Karel-de-Grote-en-Lodewijk-de-Vrome

500-1000 | Vroege Middeleeuwen

Met het uiteenvallen van het Romeinse Rijk beginnen rond het jaar 500 de Middeleeuwen. De eeuwen die volgen worden de Donkere Middeleeuwen genoemd, omdat er relatief weinig bronmateriaal beschikbaar is van deze tijd. De term ‘Middeleeuwen’ werd in de renaissance bedacht door humanisten, die van mening waren dat de eeuwen die op het Romeinse Rijk volgden maar van weinig belang waren geweest. De Vroege Middeleeuwen (500-1000) waren echter helemaal niet zo onbelangrijk als deze humanisten beweerden.

 

 

Volksverhuizingen: het eind van het Romeinse Rijk

Kenmerkend voor het begin van de middeleeuwen zijn de volksverhuizingen, die al in de vierde eeuw begonnen en eindigden in de zesde eeuw. Binnen twee eeuwen drongen verschillende Germaanse en Slavische volkeren het Romeinse Rijk binnen. De komst van de Germanen had niet altijd geweld tot gevolg; veel Germanen sloten bondgenootschappen met de Romeinen en vochten mee in hun legers. In 476 werd de laatste keizer van het Romeinse Rijk afgezet door de Germaanse krijgsheer Odoaker.

 

Koning Clovis laat zich dopen

Het christendom had zich in een korte tijd weten te verspreiden onder het grootste deel van de West-Europese bevolking. Aan het eind van de vijfde eeuw laat de Frankische koning Clovis zich dopen en sluit zijn rijk zich aan bij het christendom. Van eenheid binnen het christendom is nog geen sprake; tijdens de vroege middeleeuwen wordt op verschillende concilies de christelijke doctrine beetje bij beetje vastgelegd.

 

Het Frankische Rijk als Europese grootmacht

Het Frankische Rijk van koning Clovis groeide tussen de derde en tiende eeuw uit tot een Europese grootmacht. Uit dit rijk ontstonden in de tiende eeuw Frankrijk en het Heilige Roomse Rijk. Aan de Merovingische dynastie (447-751) kwam een einde toen Karel Martel de Frankische Burgeroorlog wist te winnen. Het Frankische Rijk kwam nu in handen van de Karolingers. Karel de Grote wist het rijk drastisch uit te breiden en liet zich in het jaar 800 door de paus tot keizer kronen.

 

Feodalisme in de Middeleeuwen: grond in ruil voor trouw

Vanaf de Vroege Middeleeuwen ontwikkelde zich het feodalisme. Dit leenstelsel ontstond na de val van het Romeinse Rijk en bepaalde de sociale  verhoudingen tot aan de Franse Revolutie (1789). Leenheren leenden hun grond uit aan leenmannen in ruil voor belastinginkomsten en militaire hulp.

 

De islam

Begin zevende eeuw ontstond op het Arabisch schiereiland een nieuwe religie: de islam. De profeet Mohammed wist velen van zijn ideeën te overtuigen. Na zijn dood verspreidde de religie zich over het hele Midden-Oosten en bereikte de islam ook Spanje en het Byzantijnse Rijk. Vanaf de hoge middeleeuwen zouden de moslims te maken krijgen met de westerse kruistochten en aanvallen van de Mongolen uit het oosten.

 

Oosters Schisma

Religieuze twisten zorgden ook binnen het christendom voor verandering. Eindeloze onderhandelingen over de christelijke doctrine tussen het Westerse christendom en het Byzantijnse Rijk konden de conflicten niet oplossen. In 1054 scheidde de Oosters-orthodoxe Kerk zich definitief af van het rooms-katholieke christendom.

 

Meer weten?

Deze pagina staat vol met artikelen over personen, plaatsen en gebeurtenissen uit de vroege middeleeuwen. Lees bijvoorbeeld over de keizerskroning van Karel de Grote of verleg je grenzen met de geschiedenis van de Parsigemeenschap of de geschiedenis van de Chinese wensballon. 

