Caspar_de_Crayer_Alexander_and_Diogenes

3000 v.Chr. tot 500 n. Chr. | Bronstijd tot Oudheid

 

De Europese Oudheid beslaat de periode die begint in 3000 voor Christus en eindigt rond 500 na Christus. De uitvinding van het schrift door de Sumeriërs rond 3300 voor Christus markeert het einde van de westerse prehistorie en is daarmee het begin van de Oudheid. Men laat de Oudheid meestal eindigen bij de val van het Romeinse Rijk in 476 na Christus.

 

Beschaving dankzij irrigatie

Rond 3300 voor Christus ontstonden de eerste beschavingen in het Oude Egypte. De uitvinding van irrigatietechnieken rond de Nijl maakte van Egypte een welvarende en gestructureerde maatschappij.

 

De stralende Bronstijd en Duistere Eeuwen

De Bronstijd, de periode tussen 3000 en 800 voor Christus, kende enkele ontwikkelde beschavingen in Griekenland. De Minoïsche en Myceense beschavingen op Kreta floreerden in de Bronstijd. Deze beschavingen op Kreta kenden een abrupt einde, waarschijnlijk als gevolg van voortdurende branden en oorlog. De hierop volgende eeuwen worden de Duistere Eeuwen genoemd, omdat er over deze periode weinig tot niets bekend is. Het was de periode waarin vermoedelijk de Trojaanse Oorlog plaatsvond, de inspiratie voor de beroemde Ilias van Homerus.

 

De Archaïsche Tijd: groeiende steden en democratie

Met het einde van de Duistere Eeuwen begon in Griekenland de Archaïsche Tijd. In deze periode ontstonden de eerste poleis, Griekse stadstaten, en groeide voornamelijk Athene en Sparta uit tot sterke machtscentra. Athene was de eerste stad waarin de traditionele alleenheerser werd vervangen door een democratie.

 

Behoud en verspreiding van de Griekse cultuur

De Perzische Oorlogen markeren het begin van de Klassieke Tijd. Athene en Sparta wisten te voorkomen dat de Perzen het Griekse vasteland konden veroveren bij de beroemde slagen bij Marathon (490) en Plataeae (479). De Klassieke Tijd is ook de periode waarin Alexander de Grote leefde. Zijn onuitputtelijke veroveringstochten maakten van Macedonië een enorm rijk en dankzij deze veroveringen kon de Griekse cultuur zich verspreiden over een enorm gebied. Deze veroveringen en het hoogtepunt van de verspreiding van de Griekse cultuur worden het hellenisme genoemd. De Hellenistische Tijd is de periode die volgt op de dood van Alexander de Grote.

 

De geboorte en groei van het Romeinse Rijk

Op het Italische schiereiland ontstond in de zesde eeuw voor Christus de Romeinse Republiek. De door de broers Romulus en Remus gestichte stad Rome groeide al snel uit tot een grootmacht, mede dankzij de overwinningen op de belangrijke handelsstad Carthago. Na de dood van bekende consul Julius Caesar, werd de Romeinse Republiek een keizerrijk. De adoptiefzoon van Caesar, Gaius Octavianus (Augustus), werd de eerste Romeinse keizer. Het Imperium Romanum bleef zich uitbreiden en onder keizer Trajanus (98-117) kende het zijn grootste omvang.

 

Religie in het Romeinse Rijk

Het Romeinse Rijk kende een grote hoeveelheid aan heidense religies, die vele goden bevatten. Deze religies waren niet exclusief, wat betekende dat men meerdere culten of religies naast elkaar kon aanhangen. De rond het jaar 0 geboren Joodse Jezus van Nazareth werd onbedoeld de stichter van een nieuwe wereldreligie: het christendom. Na zijn dood verspreidden zijn apostelen het gedachtegoed van hun profeet over het Romeinse Rijk. In eerste instantie moesten de Romeinse keizers niets van het christelijke gedachtegoed hebben en hielden zij vast aan hun heidense religies. In 321 na Christus liet keizer Constantijn zich als eerste keizer bekeren tot het christendom.

 

De val van Rome

Na de dood van keizer Theodosius in 396 splitste het Romeinse Rijk zich op in tweeën. Al snel kreeg voornamelijk het West-Romeinse Rijk te maken met invallen van de Germaanse Vandalen. De Germaanse huurling Odoaker wist in 476 keizer Romulus Augustus af te zetten en zich koning van het rijk te maken. Dit betekende het einde van het ooit zo machtige Romeinse Rijk.

 

Buiten Europa

De geschiedenis van de Oudheid stopt niet bij de grenzen van Europa. Zo ontstond gelijktijdig met de Sumerische en Egyptische beschavingen in India de Harappabeschaving en zou in China tussen 2205 en 1766 de Xia-dynastie een deel van het huidige China bestuurd hebben. Op deze pagina vindt u veel meer informatie over landen, personen en gebeurtenissen van over de hele wereld tussen 3000 voor Christus en 500 na Christus. Lees bijvoorbeeld over Egypte in de Oudheid, keizer Augustus of over biologisch eten in de Nieuwe Steentijd.

