Karel-de-Grote-en-Lodewijk-de-Vrome

500-1000 | Vroege Middeleeuwen

Met het uiteenvallen van het Romeinse Rijk beginnen rond het jaar 500 de Middeleeuwen. De eeuwen die volgen worden de Donkere Middeleeuwen genoemd, omdat er relatief weinig bronmateriaal beschikbaar is van deze tijd. De term ‘Middeleeuwen’ werd in de renaissance bedacht door humanisten, die van mening waren dat de eeuwen die op het Romeinse Rijk volgden maar van weinig belang waren geweest. De Vroege Middeleeuwen (500-1000) waren echter helemaal niet zo onbelangrijk als deze humanisten beweerden.

 

 

Volksverhuizingen: het eind van het Romeinse Rijk

Kenmerkend voor het begin van de middeleeuwen zijn de volksverhuizingen, die al in de vierde eeuw begonnen en eindigden in de zesde eeuw. Binnen twee eeuwen drongen verschillende Germaanse en Slavische volkeren het Romeinse Rijk binnen. De komst van de Germanen had niet altijd geweld tot gevolg; veel Germanen sloten bondgenootschappen met de Romeinen en vochten mee in hun legers. In 476 werd de laatste keizer van het Romeinse Rijk afgezet door de Germaanse krijgsheer Odoaker.

 

Koning Clovis laat zich dopen

Het christendom had zich in een korte tijd weten te verspreiden onder het grootste deel van de West-Europese bevolking. Aan het eind van de vijfde eeuw laat de Frankische koning Clovis zich dopen en sluit zijn rijk zich aan bij het christendom. Van eenheid binnen het christendom is nog geen sprake; tijdens de vroege middeleeuwen wordt op verschillende concilies de christelijke doctrine beetje bij beetje vastgelegd.

 

Het Frankische Rijk als Europese grootmacht

Het Frankische Rijk van koning Clovis groeide tussen de derde en tiende eeuw uit tot een Europese grootmacht. Uit dit rijk ontstonden in de tiende eeuw Frankrijk en het Heilige Roomse Rijk. Aan de Merovingische dynastie (447-751) kwam een einde toen Karel Martel de Frankische Burgeroorlog wist te winnen. Het Frankische Rijk kwam nu in handen van de Karolingers. Karel de Grote wist het rijk drastisch uit te breiden en liet zich in het jaar 800 door de paus tot keizer kronen.

 

Feodalisme in de Middeleeuwen: grond in ruil voor trouw

Vanaf de Vroege Middeleeuwen ontwikkelde zich het feodalisme. Dit leenstelsel ontstond na de val van het Romeinse Rijk en bepaalde de sociale  verhoudingen tot aan de Franse Revolutie (1789). Leenheren leenden hun grond uit aan leenmannen in ruil voor belastinginkomsten en militaire hulp.

 

De islam

Begin zevende eeuw ontstond op het Arabisch schiereiland een nieuwe religie: de islam. De profeet Mohammed wist velen van zijn ideeën te overtuigen. Na zijn dood verspreidde de religie zich over het hele Midden-Oosten en bereikte de islam ook Spanje en het Byzantijnse Rijk. Vanaf de hoge middeleeuwen zouden de moslims te maken krijgen met de westerse kruistochten en aanvallen van de Mongolen uit het oosten.

 

Oosters Schisma

Religieuze twisten zorgden ook binnen het christendom voor verandering. Eindeloze onderhandelingen over de christelijke doctrine tussen het Westerse christendom en het Byzantijnse Rijk konden de conflicten niet oplossen. In 1054 scheidde de Oosters-orthodoxe Kerk zich definitief af van het rooms-katholieke christendom.

 

Meer weten?

Deze pagina staat vol met artikelen over personen, plaatsen en gebeurtenissen uit de vroege middeleeuwen. Lees bijvoorbeeld over de keizerskroning van Karel de Grote of verleg je grenzen met de geschiedenis van de Parsigemeenschap of de geschiedenis van de Chinese wensballon. 

