Een paar keer per jaar brengt Elsevier een speciale editie uit. Deze edities behandelen uitvoerig een onderwerp, zoals: de Islam, Europa, het Christendom, het Revolutiejaar 1989 of een land. Van deze uitgaven zijn een aantal artikelen te lezen op IsGeschiedenis. 

De handel stond altijd voorop

De handel stond altijd voorop

Kooplui, dominees en reizigers vonden afgelopen 400 jaar de weg naar Istanbul

‘Rond half elf werden er drie schoten gehoord door de bewoners van het huis. Mevrouw Mock hoorde direct daarna voetstappen langs het verandaraam. Een van de bedienden liep naar de deur die toegang verschafte tot de tuin en zag een lichaam op de oprijlaan liggen. Mevrouw Mock en twee andere bedienden werden geroepen en gingen naar de plaats des onheils. Ze dachten dat het een flauwte betrof; pas toen het lichaam werd omgedraaid, beseften ze wat er was gebeurd.’

Lees verder

30 jaar koningin Beatrix

FEEST - Beatrix wordt 60. Feest in het Paleis op de Dam, 1998. (Bron: Elsevier)

In 1980 gaat aan hof het roer om: geen extravagantie, maar professionaliteit

Onze geschreven Grondwet biedt de monarch veel ruimte. Hij benoemt en ontslaat ministers, is lid van de regering, kan wetgeving blokkeren, ook als die door beide Kamers is aangenomen, hij is voorzitter van de Raad van State, die veel aan rechtspraak doet; zijn opvolger komt op de troon op grond van monarchaal erfrecht zonder dat iemand er iets tegen kan doen; als de regerende familie uitsterft – kleine kans – blijft de monarchie overeind, want het parlement mag dan alleen maar een nieuwe Koning benoemen en niet de republiek uitroepen. Wie anders wil, moet de Grondwet veranderen, en dat valt niet mee. Lees verder

De munt in Nederland in vogelvlucht

De munt in Nederland in vogelvlucht

Na de ponden kreeg Nederland in 1521 de gulden – tot 1999 een vrij stabiele munt

De valutageschiedenis van Europa is wel vergeleken met het ontstaan van een grote rivier. Zoals een rivier steevast ontspringt aan een reeks kleine stroompjes, zo komen zowel de Nederlandse gulden als de euro voort uit verschillende geldeenheden, die op een gegeven moment in elkaar opgingen.

Lees verder

Overleven door de eeuwen heen

Overleven door de eeuwen heen

De adel heeft het in Nederland niet makkelijk gehad, maar liet zich nooit wegcijferen

De geschiedenis van de Nederlandse adel is een beetje treurig. ‘Blauw bloed gedijt niet in een moerasland. Een platte horizon biedt geen perspectief voor nobiliteit,’ vatte de hoofdredacteur van het literair-culturele tijdschrift Hollands Maandblad Bastiaan Bommeljé het eens samen.

Lees verder

Katholieken: Van rijk rooms leven tot bestaan in de marge

FEESTJE - Viering in 2003 van herstel van de bisschoppelijke hiërarchie in 1853. (Bron: Elsevier)

Nederlandse katholieken werkten met groot succes aan hun emancipatie, maar zagen de laatste halve eeuw hun invloed tanen

Nederlanders zien zich graag als een verdraagzame natie die, mede door de heilzame invloed van het betrekkelijk liberale protestantisme, altijd een grote mate van godsdienstvrijheid heeft gekend. Er bestaat een beeld van het vaderland als een multireligieus paradijsje, waarin het gewone volk zijn eigen godsdienstige gang ging en pragmatische voormannen compromissen sloten.

