Switch to desktop version

Leidschrift is een onafhankelijk historisch tijdschrift met als doelstelling het publiceren van geschiedkundige artikelen op wetenschappelijk niveau. Leidschrift verschijnt sinds 1984 en wordt uitgegeven door Stichting Leidschrift. Het tijdschrift verschijnt drie maal per jaar in de vorm van een artikelbundel met zes à zeven artikelen, gegroepeerd rond een thema.

Onwillig, ongeschikt en ongewenst. Onverwachte kruisvaarders in de dertiende-eeuwse Kroniek van Bloemhof

In de twaalfde en dertiende eeuw werden kruisvaarders vaak gerekruteerd door middel van preekcampagnes van speciaal daartoe aangestelde kruistochtpredikers. Tijdens deze campagnes, die erop gericht waren mensen te overtuigen van de noodzaak van de kruistocht en/of van het belang van boetedoening, namen velen het kruis aan: zij legden de plechtige kruistochtgelofte af en werden met het kruisteken bekleed. Vervolgens golden zij als crucesignati, ‘door het kruis getekenden’.[1]

Lees verder

Wat tsaar Peter de Grote (1672-1725) leerde van Holland en de Hollanders

Rond 1700 waren de Nederlanden uitgegroeid tot de Europese marktplaats bij uitstek voor kennis, voor nieuwe methoden en technieken en voor nieuwe ideeën hoe een samenleving viel in te richten. Een revolutionaire Russische tsaar, Peter de Grote (1672-1725), ontdekte dat hij voor de modernisering van zijn land, dat in velerlei opzichten in de middeleeuwen was blijven steken, het beste terecht kon in de Nederlanden. Veel van zijn ideeën kwamen uit Gollandia. 

Lees verder

Onderwerpen door wetten? De houding van de Romeinen tegenover het inheemse recht in de provincie Arabia

Romeinse overheersing heeft sporen nagelaten in de onderworpen gebieden, sporen die de historicus kan gebruiken om iets te zeggen over de mate waarin het dagelijks leven daadwerkelijk door de Romeinse overheersing is beïnvloed. Zulke sporen kunnen heel tastbaar zijn: er wordt een badhuis gevonden of een inscriptie over administratieve aangelegenheden. Maar de sporen kunnen ook min of meer verborgen zijn, bijvoorbeeld in documenten van gewone mensen die in het onderworpen gebied hebben geleefd.

Lees verder

‘Wie niet corrigeert, regeert niet.’ Politiek en religie rond het jaar 800

Op 23 maart van het jaar 789 zag een document het licht dat de geschiedenis in is gegaan als de ‘Algemene aansporing’, of, in goed Latijn, de Admonitio Generalis.[1] Opdrachtgever en waarschijnlijk mede-auteur was niemand minder dan Karel de Grote, koning van de Franken bij de gratie Gods, die hier in een uitvoerige inleiding en 82 hoofdstukken uiteenzette hoe hij de creatie van het ideale christelijk-Frankische rijk voor zich zag en zijn onderdanen aanmoedigde daar vooral aan mee te werken.

Lees verder

Een goddelijk iets’? Seksueel genot in het werk van Albertus Magnus (ca. 1200-1280)

Over de grote middeleeuwse geleerde Albertus Magnus, leermeester van onder andere Thomas van Aquino, is niet bijster veel met zekerheid bekend. We weten dat hij tussen 1193 en 1207 geboren is. De aanduiding ‘van Lauingen’ die weleens aan zijn naam wordt toegevoegd, kan wijzen op zijn geboorteplaats of zijn familienaam.

Lees verder

Rembrandt gelauwerd

‘Rembrandt gelauwerd’ kopte het Dagblad voor Leiden op 15 juli 1944. Twee anonieme jongens hadden een krans van eikenloof gehangen boven de gedenksteen in de Weddesteeg waar eens het geboortehuis van de schilder zou hebben gestaan. Daaronder waren een paar versregels aangebracht met de woorden:

Aan Rembrandt Veel lauwerkransen zijn niet nodig, Voor redevoering is geen tijd. En achteraf, ’t is overbodig Elk weet dat gij de grootste zijt.

Lees verder

Wat tsaar Peter de Grote (1672-1725) leerde van Holland en de Hollanders

Rond 1700 waren de Nederlanden uitgegroeid tot de Europese marktplaats bij uitstek voor kennis, voor nieuwe methoden en technieken en voor nieuwe ideeën hoe een samenleving viel in te richten. Een revolutionaire Russische tsaar, Peter de Grote (1672-1725), ontdekte dat hij voor de modernisering van zijn land, dat in velerlei opzichten in de middeleeuwen was blijven steken, het beste terecht kon in de Nederlanden.Veel van zijn ideeën kwamen uit Gollandia. Een aantal daarvan hebben Rusland blijvend veranderd. Anderen bleken alleen dankzij Peters toezicht te kunnen bestaan.

