Karel-de-Grote-en-Lodewijk-de-Vrome

500-1000 | Vroege Middeleeuwen

Met het uiteenvallen van het Romeinse Rijk beginnen rond het jaar 500 de Middeleeuwen. De eeuwen die volgen worden de Donkere Middeleeuwen genoemd, omdat er relatief weinig bronmateriaal beschikbaar is van deze tijd. De term ‘Middeleeuwen’ werd in de renaissance bedacht door humanisten, die van mening waren dat de eeuwen die op het Romeinse Rijk volgden maar van weinig belang waren geweest. De Vroege Middeleeuwen (500-1000) waren echter helemaal niet zo onbelangrijk als deze humanisten beweerden.

 

 

Volksverhuizingen: het eind van het Romeinse Rijk

Kenmerkend voor het begin van de middeleeuwen zijn de volksverhuizingen, die al in de vierde eeuw begonnen en eindigden in de zesde eeuw. Binnen twee eeuwen drongen verschillende Germaanse en Slavische volkeren het Romeinse Rijk binnen. De komst van de Germanen had niet altijd geweld tot gevolg; veel Germanen sloten bondgenootschappen met de Romeinen en vochten mee in hun legers. In 476 werd de laatste keizer van het Romeinse Rijk afgezet door de Germaanse krijgsheer Odoaker.

 

Koning Clovis laat zich dopen

Het christendom had zich in een korte tijd weten te verspreiden onder het grootste deel van de West-Europese bevolking. Aan het eind van de vijfde eeuw laat de Frankische koning Clovis zich dopen en sluit zijn rijk zich aan bij het christendom. Van eenheid binnen het christendom is nog geen sprake; tijdens de vroege middeleeuwen wordt op verschillende concilies de christelijke doctrine beetje bij beetje vastgelegd.

 

Het Frankische Rijk als Europese grootmacht

Het Frankische Rijk van koning Clovis groeide tussen de derde en tiende eeuw uit tot een Europese grootmacht. Uit dit rijk ontstonden in de tiende eeuw Frankrijk en het Heilige Roomse Rijk. Aan de Merovingische dynastie (447-751) kwam een einde toen Karel Martel de Frankische Burgeroorlog wist te winnen. Het Frankische Rijk kwam nu in handen van de Karolingers. Karel de Grote wist het rijk drastisch uit te breiden en liet zich in het jaar 800 door de paus tot keizer kronen.

 

Feodalisme in de Middeleeuwen: grond in ruil voor trouw

Vanaf de Vroege Middeleeuwen ontwikkelde zich het feodalisme. Dit leenstelsel ontstond na de val van het Romeinse Rijk en bepaalde de sociale  verhoudingen tot aan de Franse Revolutie (1789). Leenheren leenden hun grond uit aan leenmannen in ruil voor belastinginkomsten en militaire hulp.

 

De islam

Begin zevende eeuw ontstond op het Arabisch schiereiland een nieuwe religie: de islam. De profeet Mohammed wist velen van zijn ideeën te overtuigen. Na zijn dood verspreidde de religie zich over het hele Midden-Oosten en bereikte de islam ook Spanje en het Byzantijnse Rijk. Vanaf de hoge middeleeuwen zouden de moslims te maken krijgen met de westerse kruistochten en aanvallen van de Mongolen uit het oosten.

 

Oosters Schisma

Religieuze twisten zorgden ook binnen het christendom voor verandering. Eindeloze onderhandelingen over de christelijke doctrine tussen het Westerse christendom en het Byzantijnse Rijk konden de conflicten niet oplossen. In 1054 scheidde de Oosters-orthodoxe Kerk zich definitief af van het rooms-katholieke christendom.

 

Meer weten?

Deze pagina staat vol met artikelen over personen, plaatsen en gebeurtenissen uit de vroege middeleeuwen. Lees bijvoorbeeld over de keizerskroning van Karel de Grote of verleg je grenzen met de geschiedenis van de Parsigemeenschap of de geschiedenis van de Chinese wensballon. 

 

Door: Chris Kienhuis

TRENDING : Nijmeegse donjon wordt toch herbouwd

       22 maart 2017
Valkhofburcht

Al jaren wordt er gesteggeld en gediscussieerd over de reconstructie van de middeleeuwse donjon in Nijmegen. Voorstanders vinden het een aanwinst op de skyline van Nijmegen. Tegenstanders vinden het commerciële kitsch. De donjon lijkt er nu echt te komen doordat de financiering geregeld is. De originele donjon werd in de twaalfde eeuw gebouwd door keizer Frederik I Barbarossa, die vaak in Nederland verbleef.