Lees verder

De strijdvaardige gezant van Allah

De strijdvaardige gezant van Allah

Mohammed nam met enige tegenzin het werk van profeet op zich, maar bouwde doortastend een enorm werelds en geestelijk rijk op

De jongensnaam die momenteel het populairst is bij ouders in Amsterdam is de naam van een Arabische profeet die een kleine vijftien eeuwen geleden leefde. Dit is een indicatie van de enorme invloed die Mohammed tot op de dag van vandaag uitoefent. Hij werd geboren als zoon van een verdeeld woestijnvolk dat alleen de taal gemeenschappelijk had en praktisch geen verwachtingen koesterde ten aanzien van een leven na de dood. Als gezant van God organiseerde hij een militante religieuze beweging die, met gebruik van een flinke dosis geweld, de fundamenten legde van wat een groot werelds en geestelijk rijk zou worden.

Lees verder

Grondleggers van de Europese Unie

Het hotel San Domenico met op de achtergrond de vulkaan Etna (Bron: Elsevier)

Hoe dankzij een Nederlandse minister op Sicilië de basis voor de EU is gelegd

Bijna was het nog misgegaan. Op de laatste avond van de Conferentie van Messina, juni 1955, waren de zes ministers van Buitenlandse Zaken het nog steeds niet eens over een gezamenlijke verklaring. En die avond leek het er ook niet meer van te komen. De ministers hadden met hun ambtenaren een balletvoorstelling bijgewoond in de overblijfselen van het Grieks-Romeinse theater in Taormina, dat spectaculair gelegen is aan de Siciliaanse kust, een kilometer of zestig ten zuiden van Messina.

Lees verder

Strijden voor een joodse staat

NTIFADA - Israëlische militairen sturen een Palestijnse jongen weg tijdens strijd. (Bron: Elsevier)

Israël moest een veilig thuis worden voor alle joden, maar het vecht al sinds de oprichting in 1948 om zijn voortbestaan

Op 14 mei 1948, om precies vier uur ’s middags, slaat de aanstaande premier van Israël, David Ben-Goerion, met zijn voorzittershamer op tafel. De circa 250 zionisten in het Tel Aviv Museum, net klaar met het zingen van de Hatikva, hun volkslied, zijn op slag stil. Ben-Goerion leest de Israëlische onafhankelijkheidsverklaring voor. Onmiddellijk daarna zetten de aanwezigen opnieuw de Hatikva in. De staat Israël is geboren.

Lees verder

Gouden lessen uit de geschiedenis

Zeventiende-eeuwse handelsvloot keert uit Indië terug in Amsterdam

‘VOC-mentaliteit’ leidde tot uitzonderlijke prestaties in het verleden. Bloeiperioden van vroeger geven hoop voor de toekomst

Nederlanders kunnen moeilijk overweg met de lofzang op helden en daden uit het vaderlandse verleden. Dat ervoer premier Jan Peter Balkenende (CDA) toen hij tijdens de algemene politieke beschouwingen van september 2006 opmerkte: ‘Laten we optimistisch zijn. Nederland kan het weer! Die VOC-mentaliteit om over de grenzen heen te kijken, is terug.’ Onmiddellijk kreeg de premier het verwijt dat hij de indruk zou kunnen wekken de afkeurenswaardige kolonisatie van Indië te willen goedpraten.  Lees verder

Behoedzaam opereren onder de radar

BOEGBEELDEN - Katholieke CDA’ers Maxime Verhagen en Camiel Eurlings in 2004 na succes bij verkiezingen voor Europees Parlement. (Bron: Elsevier)

Katholieke politici hebben de naam listig en onbetrouwbaar te zijn. Waar komt dat slechte imago vandaan en wat klopt ervan?

Iedere politicus moet het vertrouwen van kiezers zien te winnen, maar voor katholieke politici is dat een extra zware opgave. Ze stuiten op argwaan, omdat hun geloof vaak wordt geassocieerd met negatieve karaktereigenschappen. Het vooroordeel wil dat katholieke politici listig, niet te vertrouwen en onoprecht zijn. Lees verder

Hoe de lastige Britten Europa binnenkwamen

Margaret Thatcher overtuigt de Europese leiders dat haar land geld terug moet krijgen. (Bron: Elsevier)

Britten twijfelden lang over lidmaatschap Europese Gemeenschap; Toen ze toch wilden, lag Parijs dwars. Den Haag bood hulp

Tussen Engeland en Europa is het nooit van harte gegaan. Aarzelend sloten de Britten zich aan bij de rest van Europa en mokkend zitten ze tot op heden aan de onderhandelingstafel in Brussel. En dat terwijl de voormalige Britse premier Winston Churchill in 1946 al opriep tot een Verenigde Staten van Europa. Maar Churchill bedoelde vooral dat de landen op het continent moesten samengaan.

