Karel-de-Grote-en-Lodewijk-de-Vrome

500-1000 | Vroege Middeleeuwen

Met het uiteenvallen van het Romeinse Rijk beginnen rond het jaar 500 de Middeleeuwen. De eeuwen die volgen worden de Donkere Middeleeuwen genoemd, omdat er relatief weinig bronmateriaal beschikbaar is van deze tijd. De term ‘Middeleeuwen’ werd in de renaissance bedacht door humanisten, die van mening waren dat de eeuwen die op het Romeinse Rijk volgden maar van weinig belang waren geweest. De Vroege Middeleeuwen (500-1000) waren echter helemaal niet zo onbelangrijk als deze humanisten beweerden.

 

 

Volksverhuizingen: het eind van het Romeinse Rijk

Kenmerkend voor het begin van de middeleeuwen zijn de volksverhuizingen, die al in de vierde eeuw begonnen en eindigden in de zesde eeuw. Binnen twee eeuwen drongen verschillende Germaanse en Slavische volkeren het Romeinse Rijk binnen. De komst van de Germanen had niet altijd geweld tot gevolg; veel Germanen sloten bondgenootschappen met de Romeinen en vochten mee in hun legers. In 476 werd de laatste keizer van het Romeinse Rijk afgezet door de Germaanse krijgsheer Odoaker.

 

Koning Clovis laat zich dopen

Het christendom had zich in een korte tijd weten te verspreiden onder het grootste deel van de West-Europese bevolking. Aan het eind van de vijfde eeuw laat de Frankische koning Clovis zich dopen en sluit zijn rijk zich aan bij het christendom. Van eenheid binnen het christendom is nog geen sprake; tijdens de vroege middeleeuwen wordt op verschillende concilies de christelijke doctrine beetje bij beetje vastgelegd.

 

Het Frankische Rijk als Europese grootmacht

Het Frankische Rijk van koning Clovis groeide tussen de derde en tiende eeuw uit tot een Europese grootmacht. Uit dit rijk ontstonden in de tiende eeuw Frankrijk en het Heilige Roomse Rijk. Aan de Merovingische dynastie (447-751) kwam een einde toen Karel Martel de Frankische Burgeroorlog wist te winnen. Het Frankische Rijk kwam nu in handen van de Karolingers. Karel de Grote wist het rijk drastisch uit te breiden en liet zich in het jaar 800 door de paus tot keizer kronen.

 

Feodalisme in de Middeleeuwen: grond in ruil voor trouw

Vanaf de Vroege Middeleeuwen ontwikkelde zich het feodalisme. Dit leenstelsel ontstond na de val van het Romeinse Rijk en bepaalde de sociale  verhoudingen tot aan de Franse Revolutie (1789). Leenheren leenden hun grond uit aan leenmannen in ruil voor belastinginkomsten en militaire hulp.

 

De islam

Begin zevende eeuw ontstond op het Arabisch schiereiland een nieuwe religie: de islam. De profeet Mohammed wist velen van zijn ideeën te overtuigen. Na zijn dood verspreidde de religie zich over het hele Midden-Oosten en bereikte de islam ook Spanje en het Byzantijnse Rijk. Vanaf de hoge middeleeuwen zouden de moslims te maken krijgen met de westerse kruistochten en aanvallen van de Mongolen uit het oosten.

 

Oosters Schisma

Religieuze twisten zorgden ook binnen het christendom voor verandering. Eindeloze onderhandelingen over de christelijke doctrine tussen het Westerse christendom en het Byzantijnse Rijk konden de conflicten niet oplossen. In 1054 scheidde de Oosters-orthodoxe Kerk zich definitief af van het rooms-katholieke christendom.

 

Meer weten?

Deze pagina staat vol met artikelen over personen, plaatsen en gebeurtenissen uit de vroege middeleeuwen. Lees bijvoorbeeld over de keizerskroning van Karel de Grote of verleg je grenzen met de geschiedenis van de Parsigemeenschap of de geschiedenis van de Chinese wensballon. 

 

Door: Chris Kienhuis

De strijd van de lesbische vrouw door de eeuwen heen

       31 maart 2016
De strijd van de lesbische vrouw door de eeuwen heen

In 2001 verkregen lesbische vrouwen en homoseksuele mannen het recht  om te trouwen. Uit een recente studie blijkt dat deze mannen langer dan heteroseksuele stellen bij elkaar blijven en vrouwen minder lang. Omdat over lesbiennes in de geschiedenis veel minder is geschreven, besloot de redactie tot een overzicht van wat we wel weten. Lees verder

Historische feiten, of toch fabels?

