Leidschrift is een onafhankelijk historisch tijdschrift met als doelstelling het publiceren van geschiedkundige artikelen op wetenschappelijk niveau. Leidschrift verschijnt sinds 1984 en wordt uitgegeven door Stichting Leidschrift. Het tijdschrift verschijnt drie maal per jaar in de vorm van een artikelbundel met zes à zeven artikelen, gegroepeerd rond een thema.

Onwillig, ongeschikt en ongewenst. Onverwachte kruisvaarders in de dertiende-eeuwse Kroniek van Bloemhof

In de twaalfde en dertiende eeuw werden kruisvaarders vaak gerekruteerd door middel van preekcampagnes van speciaal daartoe aangestelde kruistochtpredikers. Tijdens deze campagnes, die erop gericht waren mensen te overtuigen van de noodzaak van de kruistocht en/of van het belang van boetedoening, namen velen het kruis aan: zij legden de plechtige kruistochtgelofte af en werden met het kruisteken bekleed. Vervolgens golden zij als crucesignati, ‘door het kruis getekenden’.[1]

Lees verder

Wat tsaar Peter de Grote (1672-1725) leerde van Holland en de Hollanders

Rond 1700 waren de Nederlanden uitgegroeid tot de Europese marktplaats bij uitstek voor kennis, voor nieuwe methoden en technieken en voor nieuwe ideeën hoe een samenleving viel in te richten. Een revolutionaire Russische tsaar, Peter de Grote (1672-1725), ontdekte dat hij voor de modernisering van zijn land, dat in velerlei opzichten in de middeleeuwen was blijven steken, het beste terecht kon in de Nederlanden. Veel van zijn ideeën kwamen uit Gollandia. 

Lees verder

Onderwerpen door wetten? De houding van de Romeinen tegenover het inheemse recht in de provincie Arabia

Romeinse overheersing heeft sporen nagelaten in de onderworpen gebieden, sporen die de historicus kan gebruiken om iets te zeggen over de mate waarin het dagelijks leven daadwerkelijk door de Romeinse overheersing is beïnvloed. Zulke sporen kunnen heel tastbaar zijn: er wordt een badhuis gevonden of een inscriptie over administratieve aangelegenheden. Maar de sporen kunnen ook min of meer verborgen zijn, bijvoorbeeld in documenten van gewone mensen die in het onderworpen gebied hebben geleefd.

Lees verder

‘Wie niet corrigeert, regeert niet.’ Politiek en religie rond het jaar 800

Op 23 maart van het jaar 789 zag een document het licht dat de geschiedenis in is gegaan als de ‘Algemene aansporing’, of, in goed Latijn, de Admonitio Generalis.[1] Opdrachtgever en waarschijnlijk mede-auteur was niemand minder dan Karel de Grote, koning van de Franken bij de gratie Gods, die hier in een uitvoerige inleiding en 82 hoofdstukken uiteenzette hoe hij de creatie van het ideale christelijk-Frankische rijk voor zich zag en zijn onderdanen aanmoedigde daar vooral aan mee te werken.

Lees verder

Een goddelijk iets’? Seksueel genot in het werk van Albertus Magnus (ca. 1200-1280)

Over de grote middeleeuwse geleerde Albertus Magnus, leermeester van onder andere Thomas van Aquino, is niet bijster veel met zekerheid bekend. We weten dat hij tussen 1193 en 1207 geboren is. De aanduiding ‘van Lauingen’ die weleens aan zijn naam wordt toegevoegd, kan wijzen op zijn geboorteplaats of zijn familienaam.

Lees verder

Rembrandt gelauwerd

‘Rembrandt gelauwerd’ kopte het Dagblad voor Leiden op 15 juli 1944. Twee anonieme jongens hadden een krans van eikenloof gehangen boven de gedenksteen in de Weddesteeg waar eens het geboortehuis van de schilder zou hebben gestaan. Daaronder waren een paar versregels aangebracht met de woorden:

Aan Rembrandt Veel lauwerkransen zijn niet nodig, Voor redevoering is geen tijd. En achteraf, ’t is overbodig Elk weet dat gij de grootste zijt.

Lees verder

Wat tsaar Peter de Grote (1672-1725) leerde van Holland en de Hollanders

Rond 1700 waren de Nederlanden uitgegroeid tot de Europese marktplaats bij uitstek voor kennis, voor nieuwe methoden en technieken en voor nieuwe ideeën hoe een samenleving viel in te richten. Een revolutionaire Russische tsaar, Peter de Grote (1672-1725), ontdekte dat hij voor de modernisering van zijn land, dat in velerlei opzichten in de middeleeuwen was blijven steken, het beste terecht kon in de Nederlanden.Veel van zijn ideeën kwamen uit Gollandia. Een aantal daarvan hebben Rusland blijvend veranderd. Anderen bleken alleen dankzij Peters toezicht te kunnen bestaan.

Lees verder

Het nationaal bereik van Jan van Speijk. Een radicale daad als bron van nationaal besef, 1831-1832.

Dann schwebt das Götterkind auf in die Lüfte,Dann senkt es nieder sich zum Ruhmesport.[1]

Anders dan deze hooggestemde regels suggereren, is het niet aannemelijk dat de bezongen held, luitenant-ter-zee Jan van Speijk (1802-1831), zelf daadwerkelijk de lucht is in gegaan toen hij op 5 februari 1831 bij Antwerpen zijn kanonneerboot met bemanning en al opblies.

Lees verder