De Europese Oudheid beslaat de periode die begint in 3000 voor Christus en eindigt rond 500 na Christus. De uitvinding van het schrift door de Sumeriërs rond 3300 voor Christus markeert het einde van de westerse prehistorie en is daarmee het begin van de Oudheid. Men laat de Oudheid meestal eindigen bij de val van het Romeinse Rijk in 476 na Christus.

 

Beschaving dankzij irrigatie

Rond 3300 voor Christus ontstonden de eerste beschavingen in het Oude Egypte. De uitvinding van irrigatietechnieken rond de Nijl maakte van Egypte een welvarende en gestructureerde maatschappij.

 

De stralende Bronstijd en Duistere Eeuwen

De Bronstijd, de periode tussen 3000 en 800 voor Christus, kende enkele ontwikkelde beschavingen in Griekenland. De Minoïsche en Myceense beschavingen op Kreta floreerden in de Bronstijd. Deze beschavingen op Kreta kenden een abrupt einde, waarschijnlijk als gevolg van voortdurende branden en oorlog. De hierop volgende eeuwen worden de Duistere Eeuwen genoemd, omdat er over deze periode weinig tot niets bekend is. Het was de periode waarin vermoedelijk de Trojaanse Oorlog plaatsvond, de inspiratie voor de beroemde Ilias van Homerus.

 

De Archaïsche Tijd: groeiende steden en democratie

Met het einde van de Duistere Eeuwen begon in Griekenland de Archaïsche Tijd. In deze periode ontstonden de eerste poleis, Griekse stadstaten, en groeide voornamelijk Athene en Sparta uit tot sterke machtscentra. Athene was de eerste stad waarin de traditionele alleenheerser werd vervangen door een democratie.

 

Behoud en verspreiding van de Griekse cultuur

De Perzische Oorlogen markeren het begin van de Klassieke Tijd. Athene en Sparta wisten te voorkomen dat de Perzen het Griekse vasteland konden veroveren bij de beroemde slagen bij Marathon (490) en Plataeae (479). De Klassieke Tijd is ook de periode waarin Alexander de Grote leefde. Zijn onuitputtelijke veroveringstochten maakten van Macedonië een enorm rijk en dankzij deze veroveringen kon de Griekse cultuur zich verspreiden over een enorm gebied. Deze veroveringen en het hoogtepunt van de verspreiding van de Griekse cultuur worden het hellenisme genoemd. De Hellenistische Tijd is de periode die volgt op de dood van Alexander de Grote.

 

De geboorte en groei van het Romeinse Rijk

Op het Italische schiereiland ontstond in de zesde eeuw voor Christus de Romeinse Republiek. De door de broers Romulus en Remus gestichte stad Rome groeide al snel uit tot een grootmacht, mede dankzij de overwinningen op de belangrijke handelsstad Carthago. Na de dood van bekende consul Julius Caesar, werd de Romeinse Republiek een keizerrijk. De adoptiefzoon van Caesar, Gaius Octavianus (Augustus), werd de eerste Romeinse keizer. Het Imperium Romanum bleef zich uitbreiden en onder keizer Trajanus (98-117) kende het zijn grootste omvang.

 

Religie in het Romeinse Rijk

Het Romeinse Rijk kende een grote hoeveelheid aan heidense religies, die vele goden bevatten. Deze religies waren niet exclusief, wat betekende dat men meerdere culten of religies naast elkaar kon aanhangen. De rond het jaar 0 geboren Joodse Jezus van Nazareth werd onbedoeld de stichter van een nieuwe wereldreligie: het christendom. Na zijn dood verspreidden zijn apostelen het gedachtegoed van hun profeet over het Romeinse Rijk. In eerste instantie moesten de Romeinse keizers niets van het christelijke gedachtegoed hebben en hielden zij vast aan hun heidense religies. In 321 na Christus liet keizer Constantijn zich als eerste keizer bekeren tot het christendom.

 

De val van Rome

Na de dood van keizer Theodosius in 396 splitste het Romeinse Rijk zich op in tweeën. Al snel kreeg voornamelijk het West-Romeinse Rijk te maken met invallen van de Germaanse Vandalen. De Germaanse huurling Odoaker wist in 476 keizer Romulus Augustus af te zetten en zich koning van het rijk te maken. Dit betekende het einde van het ooit zo machtige Romeinse Rijk.

