800px-Curtain_germany

1946-2000 | Wederopbouw & Koude Oorlog – door Vincent de Groot

 

Met het eindigen van de Tweede Wereldoorlog moesten nieuwe verhoudingen in de wereld bepaald worden. Al snel kwamen de grootmachten de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten ideologisch lijnrecht tegenover elkaar te staan. De Koude Oorlog had grote invloed op de politieke en sociale verhoudingen van over de hele wereld.

 

Ideologische strijd: communisme vs. kapitalisme

De kapitalistische Verenigde Staten konden niet meer verschillen van de communistische Sovjet-Unie. De Verenigde Staten waren bang voor de invloed van Sovjetleider Josef Stalin, die zijn communistische ideologie steeds verder over Europa verspreidde. De spanningen die volgden zouden aanhouden tot het eind van de twintigste eeuw.

 

Het IJzeren Gordijn

Het IJzeren Gordijn markeerde de onzichtbare lijn die dwars door Oost-Europa liep. Links van deze lijn lagen de kapitalistische West-Europese landen, rechts van de lijn lagen de landen die zich onder invloedssfeer van de Sovjet-Unie bevonden. In 1961 werd de Berlijnse Muur gebouwd, het symbool voor de scheiding tussen West en Oost tijdens de Koude Oorlog.

 

Apartheid in Zuid-Afrika

In 1948 werd in Zuid-Afrika officieel de apartheid ingevoerd. Het doel van de apartheid was het bevestigen en behouden van de blanke dominantie in het land. De Zuid-Afrikaanse bevolking werd opgedeeld in drie groepen: blanken, zwarten en gekleurden. De belangrijkste strijder tegen de apartheid was Nelson Mandela. Nadat hij in 1990 vrijkwam na een gevangenschap van zeventien jaar, kreeg zijn politieke partij de macht over Zuid-Afrika en schafte hij de apartheid af. In 1993 ontving hij de Nobelprijs voor de Vrede.

 

De Koreaoorlog

In 1950 leidden de ideologische spanningen tussen Oost en West voor het eerst tot een militair conflict. Noord-Korea, gesteund door de communistische Sovjet-Unie en China, viel het door de Verenigde Staten gesteunde Zuid-Korea binnen. Na de dood van Stalin in 1953 werd er een staakt-het-vuren tussen beide landen getekend. Officieel is er nooit vrede gesloten tussen beide landen.

 

Dekolonisatie onder druk van de Verenigde Staten

De Verenigde Staten voerden na de Tweede Wereldoorlog een beleid van dekolonisatie. In ruil voor financiële hulp moesten Europese mogendheden hun koloniën opgeven. Dit betekende het begin van de onafhankelijkheidsoorlog van Nederlands-Indië en de dekolonisatie van vele gebieden in Azië, Afrika en het Midden-Oosten.

 

De Vietnamoorlog

De Vietnamoorlog speelde zich af tussen 1955 en 1975 tussen het communistische Noord-Vietnam en het kapitalistische Zuid-Vietnam. In eerste instantie stuurde de Verenigde Staten alleen militaire ‘adviseurs’, maar na loop van tijd werden ook wapens en manschappen gestuurd om mee te vechten. Amerika wist de oorlog niet te winnen en moest zich neerleggen bij de hereniging van het noorden en het zuiden in de Socialistische Republiek Vietnam.

 

Seksuele Revolutie

Rond de jaren zestig begonnen traditionele opvattingen over seks te veranderen. De uitvinding van de anticonceptiepil aan het begin van de jaren zestig heeft hier een grote bijdrage aan geleverd. De relatie tussen seks en het huwelijk werd losser, het werd langzamerhand steeds normaler om seks los van liefde te zien. De Seksuele Revolutie werd onder andere gedragen door de hippiebewegingen in de Verenigde Staten en West-Europa, die zich afzetten tegen de kapitalistische en materialistische maatschappij.

 

Dreiging van een kernoorlog

De constante dreiging tussen de VS en de Sovjet-Unie leidde tot een (kern)wapenwedloop. Beide grootmachten probeerden de ander te overtreffen in het maken en testen van atoombommen. Zowel in de VS als in Europa vonden vele protesten plaats tegen het gebruik van dergelijke wapens.

 

De Koude Oorlog ten einde

In 1989 viel de Berlijnse Muur en viel het communistische Oostblok uiteen. De glasnost (openheid) van Gorbastjov droeg bij aan de vredesonderhandelingen tussen de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten. In 1991 viel de Sovjet-Unie uiteen, wat wordt gezien als het officiële einde van de Koude Oorlog. In vrijwel alle Oostbloklanden werd het communisme afgeschaft.

