Archeologie Magazine wekt geschiedenis tot leven. Ieder nummer bevat een uitgebreid themagedeelte, bijvoorbeeld gewijd aan een nieuw opgravingsproject, of de historische en archeologische trekpleisters van een streek of stad in binnen- of buitenland. Een selectie van artikelen die verschenen in eerdere jaargangen van Archeologie Magazine is te lezen op IsGeschiedenis.

Een (proef)abonnement op Archeologie Magazine? Kijk hier.

De Staats-Spaanse Linies herleven op eigen benen

Fietsen over de vestingwerken van Sluis in West Zeeuws-Vlaanderen (foto Misjel Decleer, Vildaphoto).

Bijna 450 objecten: forten, schansen, vestingstadjes, liniedijken en -vaarten in een gebied van zo’n 80 x 40 kilometer aan weerszijden van de Belgisch-Nederlandse grens tussen Knokke en Antwerpen – dat zijn de Staats-Spaanse Linies. Een militaire raid in 1583 vormt de eerste aanzet; sommige elementen spelen nog een rol in de Tweede Wereldoorlog. De linies vertegenwoordigen zo’n vierhonderd jaar geschiedenis van West-Vlaanderen, Oost-Vlaanderen, Antwerpen en Zeeuws-Vlaanderen. Na vele gesubsidieerde projecten om dit erfgoed meer ‘beleefbaar’ te maken, staan de Linies vanaf 2014 op eigen benen. Lees verder

Het paleis, de fontein en de roos: Bakchivsaray, monument van Tartaarse cultuur

Sovjet oorlogsherinneringen in Sebastopol (Bron: Archeologie Magazine)

Tussen de bezoeker en de legendarische Fontein der Tranen in Bakchivsaray (Bachtsjysaraj of ook wel Bachtsjisaraj), het paleis van de Khans der Krimtartaren, hangt een lage ijzeren ketting: symbool van de makkelijk te overschrijden grens tussen solide geschiedenis en de wereld van de legende waar alles net even anders en intenser is. De Russische dichter en schrijver Alexander Poesjkin (1799-1837) maakte het paleis wereldberoemd door zijn lange gedicht ‘De Fontein van Bakchivsaray’ uit 1822. Maar het fraai gerestaureerde Bakchivsaray is ook zonder het kunstwerk van de grote en makkelijk ontvlambare dichter één van de cultuurtoeristische highlights van de Krim, autonome republiek in Oekraïne aan de Zwarte Zee. Lees verder

Istanbul: groots en geheimzinnig

Hagia Sophia (Bron: Archeologie Magazine)

Istanbul is een waar paradijs voor liefhebbers van archeologie, geschiedenis en kunst. Geen wonder daarom dat de stad komend jaar een van de drie Europese culturele hoofdsteden zal zijn (naast Essen en Pécs). Istanbul heeft niet alleen een rijke historie, waarvan ontelbare resten vandaag de dag nog getuigen. Maar overal in de stad valt de invloed te voelen van twee grote culturen, die we met de aanduidingen ‘oost’ en ‘west’ trachten te vangen. Op het snijvlak van deze twee verrees de stad aan weerszijden van de Bosporus, waardoor het zich over de twee werelddelen Europa en Azië uitstrekt. Bovendien getuigt de stad ook nog van een ander soort dualisme. Die historische sporen geven namelijk niet alleen vaak van een imposante schoonheid blijk, maar bij tijd en wijle tevens van een geheimzinnigheid (of lelijkheid) die je pakt. Lees verder

De Honecker Bunker: erfgoed van de Koude Oorlog

De nooit gebruikte keuken van de bunker (Bron: Archeologie Magazine)

Begin jaren zeventig van de vorige eeuw was de atoomdreiging nog zo reëel dat de Nationale Verdedigingsraad van de DDR tot de bouw van een eigen bunker besloot. Bij Prenden, dertig kilometer ten noordoosten van Berlijn. Partijleider Honecker beschikte in de ruimten voor de twintig uitverkorenen van de DDR-top als enige over een eigen kamer. Een poging om van de bunker na de Wende een museum te maken is vanwege geldgebrek mislukt. Inmiddels is het hele ondergrondse complex hermetisch afgesloten. De bunker is nu alleen nog virtueel te bezoeken. Lees verder

Alexander de Grote: zijn leven en betekenis

De grootmoedigheid van Alexander de Grote (Bron: Archeologie Magazine)

