Karel-de-Grote-en-Lodewijk-de-Vrome

500-1000 | Vroege Middeleeuwen

Met het uiteenvallen van het Romeinse Rijk beginnen rond het jaar 500 de Middeleeuwen. De eeuwen die volgen worden de Donkere Middeleeuwen genoemd, omdat er relatief weinig bronmateriaal beschikbaar is van deze tijd. De term ‘Middeleeuwen’ werd in de renaissance bedacht door humanisten, die van mening waren dat de eeuwen die op het Romeinse Rijk volgden maar van weinig belang waren geweest. De Vroege Middeleeuwen (500-1000) waren echter helemaal niet zo onbelangrijk als deze humanisten beweerden.

 

 

Volksverhuizingen: het eind van het Romeinse Rijk

Kenmerkend voor het begin van de middeleeuwen zijn de volksverhuizingen, die al in de vierde eeuw begonnen en eindigden in de zesde eeuw. Binnen twee eeuwen drongen verschillende Germaanse en Slavische volkeren het Romeinse Rijk binnen. De komst van de Germanen had niet altijd geweld tot gevolg; veel Germanen sloten bondgenootschappen met de Romeinen en vochten mee in hun legers. In 476 werd de laatste keizer van het Romeinse Rijk afgezet door de Germaanse krijgsheer Odoaker.

 

Koning Clovis laat zich dopen

Het christendom had zich in een korte tijd weten te verspreiden onder het grootste deel van de West-Europese bevolking. Aan het eind van de vijfde eeuw laat de Frankische koning Clovis zich dopen en sluit zijn rijk zich aan bij het christendom. Van eenheid binnen het christendom is nog geen sprake; tijdens de vroege middeleeuwen wordt op verschillende concilies de christelijke doctrine beetje bij beetje vastgelegd.

 

Het Frankische Rijk als Europese grootmacht

Het Frankische Rijk van koning Clovis groeide tussen de derde en tiende eeuw uit tot een Europese grootmacht. Uit dit rijk ontstonden in de tiende eeuw Frankrijk en het Heilige Roomse Rijk. Aan de Merovingische dynastie (447-751) kwam een einde toen Karel Martel de Frankische Burgeroorlog wist te winnen. Het Frankische Rijk kwam nu in handen van de Karolingers. Karel de Grote wist het rijk drastisch uit te breiden en liet zich in het jaar 800 door de paus tot keizer kronen.

 

Feodalisme in de Middeleeuwen: grond in ruil voor trouw

Vanaf de Vroege Middeleeuwen ontwikkelde zich het feodalisme. Dit leenstelsel ontstond na de val van het Romeinse Rijk en bepaalde de sociale  verhoudingen tot aan de Franse Revolutie (1789). Leenheren leenden hun grond uit aan leenmannen in ruil voor belastinginkomsten en militaire hulp.

 

De islam

Begin zevende eeuw ontstond op het Arabisch schiereiland een nieuwe religie: de islam. De profeet Mohammed wist velen van zijn ideeën te overtuigen. Na zijn dood verspreidde de religie zich over het hele Midden-Oosten en bereikte de islam ook Spanje en het Byzantijnse Rijk. Vanaf de hoge middeleeuwen zouden de moslims te maken krijgen met de westerse kruistochten en aanvallen van de Mongolen uit het oosten.

 

Oosters Schisma

Religieuze twisten zorgden ook binnen het christendom voor verandering. Eindeloze onderhandelingen over de christelijke doctrine tussen het Westerse christendom en het Byzantijnse Rijk konden de conflicten niet oplossen. In 1054 scheidde de Oosters-orthodoxe Kerk zich definitief af van het rooms-katholieke christendom.

 

Meer weten?

Deze pagina staat vol met artikelen over personen, plaatsen en gebeurtenissen uit de vroege middeleeuwen. Lees bijvoorbeeld over de keizerskroning van Karel de Grote of verleg je grenzen met de geschiedenis van de Parsigemeenschap of de geschiedenis van de Chinese wensballon. 

