Caspar_de_Crayer_Alexander_and_Diogenes

3000 v.Chr. tot 500 n. Chr. | Bronstijd tot Oudheid

 

De Europese Oudheid beslaat de periode die begint in 3000 voor Christus en eindigt rond 500 na Christus. De uitvinding van het schrift door de Sumeriërs rond 3300 voor Christus markeert het einde van de westerse prehistorie en is daarmee het begin van de Oudheid. Men laat de Oudheid meestal eindigen bij de val van het Romeinse Rijk in 476 na Christus.

 

Beschaving dankzij irrigatie

Rond 3300 voor Christus ontstonden de eerste beschavingen in het Oude Egypte. De uitvinding van irrigatietechnieken rond de Nijl maakte van Egypte een welvarende en gestructureerde maatschappij.

 

De stralende Bronstijd en Duistere Eeuwen

De Bronstijd, de periode tussen 3000 en 800 voor Christus, kende enkele ontwikkelde beschavingen in Griekenland. De Minoïsche en Myceense beschavingen op Kreta floreerden in de Bronstijd. Deze beschavingen op Kreta kenden een abrupt einde, waarschijnlijk als gevolg van voortdurende branden en oorlog. De hierop volgende eeuwen worden de Duistere Eeuwen genoemd, omdat er over deze periode weinig tot niets bekend is. Het was de periode waarin vermoedelijk de Trojaanse Oorlog plaatsvond, de inspiratie voor de beroemde Ilias van Homerus.

 

De Archaïsche Tijd: groeiende steden en democratie

Met het einde van de Duistere Eeuwen begon in Griekenland de Archaïsche Tijd. In deze periode ontstonden de eerste poleis, Griekse stadstaten, en groeide voornamelijk Athene en Sparta uit tot sterke machtscentra. Athene was de eerste stad waarin de traditionele alleenheerser werd vervangen door een democratie.

 

Behoud en verspreiding van de Griekse cultuur

De Perzische Oorlogen markeren het begin van de Klassieke Tijd. Athene en Sparta wisten te voorkomen dat de Perzen het Griekse vasteland konden veroveren bij de beroemde slagen bij Marathon (490) en Plataeae (479). De Klassieke Tijd is ook de periode waarin Alexander de Grote leefde. Zijn onuitputtelijke veroveringstochten maakten van Macedonië een enorm rijk en dankzij deze veroveringen kon de Griekse cultuur zich verspreiden over een enorm gebied. Deze veroveringen en het hoogtepunt van de verspreiding van de Griekse cultuur worden het hellenisme genoemd. De Hellenistische Tijd is de periode die volgt op de dood van Alexander de Grote.

 

De geboorte en groei van het Romeinse Rijk

Op het Italische schiereiland ontstond in de zesde eeuw voor Christus de Romeinse Republiek. De door de broers Romulus en Remus gestichte stad Rome groeide al snel uit tot een grootmacht, mede dankzij de overwinningen op de belangrijke handelsstad Carthago. Na de dood van bekende consul Julius Caesar, werd de Romeinse Republiek een keizerrijk. De adoptiefzoon van Caesar, Gaius Octavianus (Augustus), werd de eerste Romeinse keizer. Het Imperium Romanum bleef zich uitbreiden en onder keizer Trajanus (98-117) kende het zijn grootste omvang.

 

Religie in het Romeinse Rijk

Het Romeinse Rijk kende een grote hoeveelheid aan heidense religies, die vele goden bevatten. Deze religies waren niet exclusief, wat betekende dat men meerdere culten of religies naast elkaar kon aanhangen. De rond het jaar 0 geboren Joodse Jezus van Nazareth werd onbedoeld de stichter van een nieuwe wereldreligie: het christendom. Na zijn dood verspreidden zijn apostelen het gedachtegoed van hun profeet over het Romeinse Rijk. In eerste instantie moesten de Romeinse keizers niets van het christelijke gedachtegoed hebben en hielden zij vast aan hun heidense religies. In 321 na Christus liet keizer Constantijn zich als eerste keizer bekeren tot het christendom.

 

De val van Rome

Na de dood van keizer Theodosius in 396 splitste het Romeinse Rijk zich op in tweeën. Al snel kreeg voornamelijk het West-Romeinse Rijk te maken met invallen van de Germaanse Vandalen. De Germaanse huurling Odoaker wist in 476 keizer Romulus Augustus af te zetten en zich koning van het rijk te maken. Dit betekende het einde van het ooit zo machtige Romeinse Rijk.

