Caspar_de_Crayer_Alexander_and_Diogenes

3000 v.Chr. tot 500 n. Chr. | Bronstijd tot Oudheid

 

De Europese Oudheid beslaat de periode die begint in 3000 voor Christus en eindigt rond 500 na Christus. De uitvinding van het schrift door de Sumeriërs rond 3300 voor Christus markeert het einde van de westerse prehistorie en is daarmee het begin van de Oudheid. Men laat de Oudheid meestal eindigen bij de val van het Romeinse Rijk in 476 na Christus.

 

Beschaving dankzij irrigatie

Rond 3300 voor Christus ontstonden de eerste beschavingen in het Oude Egypte. De uitvinding van irrigatietechnieken rond de Nijl maakte van Egypte een welvarende en gestructureerde maatschappij.

 

De stralende Bronstijd en Duistere Eeuwen

De Bronstijd, de periode tussen 3000 en 800 voor Christus, kende enkele ontwikkelde beschavingen in Griekenland. De Minoïsche en Myceense beschavingen op Kreta floreerden in de Bronstijd. Deze beschavingen op Kreta kenden een abrupt einde, waarschijnlijk als gevolg van voortdurende branden en oorlog. De hierop volgende eeuwen worden de Duistere Eeuwen genoemd, omdat er over deze periode weinig tot niets bekend is. Het was de periode waarin vermoedelijk de Trojaanse Oorlog plaatsvond, de inspiratie voor de beroemde Ilias van Homerus.

 

De Archaïsche Tijd: groeiende steden en democratie

Met het einde van de Duistere Eeuwen begon in Griekenland de Archaïsche Tijd. In deze periode ontstonden de eerste poleis, Griekse stadstaten, en groeide voornamelijk Athene en Sparta uit tot sterke machtscentra. Athene was de eerste stad waarin de traditionele alleenheerser werd vervangen door een democratie.

 

Behoud en verspreiding van de Griekse cultuur

De Perzische Oorlogen markeren het begin van de Klassieke Tijd. Athene en Sparta wisten te voorkomen dat de Perzen het Griekse vasteland konden veroveren bij de beroemde slagen bij Marathon (490) en Plataeae (479). De Klassieke Tijd is ook de periode waarin Alexander de Grote leefde. Zijn onuitputtelijke veroveringstochten maakten van Macedonië een enorm rijk en dankzij deze veroveringen kon de Griekse cultuur zich verspreiden over een enorm gebied. Deze veroveringen en het hoogtepunt van de verspreiding van de Griekse cultuur worden het hellenisme genoemd. De Hellenistische Tijd is de periode die volgt op de dood van Alexander de Grote.

 

De geboorte en groei van het Romeinse Rijk

Op het Italische schiereiland ontstond in de zesde eeuw voor Christus de Romeinse Republiek. De door de broers Romulus en Remus gestichte stad Rome groeide al snel uit tot een grootmacht, mede dankzij de overwinningen op de belangrijke handelsstad Carthago. Na de dood van bekende consul Julius Caesar, werd de Romeinse Republiek een keizerrijk. De adoptiefzoon van Caesar, Gaius Octavianus (Augustus), werd de eerste Romeinse keizer. Het Imperium Romanum bleef zich uitbreiden en onder keizer Trajanus (98-117) kende het zijn grootste omvang.

 

Religie in het Romeinse Rijk

Het Romeinse Rijk kende een grote hoeveelheid aan heidense religies, die vele goden bevatten. Deze religies waren niet exclusief, wat betekende dat men meerdere culten of religies naast elkaar kon aanhangen. De rond het jaar 0 geboren Joodse Jezus van Nazareth werd onbedoeld de stichter van een nieuwe wereldreligie: het christendom. Na zijn dood verspreidden zijn apostelen het gedachtegoed van hun profeet over het Romeinse Rijk. In eerste instantie moesten de Romeinse keizers niets van het christelijke gedachtegoed hebben en hielden zij vast aan hun heidense religies. In 321 na Christus liet keizer Constantijn zich als eerste keizer bekeren tot het christendom.

 

De val van Rome

Na de dood van keizer Theodosius in 396 splitste het Romeinse Rijk zich op in tweeën. Al snel kreeg voornamelijk het West-Romeinse Rijk te maken met invallen van de Germaanse Vandalen. De Germaanse huurling Odoaker wist in 476 keizer Romulus Augustus af te zetten en zich koning van het rijk te maken. Dit betekende het einde van het ooit zo machtige Romeinse Rijk.

 

Buiten Europa

De geschiedenis van de Oudheid stopt niet bij de grenzen van Europa. Zo ontstond gelijktijdig met de Sumerische en Egyptische beschavingen in India de Harappabeschaving en zou in China tussen 2205 en 1766 de Xia-dynastie een deel van het huidige China bestuurd hebben. Op deze pagina vindt u veel meer informatie over landen, personen en gebeurtenissen van over de hele wereld tussen 3000 voor Christus en 500 na Christus. Lees bijvoorbeeld over Egypte in de Oudheid, keizer Augustus of over biologisch eten in de Nieuwe Steentijd.

