Met de Oude Grieken wordt de bevolking van Griekenland en de Griekse eilanden van ongeveer 800 tot 147 voor Christus aangeduid. Het meest bekend is de klassieke periode (500–323 v.Chr.) , waarin de polis tot ontwikkeling kwam en de denkers Socrates, Plato en Aristoteles hun bevindingen opschreven. Lees in dit dossier ook alles over de hellenistische periode (323 v.Chr.–146 v.Chr.) met verhalen over onder andere Alexander de Grote.
De oude Grieken hebben onze tijd sterk beïnvloedt door: het uitvinden van de democratie, de introductie van poëzie, theater, kunst, architectuur, wetenschap en sport. Bijvoorbeeld de Olympische Spelen. Ook komen oorlogen en conflicten aan bod, zoals: de Trojaanse Oorlog, de Perzische Oorlogen en de Peloponnesische Oorlog, 431-404 v.Chr.

Oorsprong van ‘op je lauweren rusten’

    8 april 2013
Wielrenner Eef Dolman met lauwerkrans (bron: Nationaal Archief)

Wanneer je na hard werk verricht te hebben het wat rustiger aan kunt gaan doen, kun je dit uitdrukken door te zeggen dat je ‘op je lauweren gaat rusten.’ Deze uitdrukking heeft te maken met een gebruik dat al teruggaat tot de bloeiperiode van de Grieken. Lees verder

Share

Aristoteles en het belang van de waarneming

       8 maart 2013
Rafaël, Aristoteles (Wikimedia)

In de 4e eeuw voor Christus ontpopte de jonge Aristoteles (384-322 voor Christus) zich als de meest getalenteerde student aan de Academie van Plato. Hij liet zich inspireren door de denkbeelden van Plato, maar zag diens filosofie vooral als een uitdaging. Aristoteles was de laatste van de drie grote Griekse denkers, en legde met zijn uitvoerige filosofische overdenkingen een belangrijke basis voor de westerse filosofische traditie. Lees verder

Share

Geschiedenis van de spiegel

       3 maart 2013
Een vrouw maakt zich op voor de spiegel, 1963. (Bron: Nationaal Archief)

‘Spiegeltje, spiegeltje aan de wand, wie is de mooiste van het land?’. Het overbekende zinnetje uit Sneeuwwitje is tekenend voor de manier waarop we de spiegel gebruiken. Sommige mensen kijken er maar al te graag in, andere mijden hun spiegelbeeld zoveel mogelijk. Hoewel de spiegel in de huidige gedaante nog niet zo lang bestaat, kijkt de mens al duizenden jaren naar zijn spiegelbeeld. Lees verder

Share

Plato, Socrates en de ‘abstracte’ werkelijkheid

       28 februari 2013
Rafaël, Plato (Wikimedia)

Na de ‘presocratische’ natuurfilosofen verschoof het zwaartepunt van de Griekse filosofie naar Athene. Socrates (469-399) was de eerste filosoof die daar werd geboren. Deze raadselachtige denker zette zelf geen letter op papier, maar de vele gesprekken die hij voerde werden door zijn leerling en bewonderaar Plato (427-347) opgetekend. In Plato’s filosofie vinden we daarom eveneens de kern van het gedachtegoed van Socrates. Lees verder

Share

Ilias: mythologisch heldendicht

    28 februari 2013
Peter Paul Rubens, Achilles doodt Hektor (Wikimedia)

De uitkomst van ons onderzoek laat zien hoe we taal, net als genen, kunnen gebruiken om meer te weten te komen over vraagstukken in de geschiedkunde, archeologie en antropologie

Lees verder

Share

Ontwikkeling van de ploeg

    24 februari 2013
Egyptische haakploeg in actie, +/- 1200 voor christus. (Bron: Wikimedia Commons)

De ploeg is een van de belangrijkste gebruiksvoorwerpen voor het bewerken van landbouwgronden. De uitvinding van de ploeg was een proces van eeuwen, dat verspreid over de hele wereld plaatsvond. De Grieken en Romeinen gaven al toe zelf niet de uitvinders te zijn, maar wisten ook niet precies wie de ploeg dan wel uitgevonden had. Lees verder

Share

Ontstaan en aard van de Griekse filosofie

    22 februari 2013
J. Moreelse, Herakleitos, ca. 1630 (Wikimedia)

Tot de 6e eeuw voor Christus werd ‘de wereld’ verklaard met behulp van een onzichtbare godenwereld. Alles wat er gebeurde was door goden gestuurd en kon niet begrepen worden. Vanaf de 6e eeuw veranderde deze kijk op de wereld. Er werd geprobeerd om waarneembare verschijnselen en gebeurtenissen te begrijpen, door simpelweg over mogelijke oorzaken na te denken. De Griekse filosofie werd geboren. Lees verder

Share

Hoe schrijf ik mijn scriptie: te weinig tijd

       4 januari 2013
Een Bacchanaal afgebeeld door Peter Paul Rubens (1577–1640).

