800px-Curtain_germany

1946-2000 | Wederopbouw & Koude Oorlog – door Vincent de Groot

 

Met het eindigen van de Tweede Wereldoorlog moesten nieuwe verhoudingen in de wereld bepaald worden. Al snel kwamen de grootmachten de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten ideologisch lijnrecht tegenover elkaar te staan. De Koude Oorlog had grote invloed op de politieke en sociale verhoudingen van over de hele wereld.

 

Ideologische strijd: communisme vs. kapitalisme

De kapitalistische Verenigde Staten konden niet meer verschillen van de communistische Sovjet-Unie. De Verenigde Staten waren bang voor de invloed van Sovjetleider Josef Stalin, die zijn communistische ideologie steeds verder over Europa verspreidde. De spanningen die volgden zouden aanhouden tot het eind van de twintigste eeuw.

 

Het IJzeren Gordijn

Het IJzeren Gordijn markeerde de onzichtbare lijn die dwars door Oost-Europa liep. Links van deze lijn lagen de kapitalistische West-Europese landen, rechts van de lijn lagen de landen die zich onder invloedssfeer van de Sovjet-Unie bevonden. In 1961 werd de Berlijnse Muur gebouwd, het symbool voor de scheiding tussen West en Oost tijdens de Koude Oorlog.

 

Apartheid in Zuid-Afrika

In 1948 werd in Zuid-Afrika officieel de apartheid ingevoerd. Het doel van de apartheid was het bevestigen en behouden van de blanke dominantie in het land. De Zuid-Afrikaanse bevolking werd opgedeeld in drie groepen: blanken, zwarten en gekleurden. De belangrijkste strijder tegen de apartheid was Nelson Mandela. Nadat hij in 1990 vrijkwam na een gevangenschap van zeventien jaar, kreeg zijn politieke partij de macht over Zuid-Afrika en schafte hij de apartheid af. In 1993 ontving hij de Nobelprijs voor de Vrede.

 

De Koreaoorlog

In 1950 leidden de ideologische spanningen tussen Oost en West voor het eerst tot een militair conflict. Noord-Korea, gesteund door de communistische Sovjet-Unie en China, viel het door de Verenigde Staten gesteunde Zuid-Korea binnen. Na de dood van Stalin in 1953 werd er een staakt-het-vuren tussen beide landen getekend. Officieel is er nooit vrede gesloten tussen beide landen.

 

Dekolonisatie onder druk van de Verenigde Staten

De Verenigde Staten voerden na de Tweede Wereldoorlog een beleid van dekolonisatie. In ruil voor financiële hulp moesten Europese mogendheden hun koloniën opgeven. Dit betekende het begin van de onafhankelijkheidsoorlog van Nederlands-Indië en de dekolonisatie van vele gebieden in Azië, Afrika en het Midden-Oosten.

 

De Vietnamoorlog

De Vietnamoorlog speelde zich af tussen 1955 en 1975 tussen het communistische Noord-Vietnam en het kapitalistische Zuid-Vietnam. In eerste instantie stuurde de Verenigde Staten alleen militaire ‘adviseurs’, maar na loop van tijd werden ook wapens en manschappen gestuurd om mee te vechten. Amerika wist de oorlog niet te winnen en moest zich neerleggen bij de hereniging van het noorden en het zuiden in de Socialistische Republiek Vietnam.

 

Seksuele Revolutie

Rond de jaren zestig begonnen traditionele opvattingen over seks te veranderen. De uitvinding van de anticonceptiepil aan het begin van de jaren zestig heeft hier een grote bijdrage aan geleverd. De relatie tussen seks en het huwelijk werd losser, het werd langzamerhand steeds normaler om seks los van liefde te zien. De Seksuele Revolutie werd onder andere gedragen door de hippiebewegingen in de Verenigde Staten en West-Europa, die zich afzetten tegen de kapitalistische en materialistische maatschappij.

 

Dreiging van een kernoorlog

De constante dreiging tussen de VS en de Sovjet-Unie leidde tot een (kern)wapenwedloop. Beide grootmachten probeerden de ander te overtreffen in het maken en testen van atoombommen. Zowel in de VS als in Europa vonden vele protesten plaats tegen het gebruik van dergelijke wapens.

 

De Koude Oorlog ten einde

In 1989 viel de Berlijnse Muur en viel het communistische Oostblok uiteen. De glasnost (openheid) van Gorbastjov droeg bij aan de vredesonderhandelingen tussen de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten. In 1991 viel de Sovjet-Unie uiteen, wat wordt gezien als het officiële einde van de Koude Oorlog. In vrijwel alle Oostbloklanden werd het communisme afgeschaft.