          29 maart 2016
fabels

De geschiedenis barst haast uit zijn voegen; zoveel veldslagen, leiders of culturele ontwikkelingen zijn van historisch belang. Het is dus ook heel logisch dat er misverstanden bestaan over zogenaamde ‘historische feiten’, die na onderzoek eigenlijk fabeltjes blijken te zijn. Toch zijn dit wel zeer hardnekkige fabeltjes, want veel mensen geloven nog steeds dat ze kloppen. De redactie besloot om vandaag te kijken naar 3 fabels uit de geschiedenis.

Lees verder

Justinianus I de Grote: veroveraar die de wet veranderde

       17 maart 2016
Justinianus I de Grote: veroveraar die de wet veranderde

Door historici is hij wel eens ‘de laatste Romeinse keizer’ genoemd. Justinianus I de Grote was Byzantijns keizer van 527 tot 565 na Christus. Hij werd als ‘de laatste’ betiteld omdat hij een finale poging deed het oude Romeinse Rijk in ere te herstellen na de val van Rome in 476. Naast grote militaire successen is Justinianus bekend om zijn alomvattende herschrijving van het Romeinse recht en door opdracht te geven tot de bouw van de Hagia Sophia in Constantinopel. Lees verder

De geschiedenis van Go, het oudste denkspel ter wereld

       16 maart 2016
De geschiedenis van Go, het oudste denkspel ter wereld

Na de verrassende nederlaag van wereldkampioen schaken Garry Kasparov tegen de computer DeepBlue, is nu ook de wereldkampioen Go ten onder gegaan tegen kunstmatige intelligentie. De robot AlphaGo versloeg grootmeester Lee Sedol met vier partijen tegen één. Meer dan veertig miljoen mensen wereldwijd spelen Go en toch weten wij in het Westen er vrij weinig van af. Daarom nemen wij een kijkje in de intrigerende geschiedenis van het Oosterse spel. Lees verder

Het ontstaan van hofmakerij: ridders, jonkvrouwen en serenades

       14 maart 2016
Het ontstaan van hofmakerij: ridders, jonkvrouwen en serenades

Kinderen op de basisschool willen meer les over verliefdheid en seksualiteit. Slechts 52 procent zegt voldoende antwoord te krijgen op zijn of haar vragen over deze onderwerpen. Verliefdheid en relaties zijn dan ook lastig te verklaren omdat het gevoelskwesties zijn en er weinig tot geen vaste regels bij komen kijken. Hoe anders was dit in de Middeleeuwen, toen men zich juist verzette tegen de vaste regels van afgesproken huwelijken en de hofmakerij ontstond. Lees verder

Somalië: De geschiedenis van een turbulent land

       10 maart 2016
Somalië

In Oost-Afrika heeft een olifant voor het eerst in twintig jaar de grens met Somalië overgestoken na het afleggen van honderden kilometers. Door de oorlog in Somalië zijn er volgens biologen al twintig jaar geen olifanten meer gespot in het land. De laatste jaren wordt Somalië geteisterd door radicale islamitische groeperingen. 

Lees verder

3x spotten met volkeren door stereotypen

       8 maart 2016
stereotypen

Iedereen kent het wel: het hebben van vooroordelen en het stereotyperen van andere mensen. Dit laatste is door de eeuwen heen altijd gedaan door mensen. Op basis van etnische en culturele voordelen bespotten mensen elkaar vanwege hun afkomst. Vandaag worden een aantal van zulke stereotyperingen van volkeren in de geschiedenis onder de loep genomen door de redactie.  Lees verder

Onafhankelijkheid van Vaticaanstad

Plattegrond Vaticaanstad

Op 11 februari 1929 ondertekenen Kardinaal Gasparri en de Italiaanse fascistische leider Benito Mussolini het Verdrag van Lateranen. Het verdrag bepaalt dat Vaticaanstad, wat ‘plaats waar de slang als een god aanbeden wordt’ betekend, weer toebehoort aan de Heilige Stoel. Het territorium van Vaticaanstad behelst een halve vierkante kilometer en daarmee is de stad de kleinste soevereine staat ter wereld.

Lees verder