Allereerst wil ik de lezers van IsGeschiedenis een gelukkig en historisch 2013 toewensen. Ik hoop dat iedereen net zulke gezellige feestdagen heeft gehad als ik. Deze feestdagen gingen bij mij gepaard met enkele “bacchanalen”, waardoor er helaas weinig tijd overbleef voor mijn scriptie. Lees verder

Share

Geschiedenis van de filantropie

          19 december 2012
Prometheus kijkt toe hoe de godin Athene de mens de rede schenkt, schilderij van Christian Griepenkerl (ca 1878)

Oprichter en mede-eigenaar van Facebook Mark Zuckerberg heeft besloten 500 miljoen dollar te schenken aan een liefdadigheidsinstelling. Deze filantropische daad is de grootste donatie die de 28-jarige Zuckerburg tot op heden heeft gedaan. Vandaag de dag is het niet ongebruikelijk dat rijke ondernemers een deel van hun vermogen afstaan aan goede doelen, maar vroeger was dat anders. In de oudheid had filantropie namelijk een iets andere betekenis. Lees verder

Share

Geschiedenis van de cartografie

          10 december 2012
'Tabula Rogeriana' door Muhammad al-Idrisi (1154)

De Australische politie raadt het gebruik van Apple Maps af vanwege ‘levensgevaarlijke fouten’ in de dienst. Zo komen automobilisten die op zoek zijn naar de stad Mildura soms 70 kilometer zuidelijker terecht in Murray Sunset, een kurkdroog park waar het regelmatig 46 graden Celsius kan worden. Toch zijn de Apple Maps nog niet zo onbetrouwbaar als de wereldkaarten van enkele eeuwen geleden, waarop vreemde monsters voorkwamen en hele continenten juist ontbraken. Lees verder

Share

9 december jarig: Johann Joachim Winckelmann

    9 december 2012
Johann Joachim Winckelmann (Door: Raphael Mengs, via Wiki Commons)

Hij wordt gezien als grondlegger van de moderne archeologie. Hij was een invloedrijke kunsttheoreticus en heeft een grote bijdrage geleverd aan de waardering de voor klassieke kunst. Hij is van invloed geweest op onder andere Nietzsche, Goethe en Spengler. Johann Joachim Winckelmann werd geboren op 9 december 1717. Lees verder

Share

Eenhoorns in de mythologie

       4 december 2012
Fresco van een eenhoorn en een maagd uit 1602 door Domenichino

Volgens het Korean Central News Agency (KCNA), het staatspersbureau van Noord-Korea, hebben archeologen in Pyongyang het nest van een eenhoorn ontdekt. Het dier zou bereden zijn door de legendarische Koreaanse koning Tongmyong, die rond 30 voor Christus de grondlegger was van een groot Koreaans koninkrijk. Eenhoorns komen niet alleen in de Koreaanse mythologie voor: in Europa wordt er al duizenden jaren over het bestaan van het dier gesproken. Lees verder

Share

Tantaluskwelling historisch verklaard

       3 december 2012
Tantalus, geschilderd door Gioacchino Assereto (1640), (Bron: Wiki Commons)

Als je heel graag iets wil bereiken, maar dat telkens net niet lukt kun je spreken van een tantanuskwelling. Deze uitdrukking stamt uit de Griekse mythologie en gaat over Tantalus die zwaar gestraft werd door de goden. Lees verder

Share

Geschiedenis van Piraeus: haven van Athene in de oudheid

          15 november 2012
Haven van Piraeus in de oudheid (Tekening: C.T. Panagos)

Hewlett-Packard, fabrikant van computers en elektronica, verplaatst een deel van zijn distributie van de Rotterdamse haven naar het Griekse Piraeus. De Griekse havenstad is tegenwoordig weer één van de grootste overslaghavens van Europa en was in de klassieke oudheid de belangrijkste haven van het machtige Athene. Lees verder

Share

Belastingparadijzen in de geschiedenis

             5 november 2012
'De belastinginner' van Pieter Brueghel de Jonge

Vandaag is duidelijk geworden dat de Amerikaanse presidentskandidaat Mitt Romney via een voordelige fiscale route die ook door Nederland loopt zo’n 80 miljoen euro aan dividendbelasting heeft ontweken. Zo lang als er belastingen bestaan hebben mensen geprobeerd om ze te ontwijken, of om in ieder geval zo weinig mogelijk belasting te hoeven betalen. Dit werd vaak gedaan in zogenaamde belastingparadijzen, die al in de oudheid bestonden. Lees verder

Share

Geschiedenis van het scheren van de baard

          2 november 2012
Hendrik VIII - de bedenker van de Baardenbelasting - droeg zelf wel een baard (16e eeuw)

Honderdduizenden mannen zamelen deze maand geld in voor prostaatkanker door hun snor te laten staan. Voorwaarde voor deelname aan ‘Movember’ – een samentrekking van ‘moustache’ en ‘november’ – is echter wel dat zij hun baard afscheren, want de snor moet op een gladgeschoren gezicht staan. In het verleden verzonnen enkele heersers ook een aantal opmerkelijke redenen om hun onderdanen te dwingen hun baarden af te scheren. Lees verder

Share