Caspar_de_Crayer_Alexander_and_Diogenes

3000 v.Chr. tot 500 n. Chr. | Bronstijd tot Oudheid

 

De Europese Oudheid beslaat de periode die begint in 3000 voor Christus en eindigt rond 500 na Christus. De uitvinding van het schrift door de Sumeriërs rond 3300 voor Christus markeert het einde van de westerse prehistorie en is daarmee het begin van de Oudheid. Men laat de Oudheid meestal eindigen bij de val van het Romeinse Rijk in 476 na Christus.

 

Beschaving dankzij irrigatie

Rond 3300 voor Christus ontstonden de eerste beschavingen in het Oude Egypte. De uitvinding van irrigatietechnieken rond de Nijl maakte van Egypte een welvarende en gestructureerde maatschappij.

 

De stralende Bronstijd en Duistere Eeuwen

De Bronstijd, de periode tussen 3000 en 800 voor Christus, kende enkele ontwikkelde beschavingen in Griekenland. De Minoïsche en Myceense beschavingen op Kreta floreerden in de Bronstijd. Deze beschavingen op Kreta kenden een abrupt einde, waarschijnlijk als gevolg van voortdurende branden en oorlog. De hierop volgende eeuwen worden de Duistere Eeuwen genoemd, omdat er over deze periode weinig tot niets bekend is. Het was de periode waarin vermoedelijk de Trojaanse Oorlog plaatsvond, de inspiratie voor de beroemde Ilias van Homerus.

 

De Archaïsche Tijd: groeiende steden en democratie

Met het einde van de Duistere Eeuwen begon in Griekenland de Archaïsche Tijd. In deze periode ontstonden de eerste poleis, Griekse stadstaten, en groeide voornamelijk Athene en Sparta uit tot sterke machtscentra. Athene was de eerste stad waarin de traditionele alleenheerser werd vervangen door een democratie.

 

Behoud en verspreiding van de Griekse cultuur

De Perzische Oorlogen markeren het begin van de Klassieke Tijd. Athene en Sparta wisten te voorkomen dat de Perzen het Griekse vasteland konden veroveren bij de beroemde slagen bij Marathon (490) en Plataeae (479). De Klassieke Tijd is ook de periode waarin Alexander de Grote leefde. Zijn onuitputtelijke veroveringstochten maakten van Macedonië een enorm rijk en dankzij deze veroveringen kon de Griekse cultuur zich verspreiden over een enorm gebied. Deze veroveringen en het hoogtepunt van de verspreiding van de Griekse cultuur worden het hellenisme genoemd. De Hellenistische Tijd is de periode die volgt op de dood van Alexander de Grote.

 

De geboorte en groei van het Romeinse Rijk

Op het Italische schiereiland ontstond in de zesde eeuw voor Christus de Romeinse Republiek. De door de broers Romulus en Remus gestichte stad Rome groeide al snel uit tot een grootmacht, mede dankzij de overwinningen op de belangrijke handelsstad Carthago. Na de dood van bekende consul Julius Caesar, werd de Romeinse Republiek een keizerrijk. De adoptiefzoon van Caesar, Gaius Octavianus (Augustus), werd de eerste Romeinse keizer. Het Imperium Romanum bleef zich uitbreiden en onder keizer Trajanus (98-117) kende het zijn grootste omvang.

 

Religie in het Romeinse Rijk

Het Romeinse Rijk kende een grote hoeveelheid aan heidense religies, die vele goden bevatten. Deze religies waren niet exclusief, wat betekende dat men meerdere culten of religies naast elkaar kon aanhangen. De rond het jaar 0 geboren Joodse Jezus van Nazareth werd onbedoeld de stichter van een nieuwe wereldreligie: het christendom. Na zijn dood verspreidden zijn apostelen het gedachtegoed van hun profeet over het Romeinse Rijk. In eerste instantie moesten de Romeinse keizers niets van het christelijke gedachtegoed hebben en hielden zij vast aan hun heidense religies. In 321 na Christus liet keizer Constantijn zich als eerste keizer bekeren tot het christendom.

 

De val van Rome

Na de dood van keizer Theodosius in 396 splitste het Romeinse Rijk zich op in tweeën. Al snel kreeg voornamelijk het West-Romeinse Rijk te maken met invallen van de Germaanse Vandalen. De Germaanse huurling Odoaker wist in 476 keizer Romulus Augustus af te zetten en zich koning van het rijk te maken. Dit betekende het einde van het ooit zo machtige Romeinse Rijk.

 

Buiten Europa

De geschiedenis van de Oudheid stopt niet bij de grenzen van Europa. Zo ontstond gelijktijdig met de Sumerische en Egyptische beschavingen in India de Harappabeschaving en zou in China tussen 2205 en 1766 de Xia-dynastie een deel van het huidige China bestuurd hebben. Op deze pagina vindt u veel meer informatie over landen, personen en gebeurtenissen van over de hele wereld tussen 3000 voor Christus en 500 na Christus. Lees bijvoorbeeld over Egypte in de Oudheid, keizer Augustus of over biologisch eten in de Nieuwe Steentijd.