 

Veranderingen in Nederland

Vanaf de jaren zestig vonden er belangrijke veranderingen plaats in de Nederlandse samenleving. Met name de ontzuiling had grote invloed op het dagelijks leven van de gewone man. Daarnaast kende Nederland vanaf de jaren zestig grote economische voorspoed, wat de burger veel meer vrije tijd gaf. Tevens droeg de komst van Marokkaanse, Turkse en Zuid-Europese gastarbeiders vanaf de jaren zestig bij aan de ontwikkeling van de Nederlandse multiculturele samenleving.

 

En verder?

De Koude Oorlog is nog veel complexer en groter dan in het kort uitgelegd kan worden. Daarnaast vonden er tussen 1945 en 2000 nog veel meer belangrijke gebeurtenissen plaats. Lees op deze pagina bijvoorbeeld over de Israel en Palestina, Mao en de Culturele Revolutie, Chinese staatsman Deng Xiaoping, de Tweede Feministische Golf en de Verzuiling.

 

Door: Chris Kienhuis

Ontstaan en ontwikkeling van de IRA

       20 mei 2015
Ontstaan en ontwikkeling van de IRA

Op 19 mei 2015 heeft prins Charles de hand geschud met de leider van de voormalige IRA,  Gerry Adams. Het was voor het eerst dat een leider van de Ierse politieke beweging iemand van het Britse koninklijk huis ontmoette. De relatie tussen de twee buurlanden is de laatste jaren beter geworden, maar de IRA verzet zich nog steeds tegen de Ierse verdeling en Britse overheersing.
Lees verder

6 mei 1955 – West-Duitsland wordt lid van de NAVO

NAVO-oefening in Het Kanaal 1978

Op 6 mei 1955 werd West-Duitsland na veel discussie toegelaten tot de Noord-Atlantische Vredesorganisatie (NAVO). De NAVO werd na de Tweede Wereldoorlog opgezet om de vrede op het Europese continent te waarborgen en politieke integratie binnen verschillende Europese overheden te bevorderen. Lees verder

2 mei 1989 Eerste scheuren in IJzeren Gordijn

Officieren uit 12 landen bij het IJzeren Gordijn 1960

De politieke en militaire barrière het IJzeren Gordijn die de Westerse wereld van de communistische wereld scheidde werd na de Tweede Wereldoorlog in het leven geroepen. Decennia later werden op 2 mei 1989 door Hongaarse grenswachten de eerste blokkades opgeheven. Lees verder

Politieke geschiedenis van de Republiek Turkije

       30 april 2015
Politieke geschiedenis van de Republiek Turkije

In augustus 2014 mochten de Turken voor het eerst rechtstreeks een nieuwe president kiezen. De overwinning werd behaald door Recep Tayyip Erdogan. Bijna een jaar na dato is de populariteit van de president en zijn partij (de AKP) echter behoorlijk gedaald. In juni gaan de Turken weer naar de stembus om de leden van het parlement te kiezen.

Lees verder

Geschiedenis van de Samenwerkende Hulporganisaties en Giro 555

       30 april 2015
Hulp na watersnoodramp 1953

Er is op Giro 555 al een miljoen euro binnengekomen voor de slachtoffers van de aardbeving in Nepal. Actievoorzitter en directeur van het Rode Kruis Gijs de Vries, is dit een fantastisch bedrag. Giro 555 is ontstaan vanuit de Samenwerkende Hulporganisaties, die in 1989 werden opgericht.

Lees verder

Nederland stuurt militairen naar Nieuw-Guinea

Nederland stuurt militairen naar Nieuw-Guinea

Jayapura 1960 – Na de Tweede Wereldoorlog probeert Nederland haar kolonies te behouden met de Politionele Acties tot gevolg. Onder internationale druk laat Nederland in 1949 de claim op de voormalige kolonie uiteindelijk varen, op voorwaarde dat het Nederlands-Nieuw-Guinea mag behouden. Als Indonesië in 1960 Nieuw-Guinea aanvalt, stuurt Nederland op 27 april militairen en materieel om het eiland te behouden. Lees verder

Seriemoordenaar Dutroux ontsnapt op 23 april 1998

Vrouwe Justitia

In de jaren negentig werd België opgeschrikt door het nieuws van de seriemoordenaar Mark Dutroux. Hij werd in 1996 opgepakt op verdenking van de ontvoering, verkrachting en moord van tenminste zes minderjarige meisjes. Op 23 april 1998 kwam de Belgen het ontstellende nieuws ter oren dat Dutroux uit het gerechtshof Neufchâteau had weten te ontsnappen. De klopjacht begint en uiteindelijk weet de boswachter Stéphane Michaux de politie zijn locatie te vertellen. Lees verder

Eerste aflevering Swiebertje

Eerste aflevering Swiebertje

Hilversum 1955  – Een televisiespel  in zwart-wit, zo begint de legendarische kinderserie Swiebertje, naar de gelijknamige boekenreeks van John Henri uit den Bogaard. De landloper Swiebertje, gespeeld door Joop Doderer, zal Nederland bijna twintig jaar aan de buis gekluisterd houden. Lees verder