Inhuldiging koning Willem II
Tweet about this on TwitterShare on Facebook28Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someone

Den Haag 1844 – “Dit voorstel nooit, al ware het schavot ernaast geplaatst”. In 1844 wijst de conservatieve koning Willem II resoluut een Grondwetsherziening af. Vier jaar later, na een reeks liberale revoluties, ziet hij zich echter alsnog genoodzaakt de democratische hervormingen toe te staan. Op 3 november 1848 presenteert Thorbecke de nieuwe Grondwet van het Koninkrijk der Nederlanden.

Koning Willem II wijst het voorstel af

Op 7 oktober 1840 werd Willem Frederik George Lodewijk van Nassau gekroond tot Willem II, koning der Nederlanden. Evenals zijn vader, Willem I, stond Willem II bekend als een uiterst eigenwijs en conservatief vorst. Hij weigerde dan ook resoluut toen de liberaal Johan Thorbecke samen met acht andere Kamerleden, de zogenaamde Negenmannen, in 1844 vroeg om een meer democratische Grondwet. “Dit voorstel nooit, al ware het schavot ernaast geplaatst”, reageerde Willem. De Eerste Kamer, die volledig door de koning was benoemd, wees het wetsvoorstel van Thorbecke af.

In één nacht

In 1848 braken er echter in verscheidene Europese hoofdsteden liberale opstanden uit; het zogenaamde Revolutiejaar. De revolutie begon in februari in de Franse hoofdstad Parijs, maar verspreidde zich al snel naar onder andere Duitsland, Italië en Oostenrijk. Ook in verschillende Nederlandse steden braken rellen uit, maar tot een echte opstand zou het niet komen. Volgens de overlevering was Willem II namelijk zo geschrokken van de Europese revoluties dat hij in “één nacht van zeer conservatief naar zeer liberaal” gegaan was.

Chantage

Recent onderzoek wees echter uit dat er ook een grote kans bestaat dat Willem II in deze nacht overstag ging vanwege chantage door Petrus Janssen. Deze uit Duitsland afkomstige man was op het paleis van Willem II naar eigen zeggen door de koning onheus bejegend. Omdat de koning dit verhaal niet in de openbaarheid wilde hebben, homoseksualiteit was in die tijd immers een misdaad, liet hij Janssens opsluiten. Dit had echter weinig effect, want het chanteren ging door. Met deze informatie op zak zette Thorbecke de koning onder druk om de grondwet te herzien.

Titel: Soevereiniteit en Religie – Godsdienstvrijheid onder de eerste Oranjevorsten
Auteur:Emo Bos
ISBN:9789087040956
Uitgever:Verloren
Prijs:€39,-

 

 

 

Grondwetswijziging Thorbecke

Op 17 maart benoemde de koning een nieuwe commissie voor een herziening van de Grondwet, met aan het hoofd Johan Thorbecke. Op 3 november 1848 werd de nieuwe Nederlandse Grondwet officieel geproclameerd. Eén van de belangrijkste wijzigingen was de invoering van de politieke ministeriële verantwoordelijkheid, waarmee de ministers voortaan verantwoordelijk waren voor het beleid, niet de koning. Verder werd bepaald dat voortaan de Eerste Kamer gekozen werd door de Provinciale Staten en dat er rechtstreekse verkiezingen plaats zouden vinden voor de Tweede Kamer. Er was echter nog geen sprake van algemeen kiesrecht, want alleen de rijksten mochten stemmen. Desalniettemin wordt de Grondwet van 1848 gezien als de basis voor de huidige parlementaire democratie van Nederland.

 

Tweet about this on TwitterShare on Facebook28Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someone
Tweet about this on TwitterShare on Facebook28Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someone

Bronnen

www.parlement.com: Grondwetsherziening 1848

www.nos.nl: Willem II overstag door chantage

Afbeelding

Door Nicolaas Pieneman (http://www.rijksmuseum.nl/collectie/SK-A-3852) [Public domain, Public domain undefined CC0], via Wikimedia Commons

Tweet about this on TwitterShare on Facebook28Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someone