De schillenboer in het Nederlandse straatbeeld
Tweet about this on TwitterShare on Facebook0Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someone

Verdwenen beroep – Tot ver in de 20e eeuw was de schillenboer een deel van het dagelijks leven in grote delen van Nederland. Het beroep van de schillenboer verdween langzaamaan uit het straatbeeld met de komst van de afvalscheiding tussen ‘gewoon’ en gft afval. Blik met ons terug op het beroep van de schillenboer!

Hij trok met paard en wagen door de straten. Veelal was dit vroeg in de ochtend. Naast dat de schillenboer, zoals de naam al zegt, schillen ophaalde, haalde hij ook ander groente- en fruitafval op. Vaak werd men van zijn komst op de hoogte gesteld doordat hij een ratel bij zich droeg. Dat doet misschien een beetje denken aan de meer recentelijke chemokar. Zodra men de ratel hoorden, kwamen de mensen naar buiten met emmers vol schillen naar buiten.

Arme boeren

De schillenboer kon niet leven van zijn handel in keukenafval. Vaak was de schillenboer dan ook een agrariër met een klein bedrijfje. Dat kleine bedrijfje was vaak nauwelijks genoeg om van rond te komen. In een artikel van de Telegraaf van 27 oktober 1927 werd de schillenboer zelfs omschreven als ‘de proletariër onder de veehouders’. Het keukenafval dat hij verzamelde verwerkte hij tot voer voor zijn veestapel. Zo hoefde de schillenboer dus geen dure veevoerders te kopen.

Schillenboer ook in Berlijn

In huis werd daarom al jaren het keukenafval apart gehouden. Naast een afvalemmer, hadden veel huishoudens ook een schillenemmer. Overigens gebeurede dat niet altijd alleen uit financiële noodzaak van arme boeren. In 1915 werd in Berlijn de schillenman door de militaire overheid ingevoerd om voedselverspilling tegen te gaan. Dit haalde zelfs het Nederlandse nieuws. De Amsterdamse correspondent die hier voor dagblad De Tijd vanuit Berlijn over berichtte, stak zijn trots niet onder stoelen of banken toen hij vermeldde dat ‘de Berlijners eeuwen bij ons achter zijn; maar nu ze ons doen volgen, doen ze dat ook flink’.

Voorlichting voor huisvrouwen

Het was niet de bedoeling dat de schillenman zomaar al het afval mee kreeg dat in de stad verzameld werd. In de media werd dan ook aandacht besteed aan de voorlichting over hoe en welk afval verzameld moest worden. Want men was zich er zeker van bewust dat het afval dat men aan het vee gaf, indirect ook weer op het eigen bord terecht zou komen, als vlees of zuivelproduct. ‘Meer dan eens is vroeger, toen zulke noodslachtingen regelmatig in de consumptie terecht kwamen, vleesvergiftiging opgetreden’ waarschuwde het Algemeen Dagblad in 1927. Daarom moest de huisvrouw er volgens de krant zorg voor dragen dat er alleen schillen in de schillenemmer terecht kwamen.

Het einde van de schillenboer

De problemen met de voedselveiligheid deden de schillenboer uiteindelijk de das om, zij het pas aan het einde van de twintigste eeuw. In 1986 werd een verbod op het voederen van etensresten aan varkens en pluimvee in gevoerd, en een jaar later werd overwogen het verbod uit te breiden naar rundvee. Dat ging echter niet zonder slag of stoot. Agrariërs, maar zelfs horeca-ondernemingen kwamen in opstand tegen de maatregelen. Zij werden geconfronteerd met hogere kosten voor veevoer, of juist voor het afvoer van groente- fruit- en tuinafval.

De comeback van de schillenboer

De schillenboer in zijn oude vorm, met paard en wagen, bestaat niet meer. Een hedendaagse variant kennen sommige plaatsen in Nederland wel: de schillenboer op de bakfiets.

In Waalre, Hengelo, Almelo en Rotterdam zijn zij actief. Zo begon de proef hiermee in Rotterdam in september 2016, in eerste instantie voor drie maanden. Inmiddels is de proef verlengd tot aan de zomer van 2017. Tussen september 2016 en het nieuwe jaar werd op deze manier in het Oude Westen van de stad zo’n 500 kilo groente- en fruitresten op. Deze worden vervolgens tot compost gemaakt.

 

Meer geschiedenis nieuws lezen? Geschiedenis Magazine is hét tijdschrift voor geschiedenisliefhebbers. Laat je inspireren en profiteer van de speciale aanbieding: 1 jaar slechts € 37,50 (i.p.v. € 59,95) én 5 welkomstcadeaus!

Tweet about this on TwitterShare on Facebook0Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someone
Tweet about this on TwitterShare on Facebook0Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someone

Bronnen

De Tijd: De schilleman aan ’t werk, 2 februari 1915

De Telegraaf: Stallen om Amsterdam, 29 oktober 1927

Algemeen Handelsblad: Wat gij moet weten: vuilnisbak en schillenemmer. 22 oktober 1927

De Waarheid: Schillenboeren bedreigd door voederverbod van afval, 13 okbtober 1987

nos.nl schillenboer maakt comeback

plusonline.nl nostalgie schillenboer

ad.nl proef met schillenboer rotterdam verlengd

Afbeelding

wikimedia.org schillenboer jordaan, foto: Nationaal Archief

Tweet about this on TwitterShare on Facebook0Share on Google+0Pin on Pinterest0Email this to someone