Geen koning uit de oudheid spreekt zo tot de verbeelding als Alexander de Grote (356 – 323 v. Chr.). En geen koning is zo vaak als voorbeeld gebruikt en afgebeeld. In zijn jeugd kreeg hij les van Aristoteles, die grote invloed op hem uitoefende. Op twintigjarige leeftijd volgde Alexander zijn vermoorde vader Philippos, koning van Macedonië, op. Lees verder

Budgetcruisend langs Griekse oudheid: Vanaf zee uitstekend decor voor een archeologische ontdekkingstocht

De tempel van Afaia in Egina

Iedereen die gefascineerd is door archeologie en de verre prehistorie wil wel eens een keer rondneuzen in Griekenland, de wieg van de westerse beschaving. Maar meestal blijft het dan bij de Atheense akropolis of een bezoekje aan Delphi, aangezien een reisje naar de zuidoostelijke Balkan toch diep in de buidel tasten betekent. Gelukkig is in dit tijdperk van budgetglobetrotten daar nu ook een remedie voor gevonden. Met het nieuwe concept EasyCruise kun je nu voor een ‘drakhme’, ofwel een handjevol betaalmiddelen, varend langs de Griekse oudheid. Lees verder

Op Peutjut ligt de geschiedenis van de Atjeh-oorlog – Begraafplaats als symbool van een eeuw koloniale politiek

Erebegraafplaast van Peutjut (Bron: Archeologie Magazine)

Peutjut in Banda Aceh heeft de tsunami overleefd. Op de marmeren tafels op de muren van de monumentale erepoort hebben Atjehse vaklieden de namen weer gebeiteld van de op deze erebegraafplaats begraven 2200 Nederlands-Indische militairen. Hun grafstenen zijn overeind gezet en hersteld. De halve stad Banda Aceh werd op 26 december 2004 door de tsunami weggevaagd. De met engelengeduld en geld van de Stichting Peutjut-Fonds gerestaureerde erebegraafplaats werd verwoest. Het is met de reserves van het Peutjut-Fonds in zijn oude staat teruggebracht. Blijvende financiële steun is nodig voor het behoud van dit monument als symbool van de oorlog van Nederland met Atjeh. Lees verder

Oudewater, juweel in het Groene Hart: ‘Archeologie is een interessant èn een hot item’

Middenin het Groene Hart, waar het riviertje de Linschoten uitmondt in de Hollandsche IJssel, ligt Oudewater. Het oude vestingstadje is een juweel op het gebied van geschiedenis, cultuur, architectuur en archeologie. Het is wereldwijd bekend om zijn vele monumenten, zijn touwindustrie, het oudste ooievaarsnest van Nederland en last but not least het Museum de Heksenwaag. Lees verder

De stad van de leeuwen – Lviv: één stad, vier landen

Uitzicht over Lviv (Bron: Archeologie Magazine)

Lviv ligt in het westen van Oekraïne op ongeveer tachtig kilometer van de grens met Polen. De stad is het bestuurlijk centrum van de provincie Lviv. Behalve haar Oekraïense naam is Lviv ook onder een aantal andere namen bekend: Lvov, Lwów en Lemberg. Dit komt door de bijzondere geschiedenis, de stad heeft namelijk bij vier verschillende landen gehoord. Het bruist van de historie, niet alleen van Oekraïne, maar ook van Polen. Lees verder

Boeddhisme blijft Sri Lanka inspireren

Dagoba bij Ridi Vihara (Bron: Archeologie Magazine)

Wie Sri Lanka bezoekt, komt onherroepelijk in contact met het boeddhisme. Al bijna 2300 jaar is op dit eiland de levensfilosofie van Boeddha een voorname inspiratiebron. De indrukwekkende resten van de historische hoofdstad Anuradhapura en ook andere archeologische vondsten illustreren deze bijzondere band van Sri Lanka met het boeddhisme. Toch was in de 18e eeuw een reddingsactie van de VOC nodig om het boeddhisme te redden. Delftsblauwe tegels in de boeddhistische tempel Ridi Vihara herinneren daaraan. Lees verder

Zenobia, legendarische woestijnkoningin

Palmyra gezien vanaf de citadel (Bron: Archeologie Magazine)

Zenobia, koningin van Palmyra, de legendarische oasestad in de Syrische woestijn, heeft tijdens haar korte regeringsperiode in het laatste kwart van de derde eeuw van onze jaartelling, veel stof doen opwaaien. Zij versloeg de Perzen en stichtte binnen drie jaar een enorm rijk. Zenobia wist drie Romeinse keizers te weerstaan voordat ze in een spectaculaire veldslag het onderspit delfde. Het Nederlands Klassiek Verbond organiseert in samenwerking met de jubilerende vereniging Ex Oriente Lux op zaterdag 24 mei in Amsterdam een studiedag aan deze legendarische koningin uit de woestijn. Lees verder