Lees verder

Geschiedenis van de spiegel

       21 maart 2017
Een vrouw maakt zich op voor de spiegel, 1963. (Bron: Nationaal Archief)

‘Spiegeltje, spiegeltje aan de wand, wie is de mooiste van het land?’. Het overbekende zinnetje uit Sneeuwwitje is tekenend voor de manier waarop we de spiegel gebruiken. Sommige mensen kijken er maar al te graag in, andere mijden hun spiegelbeeld zoveel mogelijk. Hoewel de spiegel in de huidige gedaante nog niet zo lang bestaat, kijkt de mens al duizenden jaren naar zijn spiegelbeeld. Lees verder

De Hagia Sophia: de grootste kathedraal van de middeleeuwen

    23 februari 2017
De Hagia Sophia: de grootste kathedraal van de middeleeuwen

In 537 na Christus werd de grootste kathedraal van het christendom tot dat moment gebouwd. De wereld moest en zou de macht en rijkdom van de kerk en God zien. Niet in Rome maar in de nieuwe hoofdstad van het Christendom, Constantinopel, verrees de grootste kathedraal van de wereld, de Hagia Sophia. Lees verder

Het middeleeuws klimaatoptimum: positieve opwarming van de aarde?

       25 januari 2017
Het middeleeuws klimaatoptimum: positieve opwarming van de aarde?

Met de inauguratie van Trump en de aanstelling van enkele van zijn naaste medewerkers is de discussie over de opwarming van de aarde weer in volle kracht losgebarsten. Ook in de middeleeuwen kampte men al met een veranderend klimaat: zo staat de periode tussen 950 en 1250 n.Chr. bekend als het middeleeuws klimaatoptimum. Direct na het middeleeuws klimaatoptimum begon de kleine ijstijd. Deze duurde van grofweg 1300 tot in de 19e eeuw. Wat betekende deze periode van het middeleeuws klimaatoptimum voor het noordelijk halfrond? Lees verder

De Reconquista: christelijke herovering van het Iberisch schiereiland

    19 januari 2017
De Reconquista: christelijke herovering van het Iberisch schiereiland

Het Iberische schiereiland was een welvarende regio binnen het Romeinse Rijk. Na de ondergang van het West-Romeinse Rijk maakten de Visigoten de dienst uit in deze regio. Dit duurde enkele eeuwen, tot dit christelijke gebied werd aangevallen en veroverd door de Omajjaden. Zij noemden dit gebied ‘Al-Andalus’ (denk aan de Spaanse provincie Andalusië). De Reconquista, of herovering in het Spaans en Portugees, omspant grofweg de periode van 718 tot 1492 n.Chr. Lees verder

Karel de Grote wordt tot Keizer gekroond

Karel de Grote wordt tot Keizer gekroond

Rome 800 – In 774 verjaagt Karel de Grote op verzoek van Paus Adrianus I de Longobarden uit Noord-Italie. Daarnaast dwingt hij, als overtuigd christen, ook alle onderdanen van zijn grote rijk zich te bekeren tot het christendom. Op 25 december 800 werd Karel de Grote door Paus Leo III gekroond tot Keizer.

Lees verder

De Wilde Jacht: een Noord-Europese mythe

          13 december 2016
De Wilde Jacht: een Noord-Europese mythe

De Wilde Jacht is terug te vinden in de folklore van Noord-Europese culturen. Tijdens de oudheid, middeleeuwen en zelfs nog in de vroegmoderne tijd was het een bekend verhaal. Dit vooral in landen met Germaanse culturen zoals de Scandinavische landen, maar ook in Duitsland, Nederland en zelfs Frankrijk. Wat was precies de Wilde Jacht? Lees verder

De advent: aftellen tot kerstmis

       6 december 2016
De advent: aftellen tot kerstmis

De advent is in het christendom de benaming van de aanloopperiode naar kerst. Met de eerste zondag van de advent begint het liturgisch (kerkelijk) jaar. De advent begint traditioneel met de zondag die het dichtst bij het feest van de heilige Andreas (30 november). Daarom begint de advent niet altijd op dezelfde datum. Wel valt de eerste dag van de advent altijd tussen 27 november en 3 december. Lees verder