 

Door: Chris Kienhuis

Transgenders: van de oudheid tot aan de 18e eeuw

    13 mei 2016
Transgenders: van de oudheid tot aan de 18e eeuw

In, maar ook buiten, de Verenigde Staten is er een hoop commotie ontstaan door een nieuwe wet in North Carolina, die transgenders verplicht het toilet te gebruiken dat bij hun geboortegeslacht hoort. Het Witte Huis is inmiddels een rechtsprocedure gestart om de invoering van de wet te voorkomen. Transgenders hebben een lange geschiedenis, die verder terugloopt dan dat vaak vermoedt wordt.

Lees verder

De geschiedenis van de vogelverschrikker: van houten bord naar knalapparaat

    13 mei 2016
De geschiedenis van de vogelverschrikker: van houten bord naar knalapparaat

Sinds de mens duizenden jaren geleden zich aan landbouw waagde, kreeg het een nieuwe aartsvijand: de vogel. Vooral in het lenteseizoen, als gewassen nog niet volledig zijn ontsproten, kunnen vogels enorme schade aanrichten. De mens heeft door de eeuwen heen verschillende manieren bedacht om vogels bij hun gewassen weg te houden. De meest effectieve en iconische van de uitvindingen is zonder de twijfel de vogelverschrikker. Lees verder

Het meisje van Yde

Het meisje van Yde

Yde 1897- De baggerbeugel ging zo zwaar door het veen, dat een van beide juist opmerkte: ‘De duvel haal’ den vent die dat gat heeft gegraven’. Plotseling verscheen een zwart hoofd met rossig haar aan de oppervlakte van de veenlaag.  De twee arbeiders dachten dat de vloek effect had gehad en zetten het op een lopen.

Lees verder

De geschiedenis van de kameel: multifunctioneel en wereldveroverend

       10 mei 2016
kameel

Uit nieuw onderzoek blijkt dat de dromedaris ongeveer drieduizend jaar geleden gedomesticeerd werd in het zuidoosten van Saudi-Arabië, net als de kameel. Hoewel wij in het westen gewend zijn aan het paard, was de kameel in het oosten net zo belangrijk. Niet alleen was de kameel een bron van voedsel en een wijze van transport, het dier werd ook ingezet voor militaire doeleinden. Lees verder

Hoe hygiënisch waren de Romeinen?

    2 mei 2016
hoe hygiënisch waren Romeinen?

De Romeinen worden geprezen om de innovaties die zij de wereld brachten. Op het gebied van sanitatie ontwikkelden de Romeinen aquaducten, baden en toiletten. Deze bouwden zij door hun hele Rijk en zo verspreidde de kennis zich over Europa. Verrassend genoeg waren de Romeinen op het gebied van hygiëne juist minder ver dan je zou verwachten. Lees verder

Het einde van het Romeinse Rijk

       29 april 2016
Romeinse Rijk

stempels-themamaanden-april-rrAan alles komt een eind, zo ook aan het Romeinse Rijk. Door de geschiedenis heen zijn er vele rijken opgekomen en ook weer van het wereldtoneel verdwenen. Het lot van de Romeinen was niet anders. Toch hebben de Romeinen een grote invloed gehad op ons hedendaagse cultuur en manier van leven. Vandaag bekijkt de redactie hoe en waarom dit wereldrijk verviel.

Lees verder

I, Claudius: de spannende variant van Romeinse geschiedenis

       28 april 2016
I, Claudius: de spannende variant van Romeinse geschiedenis

stempels-themamaanden-april-rrDe boeken I, Claudius en Claudius the God werden respectievelijk in 1934 en 1935 geschreven door Robert Graves. Deze boeken zijn geschreven als zijnde  autobiografieën van de hand van Claudius, die de vierde keizer van het Romeinse Rijk werd. In de populaire werken van Graves wordt na complotten nogal wat afgemoord. Het is dan ook geschreven als historische fictie, maar Graves wordt geroemd om zijn historische correctheid. In hoeverre is dit waar? Lees verder

Cleopatra: Verleider van Romeinen

       28 april 2016
Cleopatra: Verleider van Romeinen

Cleopatra wordt in films, toneelstukken en boeken overwegend afgebeeld  als eenstempels-themamaanden-april-rr mooie, verleidelijke vrouw. Toch lijkt Cleopatra niet zo mooi te zijn geweest als gedacht werd. Wel wist zij twee Romeinse leiders te verleiden: Julius Caesar en met Marcus Antonius. Als het niet haar schoonheid was, wat was dan haar kracht om de Romeinse mannen aan zich te binden?

Lees verder