Karel-de-Grote-en-Lodewijk-de-Vrome

500-1000 | Vroege Middeleeuwen

Met het uiteenvallen van het Romeinse Rijk beginnen rond het jaar 500 de Middeleeuwen. De eeuwen die volgen worden de Donkere Middeleeuwen genoemd, omdat er relatief weinig bronmateriaal beschikbaar is van deze tijd. De term ‘Middeleeuwen’ werd in de renaissance bedacht door humanisten, die van mening waren dat de eeuwen die op het Romeinse Rijk volgden maar van weinig belang waren geweest. De Vroege Middeleeuwen (500-1000) waren echter helemaal niet zo onbelangrijk als deze humanisten beweerden.

 

 

Volksverhuizingen: het eind van het Romeinse Rijk

Kenmerkend voor het begin van de middeleeuwen zijn de volksverhuizingen, die al in de vierde eeuw begonnen en eindigden in de zesde eeuw. Binnen twee eeuwen drongen verschillende Germaanse en Slavische volkeren het Romeinse Rijk binnen. De komst van de Germanen had niet altijd geweld tot gevolg; veel Germanen sloten bondgenootschappen met de Romeinen en vochten mee in hun legers. In 476 werd de laatste keizer van het Romeinse Rijk afgezet door de Germaanse krijgsheer Odoaker.

 

Koning Clovis laat zich dopen

Het christendom had zich in een korte tijd weten te verspreiden onder het grootste deel van de West-Europese bevolking. Aan het eind van de vijfde eeuw laat de Frankische koning Clovis zich dopen en sluit zijn rijk zich aan bij het christendom. Van eenheid binnen het christendom is nog geen sprake; tijdens de vroege middeleeuwen wordt op verschillende concilies de christelijke doctrine beetje bij beetje vastgelegd.

 

Het Frankische Rijk als Europese grootmacht

Het Frankische Rijk van koning Clovis groeide tussen de derde en tiende eeuw uit tot een Europese grootmacht. Uit dit rijk ontstonden in de tiende eeuw Frankrijk en het Heilige Roomse Rijk. Aan de Merovingische dynastie (447-751) kwam een einde toen Karel Martel de Frankische Burgeroorlog wist te winnen. Het Frankische Rijk kwam nu in handen van de Karolingers. Karel de Grote wist het rijk drastisch uit te breiden en liet zich in het jaar 800 door de paus tot keizer kronen.

 

Feodalisme in de Middeleeuwen: grond in ruil voor trouw

Vanaf de Vroege Middeleeuwen ontwikkelde zich het feodalisme. Dit leenstelsel ontstond na de val van het Romeinse Rijk en bepaalde de sociale  verhoudingen tot aan de Franse Revolutie (1789). Leenheren leenden hun grond uit aan leenmannen in ruil voor belastinginkomsten en militaire hulp.

 

De islam

Begin zevende eeuw ontstond op het Arabisch schiereiland een nieuwe religie: de islam. De profeet Mohammed wist velen van zijn ideeën te overtuigen. Na zijn dood verspreidde de religie zich over het hele Midden-Oosten en bereikte de islam ook Spanje en het Byzantijnse Rijk. Vanaf de hoge middeleeuwen zouden de moslims te maken krijgen met de westerse kruistochten en aanvallen van de Mongolen uit het oosten.

 

Oosters Schisma

Religieuze twisten zorgden ook binnen het christendom voor verandering. Eindeloze onderhandelingen over de christelijke doctrine tussen het Westerse christendom en het Byzantijnse Rijk konden de conflicten niet oplossen. In 1054 scheidde de Oosters-orthodoxe Kerk zich definitief af van het rooms-katholieke christendom.

 

Meer weten?

Deze pagina staat vol met artikelen over personen, plaatsen en gebeurtenissen uit de vroege middeleeuwen. Lees bijvoorbeeld over de keizerskroning van Karel de Grote of verleg je grenzen met de geschiedenis van de Parsigemeenschap of de geschiedenis van de Chinese wensballon. 

