Lees de artikelen van Historisch Tijdschrift Aanzet op IsGeschiedenis. Historisch Tijdschrift Aanzet is hét tijdschrift voor en door studenten Geschiedenis aan de Universiteit Utrecht. Het blad verschijnt twee à drie keer per jaar en publiceert populair-wetenschappelijke artikelen naar aanleiding van eigen onderzoek van studenten.

Het Belgisch toeval

Het Belgisch toeval

Hoe een Brussels relletje tot een onafhankelijkheidsrevolutie leidde.

Over de oorzaken van de Belgische Revolutie van 1830 is nog geen consensus bereikt. Kwam het conflict tussen de noordelijke en zuidelijke provincies van het voormalige Verenigd Koninkrijk der Nederlanden voort uit structurele verschillen of is de oorzaak meer in het toeval te vinden? Tim Wencker onderzoekt hoe onvrede in Brussel tot de onafhankelijkheid van België leidde. Lees verder

Het utraquisme in de verdediging

Het utraquisme in de verdediging

De utraquistische kerk en de Boheemse Belijdenis van 1575.

De utraquistische kerk in de zestiende eeuw wordt soms voorgesteld als een verscheurde kerk met een overwegend lutheraans karakter. Daarbij wordt onder meer gewezen op de Boheemse Belijdenis van 1575. Wanneer het religieuze landschap van Bohemen echter in samenhang met deze belijdenis en de Landdag van 1575 wordt beschouwd, dan wordt duidelijk dat de utraquistische kerk zich in die periode wist te handhaven te midden van de katholieken en protestanten. Lees verder

De kindervriend

De kindervriend

Tolerantie tegenover pedofilie in de jaren zeventig en begin jaren tachtig in Nederland.

Geschiedenisstudente Hannah Hamans neemt ons mee naar de jaren zeventig waarin taboes werden doorbroken en seksualiteit zich ontplooide. In deze periode ontstond ook ruimte voor een vrijere visie op pedofilie. Deze visie was niet enkel zichtbaar in de samenleving als geheel, maar vooral ook in de wetenschappelijke wereld: volgens veel wetenschappers was iedereen tot op zekere hoogte pedofiel. Tegenwoordig wordt daar heel anders tegen aangekeken. Lees verder

Verschillende wegen leiden naar Rome

Verschillende wegen leiden naar Rome

Een vergelijking tussen de Amerikaanse burgerrechtenbewegingen in het Noordelijke New York en het Zuidelijke Birmingham.

Martin Luther King en Rosa Parks zijn wereldwijd bekend en staan symbool voor de strijd om gelijke burgerrechten voor Afro-Amerikanen in Amerika. Zij vertegenwoordigden de zuidelijke burgerrechtenbeweging, die de burgerrechtenstrijd in heel Amerika representeert. Dit beeld vraagt echter om nuancering. Er bestonden namelijk grote verschillen tussen de burgerrechtenbewegingen in Noord en Zuid. De bewegingen gebruikten verschillende middelen om gelijke rechten voor Afro-Amerikanen af te dwingen.  Lees verder

King made by the People

King made by the People

Martin Luther King, Jr. en het lokaal activisme in de strijd voor burgerrechten in Montgomery in de jaren vijftig en zestig.

De successen van de burgerrechtenbeweging in de Verenigde Staten in de jaren vijftig en zestig worden vaak toegeschreven aan de acties van één van haar prominentste leden: Martin Luther King. Met zijn speech, ‘I have a dream’, motiveerde hij talloze mensen om zich in te zetten tegen de rassenscheiding. Kings speech is nog steeds hét kenmerkende moment van de burgerrechtenbeweging. De burgerrechtenbeweging was echter al veel langer actief dan het moment waarop King actief ging deelnemen aan de protesten. De invloed van het lokaal activisme vóór King wordt dus door hem overschaduwd. Dit artikel schijnt meer licht op de inzet van het lokaal activisme vóór King en betoogt dat de inzet van King erg belangrijk was, maar niet overschat moet worden. Lees verder

De kunst ter verdediging

De kunst ter verdediging

Over de vermeende homoseksuele identiteit van Oscar Wilde en zijn verzet hiertegen