 

Door: Chris Kienhuis

De ontdekking van het graf van Toetanchamon in 1923

       16 februari 2017
De ontdekking van het graf van Toetanchamon in 1923

Op 16 februari 1923 werd de grafkamer van Toetanchamon geopend door een archeologenteam onder leiding van de Britse archeoloog Howard Carter. Al in 1922 was het graf gevonden in de Vallei der Koningen. Het graf van Toetanchamon is een van de weinige graven die niet geplunderd is door dieven of al eerder is opengemaakt. Dit komt omdat het een relatief klein graf is en er veel zand voor de opening lag. Het graf was dus goed verborgen voor eventuele indringers.

Lees verder

Koninginnen van de Nijl in Leiden

       1 februari 2017
Koninginnen van de Nijl in Leiden

Buiten Egypte zijn ook nog imposante sporen van de koninginnen van het oude Egypte te zien. Vele musea in Europese landen, maar evenzeer in andere werelddelen tonen in hun vaste collecties fraaie Oudegyptische objecten waaronder allerlei afbeeldingen van deze vorstelijke dames. Nederland en België laten zich op dit punt ook niet onbetuigd. In Leiden is de komende maanden naast de overigens al imposante vaste collectie ook nog een prachtige speciale tentoonstelling hierover ingericht. Lees verder

Haarverf toen, nu en in de toekomst

    23 januari 2017
Haarverf

Highlights, lowlights, dipdye of gewoon een spoelinkje: sinds jaar en dag dompelen vrouwen hun coupe al onder in alle kleuren van de regenboog. Hoewel er tegenwoordig hypermoderne technieken zijn waarmee elke kleur voor iedereen te behalen valt, was dit vroeger wel anders. Al in de oudheid werden natuurlijke producten gebruikt de lange lokken van vrouwen te verven. Lees verder

7 soorten gladiatoren: van provocator tot netvechter

7 soorten gladiatoren: van provocator tot netvechter

Naarmate de gladiatorenspelen verspreid raakten over het gehele Romeinse Rijk, ontstonden er ook verschillende typen gladiatoren. Waar in de republikeinse tijd de gladiatoren nog voornamelijk krijgsgevangenen waren die vochten met wapens uit hun land van herkomst en ook werden genoemd naar hun oorsprong, werden onder keizer Augustus verschillende typen gladiatoren geïntroduceerd en gestandaardiseerd. Er waren meer dan twintig soorten gladiatoren, maar de zeven die in dit artikel worden beschreven waren het meest populair. Lees verder

Keizer Caracalla en het edict van Caracalla

    13 januari 2017
Keizer Caracalla en het edict van Caracalla

In het jaar 212 n.Chr. kwam keizer Caracalla met een belangrijk edict, dat het Romeinse Rijk sterk zou veranderen: alle ‘vrije mannen’ in het rijk werden tot burgers verheven. Tot dat jaar was het Romeins burgerschap voornamelijk gereserveerd voor mensen afkomstig uit Italië.  Een korte geschiedenis van keizer Caracalla en zijn edict. Lees verder

Mausoleum van Halicarnassus: tombe van een veroveraar

       12 januari 2017
Mausoleum van Halicarnassus: tombe van een veroveraar

Het Mausoleum van Halicarnassus was een van de zeven wonderen van de antieke wereld. Van deze zeven wonderen staat alleen de piramide van Giza nog overeind. Het Mausoleum van Halicarnassus werd gebouwd als een ambitieus project van een klein koninkrijkje dat een vazalstaat (satrapie, Perzische benaming van een provincie) was van de Perzen. In 353 v.Chr begon men met de bouw van het Mausoleum. Tot in de 13e eeuw n.Chr bleef het Mausoleum van Halicarnassus trots overeind staan. Lees verder

De Pharos van Alexandrië

    10 januari 2017
De Pharos van Alexandrië

Voor zover bekend was de Pharos van Alexandrië de eerste vuurtoren die ooit gebouwd werd. De Pharos werd gebouwd in de derde eeuw voor Christus en heeft ruim 1650 jaar dienst gedaan. De Pharos van Alexandrië heeft daarmee veel verschillende culturen meegemaak: de Grieken, Romeinen, Byzantijnen en Arabieren. Dit bouwwerk wordt gezien als een van de zeven wonderen van de antieke wereld. Lees verder

De Kolossus van Rodos

       4 januari 2017
De Kolossus van Rodos

De Kolossus van Rodos was een van de zeven wonderen van de antieke wereld. Het enige thans nog bestaande wonder van de antieke wereld is de piramide van Giza. De Kolossus van Rodos was een groot bronzen beeld en stelde de zonnegod Helios voor. Van de zeven wonderen van de antieke wereld heeft de Kolossus het kortst bestaan: 56 jaar. Lees verder