Karel-de-Grote-en-Lodewijk-de-Vrome

500-1000 | Vroege Middeleeuwen

Met het uiteenvallen van het Romeinse Rijk beginnen rond het jaar 500 de Middeleeuwen. De eeuwen die volgen worden de Donkere Middeleeuwen genoemd, omdat er relatief weinig bronmateriaal beschikbaar is van deze tijd. De term ‘Middeleeuwen’ werd in de renaissance bedacht door humanisten, die van mening waren dat de eeuwen die op het Romeinse Rijk volgden maar van weinig belang waren geweest. De Vroege Middeleeuwen (500-1000) waren echter helemaal niet zo onbelangrijk als deze humanisten beweerden.

 

 

Volksverhuizingen: het eind van het Romeinse Rijk

Kenmerkend voor het begin van de middeleeuwen zijn de volksverhuizingen, die al in de vierde eeuw begonnen en eindigden in de zesde eeuw. Binnen twee eeuwen drongen verschillende Germaanse en Slavische volkeren het Romeinse Rijk binnen. De komst van de Germanen had niet altijd geweld tot gevolg; veel Germanen sloten bondgenootschappen met de Romeinen en vochten mee in hun legers. In 476 werd de laatste keizer van het Romeinse Rijk afgezet door de Germaanse krijgsheer Odoaker.

 

Koning Clovis laat zich dopen

Het christendom had zich in een korte tijd weten te verspreiden onder het grootste deel van de West-Europese bevolking. Aan het eind van de vijfde eeuw laat de Frankische koning Clovis zich dopen en sluit zijn rijk zich aan bij het christendom. Van eenheid binnen het christendom is nog geen sprake; tijdens de vroege middeleeuwen wordt op verschillende concilies de christelijke doctrine beetje bij beetje vastgelegd.

 

Het Frankische Rijk als Europese grootmacht

Het Frankische Rijk van koning Clovis groeide tussen de derde en tiende eeuw uit tot een Europese grootmacht. Uit dit rijk ontstonden in de tiende eeuw Frankrijk en het Heilige Roomse Rijk. Aan de Merovingische dynastie (447-751) kwam een einde toen Karel Martel de Frankische Burgeroorlog wist te winnen. Het Frankische Rijk kwam nu in handen van de Karolingers. Karel de Grote wist het rijk drastisch uit te breiden en liet zich in het jaar 800 door de paus tot keizer kronen.

 

Feodalisme in de Middeleeuwen: grond in ruil voor trouw

Vanaf de Vroege Middeleeuwen ontwikkelde zich het feodalisme. Dit leenstelsel ontstond na de val van het Romeinse Rijk en bepaalde de sociale  verhoudingen tot aan de Franse Revolutie (1789). Leenheren leenden hun grond uit aan leenmannen in ruil voor belastinginkomsten en militaire hulp.

 

De islam

Begin zevende eeuw ontstond op het Arabisch schiereiland een nieuwe religie: de islam. De profeet Mohammed wist velen van zijn ideeën te overtuigen. Na zijn dood verspreidde de religie zich over het hele Midden-Oosten en bereikte de islam ook Spanje en het Byzantijnse Rijk. Vanaf de hoge middeleeuwen zouden de moslims te maken krijgen met de westerse kruistochten en aanvallen van de Mongolen uit het oosten.

 

Oosters Schisma

Religieuze twisten zorgden ook binnen het christendom voor verandering. Eindeloze onderhandelingen over de christelijke doctrine tussen het Westerse christendom en het Byzantijnse Rijk konden de conflicten niet oplossen. In 1054 scheidde de Oosters-orthodoxe Kerk zich definitief af van het rooms-katholieke christendom.

 

Meer weten?

Deze pagina staat vol met artikelen over personen, plaatsen en gebeurtenissen uit de vroege middeleeuwen. Lees bijvoorbeeld over de keizerskroning van Karel de Grote of verleg je grenzen met de geschiedenis van de Parsigemeenschap of de geschiedenis van de Chinese wensballon. 