In de inleiding van zijn boek The Picture of Dorian Gray schreef Oscar Wilde: ‘All art is quite useless.’ Dit artikel laat echter zien dat Oscar Wilde zijn kunstopvatting gebruikte om zich te verweren in een rechtszaak waarin hij op basis van Dorian Gray werd beschuldigd van sodomie en grove onfatsoenlijkheid. Daarnaast plaatst de auteur de rechtszaak tegen Wilde in een breder kader van moderne identiteitsvorming en de constructie van de categorie ‘homoseksualiteit.’ Er wordt betoogd dat ons rigide begrip van identiteit recent ontstaan is en dat een historische blik ons aan kan zetten tot reflectie hierop. Lees verder

Strijd door tegenstrijdigheid

Strijd door tegenstrijdigheid

De invloed van het nationaliteitenbeleid van de Sovjet-Unie op het ontstaan van het Tsjetsjeense conflict

Al jaren komt Tsjetsjenië vooral in het nieuws vanwege oorlog en geweld. Vers in het geheugen liggen de gijzeling van honderden theaterbezoekers in Moskou door Tsjetsjeense rebellen en de invasies van Russische troepen in de Tsjetsjeense republiek. Ondanks de verkregen autonomie binnen de Russische federatie blijft de drang naar onafhankelijkheid aanwezig. Dit artikel laat zien in hoeverre het Sovjetbeleid het conflict in de hand gewerkt heeft. Lees verder

De Turkse natie 2.0

De Turkse natie 2.0

Het Osmaanse verleden als alternatief middelpunt van politiek geheugen in Turkije

De zeggingskracht van het seculiere gedachtegoed van Atatürk is in het huidige Turkije niet meer zo groot als het ooit was. Het heeft concurrentie gekregen van religieuze krachten in de samenleving, zichtbaar in de opkomst van islamitische politieke partijen vanaf de jaren tachtig. Ten behoeve van deze religieuze politiek is de Osmaanse geschiedenis uit de taboesfeer gehaald. Door de regering-Erdoğan wordt, net zoals onder Atatürk gebeurde, het verleden tot een instrument van politiek en ideologie gemaakt. Lees verder

Freeport-McMoRan in Papua

Freeport-McMoRan in Papua

Een mijngigant gedwongen tot verantwoord ondernemerschap

Het Amerikaanse mijnbedrijf Freeport-McMoRan heeft sinds de aanleg van een goud- en kopermijn in de Indonesische provincie Papua te maken gehad met protesten tegen zijn aanwezigheid in de regio. Het bedrijf heeft zich hier decennialang niets van aangetrokken, maar in de jaren negentig wijzigde Freeport zijn koers. Het bedrijf startte met programma’s die de ecologische, sociale en economische zorgen van de bevolking serieus namen en compensatie boden. Verschillende wetenschappers suggereren dat de gewelddadige protesten tegen Freeport de oorzaak zijn van de koerswijziging. Dit artikel betoogt echter dat er ook andere, meer plausibele verklaringen gegeven kunnen worden. Lees verder

Bataafs Nijmegen?

Bataafs Nijmegen?

Een postkoloniale benadering van een ‘koloniale’ stad

Rond het jaar 10 na Chr. stichtten de Romeinen Oppidum Batavorum, de nederzetting die later zou uitgroeien tot het huidige Nijmegen. Dit “Romeins Nijmegen” is in het verleden veelal gezien als een stad vóór de Bataven, en minder als een stad ván de Bataven. Nijmegen zou vooral een belangrijke koloniale functie in de Romanisering van de Bataafse regio vervullen, terwijl de Bataven zelf buiten de stad zouden wonen. Nieuwe inzichten vanuit de postkoloniale theorie tonen aan dat deze interpretatie bijgesteld moet worden. Lees verder

Maintaining the Balance

Maintaining the Balance

Balance of power retoriek in Engelse pamfletten tijdens de Spaanse Successieoorlog

