binnen. Na de dood van Stalin in 1953 werd er een staakt-het-vuren tussen beide landen getekend. Officieel is er nooit vrede gesloten tussen beide landen.

 

Dekolonisatie onder druk van de Verenigde Staten

De Verenigde Staten voerden na de Tweede Wereldoorlog een beleid van dekolonisatie. In ruil voor financiële hulp moesten Europese mogendheden hun koloniën opgeven. Dit betekende het begin van de onafhankelijkheidsoorlog van Nederlands-Indië en de dekolonisatie van vele gebieden in Azië, Afrika en het Midden-Oosten.

 

De Vietnamoorlog

De Vietnamoorlog speelde zich af tussen 1955 en 1975 tussen het communistische Noord-Vietnam en het kapitalistische Zuid-Vietnam. In eerste instantie stuurde de Verenigde Staten alleen militaire ‘adviseurs’, maar na loop van tijd werden ook wapens en manschappen gestuurd om mee te vechten. Amerika wist de oorlog niet te winnen en moest zich neerleggen bij de hereniging van het noorden en het zuiden in de Socialistische Republiek Vietnam.

 

Seksuele Revolutie

Rond de jaren zestig begonnen traditionele opvattingen over seks te veranderen. De uitvinding van de anticonceptiepil aan het begin van de jaren zestig heeft hier een grote bijdrage aan geleverd. De relatie tussen seks en het huwelijk werd losser, het werd langzamerhand steeds normaler om seks los van liefde te zien. De Seksuele Revolutie werd onder andere gedragen door de hippiebewegingen in de Verenigde Staten en West-Europa, die zich afzetten tegen de kapitalistische en materialistische maatschappij.

 

Dreiging van een kernoorlog

De constante dreiging tussen de VS en de Sovjet-Unie leidde tot een (kern)wapenwedloop. Beide grootmachten probeerden de ander te overtreffen in het maken en testen van atoombommen. Zowel in de VS als in Europa vonden vele protesten plaats tegen het gebruik van dergelijke wapens.

 

De Koude Oorlog ten einde

In 1989 viel de Berlijnse Muur en viel het communistische Oostblok uiteen. De glasnost (openheid) van Gorbastjov droeg bij aan de vredesonderhandelingen tussen de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten. In 1991 viel de Sovjet-Unie uiteen, wat wordt gezien als het officiële einde van de Koude Oorlog. In vrijwel alle Oostbloklanden werd het communisme afgeschaft.

 

Veranderingen in Nederland

Vanaf de jaren zestig vonden er belangrijke veranderingen plaats in de Nederlandse samenleving. Met name de ontzuiling had grote invloed op het dagelijks leven van de gewone man. Daarnaast kende Nederland vanaf de jaren zestig grote economische voorspoed, wat de burger veel meer vrije tijd gaf. Tevens droeg de komst van Marokkaanse, Turkse en Zuid-Europese gastarbeiders vanaf de jaren zestig bij aan de ontwikkeling van de Nederlandse multiculturele samenleving.

 

En verder?

De Koude Oorlog is nog veel complexer en groter dan in het kort uitgelegd kan worden. Daarnaast vonden er tussen 1945 en 2000 nog veel meer belangrijke gebeurtenissen plaats. Lees op deze pagina bijvoorbeeld over de Israel en Palestina, Mao en de Culturele Revolutie, Chinese staatsman Deng Xiaoping, de Tweede Feministische Golf en de Verzuiling.

 

Door: Chris Kienhuis

Onafhankelijkheid van Bangladesh

Mujib ur-Rahman

Het Pakistaanse leger begon in maart 1971 een genocide in Oost-Pakistan (het huidige Bangladesh). Vervolgens verklaarde de Oost-Pakistaanse majoor Mujib ur-Rahman op 26 maart de onafhankelijkheid van Bangladesh. Dit leidde tot de Bevrijdingsoorlog van Bangladesh die veel levens kostte. Lees verder

Zuid-Molukse gijzeling provinciehuis Assen

Pantservoertuigen op weg naar Assen, 1978 (bron: NRC)

Assen 1978 – Een groep van drie Zuid-Molukkers heeft een aantal ambtenaren gegijzeld op het provinciehuis in Assen. Na het verstrijken van het ultimatum besluit men op 14 maart het gebouw te bestormen. Om 14.34 maakt de Close Combat Unit met een bestorming een einde aan de 28,5 uur durende gijzeling van het provinciehuis van Assen.

Lees verder

Zuid-Sulawesi en de affaire Westerling

       13 maart 2015
Zuid-Sulawesi en de affaire Westerling

De Nederlandse staat is aansprakelijk gesteld voor  de moorden die het Nederlandse leger pleegde in Zuid-Sulawesi. In 1947 werden op het Indonesische eiland onder het commando van van luitenant Raymond Westerling duizenden Indonesische burgers vermoord. Westerling is hiervoor niet vervolgd en Nederland heeft ook nooit excuses aangeboden voor de zuiveringsactie. Lees verder

Begin proces tegen Julius en Ethel Rosenberg

Ethel en Julius Rosenberg, 1951

Op 6 maart 1951 begon in de VS het proces tegen het echtpaar Rosenberg. Zij werden ervan verdacht gegevens over de atoombom aan de Sovjet-Unie te hebben doorgespeeld. In 1953 werden zij hiervoor veroordeeld en geëxecuteerd. Lees verder

Verloving van Prins Charles en Diana Spencer

Prins Charles en Diana, Nationaal Archief

Op 24 februari 1981 werd de verloving tussen Prins Charles en Diana Spencer bekend gemaakt. Ruim een maand later trouwde het stel onder grote internationale belangstelling in de St Paul’s Cathedral. Lees verder

Guantánomo Bay voor eeuwig verhuurd aan Amerika

Guantánomo Bay voor eeuwig verhuurd aan Amerika

Guantánamo Bay 1903 – Guantánomo Bay groeide uit van militair steunpunt tot een brute gevangenis, waar gevangenen geheel rechteloos zijn. Het geldt tegenwoordig als een soort niemandsland. Oorspronkelijk was Guantánomo Bay een ‘cadeautje’ van Cuba aan de VS. Op donderdag 23 februari 1903 werd de pacht vastgelegd.

Lees verder

Spam-mail: van slinkse advocaten tot Monty Python

       20 februari 2015
Spam-mail: van slinkse advocaten tot Monty Python

Een nieuwe Chevrolet winnen? In tien stappen miljonair worden? Als we de spam-mail van tegenwoordig mogen geloven kan het allemaal. Bij veel mensen bestaat de map ‘ongewenst’ hoofdzakelijk uit dit soort berichten. Niet gek als je bedenkt dat zo’n 90% van het mailverkeer wereldwijd uit spam bestaat. De eerste commerciële spam kwam van de hand van Laurence Canter en Martha Siegel, twee Amerikaanse advocaten zonder kwade bedoelingen.
Lees verder

Het Algerijnse bloedbad in Parijs

       19 februari 2015
Het Algerijnse bloedbad in Parijs

Er ontstond gisteren veel ophef over een filmpje dat verscheen na de voetbalwedstrijd PSG-Chelsea FC die gespeeld werd in Parijs. ‘Supporters’ van de Londense club Chelsea weerden een donkere man uit de metro en zongen trots dat zij racisten waren. Tot protesten zoals die in 1961 is het in Parijs nog niet gekomen. Toen gingen Franse Algerijnen massaal de straat op om te protesteren tegen hun behandeling door de Franse autoriteiten.
Lees verder