 

Door: Chris Kienhuis

Keizer Caracalla en het edict van Caracalla

    13 januari 2017
Keizer Caracalla en het edict van Caracalla

In het jaar 212 n.Chr. kwam keizer Caracalla met een belangrijk edict, dat het Romeinse Rijk sterk zou veranderen: alle ‘vrije mannen’ in het rijk werden tot burgers verheven. Tot dat jaar was het Romeins burgerschap voornamelijk gereserveerd voor mensen afkomstig uit Italië.  Een korte geschiedenis van keizer Caracalla en zijn edict. Lees verder

Mausoleum van Halicarnassus: tombe van een veroveraar

       12 januari 2017
Mausoleum van Halicarnassus: tombe van een veroveraar

Het Mausoleum van Halicarnassus was een van de zeven wonderen van de antieke wereld. Van deze zeven wonderen staat alleen de piramide van Giza nog overeind. Het Mausoleum van Halicarnassus werd gebouwd als een ambitieus project van een klein koninkrijkje dat een vazalstaat (satraap) was van de Perzen. In 353 v.Chr begon men met de bouw van het Mausoleum. Tot in de 13e eeuw n.Chr bleef het Mausoleum van Halicarnassus trots overeind staan. Lees verder

De Pharos van Alexandrië

    10 januari 2017
De Pharos van Alexandrië

Voor zover bekend was de Pharos van Alexandrië de eerste vuurtoren die ooit gebouwd werd. De Pharos werd gebouwd in de derde eeuw voor Christus en heeft bijna 1500 jaar dienst gedaan. De Pharos van Alexandrië heeft daarmee veel verschillende culturen meegemaak: de Grieken, Romeinen, Byzantijnen en Arabieren. Dit bouwwerk wordt gezien als een van de zeven wonderen van de antieke wereld. Lees verder

De Kolossus van Rodos

       4 januari 2017
De Kolossus van Rodos

De Kolossus van Rodos was een van de zeven wonderen van de antieke wereld. Het enige nog bestaande wonder van de antieke wereld is de piramide van Giza. De Kolossus van Rodos was een groot bronzen beeld en stelde de zonnegod Helios voor. De Kolossus was het kortst geleefde wonder van de antieke wereld. Lees verder

Wie was Sint Silvester?

    27 december 2016
Wie was Sint Silvester?

Het oudejaarsfeest is niet een feest dat voortkomt uit het christendom. Al bij de Germanen en bij de Romeinen werden rond deze tijd van het jaar feesten gevierd, bijvoorbeeld het midwinterfeest en de Saturnaliën. De katholieke kerk heeft door de tijd heen geprobeerd grip te krijgen op de oudejaarsvieringen, die weinig te maken hadden met het christendom. Tot op zekere hoogte is dit gelukt: in veel Europese landen staat het oudejaarsavond bekend als het Sint Silvester feest. Wie was Sint Silvester en waarom wordt hij met oud en nieuw vereerd? Lees verder

Het kerstverhaal in historisch perspectief

       22 december 2016
Het kerstverhaal in historisch perspectief

De meesten van ons kennen ongetwijfeld het kerstverhaal. Jozef en Maria trekken naar Bethlehem. Maria staat op het punt om geboorte te geven aan Jezus, maar alle herbergen zitten vol. Uiteindelijk krijgen zij een plaats in een stal toegewezen, waar Maria Jezus ter wereld brengt. Enkele herders komen naar de stal om het pasgeboren kind te aanschouwen. De Drie Wijzen komen geschenken aanbieden aan het kindeke Jezus. In dit artikel wordt gekeken naar het kerstverhaal. Is dit in historisch perspectief te plaatsen? Lees verder

Joods feest van Chanoeka

             21 december 2016
Joods feest van Chanoeka

De meesten zijn gewend om 31 december met oliebollen en vuurwerk klaar te zitten om het nieuwe jaar in te gaan. Binnen het jodendom ziet de decembermaand er echter iets anders uit. Het Joodse nieuwjaar valt bijvoorbeeld meestal in september en de belangrijkste gebeurtenis in december is Chanoeka. Dit ‘feest van de lichtjes’ wordt elk jaar wordt gevierd om de herinwijding van de Tempel in 165 voor Christus te herdenken. Lees verder

Eerste viering van de Saturnaliën

Eerste viering van de Saturnaliën

In de vijfde eeuw voor Christus werd in het oude Rome een volksfeest gevierd dat sterk doet denken aan Kerstmis en Carnaval. De Saturnaliën werd voor het eerst gevierd op 17 december 497 voor Christus, ter ere van de god Saturnus. Lees verder