 

Door: Chris Kienhuis

Helpen graven naar de Schat van Dalfsen

    3 augustus 2017
Helpen graven naar de Schat van Dalfsen

De gemeente Dalfsen is op zoek naar enthousiaste schatgravers die deze zomer willen helpen bij een bijzondere opgraving. Het eerdere project uit 2015, waarbij vondsten uit zowel de steentijd als het Merovingische verleden werden gedaan, krijgt een vervolg. De gemeente gaat samen met inwoners, belangstellenden en archeologen op zoek naar meer onderdelen van de ‘Schat van Dalfsen’.

Lees verder

Kopten, Christenen en moslims in Egypte

       28 juli 2017
kopten in egypte

Sinds de val van president Mubarak in 2011 is het geweld tegen koptische christenen in Egypte opgelaaid. Hoewel christenen en moslims tijdens de protesten nog samen de straat op gingen, voer president Morsi van de Moslimbroederschap – die na de revolutie aan de macht kwam – een islamitische koers die weinig ruimte liet aan de christelijke minderheid van het land. De huidige president Sisi beloofde het land te verenigen en de kopten te beschermen, maar deze keer zijn het aanhangers van Islamitische Staat (IS) die het op de christelijke gemeenschap gemunt hebben. Lees verder

Het mysterie van Tintagel en koning Arthur

    7 juli 2017
Het mysterie van Tintagel en koning Arthur

‘Diezelfde nacht raakte zij in verwachting van de befaamde Arthur, wiens heroïsche daden zo bekend zijn bij latere generaties.’ Aldus Geoffrey of Monmouth, schrijvend in de twaalfde eeuw, over de nachtelijke romance van Uther en Igraine in het kasteel bij Tintagel. Daarmee is het plaatsje, gesitueerd aan de rotsige, ruige kust van Cornwall, onlosmakelijk verbonden geraakt met de legende van Koning Arthur.

Lees verder

‘Doktersfoto’: het monster van Loch Ness

       26 juni 2017
'Doktersfoto’: het monster van Loch Ness

Op 14 april 1934 claimde dokter Robert Kenneth Wilson een foto te hebben gemaakt van ‘Nessie’, het monster dat volgens eeuwenoude legendes in het Schotse meer Loch Ness leeft. Wilson was niet de eerste die beweerde het beest met eigen ogen te hebben aanschouwd. Zijn foto vormde voor veel goedgelovige mensen echter het eerste onomstotelijke bewijs dat het monster van Loch Ness dus tóch bestond. Lees verder

’s Werelds oudste parlement wordt gesticht in IJsland

's Werelds oudste parlement wordt gesticht in IJsland

Op 23 juni 930, nog geen zestig jaar nadat een aantal Noren zich permanent settelden in IJsland, komt de Alþingi voor het eerst samen. Het wordt gezien als het oudste parlement in de wereldgeschiedenis. Lees verder

Radboud, koning der Friezen

    22 juni 2017
Radboud, koning der Friezen

Radboud (ook wel Radbod of Redbad) was een Friese koning of hertog die in de vroege middeleeuwen strijd voerde tegen Merovingische en Karolingische heersers. Zijn grote overwinning bij Keulen kon niet voorkomen dat ‘Frisia’ na zijn dood alsnog aan het Karolingische rijk werd toegevoegd.

Lees verder

Dorestad, handelscentrum van de Karolingen

    20 juni 2017
Dorestad, handelscentrum van de Karolingen

De bezoekers van een site met beoordelingen van vakantiebestemmingen riepen onlangs Wijk bij Duurstede tot meest idyllische plaats van Nederland uit. Wijk of Wik bestaat al sinds de late Middeleeuwen maar veel bekender is de stad waar de naam Duurstede van afgeleid is: Dorestad.

Lees verder

Ragnar Lodbrok – Als held geen broekie

    14 juni 2017
Ragnar Lodbrok – Als held geen broekie

Volgens de Scandinavische legendes werd Europa meer dan 1000 jaar geleden onveilig gemaakt door een krijger die van Ierland tot Rusland gevreesd werd: Ragnar Lodbrok, oftewel Ragnar Harige Broek – laat het maar aan de Vikingen over om leuke namen voor hun helden te bedenken. De bijnaam Loðbrók (Noorse spelling) is afkomstig van het in teer gedoopte bont dat hij droeg om zich te beschermen tegen het giftige serpent dat hij moest verslaan om de hand van zijn tweede vrouw te winnen. Wat weten we van deze held?

Lees verder