 

Buiten Europa

De geschiedenis van de Oudheid stopt niet bij de grenzen van Europa. Zo ontstond gelijktijdig met de Sumerische en Egyptische beschavingen in India de Harappabeschaving en zou in China tussen 2205 en 1766 de Xia-dynastie een deel van het huidige China bestuurd hebben. Op deze pagina vindt u veel meer informatie over landen, personen en gebeurtenissen van over de hele wereld tussen 3000 voor Christus en 500 na Christus. Lees bijvoorbeeld over Egypte in de Oudheid, keizer Augustus of over biologisch eten in de Nieuwe Steentijd.

 

Door: Chris Kienhuis

De loterij door de eeuwen heen

       9 februari 2016
Loterij

Op 5 februari verstreek in Californië de deadline om een jackpot van 63 miljoen dollar te claimen. Het is de hoogste niet geclaimde prijs in de Amerikaanse staat ooit. Het komt vaak voor dat jackpots van loterijen uiteindelijk niet vallen. Het idee van een loterij lijkt een vrij nieuw concept, maar niets is minder waar. Al in de oudheid werden er vormen van loterijen georganiseerd waarbij er iets gewonnen kon worden. Hoe heeft de loterij zich door de eeuwen heen ontwikkeld?

Lees verder

4 vrouwen en hun schoonheidsgeheimen: de zoektocht naar eeuwige jeugd

    4 februari 2016
eeuwige jeugd

Wetenschappers ontdekten de formule voor de eeuwige jeugd door senescente cellen weg te halen bij muizen. De diertjes werden daardoor aanzienlijk energieker en zagen er jonger uit. Deze ingreep zou in de toekomst ook bij mensen toegepast kunnen worden. De redactie zocht uit hoe de eeuwige jeugd in het verleden werd nagestreefd.

Lees verder

De geschiedenis van depressiviteit : humores, aderlating en kwade goden

    25 januari 2016
De geschiedenis van depressiviteit : humores, aderlating en kwade goden

Het eerste depressiegala wordt gehouden te Amsterdam en tracht op die manier het taboe te doorbreken. Uit cijfers van het CBS blijkt dat vrouwen vaker depressief zijn dan mannen en dat veertigers en vijftigers het vaakst in de put zitten. Moderne behandelingen zijn therapie en antidepressiva, maar hoe werd dit vroeger aangepakt?

Lees verder

Bijdrage Groniek: Dodencultus en dodenpersoneel in het vroege Egypte

    21 januari 2016
Bijdrage Groniek: Dodencultus en dodenpersoneel in het vroege Egypte

Er staat weer een nieuwe bijdrage van Historisch Tijdschrift Groniek online! Ditmaal geschreven door Egyptoloog  Jacobus van Dijk, over het ontstaan en de vroege ontwikkeling van de dodencultus in het Oude Egypte. Van Dijk beschrijft onder andere de intrigerende taken van het ‘personeel’ – de uitvoerders van de cultus – die de dode in het hiernamaals moest verzorgen. Lees verder

Matchfixing in de sport – het ‘Black Sox’ schandaal

    18 januari 2016
matchfix

BBC beweert dat toptennissers aan matchfixing hebben gedaan. Zo’n 16 tennissers vielen op in het systeem van de Tennis Integrity Unit tijdens verdachte wedstrijden op de Australian Open en het Wimbledon. Het afspreken van de uitslag van een sportwedstrijd in ruil voor geld is zo oud als sport zelf.

Lees verder

Oorsprong van christelijke feestdag Driekoningen

             6 januari 2016
Het Driekoningenfeest van Jan Steen (1662):

Verkleed als Driekoningen, zingend langs de deuren snoepjes ophalen. Voor veel kinderen van onder de rivieren was Driekoningen een dag om naar uit te kijken. Maar wat is nou precies de achtergrond van deze christelijke feestdag die op 6 januari plaatsvindt?

Lees verder

Geschiedenis van Tweede Kerstdag

          26 december 2015
Naspeling van de geboorte van Christus (bron: Wikipedia - Jeff Weese)

Vandaag gaan Nederlanders weer massaal naar de woonboulevards en genieten de Britten van een overvloed aan sportwedstrijden, want het is weer Tweede Kerstdag en Boxing Day. Maar waarom hebben wij Europeanen eigenlijk een extra dag vrij na Kerstmis, een traditie die de Amerikanen bijvoorbeeld helemaal niet kennen. Kortom, waarom vieren wij eigenlijk Tweede Kerstdag? Lees verder

De geboorte van Jezus Christus in historisch perspectief

          25 december 2015
De geboorte van Jezus Christus in historisch perspectief

De geboorte van Jezus Christus wordt traditioneel op 25 december met Kerst gevierd. De christelijke Messias zou op 25 december in het jaar 1 geboren zijn. Bewijs dat hij op deze datum is geboren is echter nooit gevonden. 

Lees verder