 

Door: Chris Kienhuis

Jodenvervolging in Hongarije

Boedapest Hongarije 1918

Op 27 mei 1529 werden dertig joden op de brandstapel gezet in de Hongaarse stad Perzinok. Het was niet de eerste keer dat de leden van de Joods-Hongaarse gemeenschap met geweld om het leven werden gebracht door de christelijke Hongaren. De joden in Hongarije waren eeuwen daarvoor in Hongarije terecht gekomen en werden meermaals vervolgd. Lees verder

Geschiedenis van de suiker

       24 mei 2016
suiker

Coca Cola kan geen frisdrank meer maken door een suikertekort. Dat is ontstaan doordat suikerboeren zich moeten houden aan maximumprijzen. Suiker wordt vandaag de dag veel gebruikt, maar wanneer gebruikten mensen het voor het eerst? En hoe zag de verspreiding van het product er door de eeuwen heen uit?

Lees verder

Hoe werd nieuws verspreid voor de tijd van krant en internet?

       23 mei 2016
Hoe werd nieuws verspreid voor de tijd van krant en internet?

Men blijft tegenwoordig op de hoogte van het laatste nieuws door de vele nieuwssites op internet af te struinen, of door de krant te lezen die aan huis wordt afgeleverd. Wat doe je als je tot beide geen toegang hebt? Een man in Liberia geeft mensen zonder internet en krant het nieuws via een krijtbord midden op straat. Voor de verspreiding van de krant in de 17e eeuw werd nieuws onder andere opgehangen en voorgelezen. Lees verder

Bijdrage Groniek: Middeleeuwse liefdesidealen en praktijken

    19 mei 2016
Bijdrage Groniek: Middeleeuwse liefdesidealen en praktijken

Er staat weer een nieuwe bijdrage van Historisch Tijdschrift Groniek online! Ditmaal geschreven door Catrien Santing, die zich verdiepte in verschillende soorten van liefdes. Van erotiek tot de liefde voor God; de gemiddelde middeleeuwer was volop bezig met liefdesperikelen.

Lees verder

De Ysselkogge: Historie van een succesvol middeleeuws handelsschip

    18 mei 2016
Ijsselkogge

In 2010 werd bij vooronderzoek voor baggerwerkzaamheden in de rivierbedding van de IJssel bij Kampen een 15e-eeuwse kogge ontdekt. In deze special staan we stil bij de hele operatie van het archeologisch onderzoek van de scheepsresten en de berging en conservering daarvan, tegen de achtergrond van de geschiedenis van koggeschepen en Hanzesteden als Kampen. Lees verder

Transgenders: van de oudheid tot aan de 18e eeuw

    13 mei 2016
Transgenders: van de oudheid tot aan de 18e eeuw

In, maar ook buiten de Verenigde Staten is er een hoop commotie ontstaan door een nieuwe wet in North Carolina, die transgenders verplicht het toilet te gebruiken dat bij hun geboortegeslacht hoort. Het Witte Huis is inmiddels een rechtsprocedure gestart om de invoering van de wet te voorkomen. Transgenders hebben een lange geschiedenis, die verder terugloopt dan dat vaak vermoedt wordt.

Lees verder

De geschiedenis van de vogelverschrikker: van houten bord naar knalapparaat

    13 mei 2016
De geschiedenis van de vogelverschrikker: van houten bord naar knalapparaat

Sinds de mens duizenden jaren geleden zich aan landbouw waagde, kreeg het een nieuwe aartsvijand: de vogel. Vooral in het lenteseizoen, als gewassen nog niet volledig zijn ontsproten, kunnen vogels enorme schade aanrichten. De mens heeft door de eeuwen heen verschillende manieren bedacht om vogels bij hun gewassen weg te houden. De meest effectieve en iconische van de uitvindingen is zonder de twijfel de vogelverschrikker. Lees verder

De geschiedenis van de kameel: multifunctioneel en wereldveroverend

       10 mei 2016
kameel

Uit nieuw onderzoek blijkt dat de dromedaris ongeveer drieduizend jaar geleden gedomesticeerd werd in het zuidoosten van Saudi-Arabië, net als de kameel. Hoewel wij in het westen gewend zijn aan het paard, was de kameel in het oosten net zo belangrijk. Niet alleen was de kameel een bron van voedsel en een wijze van transport, het dier werd ook ingezet voor militaire doeleinden. Lees verder