Lees verder

Nederlanders trekken naar het beloofde land

Nederlanders trekken naar het beloofde land In de geschiedenis van vier eeuwen Nederlandse emigratie naar de Verenigde Staten speelt godsdienst een doorslaggevende rol 

In de afgelopen vier eeuwen zochten naar schatting een half miljoen Nederlanders een betere toekomst op het Amerikaanse continent. In de zeventiende eeuw waren ze vooral uit op avontuur, roem en gewin, in de negentiende en twintigste eeuw trokken land en werk hen naar Amerika en in de 21ste eeuw zijn dat rust en ruimte. Lees verder

De lange schaduw van de kampen

De lange schaduw van de kampen De betrekkingen tussen Nederland en Japan sinds de Tweede Wereldoorlog 

De naoorlogse verhouding tussen Nederland en Japan werd lange tijd in grote mate bepaald door de bittere erfenis die het land van de Rijzende Zon in de Gordel van Smaragd had achtergelaten. Zelfs het door cabaretier Wim Kan aangewakkerde protest tegen het bezoek aan Nederland van keizer Hirohito in 1971, een kwart eeuw later, kwam nog voort uit woede over de wandaden die zijn onderdanen in zijn naam tussen 1942 en 1945 in Nederlands-Indië en elders in Azië hadden bedreven. Lees verder

Paradijs van Oranje

Paradijs van Oranje (Bron: Elsevier)

In de jaren zeventig emigreerde eenderde van alle surinamers. Reconstructie van een exodus. ‘zij die gaan sterven, groeten u’

De spanning moet te snijden zijn geweest in het kabinetsberaad van 2 en 3 september 1974. De progressiefste ministersploeg uit de geschiedenis, onder leiding van premier Joop den Uyl (PvdA) stond voor een belangrijke opgave: ingrijpen of op zijn beloop laten? De immigratie uit Suriname stoppen of niet?

Lees verder

Politionele acties: bevrijding werd oorlog

OPRUKKEN - Nederlanders met wapens in aanslag trekken per trein Sumatra in

Ruim honderdduizend militairen begonnen in 1947 aan Nederlands laatste koloniale oorlog. Soldaten zagen zichzelf als weldoeners

Om 2 uur ’s nachts worden de militairen gewekt. De meeste jongens hebben slecht geslapen door het lawaai en de spanning. Hun bepakking is zwaar: veel munitie, extra rantsoenen levensmiddelen, wapens, en voor sommigen een radioset, een machinegeweer of een mortier. Met houtskool maken de soldaten hun gezichten en handen zwart. De witte Hollandse koppen zijn een makkelijk doelwit voor sluipschutters. Lees verder

Anti-apartheidsstrijders uit schuldgevoel

Makro uit Zuid-Afrika, 1987

De worsteling met het eigen verleden maakte Nederland in de jaren zestig en zeventig steeds rabiater in houding tegenover apartheidOp zaterdag 11 juni 1988 kwamen meer dan vijftigduizend Nederlanders naar het Museumplein in Amsterdam. Het was de grootste demonstratie tegen de Zuid-Afrikaanse apartheid ooit in Nederland gehouden. Grotere zouden er niet volgen. Het was eigenlijk ook de eerste keer dat alle, vaak rivaliserende anti-apartheidsgroepen in Nederland samenwerkten. Kerken, vakbonden, iedereen deed mee – al zagen regeringspartijen CDA en VVD af van steun.

Lees verder