Switch to desktop version

Het Jaarboek Parlementaire Geschiedenis is een uitgave van het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis. Het boek wil in zo breed mogelijke kring belangstelling wekken voor de Nederlandse parlementaire geschiedenis. Het probeert dit te bereiken door naast wetenschappelijke ook opiniërende artikelen op te nemen, alsmede boekbesprekingen, een kroniek van het afgelopen parlementaire jaar, egodocumenten en herinneringen aan onlangs overleden prominente politici. Doorgaans liggen actuele thema’s of gebeurtenissen ten grondslag aan de onderwerpskeuze van de historische artikelen. 

Staatkundige vernieuwing in de twintigste eeuw: vechten tegen de bierkaai?

Ook al kun je twisten over de vraag of alle jaren wel zorgvuldig zijn geteld, in ieders beleving behoort de twintigste eeuw inmiddels tot onze geschiedenis. Voor parlementaire historici zal die eeuwwisseling, van hoe geringe intrinsieke betekenis dan ook, een dagelijks weerkerend markeringspunt zijn. Vooralsnog ligt een nieuwe eeuw – zelfs een heel millennium – voor ons, waarin de Staat der Nederlanden zich op niet te voorspellen wijze zal ontwikkelen. Aan het begin van de nieuwe eeuw valt op dat staatkundige vernieuwingsvoorstellen of ideeën, nog meer dan een eeuw tevoren, als het ware over elkaar heen buitelen.

Lees verder

Geen onderzoek met ‘eene tegen het gouvernement vijandige strekking’?

Spotprent (Bron: JPG)

De parlementaire enquête in verleden en heden

Twee maanden na de beëdiging van de bewindslieden van het tweede paarse kabinet beslootde Tweede Kamer voor de vijftiende maal een parlementaire enquête te houden. Zes jaar na het neerstorten van het El Al-vrachtvliegtuig op de flats Kruitberg en Groeneveen in de Bijlmermeer waren nog zoveel vragen onbeantwoord, dat een laatste en uiterste poging gedaan zou moeten worden om die vragen toch beantwoord te krijgen. Een commissie van ‘backbenchers’ kreeg vier maanden de tijd om met behulp van de vergaande bevoegdheden van een parlementaire enquêtecommissie inlichtingen te vergaren over de ramp en alles wat ermee samenhing, iets waar bewindslieden gedurende zes jaar niet in geslaagd waren. Het leek een onmogelijke opgave. Lees verder

‘To turn the rascals out’

De functie van oppositie in een democratisch bestel

Er bestaan geen democratische systemen die perfect zijn. In de 36 democratieën die Lijphart in Patterns of democracy aan een vergelijkend onderzoek heeft onderworpen, is hooguit sprake van een glijdende schaal van democratische responsiviteit die hij, in navolging van Dahl, afmeet aan een aantal institutionele arrangementen (o.a. vrijheid van meningsuiting, actief en passief kiesrecht, vrije en eerlijke verkiezingen). Hij onderscheidt daarbij een tweetal modellen: het meerderheidsstelsel (het Westminstermodel) en het consensusmodel, gebaseerd op coalitievorming of ‘power-sharing’.1

Lees verder

Van profeten en zwepen, regeringspartners en volkstribunen

Een beschouwing over de opkomst en rol van nieuwe partijen in het Nederlandse politieke bestel

Politieke partijen worden wel eens vergeleken met mensen: ze worden geboren, groeien op met de nodige kinderziektes (waarbij een aantal het leven Iaat), worden volwassen en sterven ten slotte, door interne of externe oorzaken.’ De vergelijking maakt duidelijk dat partijen voortdurend ontstaan en vergaan. ‘Nieuwe partij’ is dus een relatief begrip. De Tweede Kamer die in 2002 gekozen werd, telde elf partijen, waarvan de oudste in 1918 en de jongste in 2002 werd opgericht (zie tabel 1).

Lees verder

De democratie als bestuurskundig probleem

Vernieuwingsstreven in de Nederlandse politiek sinds 1918

‘Nederland heeft zich eigenlijk sedert 1918 doorlopend in een toestand van politieke crisis bevonden’, schreef de liberale politicus Pieter Oud kort na de Tweede Wereldoorlog. Lees verder

Emotie in de politiek: Over politieke stijlen in Nederland sinds 1848

Emotie is in. Winnaars, slachtoffers, gezagsdragers en verdachten voor de rechtbank, in de van media-aanwezigheid doordrenkte huidige samenleving worden zij allemaal geacht publiekelijk hun emoties te uiten. Individuen en groepen eisen erkenning van hun leed, ziek­te en slachtofferschap en ontlenen daaraan hun identiteit. Ook de wetenschappelijke belang­stelling voor het verschijnsel emotie neemt toe, en de aandacht voor zulke studies in de media.1  Lees verder