Lees verder

Het nationaal bereik van Jan van Speijk. Een radicale daad als bron van nationaal besef, 1831-1832.

Dann schwebt das Götterkind auf in die Lüfte,Dann senkt es nieder sich zum Ruhmesport.[1]

Anders dan deze hooggestemde regels suggereren, is het niet aannemelijk dat de bezongen held, luitenant-ter-zee Jan van Speijk (1802-1831), zelf daadwerkelijk de lucht is in gegaan toen hij op 5 februari 1831 bij Antwerpen zijn kanonneerboot met bemanning en al opblies.

Lees verder

The Supreme Court as an issue in presidential campaigns in the United States

The federal judiciary in the American separation of powers system of government is a co-equal independent third branch, sometimes working in harmony with, but often in conflict with the separate federal legislative and executive branches.[1] Unlike many courts around the world, American judges clearly make important public policy decisions that in other societies would probably instead be made by legislative or bureaucratic institutions of government.[2]

Lees verder

Daders en slachtoffers: de Nederlandse betrokkenheid bij kaapvaart en piraterij (Inleiding)

‘Dat wy onderscheid gewoon zijn te maaken, tussen kaapen en rooven: te weeten, dat kaapen is, met oorlof van den Prinse van den Lande der Vyanden Scheepen en Goederen te neemen op See, of elders op de Stroomen: maar rooven is sonder verlof Vrienden en Vyanden afbreuk doen.’[1] 

‘Piracy at sea hit an all-time high in the first three months of 2011, with 142 attacks worldwide, the International

Lees verder

Het laatste grote Nederlandse volksfeest: 3 oktober in Leiden

Op de dag van het Ontzet van Leiden op 3 oktober 1574 werd een dienst gehouden in de Pieterskerk waarin men God dankte dat de Spanjaarden het beleg van de door honger en pest geteisterde stad hadden afgebroken.[1] Van deze plechtigheid is slechts bekend dat de dienst opende met psalm 9 en dat psalm 40 de slotzang was. De dankdienst werd daarna een jaarlijks terugkerende gebeurtenis, die alleen tijdens de Bataafs-Franse periode (1795-1813) niet plaats vond. Hiermee is de kerkelijke herdenking het oudste 

Lees verder

Het ontstaan van de Belgische natie, 1789-1830

Une nation est une âme, un principe spirituel. Deux choses qui, à vrai dire, n’en font qu’une, consument cette âme, ce principe spirituel. L’une est dans le passé, l’autre dans le présent. L’une est la possession en commun d’un riche legs de souvenirs; l’autre est le consentement actuel, le désir de vivre ensemble, la volonté de continuer à faire valoir l’héritage qu’on a reçu indivis (…) L’existence d’une nation est (…) un plébiscite de tous les jours (…) La langue invite à se réunir, elle n’y force pas (…) La volonté de la Suisse

Lees verder

De Eerste Wereldoorlog. De ‘oercatastrofe’ van de twintigste eeuw

Historici zijn het zelden met elkaar eens – en dat geldt zeker wanneer het gaat over de Eerste Wereldoorlog. Over de oorzaken en de verantwoordelijkheid voor het uitbreken van deze oorlog bijvoorbeeld zijn vele boekenkasten volgeschreven en nog steeds is de strijd daarover niet uitgewoed. Over één idee heerst echter vrij grote eenstemmigheid, en dat is de grote betekenis van de Eerste Wereldoorlog voor de geschiedenis van de twintigste eeuw – politiek, sociaal, economisch en mentaal.

Lees verder

De geschiedenis van het politieke denken. Van canon naar praktijk

 

De geschiedenis van het politieke denken neemt binnen het scala van historische subdisciplines een bijzondere plaats in. Voor een deel heeft dit te maken met het interdisciplinaire karakter van dit vakgebied, waarin niet alleen historici actief zijn maar ook politicologen en filosofen.

 

Lees verder

Met geweer en glimlach. De oorsprong van moderne counterinsurgency

In Irak en Afghanistan woeden uitzichtloze guerrillaoorlogen. Het aantal slachtoffers aan westerse zijde neemt alleen maar toe. Ook de Nederlandse krijgsmacht heeft in de Afghaanse provincie Uruzgan met een toenemend aantal slachtoffers te maken. Dat ongeregelde conflicten moeilijk te winnen zijn, heeft het verleden reeds bewezen.

Lees verder

Re-enactment and imagination in the historical film (Introduction)

Convinced that her tour of Hiroshima has provided her with a full and meaningful experience of the past, the protagonist of Alain Resnais’s Hiroshima, Mon Amour (1959) protests, over and over again, that she has seen Hiroshima, that she has grasped the horror of the atomic bombing of the city, that the suffering of the past has been imprinted on her own subjectivity. ‘You have seen nothing in Hiroshima’, her Japanese lover tells her, ‘Nothing’. The camera begins tracking through the Hiroshima Museum, detailing the grim artifacts; the

Lees verder