Terracottalegers in China: Twee grafcomplexen inmiddels open voor publiek

Terracottalegers in China: Twee grafcomplexen inmiddels open voor publiek

Onder de gezamenlijke titel Go China! bieden zowel het Groninger Museum als het Drents Museum in Assen dit jaar een manifestatie die zich geheel richt op de kunst, cultuur en archeologie van China. Het Drents Museum participeert in dit China-festival met een overzicht van de grafcultuur aan de hand van ruim 200 objecten uit de musea van Han Yangling en Ling Tong. Gelijktijdig opent het Groninger Museum een mooi overzicht van objecten uit de bronstijd die allemaal afkomstig zijn uit het Shanghai Museum, met overigens daarnaast nog een keur aan hedendaagse Chinese kunst. Cees Straus bericht over dit Chinese erfgoed en hun locaties in dit en het Navolgende artikel. Lees verder

De buitenlandse connecties van Lissabon

Lissabon

Ondanks de vele toeristische gidsen en allerlei thematische wandelingen blijft de Portugese hoofdstad ons verrassen. In het kielzog van de grote ontdekkingsreizen en nadien de Portugese enclave Macau, beschikt de stad er over het ‘Museu do Centro Cientifico e Cultural de Macau (CCCM)’. Met 3000 collectiestukken uniek in zijn soort. Tweehonderd jaar geleden vluchtte de Portugese Koninklijke familie naar Rio de Janeiro. Een feit dat vooral dit jaar in Brazilië wordt gevierd. In de Portugese hoofdstad zochten wij naar Braziliaanse roots op de straatstenen. Lees verder

Romeinse catastrofe in beeld

Romeinse catastrofe in beeld

Na de verovering van Gallië in 57 v.Chr. onder leiding van Julius Caesar kwamen ook grote gebieden van de huidige Lage Landen en Duitsland in Romeinse handen. Hun pogingen de noordelijke rijksgrens tot aan de Elbe in Noord-Duitsland te verleggen werden plots wreed verstoord. In het jaar 9 na Christus lokten Germaanse stammen drie Romeinse legioenen in een hinderlaag, waarna ze werden afgemaakt. Deze catastrofe ging als de ‘Varusslag’, ook wel aangeduid als de ‘Slag in het Teutoburger Woud’ de geschiedenisboeken in. Inmiddels zijn er steeds meer aanwijzingen over de plaats waar die slag plaatsvond. En die plaats: Kalkriese, is inmiddels ook een prachtig museum en park rijk.  Lees verder

‘Insulindekanonnen’ leerden Engelsen lesje

‘Insulindekanonnen’ leerden Engelsen lesje

Zeeslagen in heden en verleden zijn er in alle soorten en maten geweest. Eigenaardig genoeg hebben vele niet de attentie gekregen die ze verdienden, net zo goed als dat sommige juist overdreven in de schijnwerpers zijn gezet. Het verhaal over het treffen in 1665 tussen een Nederlandse en Engelse vloot in de haven van het Noorse Bergen bijvoorbeeld lag lang in de vergeethoek. Maar nu we dit jaar stilstaan bij het 400e geboortejaar van Michiel Adriaensz. de Ruyter, Neerlands vermaardste zeeheld, én zijn rol in deze slag zijn de gebeurtenissen in de noordelijke fjorden uit het stof gehaald en tot boek verwerkt. Lees verder

‘Dokters met Zwaarden’: Ridders Maltezer Orde verdedigen Dodokanesos en christendom

‘Dokters met Zwaarden’: Ridders Maltezer Orde verdedigen Dodokanesos en christendom

Wie de Dodekanesos bezoekt, komt terecht in een landschap waarin tientallen kastelen en bastions de horizon bepalen. Vrijwel al deze bouwwerken stammen uit een tijd dat Europa dreigde te worden overlopen door Turkse troepen. Tijdens de late Middeleeuwen bestormde het Ottomaanse leger de Balkan en boekte over land succes na succes. Via zee, echter, wilde het voor de sultan nog niet erg vlotten. Als bolwerk van de kruisridders trotseerden de Dodekanesos-eilanden langdurig het islamitische gevaar. Zonder de defensieve activiteiten door deze soldaten van de zogeheten Maltezer Orde zouden de Ottomanen veel eerder controle hebben gekregen over de Middellandse Zee en was Zuid-Europa kwetsbaar geweest voor een inval door de ‘Halvemaanstrijders’. Lees verder