 

Door: Chris Kienhuis

Onafhankelijkheid van Vaticaanstad

Plattegrond Vaticaanstad

Op 11 februari 1929 ondertekenen Kardinaal Gasparri en de Italiaanse fascistische leider Benito Mussolini het Verdrag van Lateranen. Het verdrag bepaalt dat Vaticaanstad, wat ‘plaats waar de slang als een god aanbeden wordt’ betekend, weer toebehoort aan de Heilige Stoel. Het territorium van Vaticaanstad behelst een halve vierkante kilometer en daarmee is de stad de kleinste soevereine staat ter wereld.

Lees verder

4 van de grootste waaghalzen uit de geschiedenis

       10 februari 2016
waaghalzen

Een waaghals uit Duitsland loopt het risico om een gevangenisstraf in Egypte te krijgen voor het beklimmen van één van de 4500 jaar oude Piramides van Gizeh. De 18-jarige Duitser Andrej Cieselski heeft door zijn acrobatische actie op 25 januari een decennia-oude wet overtreden. De redactie koos vier spectaculaire waaghalzen uit, wiens beruchte avonturen de geschiedenisboeken haalden.

Lees verder

Sociale functie van Carnaval in de Middeleeuwen

          5 februari 2016
Sociale functie van Carnaval in de Middeleeuwen

Carnaval; voor veel zuiderlingen het mooiste feest van het jaar. Vandaag de dag wordt het volksfeest vooral gezien als een groot dans- en drinkfestijn, maar toch kent het ook een rijke historische traditie. Zo werden tijdens het middeleeuwse Carnaval de sociale rollen omgedraaid en moest onder andere de kerk het flink ontgelden.

Lees verder

4 vrouwen en hun schoonheidsgeheimen: de zoektocht naar eeuwige jeugd

    4 februari 2016
eeuwige jeugd

Wetenschappers ontdekten de formule voor de eeuwige jeugd door senescente cellen weg te halen bij muizen. De diertjes werden daardoor aanzienlijk energieker en zagen er jonger uit. Deze ingreep zou in de toekomst ook bij mensen toegepast kunnen worden. De redactie zocht uit hoe de eeuwige jeugd in het verleden werd nagestreefd.

Lees verder

Knuffel, handdruk, kus: begroetingen door de eeuwen heen

    21 januari 2016
knuffel begroeting

21 januari is het Internationale Knuffeldag. In 1986 vond de eerste knuffeldag in de Verenigde Staten plaats, waarna het geknuffel al snel internationaal losbarstte. Een knuffel wordt naast een vorm van liefkozing ook vaak als begroeting gebruikt. Maar wat is de oorsprong van begroetingen als de buiging, de handdruk of de kus?
Lees verder

Denen verslaan de Engelsen in de Slag bij Reading

Ethelred munt

Op 4 januari 871 vindt de Slag bij Reading plaats in het huidige Engelse Berkshire. Koning Ethelred van Wessex vocht bij Reading tegen de Deense Vikingen die Engeland waren binnengevallen. De slag maakte deel uit van een serie van veldslagen waarin de Vikingen Wessex en de rest van Engeland probeerden over te nemen. Lees verder

Geschiedenis van Tweede Kerstdag

          26 december 2015
Naspeling van de geboorte van Christus (bron: Wikipedia - Jeff Weese)

Vandaag gaan Nederlanders weer massaal naar de woonboulevards en genieten de Britten van een overvloed aan sportwedstrijden, want het is weer Tweede Kerstdag en Boxing Day. Maar waarom hebben wij Europeanen eigenlijk een extra dag vrij na Kerstmis, een traditie die de Amerikanen bijvoorbeeld helemaal niet kennen. Kortom, waarom vieren wij eigenlijk Tweede Kerstdag? Lees verder

Karel de Grote wordt tot Keizer gekroond

Karel de Grote wordt tot Keizer gekroond

Rome 800 – In 774 verjaagt Karel de Grote op verzoek van Paus Adrianus I de Longobarden uit Noord-Italie. Daarnaast dwingt hij, als overtuigd christen, ook alle onderdanen van zijn grote rijk zich te bekeren tot het christendom. Op 25 december 800 werd Karel de Grote door Paus Leo III gekroond tot Keizer.

Lees verder