 

Door: Chris Kienhuis

Karel de Grote wordt tot Keizer gekroond

Karel de Grote wordt tot Keizer gekroond

Rome 800 – In 774 verjaagt Karel de Grote op verzoek van Paus Adrianus I de Longobarden uit Noord-Italie. Daarnaast dwingt hij, als overtuigd christen, ook alle onderdanen van zijn grote rijk zich te bekeren tot het christendom. Op 25 december 800 werd Karel de Grote door Paus Leo III gekroond tot Keizer.

Lees verder

De Wilde Jacht: een Noord-Europese mythe

          13 december 2016
De Wilde Jacht: een Noord-Europese mythe

De Wilde Jacht is terug te vinden in de folklore van Noord-Europese culturen. Tijdens de oudheid, middeleeuwen en zelfs nog in de vroegmoderne tijd was het een bekend verhaal. Dit vooral in landen met Germaanse culturen zoals de Scandinavische landen, maar ook in Duitsland, Nederland en zelfs Frankrijk. Wat was precies de Wilde Jacht? Lees verder

De advent: aftellen tot kerstmis

       6 december 2016
De advent: aftellen tot kerstmis

De advent is in het christendom de benaming van de aanloopperiode naar kerst. Met de eerste zondag van de advent begint het Liturgische (kerkelijke) jaar. De advent begint traditioneel met de zondag die het dichtst bij het feest van de heilige Andreas (30 november) valt. Hierom begint het niet altijd op dezelfde datum. Wel valt de eerste dag van de advent altijd tussen 27 november en 3 december. Lees verder

Opening van de nieuwe St. Paul’s kathedraal in Londen

Opening van de nieuwe St. Paul’s kathedraal in Londen

De kathedraal van St. Paul in Londen is een icoon van het christendom en speelt een belangrijke rol in het maatschappelijke leven van de Londenaren. Het gebouw kent een viertal voorgangers op dezelfde plek en is een ontwerp van architect Christopher Wren. Op 2 december 1697 werd het koor geopend en de eerste dienst gehouden. Lees verder

Bijdrage Groniek: Bonifatius – Vermoord in 754, herdacht in 2004

    18 november 2016
Bijdrage Groniek: Bonifatius - Vermoord in 754, herdacht in 2004

Er staat weer een nieuwe bijdrage van Historisch Tijdschrift Groniek online! Ditmaal geschreven door hoogleraar Middeleeuwse Schriftcultuur Marco Mostert. Hij schrijft over het gebruik van Bonifatius door allerlei groepen en hoe deze het niet altijd even nauw nemen met de historische feiten.
Lees verder

Koenraad I wordt koning van het Oost-Frankische Rijk

Koenraad I op zijn troon

Op 10 november 911 wordt Koenraad I, Hertog van Franken van het geslacht der Konradijnen, gekozen tot koning van het Oost-Frankische Rijk. Hij was de opvolger van Lodewijk het Kind, de laatste Karolingische koning. Het bleek het begin van een moeizame en onsuccesvolle regeringsperiode. Lees verder

Het verdwenen beroep van de Marskramer

    5 november 2016
Marskramer

Tegenwoordig is de term Marskramer voornamelijk bekend van de winkelketen, maar eeuwenlang was het daadwerkelijk een bekend fenomeen door stad en land. Een kleine verkoper, met een hoop spullen ‘in zijn mars’. Een uitdrukking met een tegenwoordig positieve lading; maar dat was vroeger wel anders.
Lees verder

De 5 meest opmerkelijke pausen

       3 november 2016
De 5 meest opmerkelijke pausen

Op de vraag of vrouwen ooit tot priester benoemd zullen kunnen worden in de kerk, was het antwoord van paus Franciscus duidelijk: hij ziet hier geen mogelijkheden voor. Toch zou de katholieke kerk volgens een legende ooit een pausin gehad hebben. Naast dit opmerkelijke incident heeft de katholieke kerk meer discutabele leiders gehad. Hier een overzicht van de 5 meest opmerkelijke pausen. Lees verder