Oorsprong van het Carnaval

Het Bredase stel Michel Diks en Nelleke Schoenmakers trouwt vandaag, op 11-11-11, geheel in carnavalsstijl. Naast een mooie datum is de elfde van de elfde namelijk ook de traditionele dag waarop in veel plaatsen de Raden van Elf bijeen komen om hun Prins Carnaval te presenteren. Carnaval is een van oorsprong katholiek feest dat vooraf gaat aan de periode van het vasten.

De precieze oorsprong van het carnaval is niet helemaal duidelijk. Mogelijk is het feest afgeleid van soortgelijke heidense festijnen die al voor de verspreiding van het Christendom plaatsvonden. Zo vertoont het carnaval veel overeenkomsten met de Romeinse Saturnaliën en Bachanalia.

Carnavale

Het is dan ook niet verwonderlijk dat de eerste middeleeuwse vieringen van Carnaval plaatsvonden in de steden van Italië. Met name het Venetiaanse Carnaval , het Carnavale, trok met haar optocht en gemaskerd bal ieder jaar veel toeschouwers. Vanuit Italië sloeg het feest over naar de buurlanden Spanje en Frankrijk, waarna het zich langzaamaan over de rest van Europa verspreidde. Het carnaval vond ieder jaar plaats vlak voor het begin van de vastentijd, de veertig dagen voor Pasen waarin christenen geen vlees mochten eten. Mogelijk stamt de naam van het feest dan ook af van de Latijnse uitdrukking carne vale, dat ‘vaarwel aan het vlees’ betekent.  Een andere verklaring is dat Carnaval een verbastering is van het Latijnse woord voor scheepswagen, carrus navalis, wat een verwijzing zou zijn naar de traditionele optochten tijdens het feest.

Tradities van Carnaval

Gedurende de daaropvolgende eeuwen hebben de verschillende regio’s allemaal Bourgondisch Carnavalhun eigen tradities gevormd rondom carnaval. Ook in Nederland is er een duidelijk verschil tussen het Bourgondisch carnaval in Noord-Brabant en het Rijnlands carnaval in Limburg. Zo vindt de Bourgondische variant vooral in cafés en zalen plaats, terwijl de Limburgers carnaval meestal buiten vieren. Daarnaast kennen de Brabanders de traditie om tijdens carnaval de naam van hun dorp of stad aan te passen, terwijl de meeste plaatsen in Limburg dit niet doen.  Toch zijn er ook genoeg overeenkomsten te benoemen tussen de beide varianten. Zo is carnaval in beide provincies een feest waarbij muziek, uitbundigheid, optochten en verkleedpartijen centraal staan.

Sociale ommekeer van het feest

Traditioneel gezien begint het echte carnavalsfeest pas de zondag voor het vasten met de machtsoverdracht. Hierbij wordt de symbolische sleutel -en daarmee ook het bestuur- van de stad officieel overgedragen aan Prins Carnaval. De ceremonie staat symbool voor een middeleeuwse traditie, waarbij de sociale orde werdt omgedraaid en de  arme bevolking tijdelijk de macht over nam en de draak mocht steken met de stedelijke adel. Een moderne variant hierop is het Brabantse tonproaten en het Limburgse buutereednen, waarbij de sprekers vaak grappen maken over het lokale bestuur.

Prins Lucius dun Aller Irste

Zowel in Limburg als in Brabant begint het carnavalsseizoen echter al vandaag op  11 november:  ‘de elfde van de elfde’. Op die gekkendag maakt men namelijk het motto van dat jaar bekend en wordt Prins Carnaval officieel benoemd. Elf heeft een bijzondere betekenis binnen het katholicisme, omdat het net voor het heilige getal twaalf komt, en dus symbool staat voor het imperfecte. Het getal staan dan ook bekend als het gekkengetal, een woord wat toevallig ook elf letters telt. Dit carnavalsseizoen heeft Prins Lucius dun Aller Irste vanaf 11 november de eer om de voorganger te zijn in het Kielegat, oftewel Breda. Hij mocht vandaag dan ook niet ontbreken bij de bijzondere carnavalstrouwerij van het Bredase stel Michel Diks en Nelleke Schoenmakers.

Lees verder over tradities in het Nederlandse Carnaval

Tweet about this on Twitter2Share on Facebook38Share on LinkedIn0Share on Google+0Email this to someone