 

Door: Chris Kienhuis

Maria, het symbool van reinheid

          12 september 2016
Mariabeeld

Veel kerken zijn aangekleed met beelden van heiligen. Heiligen zijn figuren uit het katholieke geloof die een bijzondere devotie hadden. Personen die bijzonder gelovig leefden of een wonder verrichtten kregen na hun dood de titel heilige. Sommige heiligen, zoals Maria, hebben een eigen beeld, maar waar dienen die heiligenbeelden voor?
Lees verder

De legende van Sint Hubertus

       17 augustus 2016
legende sint hubertus

geschiedenis sprookjesHoewel de legende van Sint-Hubertus tegenwoordig vooral bekend is van het logo van de flessen Jägermeister kent deze heilige een rijke geschiedenis. Deze patroonheilige van de jagers die geboren werd in het jaar 656 leefde een interessant werelds en geestelijk leven. Zijn leven was zo interessant dat er maar liefst zeven verschillende officiële beschrijvingen van bestaan.

Lees verder

De ontwikkeling van de Heilige Graal

          17 augustus 2016
De ontwikkeling van de Heilige Graal

geschiedenis sprookjesDe Heilige Graal, een iconisch artefact uit de middeleeuwse geschiedenis. Volgens sommigen een kelk, volgens anderen een edelsteen, de Heilige Graal spreekt bij veel mensen tot de verbeelding. Over de Graal zijn talloze boeken verschenen en volgens de verhalen heeft iemand hem ook heeft aangeraakt. Hoe hebben de legenden over de Heilige Graal zich in de loop der jaren ontwikkeld?

Lees verder

Roodkapje: van horrorverhaal tot sprookje

       5 augustus 2016
Roodkapje: van horrorverhaal tot sprookje

geschiedenis sprookjesEén van ’s werelds bekendste sprookjes is het verhaal van Roodkapje, waarin een meisje ontsnapt aan een listige wolf. Vroeger was dit sprookje echter helemaal niet bedoeld voor ontspanning en kende het verhaal ook geen goede afloop.
Lees verder

De geschiedenis van het Suikerfeest

    6 juli 2016
De geschiedenis van het Suikerfeest

De islamitische vastenperiode, de ramadan, wordt traditioneel afgesloten met het Suikerfeest. Dit is één van de grootste islamitische feestdagen, ook wel ‘het kleine feest’ of de Eid al-Fitr genoemd. Veel Nederlandse moslims zouden graag zien dat het Suikerfeest in Nederland verheven wordt tot een officiële feestdag. Maar wat vieren moslims over de hele wereld tijdens het Suikerfeest en welke geschiedenis zit hier achter? Lees verder

Wat hebben aflaten, kathedralen en kruistochten met elkaar te maken?

    29 juni 2016
aflaten

luther2kopieDe leer van de reformatie kan worden samengevat in 5 sola’s. Één daarvan is de ‘Sola Gratia’: Alleen  de ‘gratia’ van Jezus, die zichzelf aan het kruis liet nagelen, kan de zonden van de mens vergeven. Het kopen van aflaten zou volgens Luther niet werken, genade is immers niet te koop. Hij zag het als een manier voor de katholieke kerk om rijker te worden. Wanneer ontstond de aflaat eigenlijk en hoe werkte het precies? Lees verder

Het aanzien van de muzikant door de eeuwen heen

       22 juni 2016
Het aanzien van de muzikant door de eeuwen heen

stempels-themamaanden-ig-juni2 muziekDe sociale status van de muzikant in de samenleving heeft gedurende de geschiedenis een enorme ontwikkeling doorlopen. Hoewel moderne popsterren veel geld en aanzien verdienen, moesten muzikanten in de Middeleeuwen nog van dorp tot dorp reizen om hun bestaan bij elkaar te schrapen. Met de opkomst van grote klassieke componisten in de 18e eeuw steeg de status van muzikanten, maar hoeveel musici konden hiervan profiteren?
Lees verder

6 opmerkelijke muziekinstrumenten

       10 juni 2016
6 opmerkelijke muziekinstrumenten

Van Europa tot Australië, overal wordt muziek gemaakt. We gebstempels-themamaanden-ig-juni2 muziekruiken daarvoor echter niet allemaal dezelfde hulpmiddelen. Of het nu gaat om de Djembé in West-Afrika of de Patica in Japan, er bestaan ongelofelijk veel opmerkelijke muziekinstrumenten. Deze hebben stuk voor stuk unieke karakteristieken. Lees verder