Gedurende de geschiedenis heeft Engeland zich vaak sterk gemaakt voor een machtsbalans op het Europese vasteland. Bij het sluiten van de vrede van Utrecht in 1713 hanteerden diplomaten dit principe voor het eerst. De voorafgaande Spaanse successieoorlog had de dreiging van een allesoverheersend Frankrijk namelijk zorgwekkend reëel gemaakt. Uit Engelse pamfletten over die oorlog wordt duidelijk welke denkbeelden ten grondslag lagen aan haar buitenlandpolitiek. Lees verder

Samuel Ward

Samuel Ward

De innerlijke strijd van een puriteinse twintiger

Uit historisch onderzoek komen de grote lijnen van de geschiedenis naar voren. Vaak geeft een historicus het algemene beeld weer: normen en waarden die voor de meeste personen uit het verleden van toepassing waren. Historisch onderzoek op microniveau kan een verrassende draai aan het algemeen geldende beeld geven. Wanneer de belevingswereld van een individu bestudeerd wordt, blijkt dat opgelegde normen en waarden niet vanzelfsprekend waren. Dit artikel onderzoekt de geloofservaring van Samuel Ward, een puriteinse twintiger die worstelde met zijn geloof, en laat op die manier mooi zien hoe een persoonlijke, innerlijke strijd een historische context kan weerspiegelen en weerspreken. Lees verder

De hel in het paradijs

De hel in het paradijs

Over de verschillen in de beeldvorming van de katorga en de goelag

Het Russische volk werd onder het Sovjetbewind jarenlang geteisterd door angst voor de goelag. Een angst die niet ongegrond was, aangezien er uit vrijwel alle families wel iemand naar deze verschrikkelijke strafkampen verdween. Zelfs nu nog leeft het trauma van de goelag onder de Russen. Het leed van de goelag staat echter niet op zichzelf; al eerder gebruikten tsaren de katorga met eenzelfde doel. Ook zij zonden gevangenen naar barre oorden om hen daar te laten werken. Het kampensysteem lijkt dus onveranderd, maar dit is zeker niet het geval. Lees verder

Indonesianisasi op Sungei Gerong

Indonesianisasi op Sungei Gerong

De invloed van de Indonesische economische dekolonisatie op Stanvac-werknemers

Met de capitulatie van Duitsland en Japan was de Tweede Wereldoorlog voorbij. Overal ter wereld bleven echter nog conflicthaarden smeulen. De voormalige koloniën streden voor onafhankelijkheid. Zij wilden zichzelf besturen en hun eigen economie beheersen, zo ook de jonge Republiek Indonesië. Tot ver na de formele onafhankelijkheid bleef de overheid zich inzetten voor de economische dekolonisatie van Indonesië, de Indonesianisasi. Maar wat betekende dit voor werknemers van grote buitenlandse bedrijven? Lees verder

Een monnik met een visie

Een monnik met een visie

De Visio Wettini (827) in politiek en cultureel perspectief

Walahfried Strabo versificeerde in 827 de Visio Wettini.  Deze visioentekst draait om de Reichenauer monnik Wetti, die in een visioen van het hiernamaals geconfronteerd wordt met verschillende categorieën Karolingische zondaren en zijn eigen zonden. De tekst is Walahfrieds reflectie op de Karolingische wereld. Hoe zijn kritische relaas zich laat lezen en welke doelen Walahfried met deze tekst wilde heiligen zijn fundamentele vragen die tegen de achtergrond van de Karolingische wereld aan de orde worden gesteld. Milou Wery analyseert de Visio Wettini tegen de achtergrond van de Karolingische wereld. Lees verder

Politieke inconsistentie en speciale banden

Politieke inconsistentie en speciale banden

Nederlandse Europapolitiek en het pro-Israëlische standpunt tijdens de Oktoberoorlog

Het Nederlandse buitenlandbeleid in de eerste helft van de jaren zeventig manoeuvreerde tussen een Europese pro-Arabische en Atlantische pro-Israëlische politiek. Tijdens de Oktoberoorlog in 1973 koos Nederland, in tegenstelling tot drie jaar eerder, een pro-Israëlisch standpunt. Daarmee zette het niet enkel zijn economische belangen opzij, ook riskeerde het een isolatiepositie binnen de Europese samenwerking. Anne van Mourik analyseert deze beleidsveranderingen en de achterliggende gedachte. Lees verder