 

Buiten Europa

De geschiedenis van de Oudheid stopt niet bij de grenzen van Europa. Zo ontstond gelijktijdig met de Sumerische en Egyptische beschavingen in India de Harappabeschaving en zou in China tussen 2205 en 1766 de Xia-dynastie een deel van het huidige China bestuurd hebben. Op deze pagina vindt u veel meer informatie over landen, personen en gebeurtenissen van over de hele wereld tussen 3000 voor Christus en 500 na Christus. Lees bijvoorbeeld over Egypte in de Oudheid, keizer Augustus of over biologisch eten in de Nieuwe Steentijd.

 

Door: Chris Kienhuis

Zhang Heng: uitvinder van de seismograaf

       27 februari 2015
Zhang Heng: uitvinder van de seismograaf

Zhang Heng was een Chinese schrijver, schilder, astronoom en wiskundige. Hij staat bekend om zijn invloedrijke poëzie en belangrijke uitvindingen. Zo ontwikkelde hij de eerste seismograaf, bouwde hij een zeer geavanceerde hemelbol en maakte hij de Chinese kalender kloppend met de seizoenen.
Lees verder

Theodosius stelt het christendom in als staatsgodsdienst

Theodosius stelt het christendom in als staatsgodsdienst

Thessalonica 380 – Een eeuw lang heerst er nog onduidelijkheid over de toekomst van het christendom binnen het Romeinse Rijk. Er zijn verschillende christelijke stromingen en het heidendom staat nog sterk. Theodosius I verplicht uiteindelijk al zijn onderdanen om het christelijke geloof aan te hangen volgens de richtlijnen van het Concilie van Nicea.

Lees verder

Griekenland: opnieuw een Paard van Troje?

          20 februari 2015
Griekenland: opnieuw een Paard van Troje?

Duitsland ziet niets in het Griekse voorstel voor verlenging van de noodkredieten die Griekenland ontvangt. Het zou te veel ruimte overlaten voor interpretatie en zal negatieve gevolgen hebben voor de EU. Volgens de Duitsers een nieuw voorbeeld van de tactiek die de Grieken eeuwen geleden al gebruikten tijdens de beruchte Trojaanse Oorlog.
Lees verder

Germanen in de Romeinse Lage Landen

          17 februari 2015
Germanen in de Romeinse Lage Landen

In het Rijksmuseum van Oudheden zijn 162 Romeinse zilveren munten uit de tweede en derde eeuw te bewonderen. De munten zijn gevonden in Gelderland en zijn destijds waarschijnlijk begraven door de eigenaar. In deze periode had het Romeinse deel van de Lage Landen te kampen met  invallen van de Germanen uit het noorden. Lees verder

Romeinse keizer Jovianus dood gevonden

Romeinse keizer Jovianus dood gevonden

Dadastana 364 – Een nieuwe Perzische macht duikt op in het oosten. Het zijn de Sassanieden en de Romeinen lijken er geen antwoord op te hebben. Keizer Jovianus trekt terug naar Constantinopel, maar wordt op 17 februari 364 dood gevonden.

Lees verder

Geschiedenis van thee

       11 februari 2015
Geschiedenis van thee

Thee, wie kent het niet? Gemiddeld drinkt elke Nederlander twee kopjes thee per dag. Thee is dus een razend populaire drank. Die populariteit begon toen de eerste Europeanen in de zestiende eeuw kennis maakten met thee.  Lees verder

Ontstaan van het magnetische kompas

             9 februari 2015
Middeleeuwse schepen met een kompas aan boord. Bron: Wikimedia Commons.

Sinds de uitvinding van satellietnavigatie en de TomTom is het kompas in onbruik geraakt. Toch was deze uitvinding eeuwenlang onmisbaar voor de navigatie ter land, ter zee en in de lucht. Het kompas wordt vaak onterecht bestempeld als een Europese uitvinding. In werkelijkheid hebben we dit navigatiehulpmiddel te danken aan de Chinezen, die al ver voor onze jaartelling een kompas gebruikten. Lees verder

De uitvinding van kauwgom

       3 februari 2015
De uitvinding van kauwgom

Je hebt er vast wel eens per ongeluk in gegrepen. Of je hebt wel eens een kleverig stuk onder je schoenen gehad. En veel, heel veel mensen gebruiken het. Kauwgom. Hoewel kauwgom pas aan het einde van de Tweede Wereldoorlog in Nederland opdook, stamt kauwgom al uit de oertijd. Lees verder