 

Veranderingen in Nederland

Vanaf de jaren zestig vonden er belangrijke veranderingen plaats in de Nederlandse samenleving. Met name de ontzuiling had grote invloed op het dagelijks leven van de gewone man. Daarnaast kende Nederland vanaf de jaren zestig grote economische voorspoed, wat de burger veel meer vrije tijd gaf. Tevens droeg de komst van Marokkaanse, Turkse en Zuid-Europese gastarbeiders vanaf de jaren zestig bij aan de ontwikkeling van de Nederlandse multiculturele samenleving.

 

En verder?

De Koude Oorlog is nog veel complexer en groter dan in het kort uitgelegd kan worden. Daarnaast vonden er tussen 1945 en 2000 nog veel meer belangrijke gebeurtenissen plaats. Lees op deze pagina bijvoorbeeld over de Israel en Palestina, Mao en de Culturele Revolutie, Chinese staatsman Deng Xiaoping, de Tweede Feministische Golf en de Verzuiling.

 

Door: Chris Kienhuis

Koude Oorlog: hier zaten geheime kampen van Sovjet-Unie en VS

       28 september 2016
Koude Oorlog

Tijdens de Koude Oorlog liepen de spanningen tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie hoog op. Vanaf geheime plekken in eigen land en daarbuiten probeerden beide grootmachten zo veel mogelijk over elkaar te weten te komen. Lees verder

De September Revolutie in Jemen

De September Revolutie in Jemen

Op 26 september 1962 greep generaal Abdullah as-Sallal met zijn Club van Vrije Officieren de macht in Noord-Jemen. De Arabische Republiek Jemen werd uitgeroepen en de afgezette koning Muhammad al-Badr werd de bergen in gejaagd. Sinsdien wordt in Jemen jaarlijks op 26 september de September Revolutie gevierd.

Lees verder

Gandhi in Zuid-Afrika

       23 september 2016
Gandhi in Zuid-Afrika

Bij de ‘University of Ghana’ in Accra staat sinds juni 2016 een standbeeld van Gandhi. Professoren en studenten zien het beeld liever verdwijnen en voeren actie. De actievoerders zeggen dat Ghandi zich tijdens zijn leven racistisch uitliet over Afrikanen. Gandhi heeft een belangrijk gedeelte van zijn leven in Afrika doorgebracht. Racisme was daar eind 19de eeuw aan de orde van de dag. Hoe is Ghandi door deze periode uit zijn leven beïnvloed?

Lees verder

Modibo Keïta roept Republiek Mali uit

President Modibo Keïta  van Mali spreekt met de Egyptische president Nasser 1966

Op 22 september 1960 wordt de Republiek Mali uitgeroepen en is het land in Midden-Afrika onafhankelijk. Na eerst jaren een Franse kolonie te zijn geweest, verloopt de samenwerking met buurland Senegal ook niet voorspoedig. Leider Mobida Keita zal het land daarna leiden als een eenpartijstaat. Lees verder

OPEC opgericht

OPEC opgericht

Irak 1960 –  Op initiatief van Venezuela, richtten zes landen op 14 september 1960 de organisatie van olie-exporterende landen (OPEC) op in de hoofdstad van Irak, Bagdad. Door een verandering in het aanbod van olie konden zij ook de prijzen veranderen, zoals in 1973 bleek.

Lees verder

Eerste Jip en Janneke verhaal in Het Parool

Jip en Janneke

Op 13 september 1953 werd in dagblad Het Parool het eerste Jip en Janneke verhaal gepubliceerd. Tot 1957 zou de strip dagelijks blijven verschijnen, maar daarna verdwenen Jip en Janneke niet. Ze werden deel van de Nederlandse cultuur. Schrijfster Annie M.G. Schmidt en tekenares Fiep Westendorp maakten Jip en Janneke tot een internationaal succes. Lees verder

Noorbeek als eerste gemeente van Nederland bevrijd door de geallieerden

Koningin Juliana onthult het bevrijdingsmonument te Noorbeek - Nationaal Archief

Op 12 september 1944 steken de geallieerden de Belgisch-Nederlandse grens in Zuid-Limburg over om Nederland te bevrijden van Nazi-Duitsland. De Limburgse gemeente Noorbeek wordt als eerste Nederlandse gemeente bevrijd door de Geallieerden. De hoop op bevrijding in Nederland groeit. Lees verder

9/11 in historisch perspectief

9/11 in historisch perspectief

Ruim veertienduizend mensen bevinden zich om 8.46 in de Twin Towers als vlucht 11 van American Airlines de gebouwen doorboort. Wat volgt is een ramp. Het is vandaag alweer vijftien jaar geleden dat de Twin Towers in New York werden getroffen door de aanslag van Al Qaida. Toch vergeten we al snel dat terrorisme niet iets is van de afgelopen jaren.

Lees verder